Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionPedagogy
Մտավոր զարգացման խնդիրներով կրտսեր դպրոցականի ուսումնաաշխատանքային գործունեության կազմակերպման մանկավարժական պայմանները
Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է մտավոր զարգացման խնդիրներ ունեցող կրտսեր դպրոցականների ուսումնաաշխատանքային գործունեության կազմակերպման մանկավարժական պայմանների ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում են նման սովորողների կրթական կարիքները, ուսումնական գործընթացի առանձնահատկությունները և այն մեթոդական մոտեցումները, որոնք նպաստում են նրանց ճանաչողական, սոցիալական և գործնական կարողությունների զարգացմանը։ Հեղինակը ներկայացնում է ուսուցման կազմակերպման արդյունավետ ձևեր, անհատականացված մոտեցումներ, մանկավարժական աջակցության միջոցներ և կրթական միջավայրի հարմարեցման սկզբունքներ՝ հաշվի առնելով երեխաների զարգացման առանձնահատկությունները։ Աշխատության մեջ քննարկվում է ուսուցչի դերը, ընտանիքի և դպրոցի համագործակցությունը, ինչպես նաև հատուկ մանկավարժական պայմանների ստեղծման նշանակությունը սովորողների ինքնուրույնության, աշխատանքի հմտությունների և կրթական առաջընթացի ձևավորման գործում։ Ներկայացված հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի հատուկ և ներառական կրթության զարգացման, ուսումնական գործընթացի արդյունավետ կազմակերպման և կրթական հավասար հնարավորությունների ապահովման համար։ Գիրքը նախատեսված է հատուկ մանկավարժների, ուսուցիչների, հոգեբանների, կրթության ոլորտի հետազոտողների, մանկավարժական բուհերի դասախոսների, ուսանողների և զարգացման առանձնահատկություններ ունեցող երեխաների կրթությամբ հետաքրքրվող մասնագետների համար։
Updated: 2026-09-20
Pedagogy
Մանկավարժական մենեջմենթը որպես նորարարական կառավարման տեսակ
Այս ուսումնական նյութը ներկայացնում է մանկավարժական մենեջմենթի էությունը որպես կրթական հաստատությունների կառավարման նորարարական մոտեցում՝ ընդգծելով դրա դերը ժամանակակից դպրոցի արդյունավետ գործունեության կազմակերպման և զարգացման գործընթացում։ Նյութում բացատրվում է, որ մանկավարժական մենեջմենթը ենթադրում է կրթական գործընթացի գիտականորեն հիմնավորված կառավարում, որի նպատակն է ապահովել ուսուցման որակի բարձրացում, մարդկային և նյութական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործում, ինչպես նաև կրթական միջավայրի շարունակական կատարելագործում։ Քննարկվում են կառավարման հիմնական գործառույթները՝ պլանավորում, կազմակերպում, վերահսկում, մոտիվացում և համակարգում, ինչպես նաև դրանց կիրառումը դպրոցական կառավարման համակարգում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ղեկավարի առաջնորդական որակներին, թիմային աշխատանքի կազմակերպմանը, ուսուցիչների մասնագիտական զարգացման խթանմանը և նորարարական մոտեցումների ներդրմանը կրթական գործընթացում։ Նյութը նաև անդրադառնում է կրթական հաստատության ներքին մշակույթի ձևավորմանը, արդյունավետ հաղորդակցման համակարգի ստեղծմանը և փոփոխությունների կառավարման կարևորությանը՝ որպես մանկավարժական մենեջմենթի հաջողության հիմնական պայմանների։ Շեշտադրվում է, որ այս մոտեցումը նպաստում է ոչ միայն կառավարման արդյունավետության բարձրացմանը, այլև կրթության որակի բարելավմանը և սովորողների զարգացման համար բարենպաստ պայմանների ստեղծմանը։
Updated: 2026-10-23
Political Science
ՌԴ-ի նկատմամբ ԳԴՀ-ի քաղաքականությունն ու դրա փոխակերպումները ժամանակակից փուլում
Ատենախոսության հիմնական նպատակը ՌԴ-ի նկատմամբ Գերմանիայի ժամանակակակից քաղաքականության ձևավորման և դրա միտումների վրա ազդող հիմնական գործոնների վերլուծությունն է / Целью диссертационного исследования является изучение трансформации российской политики Германии и выявление комплекса факторов, влияющих на ее тенденции / The main goal of the research is the study of the transformation of Germany's policy towards Russia and the set of factors that have an impact on its trends Հրատ.՝ ՀՀ ՊՆ պաշտպանական ազգային հետազոտական համալսարան, Երևան, 2017, 2018, Ատենախոսություն՝ 147 էջ, սեղմագիր՝ 22 էջ [src=123456789/994] [dspace.nla.am]
Updated: 2026-09-14
Biology
Изучение пластичности вестибулярного ядерного комплекса в условиях вибрации, делабиринтации протекторного эффекта гипоталамического нейропептида
Աշխատությունը նվիրված է վեստիբուլյար միջուկային համալիրի նեյրոպլաստիկ փոփոխությունների ուսումնասիրությանը տարբեր փորձարարական ազդեցությունների պայմաններում՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով թրթռման, վեստիբուլյար ծայրամասային ապարատի ֆունկցիոնալ խանգարման և հիպոթալամուսային ծագման նեյրոպեպտիդի հնարավոր պաշտպանիչ ազդեցության փոխկապակցվածությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է կենտրոնական նյարդային համակարգի այն հարմարվողական մեխանիզմների բացահայտման վրա, որոնք ակտիվանում են վեստիբուլյար տեղեկատվության բնականոն հոսքի փոփոխության կամ խախտման դեպքում։ Վեստիբուլյար միջուկային համալիրը դիտարկվում է որպես հավասարակշռության, տարածական կողմնորոշման, դիրքային վերահսկողության և շարժումների համակարգման գործընթացներում կարևոր դեր ունեցող նյարդային կառույց, որը սերտորեն փոխազդում է ուղեղի այլ բաժինների հետ։ Հետազոտության առանցքային ուղղություններից է նեյրոպլաստիկության ուսումնասիրությունը՝ որպես նյարդային համակարգի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ վերակազմավորման կարողություն։ Վեստիբուլյար համակարգի գործունեության փոփոխության դեպքում կենտրոնական նյարդային կառույցներում կարող են զարգանալ փոխհատուցողական գործընթացներ, որոնց շնորհիվ օրգանիզմը որոշ չափով հարմարվում է փոփոխված զգայական տեղեկատվությանը։ Քննության են առնվում այդ վերակազմավորման ժամանակային առանձնահատկությունները, տարբեր նեյրոնային խմբերի մասնակցությունը և նյարդային կապերի ֆունկցիոնալ փոփոխությունները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում թրթռման ազդեցությանը։ Թրթռումը դիտարկվում է որպես ֆիզիկական գործոն, որը կարող է փոփոխել վեստիբուլյար համակարգի զգայական մուտքերը և համապատասխան նյարդային կենտրոնների ակտիվությունը։ Ուսումնասիրվում է երկարատև կամ կրկնվող թրթռային ազդեցության պայմաններում վեստիբուլյար միջուկների պատասխանների բնույթը և կենտրոնական նյարդային համակարգի հարմարվողական հնարավորությունները։ Այս ուղղությամբ կարևոր է պարզել, թե ինչպես է փոփոխվում նեյրոնների ակտիվությունը և ինչպիսի փոխհատուցողական մեխանիզմներ են ձևավորվում շարունակական զգայական գրգռման պայմաններում։ Հետազոտության մյուս կարևոր փորձարարական ուղղությունը կապված է լաբիրինթոսային ապարատի ֆունկցիայի խախտման հետ։ Նման պայմաններում փոփոխվում կամ նվազում է ծայրամասային վեստիբուլյար ազդակների մուտքը կենտրոնական նյարդային համակարգ, ինչի հետևանքով կարող են առաջանալ հավասարակշռության և շարժումների համակարգման ժամանակավոր խանգարումներ։ Կենտրոնական նյարդային համակարգը, սակայն, ունի որոշակի փոխհատուցողական ներուժ, և ժամանակի ընթացքում կարող են ակտիվանալ այլ զգայական համակարգերի ու նյարդային կենտրոնների մասնակցությամբ հարմարվողական մեխանիզմներ։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են այդ կենտրոնական փոխհատուցման նեյրոֆիզիոլոգիական հիմքերը և վեստիբուլյար միջուկային համալիրում տեղի ունեցող փոփոխությունները։ Կարևորվում է աջ և ձախ կողմերի նեյրոնային ակտիվության հավասարակշռության խնդիրը, քանի որ ծայրամասային վեստիբուլյար ազդակների փոփոխությունը կարող է խախտել երկու կողմերի միջև բնականոն ֆունկցիոնալ հարաբերակցությունը։ Վերականգնման ընթացքում նյարդային համակարգում տեղի ունեցող վերակազմավորումները կարող են նպաստել այդ անհավասարակշռության աստիճանական նվազմանը։ Այս գործընթացների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ կենտրոնական վեստիբուլյար փոխհատուցման մեխանիզմները։ Առանձին նշանակություն է տրվում վեստիբուլյար միջուկների և ուղեղի այլ կառույցների փոխազդեցությանը։ Քննության են առնվում ուղեղիկի, ցանցանման գոյացության, շարժողական կենտրոնների և զգայական այլ համակարգերի հետ ֆունկցիոնալ կապերը։ Տեսողական և սոմատոսենսորային տեղեկատվության դերը հատկապես կարևոր կարող է դառնալ այն պայմաններում, երբ վեստիբուլյար ազդակների բնականոն հոսքը խախտված է։ Նման բազմահամակարգային փոխազդեցությունը դիտարկվում է որպես նյարդային համակարգի հարմարվողականության կարևոր բաղադրիչ։ Հետազոտության առանձնահատուկ ուղղություններից է հիպոթալամուսային նեյրոպեպտիդի ազդեցության ուսումնասիրությունը։ Նեյրոպեպտիդները կենտրոնական նյարդային համակարգում կարող են հանդես գալ որպես նեյրոնային գործունեությունը կարգավորող կենսաբանական ազդանշանային մոլեկուլներ։ Աշխատությունում գնահատվում է ընտրված նեյրոպեպտիդի հնարավոր պաշտպանիչ ազդեցությունը վեստիբուլյար համակարգի վրա փորձարարական ծանրաբեռնվածության կամ ֆունկցիոնալ խանգարման պայմաններում։ Հիմնական խնդիրը պարզելն է, թե արդյոք դրա ազդեցությունը կարող է նպաստել նեյրոնների ֆունկցիոնալ կայունության պահպանմանը, հարմարվողական գործընթացների ակտիվացմանը կամ վեստիբուլյար ֆունկցիայի վերականգնման ընթացքի բարելավմանը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում նեյրոպեպտիդի ազդեցության հնարավոր մեխանիզմներին։ Դիտարկվում է դրա մասնակցությունը նեյրոնների գրգռականության, սինապսային հաղորդման և նեյրոնային ցանցերի ֆունկցիոնալ վերակազմավորման կարգավորմանը։ Այս գործընթացների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել նեյրոպեպտիդային կարգավորման նշանակությունը ոչ միայն վեստիբուլյար համակարգի, այլև ընդհանուր նեյրոպլաստիկության տեսանկյունից։ Հետազոտության մեթոդաբանական հիմքում կարող են լինել փորձարարական նեյրոֆիզիոլոգիական, էլեկտրոֆիզիոլոգիական, հյուսվածաբանական և վիճակագրական մոտեցումները, որոնց միջոցով համեմատվում են տարբեր փորձարարական խմբերում ստացված տվյալները։ Նեյրոնների ակտիվության գրանցումը և պատասխանների բնութագրումը հնարավորություն են տալիս գնահատել վեստիբուլյար միջուկների ֆունկցիոնալ վիճակը, իսկ տարբեր ժամանակահատվածներում կատարված դիտարկումները՝ բացահայտել նեյրոպլաստիկ փոփոխությունների զարգացման դինամիկան։ Կարևորվում է վերահսկիչ և փորձարարական խմբերի համեմատությունը, որի միջոցով հնարավոր է առանձնացնել թրթռման, լաբիրինթոսային ֆունկցիայի խանգարման և նեյրոպեպտիդային ազդեցության հետ կապված փոփոխությունները։ Առանձին տեղ է հատկացվում վերականգնողական գործընթացների գնահատմանը։ Ուսումնասիրվում է, թե որքան արագ և ինչ աստիճանով է կենտրոնական նյարդային համակարգը կարողանում փոխհատուցել վեստիբուլյար տեղեկատվության փոփոխությունը, ինչպես են այդ ընթացքում վերակազմավորվում նեյրոնային պատասխանները և ինչ դեր կարող է ունենալ նեյրոպեպտիդային կարգավորումը։ Այսպիսի ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել նյարդային համակարգի հարմարվողական ռեսուրսների մասին։ Աշխատանքի գիտական նշանակությունը պայմանավորված է վեստիբուլյար միջուկային համալիրի պլաստիկության մեխանիզմների, տարբեր ֆիզիկական և ֆունկցիոնալ ազդեցությունների պայմաններում կենտրոնական փոխհատուցման գործընթացների և նեյրոպեպտիդային կարգավորման փոխկապակցվածության համալիր ուսումնասիրությամբ։ Ստացված տվյալները կարող են նպաստել վեստիբուլյար համակարգի նեյրոֆիզիոլոգիայի, զգայական համակարգերի պլաստիկության և կենտրոնական նյարդային համակարգի հարմարվողական մեխանիզմների վերաբերյալ պատկերացումների խորացմանը։ Կիրառական նշանակությունը կապված է վեստիբուլյար ֆունկցիայի խանգարումների ժամանակ վերականգնողական և պաշտպանիչ մեխանիզմների գիտական հիմքերի հետագա ուսումնասիրման հնարավորության հետ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել նեյրոֆիզիոլոգիայի, նյարդաբանության, վեստիբուլոլոգիայի, զգայական համակարգերի ֆիզիոլոգիայի և փորձարարական նյարդագիտության ոլորտների հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։
Updated: 2026-09-17
Mathematics
Микроволновый поляризационный многолучевой радиоприемный комплекс для дистанционного зондирования Земли с борта орбитальной станции "Мир"
Այս գիրքը նվիրված է «Միր» ուղեծրային կայանի վրա կիրառվող միկրոալիքային բևեռացման բազմաճառագայթ ռադիոընդունիչ համալիրի ուսումնասիրությանը՝ Երկրի հեռահար զոնդավորման խնդիրների համատեքստում։ Աշխատանքում ներկայացվում են միկրոալիքային ռադիոհամակարգերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, բևեռացման չափումների սկզբունքները, բազմաճառագայթ ընդունման մեթոդները և դրանց կիրառումը Երկրի մակերևույթի ու բնական երևույթների ուսումնասիրման գործընթացներում։ Գրքում քննարկվում են ուղեծրային պայմաններում տվյալների հավաքագրման, մշակման և վերլուծության տեխնիկական լուծումները, ինչպես նաև հեռահար զոնդավորման համակարգերի զարգացման առանձնահատկությունները։ Այն կարող է օգտակար լինել ռադիոֆիզիկայի, տիեզերական հետազոտությունների, արբանյակային տեխնոլոգիաների և Երկրի դիտարկման համակարգերի ոլորտների մասնագետների, ինժեներների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։
Updated: 2026-09-19
History
The British Empire and the Armenian genocide
Աշխատությունը նվիրված է Հայոց ցեղասպանության ժամանակաշրջանում Բրիտանական կայսրության քաղաքականության, դիվանագիտական գործունեության և հայկական հարցի նկատմամբ վերաբերմունքի պատմական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին Մեծ Բրիտանիայի ռազմաքաղաքական շահերը Մերձավոր Արևելքում, Օսմանյան կայսրության նկատմամբ իրականացվող քաղաքականությունը և հայ բնակչության զանգվածային տեղահանությունների ու կոտորածների վերաբերյալ բրիտանական պետական ու դիվանագիտական շրջանակներում ձևավորված տեղեկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում դիվանագիտական հաղորդագրություններին, պաշտոնական փաստաթղթերին, հյուպատոսական զեկույցներին, մամուլի հրապարակումներին, մարդասիրական կազմակերպությունների նյութերին և ժամանակակիցների վկայություններին՝ որպես իրադարձությունների ուսումնասիրման սկզբնաղբյուրների։ Վերլուծվում է, թե ինչպես էր հայկական բնակչության վիճակի վերաբերյալ տեղեկատվությունը հասնում բրիտանական հասարակությանը և քաղաքական շրջանակներին, ինչպես էր այն ներկայացվում պատերազմի ժամանակաշրջանի հանրային հաղորդակցության մեջ և ինչ տեղ էր զբաղեցնում դաշնակից պետությունների քաղաքական օրակարգում։ Կարևորվում է մարդասիրական արձագանքի և աշխարհաքաղաքական շահերի փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը՝ տարբերակելով հասարակական նախաձեռնությունները, դիվանագիտական հայտարարությունները և պետական քաղաքականության գործնական նպատակները։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև պատերազմի ավարտից հետո հայկական հարցի քննարկումներին, Օսմանյան կայսրության նախկին տարածքների ապագայի վերաբերյալ միջազգային բանակցություններին և տարածաշրջանում բրիտանական ռազմավարության փոփոխություններին։ Առանձին նշանակություն ունի բրիտանական արխիվային նյութերի աղբյուրագիտական քննությունը, քանի որ դրանք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու ինչպես իրադարձությունների մասին ժամանակակից տեղեկացվածության մակարդակը, այնպես էլ որոշումների ընդունման քաղաքական ու դիվանագիտական միջավայրը։ Միաժամանակ ուշադրություն է դարձվում պաշտոնական փաստաթղթերի և հանրային խոսույթի միջև հնարավոր տարբերություններին՝ պատմական իրադարձությունների ներկայացման և քաղաքական նպատակների փոխկապակցվածությունը հասկանալու համար։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը Հայոց ցեղասպանության պատմությունը դիտարկում է միջազգային հարաբերությունների և բրիտանական արտաքին քաղաքականության ավելի լայն համատեքստում՝ նպաստելով Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին հայկական հարցի միջազգային ընկալման, մարդասիրական արձագանքի և մեծ տերությունների քաղաքականության փոխհարաբերությունների առավել ամբողջական ըմբռնմանը։
Updated: 2026-09-25