Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Informatics

    3D սպինային ապակու մոդելավորումը հաշվի առնելով արտաքին դաշտում համակարգի ռելաքսացիան

    Այս աշխատությունը վերաբերում է եռաչափ (3D) սպինային ապակու մոդելավորման խնդիրներին՝ արտաքին դաշտի ազդեցության պայմաններում համակարգի ռելաքսացիոն գործընթացների հաշվառմամբ, ընդգծելով վիճակագրական ֆիզիկայի, քվանտային մագնիսականության և բարդ համակարգերի տեսության փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ուսումնասիրել անկարգավորված մագնիսական համակարգերի (spin glass) վարքը, երբ սպինների միջև փոխազդեցությունները պատահական են, իսկ արտաքին մագնիսական դաշտը ազդում է համակարգի էներգետիկ լանդշաֆտի և կայուն վիճակների վրա։ Ուսումնասիրվում են սպինային կոնֆիգուրացիաների էներգետիկ մինիմումների բաշխումները, մետաստաբիլ վիճակները և դրանցից դեպի հավասարակշռության անցման ռելաքսացիոն դինամիկան՝ ժամանակից կախված վարքի մոդելավորման միջոցով։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում համակարգի ոչ-էրգոդիկ հատկություններին, դանդաղ ռելաքսացիային և հիշողության էֆեկտներին, որոնք բնորոշ են սպինային ապակիներին։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է արտաքին մագնիսական դաշտի ազդեցությունը փուլային անցումների, կարգավորված և անկարգավորված վիճակների սահմանների և կրիտիկական երևույթների վրա։ Միաժամանակ կիրառվում են մաթեմատիկական և հաշվարկային մեթոդներ՝ Մոնտե-Կառլո սիմուլյացիաներ, միջին դաշտի մոտավորություններ և էներգետիկ լանդշաֆտի վերլուծություն, որոնք թույլ են տալիս վերարտադրել համակարգի ժամանակային էվոլյուցիան։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է վիճակագրական ֆիզիկայի և կոնդենսացված միջավայրի տեսության ոլորտում՝ նպաստելով բարդ անկարգավորված համակարգերի դինամիկայի ավելի խորքային ընկալմանը։

    Updated: 2026-09-18
    3D սպինային ապակու մոդելավորումը հաշվի առնելով արտաքին դաշտում համակարգի ռելաքսացիան
    Online

    Literature

    Գրիգոր Նյուսացին հայ մատենագրության մեջ

    Աշխատությունը նվիրված է քրիստոնեական աստվածաբանական և փիլիսոփայական մտքի նշանավոր ներկայացուցիչներից մեկի՝ Գրիգոր Նյուսացու կյանքի, գաղափարական ժառանգության և հատկապես նրա երկերի՝ հայ մատենագրության մեջ ունեցած տեղին, տարածմանն ու ազդեցությանը։ Գրիգոր Նյուսացին (մոտ 335–394 թթ.) Կապադովկիայի նշանավոր հայրերից էր, եկեղեցու հայրապետական ավանդույթի կարևորագույն ներկայացուցիչներից մեկը, որի աստվածաբանական, փիլիսոփայական և մեկնողական աշխատությունները նշանակալի դեր են ունեցել վաղ քրիստոնեական մտքի զարգացման գործում։ Նրա ստեղծագործական ժառանգությունն ընդգրկում է քրիստոնեական հավատքի հիմնադրույթների մեկնաբանությունը, Սուրբ Գրքի մեկնությունները, մարդու բնության և հոգևոր կատարելագործման հարցերը, Աստծո ճանաչողության սահմաններն ու հնարավորությունները, ինչպես նաև բարոյական և փիլիսոփայական խնդիրների քննությունը։ Գրիգոր Նյուսացու մտածողության կենտրոնում մարդն է՝ որպես Աստծո պատկերով ստեղծված էակ, որի հոգևոր կյանքը մշտական կատարելագործման և աստվածայինի հետ հաղորդակցության ձգտման ընթացք է։ Նրա աստվածաբանական հայացքներում առանձնահատուկ տեղ ունեն մարդու ազատ կամքի, հոգու անմահության, առաքինության, բարոյական ընտրության և հոգևոր վերափոխման գաղափարները։ Այս գաղափարները կարևոր նշանակություն են ունեցել ոչ միայն հունալեզու քրիստոնեական աստվածաբանության, այլև այլ ժողովուրդների, այդ թվում՝ հայ հոգևոր ու փիլիսոփայական մտքի զարգացման համար։ Աշխատության հիմնական ուսումնասիրության առարկան Գրիգոր Նյուսացու երկերի և գաղափարների ներթափանցումն է հայ մատենագրական ավանդույթ, դրանց թարգմանության, պահպանման, տարածման և մեկնաբանման պատմությունը։ Հայ մատենագրությունը դարերի ընթացքում կարևոր դեր է ունեցել վաղ քրիստոնեական աստվածաբանական ժառանգության պահպանման և փոխանցման գործում։ Հայերեն են թարգմանվել բազմաթիվ հունարեն եկեղեցական հեղինակների աշխատություններ, որոնք հետագայում դարձել են հայ աստվածաբանական, փիլիսոփայական և մեկնողական գրականության կարևոր սկզբնաղբյուրներ։ Գրիգոր Նյուսացու ստեղծագործությունների հայերեն թարգմանություններն ու դրանց շուրջ ձևավորված մատենագրական ավանդույթը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու հունական հայրաբանական մտքի ազդեցությունը հայ հոգևոր մշակույթի վրա, ինչպես նաև հայ թարգմանական դպրոցի գիտական ու գրական գործունեության առանձնահատկությունները։ Հատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում հունարեն բնագրերի և հայերեն թարգմանությունների փոխհարաբերությունները, թարգմանական սկզբունքները, տերմինաբանական լուծումները, լեզվական առանձնահատկությունները և բնագրային ավանդույթի պահպանման խնդիրները։ Այս տեսանկյունից ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև հայերեն հնագույն թարգմանությունների՝ որպես հունական աստվածաբանական և փիլիսոփայական երկերի ուսումնասիրության ինքնուրույն աղբյուրների գնահատման համար։ Գրիգոր Նյուսացու երկերի հայերեն մատենագրական ժառանգությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են նրա գաղափարները յուրացվել, մեկնաբանվել և ներառվել հայ քրիստոնեական մտքի ընդհանուր համակարգում։ Աշխատությունը կարևոր է նաև հայ-բյուզանդական մշակութային և մտավոր կապերի ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ ցույց է տալիս հունական եկեղեցական հայրերի ժառանգության փոխանցման ուղիները և հայ մատենագրության ակտիվ մասնակցությունը քրիստոնեական համընդհանուր մշակույթի ձևավորման ու պահպանման գործընթացին։ Գրականագիտական և բանասիրական առումով այն առնչվում է հայ հին գրականության, թարգմանական արվեստի, ձեռագրագիտության, բնագրագիտության և մատենագիտության կարևոր խնդիրներին։ Նման ուսումնասիրությունները նպաստում են հայերեն ձեռագրերում պահպանված նյութերի գիտական գնահատմանը, հեղինակային պատկանելության և թարգմանական ավանդույթի բացահայտմանը, ինչպես նաև հայերեն թարգմանությունների միջոցով հունական մտավոր ժառանգության վերակազմության հնարավորությունների ընդլայնմանը։ Աշխատության պատմամշակութային նշանակությունը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ հայ մատենագրությունը ոչ միայն յուրացրել է քրիստոնեական Արևելքի և Բյուզանդիայի աստվածաբանական ժառանգությունը, այլև դարձել է դրա պահպանման ու հետագա սերունդներին փոխանցման կարևոր կենտրոններից մեկը։ Գրիգոր Նյուսացու ժառանգության ուսումնասիրությունը բացահայտում է հայ մտավոր մշակույթի կապերը համաքրիստոնեական փիլիսոփայական ավանդույթի հետ և ընդգծում հայ թարգմանական գրականության նշանակությունը համաշխարհային մտքի պատմության մեջ։ Գիրքը արժեքավոր գիտական նշանակություն ունի հայագիտության, հայրաբանության, աստվածաբանության, փիլիսոփայության, հունաբան դպրոցի, հայ թարգմանական գրականության և միջնադարյան ձեռագրական ժառանգության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել հայագետներին, բանասերներին, պատմաբաններին, աստվածաբաններին, փիլիսոփայության պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին և բոլոր նրանց, ովքեր ուսումնասիրում են հայ և հունական քրիստոնեական մշակույթների փոխառնչությունները, հայ մատենագրության զարգացումը և վաղ քրիստոնեական մտքի ազդեցությունը հայկական հոգևոր ավանդույթի վրա։

    Updated: 2026-11-17
    Գրիգոր Նյուսացին հայ մատենագրության մեջ
    Online

    Linguistics

    Արդի խոսակցական ֆրանսերենի դարձվածապաշարի ոճիմաստային առանձնահատկությունները (հայերենի զուգադրությամբ)

    Այս աշխատությունը նվիրված է արդի խոսակցական ֆրանսերենի դարձվածապաշարի ոճիմաստային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ հայերենի հետ զուգադրական վերլուծության հիման վրա։ Ուսումնասիրության կենտրոնում ֆրանսերենում լայնորեն գործածվող դարձվածային միավորներն են, դրանց իմաստային կառուցվածքը, արտահայտչականությունը, ոճական երանգավորումը և հաղորդակցական գործառույթները։ Աշխատանքում դարձվածքները դիտարկվում են ոչ միայն որպես կայուն բառային կապակցություններ, այլև որպես լեզվական միավորներ, որոնք խոսքին հաղորդում են պատկերավորություն, հուզականություն, գնահատողականություն, երբեմն նաև հումորային, հեգնական կամ ժողովրդախոսակցական երանգ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դարձվածքների կիրառությանը առօրյա բանավոր հաղորդակցության մեջ և դրանց տարբերությանը գրական, պաշտոնական կամ մասնագիտական խոսքում օգտագործվող կայուն արտահայտություններից։ Հայերենի հետ զուգադրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու երկու լեզուների դարձվածային համակարգերի ընդհանրություններն ու տարբերությունները, ինչպես նաև նույն կամ մոտ իմաստների արտահայտման տարբեր եղանակները։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել դարձվածքների բառային կազմը, կառուցվածքային մոդելները, փոխաբերական իմաստների ձևավորումը, ազգային-մշակութային բաղադրիչը և դրանց ոճական գործառույթները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում այն դարձվածային միավորներին, որոնք ունեն բառացի և փոխաբերական իմաստների միջև էական տարբերություն և որոնց ճիշտ ընկալումը մեծապես կախված է տվյալ լեզվամշակույթի առանձնահատկություններից։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև ֆրանսերեն դարձվածքների հայերեն համարժեքների որոնման և թարգմանության խնդիրներին՝ տարբերակելով լիարժեք համարժեքները, մասնակի համապատասխանությունները և այն դեպքերը, երբ հայերենում անհրաժեշտ է դարձվածային իմաստը փոխանցել ոչ դարձվածային միջոցներով։ Զուգադրական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս ավելի հստակ բացահայտելու լեզուների ազգային-մշակութային առանձնահատկությունները և խոսքային արտահայտչականության ձևավորման տարբեր մեխանիզմները։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել ֆրանսերեն և հայերեն լեզուների մասնագետների, թարգմանիչների, լեզվաբանների, դասախոսների և օտար լեզուների ուսուցման ու միջմշակութային հաղորդակցության խնդիրներով հետաքրքրվող հետազոտողների համար։

    Updated: 2026-09-15
    Արդի խոսակցական ֆրանսերենի դարձվածապաշարի ոճիմաստային առանձնահատկությունները (հայերենի զուգադրությամբ)
    Online

    Agriculture

    Նոր գրքեր: Գյուղատնտեսություն: Ինֆորմացիոն ցանկ= Новые книги: Сельское хозяйство: Информационный указатель (1973, №8)

    Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նախատեսված գիտնականների, մասնագետների, ուսանողների և ոլորտով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Ցանկում ընդգրկված են բուսաբուծության, անասնաբուծության, ագրոնոմիայի, հողագիտության, ագրոէկոլոգիայի, գյուղատնտեսական տեխնոլոգիաների, մեքենայացման, արտադրության կազմակերպման և գյուղատնտեսական տնտեսագիտության վերաբերյալ աշխատություններ, որոնք արտացոլում են ոլորտի ժամանակակից գիտական և գործնական զարգացումները։ Հրատարակությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական ուղեցույց՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել նոր գրականության մեջ, ստանալ անհրաժեշտ մատենագիտական տվյալներ և ընտրել համապատասխան աղբյուրներ ուսումնական, գիտահետազոտական և մասնագիտական գործունեության համար։ Այն նպաստում է գյուղատնտեսական գիտելիքների տարածմանը, նորարարական փորձի կիրառմանը և ոլորտի զարգացման համար կարևոր տեղեկատվության հասանելիության ապահովմանը։

    Updated: 2026-11-02
    Նոր գրքեր: Գյուղատնտեսություն: Ինֆորմացիոն ցանկ= Новые книги: Сельское хозяйство: Информационный указатель (1973, №8)
    Online

    Economics

    Կազմակերպությունների անվճարունակության ռիսկերի համալիր գնահատման և կանխատեսման հիմնահարցերը ՀՀ-ում

    Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում գործող կազմակերպությունների անվճարունակության ռիսկերի բացահայտման, համալիր գնահատման և կանխատեսման տեսական ու գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում կազմակերպությունների ֆինանսական կայունության վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոնները, վճարունակության վատթարացման պատճառները, ֆինանսական դժվարությունների վաղ հայտնաբերման մեխանիզմները և հնարավոր սնանկության հավանականության գնահատման մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆինանսական հաշվետվությունների տվյալների հիման վրա կազմակերպության վիճակը բնութագրող ցուցանիշների վերլուծությանը, այդ թվում՝ իրացվելիությանը, շահութաբերությանը, ֆինանսական անկախությանը, պարտքային ծանրաբեռնվածությանը, ակտիվների օգտագործման արդյունավետությանը և դրամական հոսքերի կառավարմանը։ Դիտարկվում են անվճարունակության գնահատման տարբեր քանակական և որակական մեթոդներ, ֆինանսական գործակիցների համակարգեր, կանխատեսման մոդելներ և կազմակերպությունների ռիսկայնության դասակարգման մոտեցումներ։ Կարևորվում է առանձին ցուցանիշների մեկուսացված գնահատումից համալիր վերլուծության անցումը, որը հնարավորություն է տալիս միաժամանակ հաշվի առնել կազմակերպության ֆինանսատնտեսական գործունեության տարբեր կողմերը և ձևավորել դրա իրական ֆինանսական վիճակի առավել ամբողջական պատկեր։ Ուսումնասիրվում են նաև Հայաստանի տնտեսական միջավայրի առանձնահատկությունները, որոնք կարող են ազդել կազմակերպությունների վճարունակության վրա՝ շուկայական տատանումները, ֆինանսավորման հասանելիությունը, վարկային պարտավորությունները, մրցակցային պայմանները, հարկային և իրավական միջավայրը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է այնպիսի կանխատեսման համակարգի ձևավորումը, որը հնարավորություն կտա ֆինանսական ճգնաժամի նախանշանները բացահայտել մինչև անվճարունակության խորացումը և համապատասխան կառավարչական միջոցառումներ ձեռնարկել։ Քննության են առնվում ռիսկերի նվազեցման, ֆինանսական առողջացման, պարտավորությունների արդյունավետ կառավարման և կազմակերպությունների գործունեության կայունության բարձրացման հնարավոր ուղիները։ Համալիր գնահատման արդյունքները կարող են կիրառվել ոչ միայն կազմակերպությունների ղեկավարների, այլև բանկերի, ներդրողների, վարկատուների և այլ շահագրգիռ կողմերի կողմից՝ ֆինանսական որոշումների ընդունման և գործընկերների հուսալիության գնահատման ընթացքում։ Ուսումնասիրությունը նպաստում է ՀՀ-ում ֆինանսական ռիսկերի կառավարման և անվճարունակության կանխատեսման մեթոդաբանության կատարելագործմանը՝ ուղղված կազմակերպությունների ֆինանսական խնդիրների վաղ բացահայտմանը, հիմնավորված որոշումների ընդունմանը և տնտեսական գործունեության կայունության բարձրացմանը։

    Updated: 2026-09-29
    Կազմակերպությունների անվճարունակության ռիսկերի համալիր գնահատման և կանխատեսման հիմնահարցերը ՀՀ-ում
    Online

    Linguistics

    Նոր քերականություն արդի հայերենի․ պատկերազարդ տարրական դասընթաց

    Ուսումնական ձեռնարկը նախատեսված է արդի հայերենի քերականական հիմունքների պարզ, մատչելի և համակարգված ուսուցման համար։ Այն ներկայացնում է հայոց լեզվի կառուցվածքի և գործածության հիմնական կանոնները՝ նպաստելով լեզվական գիտելիքների ձևավորմանը, գրավոր ու բանավոր խոսքի զարգացմանը և լեզվական ճիշտ արտահայտվելու հմտությունների ամրապնդմանը։ Որպես տարրական դասընթաց՝ նյութը ենթադրում է ուսուցման աստիճանական մոտեցում՝ քերականական հասկացությունները ներկայացնելով պարզ բացատրությունների, կանոնների և օրինակների միջոցով։ Պատկերազարդումը լրացուցիչ ուսուցողական նշանակություն ունի․ այն կարող է նպաստել նյութի ընկալմանը, տեսողական հիշողության զարգացմանը և լեզվական երևույթների ավելի դյուրին յուրացմանը։ Ձեռնարկի կարևոր նպատակներից է սովորողին ծանոթացնել հայերենի քերականական համակարգին, ձևավորել լեզվի օրինաչափությունները ճանաչելու և դրանք գործնականում կիրառելու կարողություն։ Այն արժեքավոր է հայերենի դասավանդման պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ արտացոլում է լեզվական կրթության և տարրական դասագրքերի կազմման մոտեցումները, ինչպես նաև արդի հայերենի ուսուցման ու կանոնակարգման վաղ շրջանի մանկավարժական փորձը։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայոց լեզվի, լեզվաբանության, կրթության պատմության և հայերեն ուսումնական գրականության ուսումնասիրությամբ զբաղվողների համար՝ որպես լեզվական գիտելիքների տարածման և հայերենով կրթական նյութերի ստեղծման պատմական վկայություն։

    Updated: 2026-11-17
    Նոր քերականություն արդի հայերենի․ պատկերազարդ տարրական դասընթաց