Մանկամահացության սոցիալ-ժողովրդագրական հիմնախնդիրները և իրավիճակի վիճակագրական վերլուծությունը (ՀՀ տվյալներով)

Law

Научная работа посвящена исследованию оснований международно-правовой ответственности государств за совершение геноцида, одного из наиболее тяжких международных преступлений, затрагивающих основы существования защищаемых международным правом человеческих групп. В центре внимания находится вопрос о том, при каких условиях действия или бездействие государства могут повлечь его международно-правовую ответственность, какие нормы регулируют такую ответственность, каким образом устанавливается связь между поведением государства и совершением геноцида и какие правовые последствия возникают при установлении нарушения. Существенное значение имеет разграничение индивидуальной уголовной ответственности физических лиц и международно-правовой ответственности государства. Геноцид может совершаться конкретными людьми, которые при наличии соответствующих оснований несут индивидуальную уголовную ответственность, однако это не исключает возможности возникновения самостоятельной ответственности государства в случае нарушения его международных обязательств. Такой подход закреплён, в частности, в Конвенции о предупреждении преступления геноцида и наказании за него 1948 года, которая предусматривает обязательства государств предотвращать геноцид и наказывать виновных, а также устанавливает возможность рассмотрения споров между государствами о толковании, применении или выполнении Конвенции международным судебным органом. Важнейшей частью исследования является анализ самого понятия геноцида и его юридических признаков. Для квалификации деяния как геноцида имеет принципиальное значение наличие специального намерения уничтожить полностью или частично национальную, этническую, расовую или религиозную группу как таковую. В рамках исследования могут рассматриваться различные формы деяний, способных образовать состав геноцида: убийство членов защищаемой группы, причинение тяжкого физического или психического вреда, создание условий жизни, рассчитанных на физическое уничтожение группы, меры по предотвращению рождений и насильственная передача детей из одной группы в другую. Особое внимание уделяется вопросу об атрибуции поведения государству. Для возникновения международно-правовой ответственности необходимо установить, что соответствующее поведение может быть юридически отнесено к государству в соответствии с нормами международного права. Это может касаться действий государственных органов, должностных лиц и иных субъектов, чьё поведение при определённых обстоятельствах рассматривается как поведение государства. Отдельное направление исследования связано с ответственностью за бездействие. Международно-правовая обязанность государства не ограничивается непосредственным запретом участвовать в геноциде: при наличии соответствующих обстоятельств государство может нести ответственность за невыполнение обязанности по предотвращению геноцида. В этом контексте особое значение имеет вопрос о том, какие обстоятельства свидетельствуют о том, что государство знало или должно было знать о наличии серьёзного риска совершения геноцида и обладало возможностью предпринять разумные меры для его предотвращения. Важное место занимает анализ судебной практики Международного суда ООН, которая сформировала существенную часть современной доктрины ответственности государств в связи с Конвенцией о геноциде. Практика суда позволяет исследовать вопросы доказывания специального намерения, разграничения непосредственного участия и нарушения обязанности предотвращения, а также критерии, применяемые при установлении международно-правовой ответственности. Особую роль в этом отношении играет дело о применении Конвенции о предупреждении преступления геноцида и наказании за него, рассматривавшее ответственность государства и содержание обязанности предотвращения. Работа также может рассматривать вопрос о соотношении различных форм нарушения международных обязательств. Государство может нести ответственность не только за непосредственное совершение запрещённых действий, но и за подстрекательство, пособничество или иные формы участия, если соответствующие действия подпадают под применимые нормы международного права. При этом юридическая квалификация каждого конкретного поведения требует установления фактических обстоятельств и применимых международно-правовых норм. Значительная часть исследования может быть посвящена правовым последствиям установленной ответственности. Согласно общим принципам права международной ответственности государств, последствия международно-противоправного деяния могут включать прекращение продолжающегося нарушения, предоставление гарантий неповторения в соответствующих случаях и полное возмещение причинённого вреда. Специфика ситуации с геноцидом обусловлена особой тяжестью нарушаемых обязательств и их значением для международного сообщества в целом. Отдельно рассматривается вопрос о характере обязательств по предотвращению и наказанию геноцида. Они имеют особое значение в системе международной защиты прав человека и направлены на недопущение уничтожения защищаемых групп. Поэтому исследование ответственности государств за невыполнение таких обязательств имеет не только теоретическое, но и существенное практическое значение. В работе могут быть также проанализированы проблемы доказывания и применения международно-правовых норм. Дела о геноциде отличаются высокой сложностью из-за необходимости установить масштаб и характер действий, фактическую связь между государственными структурами и конкретными деяниями, а в соответствующих случаях — наличие специального намерения. Это требует комплексной оценки документов, официальных заявлений, свидетельских показаний, характера совершённых действий и других доказательств. В целом исследование направлено на раскрытие механизма международно-правовой ответственности государств в ситуациях, связанных с геноцидом, и на определение критериев, позволяющих разграничить различные формы нарушения соответствующих международных обязательств. Его значение заключается в систематизации норм международного права и судебной практики, а также в выявлении проблем, возникающих при привлечении государств к ответственности за совершение геноцида, участие в нём либо невыполнение обязанности по его предотвращению и наказанию виновных.

History

Այս գիրքը ներկայացնում է Իրանի պատմական զարգացման ամբողջական պատկերը՝ սկսած հին պարսկական քաղաքակրթություններից մինչև ժամանակակից պետության ձևավորումն ու քաղաքական վերափոխումները։ Այն անդրադառնում է Աքեմենյան, Պարթևական և Սասանյան դինաստիաների պետական կառուցվածքներին, մշակութային նվաճումներին և տարածաշրջանային ազդեցությանը, ինչպես նաև իսլամական նվաճումներից հետո Իրանի հասարակական և քաղաքական փոփոխություններին։ Գրքում քննարկվում են Սեֆյանների շրջանը, պետության կենտրոնացման գործընթացները, արտաքին քաղաքական հարաբերությունները Օսմանյան կայսրության և եվրոպական պետությունների հետ, ինչպես նաև նորագույն պատմության կարևոր փուլերը՝ Քաջարների և Պահլավիների ժամանակաշրջանները։ Հեղինակը վերլուծում է նաև Իրանի հեղափոխության, ժամանակակից պետական համակարգի ձևավորման և տարածաշրջանային դերակատարման հիմնական առանձնահատկությունները։ Նյութը հիմնված է պատմական աղբյուրների և գիտական հետազոտությունների վրա՝ ներկայացնելով Իրանի պատմությունը որպես բազմաշերտ և շարունակական քաղաքակրթական գործընթաց։

Literature

Ռեթէոս Յ. Պերպերյանի այս աշխատությունը ներկայացնում է հեղինակի գրական ստեղծագործական ուղու վաղ շրջանի նյութերը՝ ընթերցողին ծանոթացնելով նրա մտավոր հետաքրքրություններին, լեզվական արտահայտչամիջոցներին և գրական մտածողությանը։ «Առաջին տերևներ» խորագիրը խորհրդանշում է ստեղծագործական առաջին քայլերը և ձևավորվող գրողի ներաշխարհը։ Այդպիսի ժողովածուները հնարավորություն են տալիս հետևելու հեղինակի թեմատիկ նախասիրություններին, գաղափարական մոտեցումներին և գեղարվեստական խոսքի առանձնահատկություններին։ Դրանցում կարևոր տեղ կարող են ունենալ մարդու ներաշխարհը, բարոյական արժեքները, կրթությունը, հասարակական հարաբերությունները, ազգային ինքնագիտակցությունն ու մշակութային կյանքը՝ արտահայտված ժամանակաշրջանին բնորոշ գրական լեզվով։ Պերպերյանի անունը կապված է արևմտահայ կրթական և մտավոր կյանքի հետ, ուստի նրա գրական ժառանգության ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն գեղարվեստական, այլև մշակութային ու հասարակական տեսանկյունից։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու 19-րդ դարի արևմտահայ գրական միջավայրում ձևավորվող հեղինակային ձայնը, գրական ճաշակը և կրթական գաղափարների ազդեցությունը ստեղծագործական մտածողության վրա։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում արևմտահայ գրականության պատմությամբ, հեղինակային ժառանգությամբ և հայ մտավորականության մշակութային գործունեությամբ զբաղվող ընթերցողների ու ուսումնասիրողների համար։

Pedagogy

Հրատարակությունը ներկայացնում է Զմյուռնիայի Սուրբ Մեսրոպյան վարժարանի գործունեության կազմակերպմանն ու ներքին կարգապահությանը վերաբերող ընդհանուր կանոնները։ Այն արտացոլում է XIX դարի հայկական կրթական հաստատություններում ընդունված կազմակերպչական սկզբունքները և դպրոցական կյանքի կարգավորման մոտեցումները։ Նման կանոնակարգերը սահմանում էին ուսումնական հաստատության գործունեության ընդհանուր ընթացքը, աշակերտների վարքագծի և կարգապահության պահանջները, ուսուցիչների ու կրթական պատասխանատուների պարտականությունները, ինչպես նաև ուսումնական միջավայրում փոխհարաբերությունների կազմակերպման հիմքերը։ Փաստաթուղթը կարևոր սկզբնաղբյուր է Զմյուռնիայի հայ համայնքի կրթական կյանքի, դպրոցական կառավարման և ազգային կրթական ավանդույթների ուսումնասիրության համար։ Այն հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել այն սկզբունքների մասին, որոնց միջոցով կարգավորվում էր վարժարանի առօրյան, պահպանվում կրթական հաստատության ներքին կարգը և կազմակերպվում աշակերտների դաստիարակությունը։ Հրատարակությունը արժեքավոր է նաև Օսմանյան կայսրության հայաբնակ քաղաքներում գործող հայկական դպրոցների պատմության, կրթական հաստատությունների կանոնակարգման և համայնքային ինքնակազմակերպման ուսումնասիրության տեսանկյունից։

Literature

Материал посвящён позднему периоду творчества Михаила Дудина, охватывающему конец 1970-х — начало 1990-х годов, когда в его поэзии особенно заметны изменения художественного мировосприятия, тематики и авторской интонации. Этот этап позволяет проследить дальнейшее развитие поэтической манеры автора и понять, как личный жизненный опыт, исторические события и общественные перемены отражались в его произведениях. В центре внимания находятся основные тематические направления поздней лирики, среди которых особое место занимают память о войне, осмысление прошлого, судьба человека, ответственность перед современниками и будущими поколениями, любовь к родной земле и размышления о нравственных ценностях. Военная тема в позднем творчестве приобретает более глубокое философское звучание: пережитое осмысляется не только как личная или историческая память, но и как предупреждение о цене человеческих потерь и необходимости сохранения мира. Существенную роль играет тема исторической памяти, поскольку поэт обращается к прошлому как к источнику нравственных уроков и стремится сохранить связь между поколениями. Одновременно в произведениях этого периода усиливаются мотивы времени, старения, человеческой судьбы и внутренней ответственности личности. Поздняя поэзия характеризуется стремлением к более глубокому философскому обобщению, при этом автор сохраняет эмоциональную выразительность, гражданскую направленность и внимание к конкретным человеческим переживаниям. Важным объектом анализа становится художественный язык, система образов, особенности композиции, ритмика и интонация стихотворений, а также взаимодействие лирического начала с публицистическими и гражданскими мотивами. Рассмотрение произведений в историко-литературном контексте позволяет увидеть, каким образом изменения общественной атмосферы конца советского периода и начала нового исторического этапа отражались в мировоззрении поэта. Особый интерес представляет соотношение традиционных для его творчества мотивов и новых интонаций, связанных с переоценкой исторического опыта и изменением общественных представлений. Исследование позднего периода творчества позволяет также проследить преемственность между различными этапами литературной деятельности автора и определить место этих произведений в русской поэзии второй половины XX века. В целом материал раскрывает позднюю лирику как значимый этап художественной эволюции Михаила Дудина, в котором личная память, историческое сознание, гражданская позиция и философские размышления о человеке и времени объединяются в стремлении осмыслить сложный опыт современности.

Technology

Աշխատությունը նվիրված է քաղաքային բնակավայրերի և գյուղատնտեսական նշանակության տարածքների ստորերկրյա ջրերով ողողման կանխարգելման ու դրանց բացասական ազդեցություններից պաշտպանության ինժեներական, հիդրոերկրաբանական և բնապահպանական մեթոդների մշակմանը։ Քննարկվում են ստորերկրյա ջրերի մակարդակի բարձրացման հիմնական պատճառները, բնական և մարդածին գործոնների ազդեցությունը ջրային ռեժիմի փոփոխությունների վրա, ինչպես նաև տարածքների ջրակալման հետևանքով առաջացող տնտեսական և էկոլոգիական խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քաղաքային կառուցապատված տարածքներում շենքերի հիմքերի, ստորգետնյա հաղորդակցությունների, ճանապարհային ենթակառուցվածքների և ինժեներական կառույցների պաշտպանության անհրաժեշտությանը։ Ուսումնասիրվում են գյուղատնտեսական հողերի գերխոնավացման, հողերի երկրորդային աղակալման, բերքատվության նվազման և հողային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման սահմանափակումների հնարավոր պատճառները։ Անդրադարձ է կատարվում ստորերկրյա ջրերի մակարդակի կարգավորման, դրենաժային համակարգերի նախագծման, ջրահեռացման կազմակերպման և ջրապաշտպան կառույցների կիրառման տեխնոլոգիական լուծումներին։ Կարևորվում են հիդրոերկրաբանական հետազոտությունների, ջրային հաշվեկշռի գնահատման, ֆիլտրացիոն գործընթացների մոդելավորման և տարածքների ինժեներաերկրաբանական պայմանների ուսումնասիրության մեթոդները։ Դիտարկվում են պաշտպանական միջոցառումների տեխնիկական ու տնտեսական արդյունավետության գնահատման, ջրահեռացման համակարգերի շահագործման և բնական միջավայրի վրա դրանց ազդեցության նվազեցման հնարավորությունները։ Աշխատությունն ընդգծում է քաղաքաշինական, գյուղատնտեսական և ջրատնտեսական միջոցառումների համատեղ պլանավորման նշանակությունը՝ տարածքների անվտանգ ու կայուն օգտագործման ապահովման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել հիդրոերկրաբանների, հիդրոտեխնիկների, քաղաքաշինարարների, հողագետների, ջրային ռեսուրսների կառավարման մասնագետների, բնապահպանների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։