Լուրտ մյուճիզաթլարը

Other Subjects

Այս գիրքը ուսումնական-գործնական բնույթի աշխատություն է, որը նվիրված է ծրագրավորման Prolog լեզվին և դրա միջոցով խնդիրների լուծման մեթոդներին։ Այն նախատեսված է ինչպես սկսնակների, այնպես էլ ծրագրավորման հիմունքներին արդեն ծանոթ ուսանողների համար։ Գրքում բացատրվում են Prolog լեզվի հիմնական սկզբունքները՝ տրամաբանական ծրագրավորման գաղափարը, փաստերի (facts) և կանոնների (rules) կիրառումը, ինչպես նաև հարցումների (queries) ձևակերպումը։ Ներկայացվում է, թե ինչպես կարելի է խնդիրները ներկայացնել տրամաբանական հարաբերությունների միջոցով։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում խնդիրների լուծման տարբեր մեթոդներին՝ որոնման ալգորիթմներ, ռեկուրսիա, ցուցակների մշակում և պարզ արհեստական բանականության տարրեր։ Բերված են բազմաթիվ օրինակներ և վարժություններ, որոնք օգնում են ամրապնդել գիտելիքները և զարգացնել տրամաբանական մտածողությունը։ Գիրքը օգտակար է ծրագրավորման հիմունքների ուսուցման համար և հատկապես կարևոր է նրանց համար, ովքեր ցանկանում են ուսումնասիրել արհեստական բանականության և տրամաբանական ծրագրավորման հիմքերը։

Linguistics

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է երկխոսության մեջ ներիմաստի (implicit meaning) դրսևորման առանձնահատկություններին՝ անգլերեն լեզվական նյութի հիման վրա, և նպատակ ունի բացահայտել այն լեզվական ու հաղորդակցական մեխանիզմները, որոնց միջոցով խոսողը փոխանցում է ոչ ուղղակի, ենթադրյալ կամ ենթատեքստային տեղեկատվություն։ Վերլուծության ընթացքում առանձնացվում են ներիմաստի հիմնական աղբյուրները՝ ենթատեքստը, պրագմատիկ ենթադրությունները, խոսքային ակտերի անուղղակի ձևերը, ինչպես նաև ենթադրյալ իմաստ ստեղծող ինտոնացիոն և շարահյուսական միջոցները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում անգլերեն երկխոսություններում տարածված այնպիսի երևույթների վրա, ինչպիսիք են հեգնանքը, էվֆեմիզմը, ակնարկային խոսքը և խոսքային լռությունը, որոնք հաճախ փոխարինում են ուղղակի արտահայտմանը և պահանջում են լսողի կողմից ենթատեքստային վերծանում։ Աշխատանքում քննարկվում է նաև Գրայսի համագործակցության սկզբունքը և դրա մաքսիմների խախտման միջոցով ներիմաստի ստեղծման մեխանիզմները, որոնք թույլ են տալիս խոսողին փոխանցել լրացուցիչ, հաճախ չարտահայտված տեղեկատվություն։ Վերլուծվում է, թե ինչպես են սոցիալական համատեքստը, խոսողների հարաբերությունները և իրավիճակային գործոնները ազդում ներիմաստի ընկալման վրա՝ դարձնելով այն հաղորդակցության կարևոր բաղադրիչ։ Ընդգծվում է, որ ներիմաստի ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն լեզվաբանության, այլ նաև միջմշակութային հաղորդակցության և թարգմանագիտության համար, քանի որ տարբեր լեզուներում ենթադրյալ իմաստների փոխանցման ձևերը կարող են էականորեն տարբերվել։

History

Տաթևի և Գլաձորի համալսարանները միջնադարյան Հայաստանի կարևորագույն կրթական և գիտական կենտրոններից էին, որոնք մեծ դեր են ունեցել հայ մշակույթի, գիտության և հոգևոր կյանքի զարգացման գործում։ Տաթևի վանք գործում էր Տաթևի համալսարանը, որը հատկապես զարգացավ XIV դարում և հայտնի էր իր բարձր մակարդակի կրթությամբ, փիլիսոփայության, աստվածաբանության, մաթեմատիկայի, գրչության և մանրանկարչության ուսուցմամբ։ Այստեղ դասավանդել են նշանավոր մտածողներ, որոնցից հայտնի են Հովհաննես Որոտնեցի և Գրիգոր Տաթևացի։ Գլաձորի համալսարան հիմնադրվել է XIII դարի վերջում և համարվել է միջնադարյան Հայաստանի ամենանշանավոր ուսումնագիտական կենտրոններից մեկը։ Այն հայտնի էր որպես «Երկրորդ Աթենք» և «Մայրաքաղաք իմաստության»։ Համալսարանում ուսումը տևում էր 7-8 տարի, և այստեղ կրթվել են բազմաթիվ վարդապետներ, գիտնականներ ու արվեստագետներ։ Գլաձորի համալսարանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական կրթության, ձեռագրարվեստի և մանրանկարչության զարգացման մեջ։

Mathematics

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ֆիզիկական կինետիկայի մի շարք գծային և ոչ գծային խնդիրների լուծելիության, դրանց մաթեմատիկական ձևակերպման և համապատասխան հավասարումների համար լուծումների գոյության ու հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում այն խնդիրներն են, որոնք նկարագրում են բազմաթիվ մասնիկներից կազմված համակարգերի վիճակի փոփոխությունը ժամանակի և տարածության մեջ՝ հաշվի առնելով մասնիկների փոխազդեցությունը, շարժումը և արտաքին ազդեցությունները։ Ֆիզիկական կինետիկան կարևոր նշանակություն ունի այնպիսի գործընթացների մաթեմատիկական նկարագրման համար, որոնց դեպքում անհրաժեշտ է անցում կատարել առանձին մասնիկների շարժման նկարագրությունից դեպի մեծ թվով մասնիկների վիճակը բնութագրող բաշխման ֆունկցիաների ուսումնասիրություն։ Աշխատանքի հիմնական նպատակը համապատասխան մաթեմատիկական մոդելների համար լուծումների գոյության, միակության, կայունության և այլ հատկությունների հիմնավորումն է։ Գծային խնդիրների դեպքում ուսումնասիրվում են այնպիսի հավասարումներ, որոնցում անհայտ ֆունկցիայի և դրա ածանցյալների կախվածությունը գծային բնույթ ունի։ Նման խնդիրները, չնայած իրենց հարաբերական պարզությանը, կարող են ունենալ բարդ սահմանային կամ սկզբնական պայմաններ և պահանջել հատուկ վերլուծական մեթոդների կիրառում։ Ոչ գծային խնդիրների ուսումնասիրությունն առավել բարդ է, քանի որ հավասարումների անդամները կարող են փոխկապակցված լինել անհայտ ֆունկցիայի կամ դրա ածանցյալների ոչ գծային արտահայտություններով։ Այդպիսի համակարգերում լուծումների վարքը կարող է էապես կախված լինել սկզբնական տվյալներից, պարամետրերից և սահմանային պայմաններից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ֆիզիկական կինետիկայի խնդիրների մաթեմատիկական ճիշտ ձևակերպումը։ Կինետիկ մոդելներում հաճախ անհրաժեշտ է ուսումնասիրել մասնիկների բաշխման ֆունկցիան, որը կախված է ոչ միայն տարածական և ժամանակային փոփոխականներից, այլև արագությունից կամ իմպուլսից։ Այդպիսի բազմաչափ խնդիրները բարդացնում են ինչպես տեսական ուսումնասիրությունը, այնպես էլ լուծումների կառուցվածքի վերլուծությունը։ Աշխատանքը կենտրոնանում է այն մաթեմատիկական պայմանների բացահայտման վրա, որոնց դեպքում հնարավոր է ապացուցել խնդրի լուծելիությունը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել ֆունկցիոնալ անալիզի, դիֆերենցիալ հավասարումների տեսության, ինտեգրալ հավասարումների, օպերատորների տեսության և մաթեմատիկական ֆիզիկայի այլ մեթոդներ։ Այդ մեթոդների միջոցով հնարավոր է հավասարումների բարդ համակարգերը վերածել այնպիսի մաթեմատիկական խնդիրների, որոնց համար կարելի է կառուցել կամ ապացուցել լուծումների գոյությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել սկզբնական-եզրային խնդիրներին, երբ համակարգի վիճակը պետք է որոշվի սկզբնական պահին տրված տվյալների և տարածական սահմաններում առաջադրված պայմանների հիման վրա։ Նման խնդիրների համար կարևոր է պարզել, թե արդյոք տրված տվյալները բավարար են լուծումը որոշելու համար և ինչ պայմաններ են անհրաժեշտ դրա գոյությունն ու միակությունը երաշխավորելու համար։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչ է լուծումների կայունության ուսումնասիրությունը։ Ֆիզիկական համակարգերի մաթեմատիկական մոդելներում սկզբնական կամ սահմանային տվյալները հաճախ հայտնի են միայն մոտավորությամբ, ուստի փոքր փոփոխությունները չպետք է հանգեցնեն լուծման անկանխատեսելի մեծ փոփոխությունների։ Կայունության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու մաթեմատիկական մոդելի ֆիզիկական կիրառելիությունը և հասկանալու, թե որքան զգայուն է համակարգը սկզբնական պայմանների նկատմամբ։ Ոչ գծային խնդիրների դեպքում այս հարցն առավել բարդ է, քանի որ որոշ պարամետրերի կամ սկզբնական պայմանների դեպքում կարող են առաջանալ որակապես տարբեր լուծումների ռեժիմներ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև լուծումների կանոնավորության խնդրին։ Լուծման գոյությունը ինքնին միշտ բավարար չէ․ անհրաժեշտ է պարզել, թե ինչպիսի մաթեմատիկական հատկություններ ունի այն, արդյոք այն շարունակական է, ունի անհրաժեշտ ածանցյալներ, պատկանում է համապատասխան ֆունկցիոնալ տարածությանը և բավարարում է սկզբնական հավասարմանը։ Լուծումների կանոնավորության գնահատականները կարևոր նշանակություն ունեն ինչպես տեսական արդյունքների, այնպես էլ հետագա թվային կամ կիրառական ուսումնասիրությունների համար։ Ֆիզիկական կինետիկայի խնդիրների առանձնահատկություններից մեկն այն է, որ դրանք հաճախ կապված են պահպանման օրենքների հետ։ Մասնիկների թվի, զանգվածի, իմպուլսի կամ էներգիայի պահպանման սկզբունքները կարող են արտացոլվել համապատասխան մաթեմատիկական հավասարումների կառուցվածքում։ Այդ հատկությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ստուգելու մոդելի ֆիզիկական իմաստավորվածությունը և որոշելու լուծումների վարքի կարևոր սահմանափակումները։ Ոչ գծային փոխազդեցությունների առկայության դեպքում պահպանման օրենքների և գնահատականների ստացումը կարող է դառնալ լուծելիության ապացույցների կարևոր բաղադրիչ։ Աշխատանքում կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել կինետիկ հավասարումների և դրանց մոտարկող կամ պարզեցված մոդելների հարաբերակցության ուսումնասիրությունը։ Որոշ դեպքերում բարդ կինետիկ գործընթացները հնարավոր է ներկայացնել ավելի պարզ հավասարումներով, սակայն այդ մոտարկումների մաթեմատիկական հիմնավորվածությունը պահանջում է հատուկ վերլուծություն։ Անհրաժեշտ է պարզել, թե ինչ պայմաններում են պարզեցված մոդելները ճիշտ արտացոլում սկզբնական խնդրի վարքը և որքանով են պահպանվում հիմնական ֆիզիկական հատկությունները։ Հետազոտության տեսական արդյունքները կարող են կիրառելի լինել տարբեր ֆիզիկական համակարգերի մոդելավորման համար։ Ֆիզիկական կինետիկայի մաթեմատիկական մեթոդները կիրառվում են գազերի և պլազմայի շարժընթացների, մասնիկների փոխազդեցությունների, տրանսպորտային գործընթացների և այլ բազմամասնիկ համակարգերի ուսումնասիրության ժամանակ։ Այս ոլորտներում լուծելիության հիմնախնդիրը առաջնային նշանակություն ունի, քանի որ առանց համապատասխան մաթեմատիկական հիմնավորման դժվար է գնահատել ստացված մոդելների կանխատեսող հնարավորությունները։ Աշխատանքի գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն կենտրոնանում է ոչ միայն առանձին հավասարումների լուծման, այլև լուծելիության ընդհանուր պայմանների բացահայտման վրա։ Նման մոտեցումը թույլ է տալիս համակարգել տարբեր տեսակի խնդիրներ և դրանց համար ձևակերպել ընդհանուր սկզբունքներ։ Գծային և ոչ գծային խնդիրների համատեղ ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս տեսնել, թե ինչպես են փոխվում լուծելիության պայմանները հավասարման կառուցվածքի բարդացման դեպքում և ինչ լրացուցիչ դժվարություններ են առաջանում ոչ գծային փոխազդեցությունների հետևանքով։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է ֆիզիկական կինետիկայի խնդիրների մաթեմատիկական խորքային ուսումնասիրություն՝ կենտրոնանալով լուծումների գոյության, միակության, կայունության և կանոնավորության հարցերի վրա։ Այն միավորում է մաթեմատիկական ֆիզիկայի և ֆունկցիոնալ անալիզի մեթոդները՝ ֆիզիկական գործընթացների մաթեմատիկական մոդելների վերլուծության համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել մաթեմատիկոսներին, մաթեմատիկական ֆիզիկայի և ֆիզիկական կինետիկայի մասնագետներին, դիֆերենցիալ և ինտեգրալ հավասարումների տեսությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ֆիզիկական համակարգերի մաթեմատիկական մոդելավորմամբ զբաղվող գիտնականներին, ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Law

Այս աշխատությունը նվիրված է դատական նախադեպի՝ որպես իրավունքի աղբյուրի, պատմատեսական և իրավական վերլուծությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է նախադեպային իրավունքի ձևավորման պատմական զարգացումը ընդհանուր իրավունքի (common law) համակարգերում, ինչպես նաև դրա ազդեցությունը կոնտինենտալ իրավական ընտանիքների վրա։ Վերլուծվում են դատական նախադեպի էությունը, կառուցվածքը և իրավական ուժի առանձնահատկությունները՝ ընդգծելով դատարանների կողմից ստեղծվող իրավական դիրքորոշումների պարտադիր կամ ուղեցույց բնույթը տարբեր իրավական համակարգերում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նախադեպի դերին իրավունքի աղբյուրների համակարգում՝ դրա հարաբերակցությանը օրենքին, նորմատիվ ակտերին և իրավական սովորույթին։ Դիտարկվում են նաև նախադեպային իրավունքի կիրառման մեխանիզմները՝ վերադաս դատարանների որոշումների պարտադիրությունը, իրավական մեկնաբանության զարգացման դերը և դատական պրակտիկայի միասնության ապահովման անհրաժեշտությունը։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է ակտիվ ֆազավորված անտենային ցանցերի (ԱՖԱՑ) ընդունիչ-փոխանցիչ մոդուլների պարամետրերի չափման մեթոդների և տեխնիկական միջոցների մշակմանը՝ հեռահաղորդակցական սարքավորումների արդյունավետության բարձրացման նպատակով։ Վերլուծվում են բարձր հաճախականային ազդանշանների ձևավորման և մշակման առանձնահատկությունները, մոդուլների հզորության, փուլային կայունության, աղմուկային բնութագրերի և ամպլիտուդա-ֆազային սխալների չափման խնդիրները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում չափման մեթոդների ճշգրտության բարձրացմանը, ավտոմատացված թեստավորման համակարգերի նախագծմանը և իրական ժամանակում ախտորոշման հնարավորություններին։ Ուսումնասիրությունը նաև քննարկում է չափիչ համալիրների կալիբրացման մոտեցումները և թվային սիգնալների մշակման կիրառումը չափումների որակի բարելավման համար։ Աշխատությունը ներկայացնում է ինժեներական լուծումներ և փորձարարական մեթոդաբանություն, որոնք կարող են օգտագործվել ժամանակակից կապի համակարգերի, ռադիոլոկացիոն սարքավորումների և բարձր հաճախականային տեխնոլոգիաների զարգացման մեջ։