Մարդու հիմնահարցը 13-15-րդ դարերի հայ փիլիսոփայության մեջ

Literature

Հայկական և ռուսական հարսանեկան երգերի տիպահամեմատական ուսումնասիրությունը բացահայտում է երկու ժողովրդական երաժշտական ավանդույթների կառուցվածքային, գործառութային և գաղափարական ընդհանրություններն ու տարբերությունները՝ ընդգծելով հարսանեկան ծեսի երաժշտական արտահայտման դերը որպես սոցիալական անցման (transition ritual) կարևոր բաղադրիչ։ Հայկական հարսանեկան երգերում գերակշռում են քնարական-ծիսական բնույթ ունեցող ստեղծագործությունները, որոնք կապված են հարսի հրաժեշտի, ծնողական տան լքման, նոր ընտանիք մտնելու և համայնքային օրհնության գաղափարների հետ, որտեղ հաճախ արտահայտվում է ցավի և ուրախության միաժամանակյա զգացմունքային համադրություն։ Ռուսական հարսանեկան երգերում նույնպես առկա է ծիսական բազմաստիճան կառուցվածք՝ «փեսայի գալուստ», «հարսի լաց», «օրհնության և խրախճանքի» փուլեր, սակայն դրանցում ավելի ընդգծված է համայնքային խաղային և ծիսական-դրամատիկ տարրը՝ հաճախ ուղեկցված երգ-պարային ձևերով և երկխոսական կառուցվածքներով։ Երկու ավանդույթներում էլ հարսանեկան երգերը կատարում են սոցիալական կարգավորման և դերաբաշխման ֆունկցիա՝ ամրապնդելով ընտանեկան և համայնքային կապերը, ինչպես նաև փոխանցելով ավանդական արժեքներ՝ կապված ամուսնության, կնոջ դերի և ընտանիքի կառուցվածքի հետ։ Տիպաբանական առումով հայկական երգերում հաճախ հանդիպում են մոնոֆոնիկ կառուցվածքներ և ավելի խիստ լադային մտածողություն, մինչդեռ ռուսական ավանդույթում ավելի հաճախ են հանդիպում բազմաձայնության տարրեր և խմբային կատարողական ձևեր։ Համեմատական վերլուծությունը ցույց է տալիս նաև, որ երկու մշակույթներում էլ հարսանեկան երգերը կրում են անցման ծեսի խորհրդանշական իմաստ, որտեղ անհատի սոցիալական կարգավիճակի փոփոխությունը արտահայտվում է երաժշտական լեզվով։ Ընդհանուր առմամբ, հայկական և ռուսական հարսանեկան երգերի տիպահամեմատական ուսումնասիրությունը բացահայտում է ինչպես ընդհանուր ինդոեվրոպական ծիսական-երաժշտական շերտեր, այնպես էլ յուրաքանչյուր մշակույթի ինքնատիպ գեղարվեստական և սոցիալական առանձնահատկություններ, որոնք ձևավորվել են պատմական և էթնոմշակութային զարգացման ընթացքում։

Culture

Նշված պահանջը վերաբերում է այն պիեսների համակարգված ցանկերին, որոնք գրվել կամ բեմադրվել են հայերեն լեզվով և պատմական տարբեր ժամանակաշրջաններում ստացել են թույլտվություն ներկայացվելու Կովկասյան տարածաշրջանի թատերական բեմերում՝ հատկապես XIX դարի վերջից մինչև XX դարի սկիզբը գործող գրաքննական համակարգի պայմաններում։ Այդ ժամանակաշրջանում Կովկասը գտնվում էր Ռուսական կայսրության վարչական վերահսկողության ներքո, և ցանկացած թատերական ստեղծագործություն, անկախ ազգային պատկանելությունից, ենթարկվում էր նախնական գրաքննության՝ քաղաքական, բարոյական և գաղափարական համապատասխանության գնահատման նպատակով։ Հայերեն պիեսները, որոնք անցել էին այդ գործընթացը, ընդգրկում էին ինչպես դասական դրամատուրգիայի գործեր, այնպես էլ նոր ձևավորվող ազգային թատերարվեստի ստեղծագործություններ, որոնք հաճախ արտացոլում էին սոցիալական խնդիրներ, ազգային ինքնության հարցեր, ընտանեկան հարաբերություններ և պատմական թեմաներ։ Հատուկ ուշադրություն էր դարձվում այն ստեղծագործություններին, որոնք չէին պարունակում քաղաքականորեն վտանգավոր համարվող գաղափարներ կամ ուղղակի քննադատություն պետական կառավարման համակարգի նկատմամբ, ինչի արդյունքում որոշ պիեսներ ստանում էին պաշտոնական թույլտվություն՝ բեմադրվելու Թիֆլիսում, Բաքվում, Երևանում և Կովկասի այլ մշակութային կենտրոններում։ Այս գործընթացը նպաստել է հայ թատրոնի զարգացմանը, մասնագիտական թատերական խմբերի ձևավորմանը և ազգային մշակույթի հանրային տարածմանը, միաժամանակ ձևավորելով գրաքննության ազդեցության տակ գտնվող ստեղծագործական միջավայր, որտեղ հեղինակները հաճախ ստիպված էին հաշվի առնել պետական սահմանափակումները իրենց ստեղծագործական ազատության նկատմամբ։ Ընդհանուր առմամբ, այդ ցանկերը արտացոլում են ոչ միայն թատերական արվեստի զարգացումը, այլև Կովկասի բազմազգ մշակութային դաշտում պետական վերահսկողության և ազգային ստեղծագործության փոխազդեցությունը։

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է կրթական գործընթացում տեխնոլոգիական գործոնների դերի և դրանց՝ ուսուցման որակի վրա ունեցած ազդեցության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ժամանակակից տեղեկատվական և հաղորդակցական տեխնոլոգիաների, թվային կրթական ռեսուրսների, էլեկտրոնային ուսուցման միջավայրերի և տեխնիկական միջոցների կիրառման հնարավորություններն են՝ սովորողների գիտելիքների յուրացումը, ներգրավվածությունը և ուսուցման արդյունավետությունը բարձրացնելու տեսանկյունից։ Տեխնոլոգիաները դիտարկվում են ոչ միայն որպես տեղեկատվության փոխանցման գործիքներ, այլև որպես ուսուցման կազմակերպման նոր ձևերի զարգացման միջոց, որը կարող է նպաստել ինտերակտիվ, անհատականացված և համագործակցային ուսուցման ձևավորմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում դասավանդողի թվային և մանկավարժական կարողությունների փոխկապակցվածությանը, քանի որ տեխնիկական միջոցների առկայությունն ինքնին չի ապահովում կրթության բարձր որակ․ դրանց արդյունավետությունը մեծապես կախված է ուսումնական նպատակներին համապատասխան ընտրությունից և մեթոդապես հիմնավորված կիրառումից։ Ուսումնասիրվում են մուլտիմեդիա նյութերի, առցանց կրթական հարթակների, վիրտուալ ուսումնական միջավայրերի, թվային գնահատման գործիքների և հաղորդակցական տեխնոլոգիաների կիրառման հնարավորությունները։ Կարևոր ուղղություն է տեխնոլոգիաների ազդեցությունը սովորողների ինքնուրույն աշխատանքի, տեղեկատվության որոնման և գնահատման, խնդիրների լուծման, ստեղծագործական մտածողության և համագործակցային հմտությունների զարգացման վրա։ Միաժամանակ քննության են առնվում տեխնոլոգիական միջավայրի հետ կապված հնարավոր դժվարությունները՝ թվային անհավասարությունը, տեխնիկական ենթակառուցվածքների սահմանափակումները, ուսուցիչների ոչ բավարար պատրաստվածությունը, տեղեկատվական գերբեռնվածությունը և տեխնոլոգիական գործիքների ոչ նպատակային կիրառումը։ Հետազոտության շրջանակում կարևոր է նաև ավանդական և թվային ուսուցման մեթոդների արդյունավետ համադրումը, որի դեպքում տեխնոլոգիաները լրացնում են մանկավարժական գործընթացը՝ առանց ուսուցիչ-սովորող անմիջական հաղորդակցության նշանակությունը նվազեցնելու։ Ուսուցման որակի գնահատման տեսանկյունից դիտարկվում են ոչ միայն ակադեմիական արդյունքները, այլև սովորողների մասնակցությունը, մոտիվացիան, հետադարձ կապի արդյունավետությունը և կրթական ռեսուրսների հասանելիությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մանկավարժության, կրթական տեխնոլոգիաների, թվային ուսուցման և կրթության որակի կառավարման մոտեցումները՝ ներկայացնելով տեխնոլոգիական գործոնները որպես ժամանակակից ուսումնական միջավայրի արդյունավետ կազմակերպման կարևոր բաղադրիչ։

Political Science

Այս աշխատանքը նվիրված է քաղաքական ընդդիմության մոդելների տեսա-մեթոդաբանական վերլուծությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով, որտեղ ընդդիմության դերը դիտարկվում է որպես քաղաքական համակարգի հավասարակշռության և ժողովրդավարական գործընթացների կարևոր բաղադրիչ։ Ուսումնասիրության մեջ ներկայացվում են ընդդիմության ձևավորման և գործունեության հիմնական տեսական մոտեցումները, ներառյալ ինստիտուցիոնալ, պլյուրալիստական և կոնֆլիկտաբանական մոդելները, որոնք բացատրում են ընդդիմության վարքագիծը, նպատակները և ազդեցության մեխանիզմները քաղաքական համակարգում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ՀՀ քաղաքական իրականությանը՝ վերլուծելով ընդդիմադիր ուժերի կազմակերպական կառուցվածքը, քաղաքական ռազմավարությունները, հանրային ներգրավվածության ձևերը և իշխանության հետ փոխազդեցության դինամիկան։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև ընդդիմության արդյունավետության գնահատման մեթոդաբանական մոտեցումները, որոնք ներառում են որակական և քանակական վերլուծության գործիքներ՝ քաղաքական ազդեցության, հանրային աջակցության և ինստիտուցիոնալ ներգրավվածության չափման համար։ Միաժամանակ ներկայացվում են այն գործոնները, որոնք սահմանափակում են ընդդիմության ինստիտուցիոնալ զարգացումը՝ ներառյալ քաղաքական բևեռացումը, ընտրական համակարգի առանձնահատկությունները և կուսակցական համակարգի թույլ ինստիտուցիոնալացումը։ Աշխատությունը եզրակացնում է, որ արդյունավետ ընդդիմությունը կարևոր նախապայման է քաղաքական բազմակարծության, ժողովրդավարական վերահսկողության և պետական կառավարման որակի բարձրացման համար։

Literature

Այս ժողովածուն ներկայացնում է Հովհաննես Թումանյանի արձակ ժառանգության և թարգմանական գործունեության համադրությունը՝ ընդգրկելով ինչպես նրա ինքնուրույն պատմվածքները, այնպես էլ տարբեր աղբյուրներից կատարված թարգմանությունները, որոնք նա մշակել է հայ ընթերցողի համար հասկանալի և գեղարվեստորեն հարթ լեզվով։ Պատմվածքներում Թումանյանը շարունակում է իր բնորոշ ժողովրդական-իրատեսական ոճը՝ պատկերելով գյուղական և քաղաքային կյանքի պարզ, բայց խորքային իրավիճակներ, որտեղ մարդկային հարաբերությունները, բարոյական ընտրությունները և բնության հետ կապը դառնում են կենտրոնական թեմաներ։ Նրա լեզուն պարզ է, խոսակցականին մոտ, բայց միաժամանակ լի է պատկերավորությամբ և հոգեբանական նրբությամբ, ինչը ստեղծում է և՛ անմիջականություն, և՛ գաղափարական խորություն։ Թարգմանություններում նկատելի է Թումանյանի նպատակն՝ օտար գրականության լավագույն օրինակները փոխանցել հայ ընթերցողին՝ պահպանելով իմաստը, բայց հարմարեցնելով հայ լեզվի երաժշտականությանը և մտածողությանը։ Այս երկու շերտերը միասին ցույց են տալիս նրա բազմակողմանիությունը՝ որպես և՛ ազգային պատմող, և՛ մշակութային միջնորդ, ով նպաստել է հայ ընթերցողական միջավայրի ընդլայնմանը։

Other Subjects

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է օտար լեզուներով լույս տեսած նոր գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը, որի նպատակն է ընթերցողներին, հետազոտողներին և ուսանողներին տրամադրել արդի միջազգային հրատարակչական հոսքի վերաբերյալ ամբողջական և կազմակերպված տեղեկատվություն։ Ցանկում ընդգրկվում են տարբեր լեզուներով՝ անգլերեն, ռուսերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն և այլ լեզուներով հրատարակված գիտական, գեղարվեստական, հասարակական-քաղաքական, տեխնիկական և մշակութային բնույթի նոր գրքեր, որոնք արտացոլում են համաշխարհային գիտական և մշակութային զարգացումների հիմնական ուղղությունները։ Այս տեղեկատվական ռեսուրսը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների հիման վրա և ծառայում է որպես կարևոր օժանդակ գործիք միջազգային գրականության ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել օտարալեզու գրականության մեջ, համեմատել տարբեր երկրների գիտական և մշակութային մոտեցումները և օգտագործել այդ նյութերը ուսումնական, հետազոտական և մասնագիտական նպատակներով։ Այն նաև նպաստում է լեզվական և միջմշակութային գիտելիքների ընդլայնմանը՝ ապահովելով օտար լեզուներով գրականության ավելի լայն հասանելիություն և խթանելով գիտական համագործակցությունը միջազգային մակարդակում։