Աշխարհը թվերով ու փաստերով, տեղեկատու

Պատմություն

Աշխատությունը միջնադարյան հայ պատմագրության կարևորագույն երկերից մեկն է, որի հեղինակն է XII դարի նշանավոր պատմիչ և հոգևորական Սամուէլ Քահանայ Անեցին։ Այս ստեղծագործությունը համարվում է համաշխարհային և հայկական պատմության համառոտ, սակայն արժեքավոր ժամանակագրական ժողովածու, որտեղ հեղինակը փորձել է մեկտեղել տարբեր պատմիչների տեղեկությունները և ներկայացնել աշխարհի ու հայ ժողովրդի պատմական ընթացքը՝ սկսած աստվածաշնչյան ժամանակներից մինչև իր ապրած դարաշրջանը։ Գիրքը գրված է գրաբարով և առանձնանում է իր ժամանակագրական կառուցվածքով, որտեղ իրադարձությունները ներկայացվում են հաջորդական ու համեմատական ձևով՝ ընդգրկելով տարբեր ժողովուրդների պատմությունները, թագավորությունների փոփոխությունները, պատերազմները, եկեղեցական իրադարձությունները և քաղաքական զարգացումները։ Սամուէլ Անեցին մեծ ուշադրություն է դարձնում հատկապես հայկական պետականության, Բագրատունիների թագավորության, հայկական իշխանական տների, ինչպես նաև տարածաշրջանային քաղաքական փոփոխությունների նկարագրությանը։ Աշխատության մեջ արտացոլված են նաև բյուզանդական, պարսկական, արաբական և այլ պետությունների պատմական գործընթացները, որոնք առնչվում էին Հայաստանի ճակատագրին։ «Հավաքմունք ի գրոց պատմագրաց»-ը կարևոր նշանակություն ունի, քանի որ հեղինակը օգտվել է ավելի վաղ շրջանի բազմաթիվ աղբյուրներից, որոնցից մի քանիսը հետագայում կորել են, և այդպիսով նրա գիրքը պահպանել է եզակի պատմական տեղեկություններ։ Ստեղծագործությունն աչքի է ընկնում համառոտ, սակայն բովանդակալից շարադրանքով, պատմական փաստերի խտությամբ և միջնադարյան հայ պատմագիտական մտածողության առանձնահատկություններով։ Այն մեծ արժեք ունի ոչ միայն որպես պատմագիտական աղբյուր, այլև որպես միջնադարյան հայ գրական լեզվի և մշակութային մտածողության վկայություն։ Գիրքը լայնորեն օգտագործվում է հայոց միջնադարյան պատմության, ժամանակագրության և աղբյուրագիտության ուսումնասիրություններում և համարվում է հայ մատենագրության կարևորագույն հուշարձաններից մեկը։

Փիլիսոփայություն

Գարեգին Նժդեհ. Երկեր (հատոր առաջին)-ը գաղափարական, հրապարակախոսական և պատմափիլիսոփայական բնույթի ժողովածու է, որը ներկայացնում է Գարեգին Նժդեհի ազգային-քաղաքական մտքի ձևավորման հիմքերը և նրա հիմնական հայացքները՝ կապված հայրենիքի պաշտպանության, ազգային ինքնության և պետականության գաղափարի հետ, աշխատությունում ընդգրկված են նրա հոդվածներ, ելույթներ և տարբեր ժամանակաշրջանների գրառումներ, որոնցում նա անդրադառնում է ազգային համախմբման անհրաժեշտությանը, պատմական ճակատագրի ընկալմանը և ժողովրդի հոգևոր-բարոյական ուժի նշանակությանը, միաժամանակ բացահայտվում է Նժդեհի մտածողության փիլիսոփայական շերտը՝ կապված պատասխանատվության, կամքի և ազգային դիմադրության գաղափարների հետ, հատորը նաև ներկայացնում է նրա հասարակական-քաղաքական գործունեության գաղափարական հիմքերը և այն տեսլականը, որով նա դիտարկում էր հայ ժողովրդի ապագան պատմական ճգնաժամերի պայմաններում, աշխատությունը կարևոր աղբյուր է հայ քաղաքական մտքի և գաղափարախոսական պատմության ուսումնասիրության համար։

Պատմություն

Այս մատենագիտական ցանկը նվիրված է Վ. Ի. Լենինի և Հայաստանի հետ կապված պատմական, քաղաքական և հասարակական հարցերի վերաբերյալ գրականության համակարգմանը։ Այն կարող է ընդգրկել Լենինի գործունեությանը, գաղափարական և քաղաքական հայացքներին, ինչպես նաև Հայաստանի և հայ ժողովրդի վերաբերյալ նրա դիրքորոշումներին ու ժամանակաշրջանի քաղաքական գործընթացներին վերաբերող գրքեր, հոդվածներ, ժողովածուներ, փաստաթղթեր և այլ հրատարակություններ։ Մատենագիտական նյութերի միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել Հայաստանի՝ 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի քաղաքական ու սոցիալ-տնտեսական իրավիճակը, հայ հասարակական-քաղաքական կյանքի առանձնահատկությունները և այդ գործընթացների վերաբերյալ ժամանակի քաղաքական մտքի գնահատականները։ Ցանկը կարող է ներառել ինչպես Լենինի աշխատությունները և ելույթները, այնպես էլ նրա գործունեությանն ու Հայաստանի պատմությանը վերաբերող հետազոտություններ, արխիվային փաստաթղթերի ժողովածուներ և պատմագիտական հրապարակումներ։ Առանձին նշանակություն կարող են ունենալ ազգային հարցի, Անդրկովկասի քաղաքական իրավիճակի, հայ ժողովրդի սոցիալական ու քաղաքական խնդիրների և տարածաշրջանի հեղափոխական շարժումների վերաբերյալ նյութերը։ Հրատարակությունների համակարգված ներկայացումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել տարբեր աղբյուրներում արտացոլված տեսակետները, հետևել քաղաքական իրադարձությունների վերաբերյալ ժամանակակից և հետագա պատմագիտական մեկնաբանությունների զարգացմանը և բացահայտել թեմայի ուսումնասիրման աղբյուրագիտական հիմքը։ Մատենագիտական ցանկը կարող է օգտակար լինել Հայաստանի և Անդրկովկասի նորագույն պատմության, խորհրդային շրջանի պատմագրության, քաղաքական մտքի և ազգային հարցի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների և դասախոսների համար։ Այն նաև կարող է ծառայել որպես կողմնորոշիչ նյութ՝ համապատասխան սկզբնաղբյուրների և գիտական գրականության որոնման, ընտրության և հետագա ուսումնասիրության համար։

Գրականություն

Ուսումնասիրությունը նվիրված է Ավետիք Իսահակյանի ստեղծագործական ժառանգությանը, նրա գեղարվեստական աշխարհին և հայ գրականության զարգացման գործում ունեցած նշանակությանը։ Աշխատության մեջ քննվում են բանաստեղծի ստեղծագործության հիմնական թեմաներն ու գաղափարները, քնարական հերոսի ներաշխարհը, սիրո, հայրենիքի, բնության, կարոտի, մենության և մարդկային ճակատագրի վերաբերյալ նրա պատկերացումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Իսահակյանի պոեզիայի գեղարվեստական առանձնահատկություններին՝ լեզվական պարզությանը, երաժշտականությանը, հուզական արտահայտչականությանը, ժողովրդական բանահյուսության ազդեցությանը և ազգային մտածողության դրսևորումներին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու նրա ստեղծագործական ճանապարհը տարբեր ժամանակաշրջանների համատեքստում և բացահայտելու այն փոփոխությունները, որոնք տեղի են ունեցել նրա գեղարվեստական մտածողության, թեմատիկ նախասիրությունների և աշխարհայացքի մեջ։ Աշխատության շրջանակում կարևոր տեղ է զբաղեցնում բանաստեղծի կապը հայ ժողովրդի պատմության և մշակույթի հետ, ինչպես նաև հայրենիքի գաղափարի ու ազգային ինքնության արտահայտությունը նրա ստեղծագործություններում։ Քննարկվում են նաև արձակ և բանաստեղծական գործերի փոխհարաբերությունները, առանձին կերպարների ու խորհրդանիշների նշանակությունը և ժողովրդական ավանդույթների ստեղծագործական վերամշակման եղանակները։ Իսահակյանի գրական ժառանգությունը ներկայացվում է որպես ազգային և համամարդկային արժեքների համադրություն, որտեղ անձնական ապրումներն ու զգացմունքները հաճախ վերածվում են մարդու գոյության, սիրո, կորստի և ժամանակի մասին ընդհանրական մտորումների։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել հայ գրականության մասնագետներին, գրականագետներին, մշակութաբաններին, ուսուցիչներին, ուսանողներին և հայ պոեզիայի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Այն արժեքավոր է հատկապես Ավետիք Իսահակյանի ստեղծագործական անհատականության, գեղարվեստական մտածողության և նրա գրական ժառանգության ազգային ու համամարդկային նշանակության ուսումնասիրության համար։

Մշակույթ

Այս գիրքը ներկայացնում է Վարդգես Սուրենյանցի ստեղծագործական ուղին և նրա արվեստի բազմաշերտ աշխարհը՝ ընդգծելով նկարչի նշանակալի դերը հայ կերպարվեստի զարգացման մեջ։ Նյութում վերլուծվում են Սուրենյանցի գեղանկարչական գործերը, պատմական և դիցաբանական թեմաների մեկնաբանությունները, ինչպես նաև նրա ներդրումը թատերական ձևավորման և գրաֆիկայի ոլորտներում։ Հեղինակը անդրադառնում է արվեստագետի ստեղծագործական մտածողությանը, նրա ոճի առանձնահատկություններին՝ գույնի, կոմպոզիցիայի և մանրամասնության նկատմամբ ցուցաբերած վարպետ մոտեցմանը։ Գրքում ընդգծվում է նաև Սուրենյանցի կապը եվրոպական արվեստի հոսանքների հետ և այն, թե ինչպես է նա կարողացել ազգային թեմաները համադրել համաշխարհային գեղարվեստական փորձի հետ։ Ստեղծագործությունը ներկայացնում է ոչ միայն արվեստագետի կենսագրությունը, այլ նաև նրա ժամանակի մշակութային միջավայրը՝ օգնելով ընթերցողին ավելի խորությամբ հասկանալ հայ կերպարվեստի դասական հիմքերը։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է նուկլեինաթթուների և հակաուռուցքային դեղամիջոցների միջև փոխազդեցությունների ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով այդ համակարգերում տեղի ունեցող կոոպերատիվ կառուցվածքային փոխակերպումներին։ Հետազոտության կենտրոնում ԴՆԹ-ի և ՌՆԹ-ի նման կենսաբանական մակրոմոլեկուլների կառուցվածքային փոփոխություններն են, որոնք կարող են առաջանալ դեղանյութերի հետ կապման, մոլեկուլների միջև փոխազդեցությունների և միջավայրի ֆիզիկաքիմիական պայմանների փոփոխության հետևանքով։ Կոոպերատիվ փոխակերպումները կարևոր են նրանով, որ նուկլեինաթթվի առանձին հատվածներում կամ դեղամիջոցի միացման տարբեր տեղամասերում տեղի ունեցող փոփոխությունները կարող են փոխազդել միմյանց հետ և ազդել ամբողջ մոլեկուլային համակարգի վարքագծի վրա։ Աշխատանքը կարող է ներառել նուկլեինաթթուների կոնֆորմացիոն անցումների, դեղանյութերի կապման բնույթի, կապման ուժի և ստոյխիոմետրիայի, ինչպես նաև ջերմաստիճանի, իոնային կազմի և այլ պայմանների ազդեցության ուսումնասիրություն։ Նման հետազոտությունների համար կարող են կիրառվել սպեկտրոսկոպիական, կալորիմետրիկ և այլ կենսաֆիզիկական մեթոդներ, որոնք հնարավորություն են տալիս հետևելու նուկլեինաթթուների կառուցվածքային և թերմոդինամիկական փոփոխություններին։ Հատուկ նշանակություն ունի այն հարցը, թե ինչպես են հակաուռուցքային միացությունները փոխազդում ԴՆԹ-ի հետ և ինչպես կարող են այդ փոխազդեցությունները խաթարել ԴՆԹ-ի բնականոն կառուցվածքն ու գործառույթը՝ նպաստելով ուռուցքային բջիջների աճի արգելակմանը։ Այս տեսանկյունից աշխատանքը կապում է հիմնարար կենսաֆիզիկական ուսումնասիրությունները դեղանյութերի ազդեցության մեխանիզմների բացահայտման հետ։ Հետազոտությունը կարող է արժեքավոր լինել նուկլեինաթթուների կառուցվածք-գործառույթ փոխհարաբերությունների, հակաուռուցքային նյութերի մոլեկուլային ազդեցության և դեղամիջոցների թիրախային փոխազդեցությունների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել կենսաքիմիկոսներին, կենսաֆիզիկոսներին, մոլեկուլային կենսաբաններին, դեղագետներին և հակաուռուցքային դեղանյութերի մշակմամբ զբաղվող հետազոտողներին։