Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Medicine

    Сравнительная оценка эффективности, безопасности и экономической доступности различных малоинвазивных методов лечения камней крупных размеров проксимального отдела мочеточника

    Բժշկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է միզածորանի վերին հատվածում տեղակայված խոշոր չափերի քարերի բուժման տարբեր նվազ ինվազիվ մեթոդների համեմատական գնահատմանը։ Քննության են առնվում ժամանակակից ուրոլոգիայում կիրառվող միջամտությունների արդյունավետությունը, անվտանգությունը և տնտեսական մատչելիությունը՝ հաշվի առնելով բուժման արդյունքների վրա ազդող կլինիկական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քարերի հեռացման կամ մասնատման հաջողությանը, կրկնակի միջամտությունների անհրաժեշտությանը, բուժման տևողությանը և հիվանդների հետագա վերականգնմանը։ Վերլուծվում են տարբեր մեթոդների կիրառման ընթացքում հնարավոր բարդությունները, դրանց կանխարգելման և վերահսկման մոտեցումները, ինչպես նաև բուժման եղանակի ընտրության կլինիկական չափանիշները։ Քննարկվում են բժշկական ռեսուրսների օգտագործման, բուժման ընդհանուր ծախսերի և տեխնոլոգիաների հասանելիության հետ կապված հարցերը։ Համեմատական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու տարբեր նվազ ինվազիվ միջամտությունների առավելություններն ու սահմանափակումները՝ համապատասխան կլինիկական իրավիճակների համատեքստում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ուրոլոգների, վիրաբույժների, առողջապահության կազմակերպիչների և միզաքարային հիվանդության բուժման խնդիրներով զբաղվող հետազոտողների համար։

    Updated: 2026-10-03
    Сравнительная оценка эффективности, безопасности и экономической доступности различных малоинвазивных методов лечения камней крупных размеров проксимального отдела мочеточника
    Online

    Other Subjects

    Memorias

    Ստեղծագործությունը հուշագրական բնույթի աշխատություն է, որտեղ հեղինակը ներկայացնում է իր կյանքի տարբեր ժամանակաշրջաններին վերաբերող հիշողությունները, անձնական փորձառությունները և իրեն շրջապատող հասարակական ու մշակութային միջավայրի վերաբերյալ դիտարկումները։ Պատումը կառուցվում է անցյալի իրադարձությունների վերաիմաստավորման հիման վրա՝ համադրելով անձնական կենսագրությունը, մարդկանց մասին հիշողությունները և ժամանակաշրջանի առօրյա կյանքի նկարագրությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հեղինակի կյանքի վրա ազդեցություն ունեցած անձանց, ընտանեկան և հասարակական հարաբերությունների, կրթության, աշխատանքի, ճանապարհորդությունների կամ այլ նշանակալի իրադարձությունների ներկայացմանը։ Հիշողությունների միջոցով բացահայտվում են ոչ միայն անհատական ապրումներն ու աշխարհընկալումը, այլև այն պատմական ու սոցիալական միջավայրը, որի պայմաններում ձևավորվել են հեղինակի հայացքները և կենսափորձը։ Նկարագրվող դեպքերը հաճախ ուղեկցվում են հետադարձ գնահատականներով, մտորումներով և անցյալի նկատմամբ հեղինակի վերաբերմունքի արտահայտմամբ, ինչի շնորհիվ փաստագրական նյութը ձեռք է բերում նաև գրական և հոգեբանական արժեք։ Կարևորվում է անհատական հիշողության դերը պատմական իրականության վերականգնման գործում, քանի որ անձնական վկայությունները հնարավորություն են տալիս ժամանակաշրջանը դիտարկել անմիջական մասնակցի կամ ականատեսի տեսանկյունից։ Նման բնույթի աշխատությունը կարող է արժեքավոր աղբյուր հանդիսանալ հեղինակի կենսագրության, նրա ապրած ժամանակաշրջանի հասարակական հարաբերությունների, մշակութային միջավայրի և առօրյա կյանքի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել հուշագրական և ինքնակենսագրական գրականության, պատմության, մշակույթի և հասարակական կյանքի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին ու ընթերցողներին։

    Updated: 2026-10-01
    Memorias
    Online

    Other Subjects

    Նոր գրքեր օտար լեզուներով : Ինֆորմացիոն ցանկ (1985, Հունվար, թիվ 1)

    Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է օտար լեզուներով լույս տեսած նոր գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը, որի նպատակն է ընթերցողներին, հետազոտողներին և ուսանողներին տրամադրել արդի միջազգային հրատարակչական հոսքի վերաբերյալ ամբողջական և կազմակերպված տեղեկատվություն։ Ցանկում ընդգրկվում են տարբեր լեզուներով՝ անգլերեն, ռուսերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն և այլ լեզուներով հրատարակված գիտական, գեղարվեստական, հասարակական-քաղաքական, տեխնիկական և մշակութային բնույթի նոր գրքեր, որոնք արտացոլում են համաշխարհային գիտական և մշակութային զարգացումների հիմնական ուղղությունները։ Այս տեղեկատվական ռեսուրսը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների հիման վրա և ծառայում է որպես կարևոր օժանդակ գործիք միջազգային գրականության ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել օտարալեզու գրականության մեջ, համեմատել տարբեր երկրների գիտական և մշակութային մոտեցումները և օգտագործել այդ նյութերը ուսումնական, հետազոտական և մասնագիտական նպատակներով։ Այն նաև նպաստում է լեզվական և միջմշակութային գիտելիքների ընդլայնմանը՝ ապահովելով օտար լեզուներով գրականության ավելի լայն հասանելիություն և խթանելով գիտական համագործակցությունը միջազգային մակարդակում։

    Updated: 2026-08-21
    Նոր գրքեր օտար լեզուներով : Ինֆորմացիոն ցանկ (1985, Հունվար, թիվ 1)
    Online

    Pedagogy

    Значимость текста как основной единицы обучения на уроке русского языка в армянской школе

    Աշխատությունը նվիրված է տեքստի՝ որպես ռուսաց լեզվի դասավանդման հիմնական ուսումնական միավորի նշանակության ուսումնասիրությանը հայկական դպրոցներում։ Վերլուծվում է տեքստի դերը լեզվական գիտելիքների ձևավորման, խոսքային կարողությունների զարգացման, ընթերցանության ընկալման և հաղորդակցական հմտությունների կատարելագործման գործընթացում։ Ուսումնասիրությունում քննարկվում են ռուսաց լեզվի ուսուցման մեթոդական մոտեցումները, տեքստի ընտրության և կիրառման սկզբունքները, ինչպես նաև դրա հնարավորությունները սովորողների բառապաշարի հարստացման, քերականական գիտելիքների ամրապնդման և ստեղծագործական մտածողության զարգացման գործում։ Անդրադարձ է կատարվում հայկական դպրոցներում ռուսաց լեզվի ուսուցման առանձնահատկություններին, լեզվական միջավայրի ազդեցությանը և արդյունավետ ուսուցման կազմակերպման մեթոդներին։ Աշխատությունը կարևորում է տեքստային աշխատանքի կիրառումը որպես լեզվի գործնական յուրացման, մշակութային հաղորդակցության և սովորողների լեզվական անհատականության զարգացման արդյունավետ միջոց։

    Updated: 2026-08-26
    Значимость текста как основной единицы обучения на уроке русского языка в армянской школе
    Online

    Technology

    Исследование и компьютерное моделирование каскадных кодирующих систем

    Աշխատությունը նվիրված է կասկադային կոդավորման համակարգերի կառուցվածքի, աշխատանքի սկզբունքների և արդյունավետության ուսումնասիրությանը՝ համակարգչային մոդելավորման մեթոդների կիրառմամբ։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են տվյալների հաղորդման և պահպանման ընթացքում առաջացող սխալների հայտնաբերման ու ուղղման խնդիրները, ինչպես նաև տեղեկատվության հուսալի փոխանցման ապահովման համար կիրառվող կոդավորման մեխանիզմները։ Կասկադային մոտեցման դեպքում մի քանի կոդավորման փուլերի համատեղ կիրառումը հնարավորություն է տալիս օգտագործել տարբեր կոդերի առավելությունները և բարձրացնել համակարգի սխալակայունությունը։ Ուսումնասիրվում են ներքին և արտաքին կոդերի փոխազդեցությունը, դրանց պարամետրերի ընտրությունը, կոդավորման ու ապակոդավորման գործընթացները և ընդհանուր համակարգի արդյունավետության վրա դրանց ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հաղորդման կապուղում աղմուկի և տարբեր տեսակի խանգարումների պայմաններում համակարգի աշխատանքին՝ գնահատելով սխալների առաջացման և դրանց հաջող ուղղման հավանականությունները։ Համակարգչային մոդելավորման միջոցով հնարավոր է վերարտադրել հաղորդակցման տարբեր պայմաններ, փոփոխել կոդերի պարամետրերը և համեմատել ստացված արդյունքները՝ առանց իրական կապի համակարգի ամբողջական ֆիզիկական կառուցման անհրաժեշտության։ Վերլուծվում են սխալների հաճախականությունը, տվյալների փոխանցման հուսալիությունը, կոդային ավելցուկայնությունը, հաշվարկային բարդությունը և ապակոդավորման արդյունավետությունը։ Քննության են առնվում նաև տարբեր կոդային կառուցվածքների համակցման հնարավորությունները և դրանց ընտրության չափանիշները՝ հաշվի առնելով հաղորդակցման համակարգի տեխնիկական պահանջները։ Մոդելավորման արդյունքները հնարավորություն են տալիս բացահայտել համակարգի թույլ կողմերը, գնահատել տարբեր կառուցվածքային լուծումների արդյունավետությունը և ընտրել տվյալ պայմաններին համապատասխան պարամետրեր։ Կարևորվում է նաև հաղորդման արագության և սխալակայունության միջև հավասարակշռության ապահովումը, քանի որ լրացուցիչ պաշտպանիչ տվյալների օգտագործումը կարող է բարձրացնել հուսալիությունը, սակայն միաժամանակ մեծացնել փոխանցվող տեղեկատվության ծավալը և մշակման բարդությունը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառվել թվային կապի, անլար հաղորդակցության, արբանյակային համակարգերի, տվյալների պահպանման և այլ տեղեկատվական համակարգերի նախագծման ու կատարելագործման ժամանակ, որտեղ տեղեկատվության ճշգրիտ և հուսալի փոխանցումը հիմնական տեխնիկական պահանջներից է։

    Updated: 2026-09-29
    Исследование и компьютерное моделирование каскадных кодирующих систем
    Online

    Psychology

    Ա. Ի. Միրաքյանի ներդրումը հոգեկան արտացոլման հայեցակարգի զարգացման գործում

    Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Ա. Ի. Միրաքյանի գիտական ժառանգությանը և հոգեկան արտացոլման հայեցակարգի զարգացման գործում նրա ունեցած նշանակալի ներդրմանը։ Աշխատության հիմքում ընկած է այն գիտական մոտեցումը, որի համաձայն հոգեկան գործընթացները պետք է դիտարկել ոչ միայն որպես արտաքին աշխարհի ազդեցությունների պասիվ արտացոլում, այլև որպես մարդու ակտիվ ճանաչողական գործունեության, ընկալման և իրականության հետ փոխհարաբերության բարդ համակարգ։ Հետազոտություններում Միրաքյանի հայեցակարգը ներկայացվում է որպես հոգեբանական երևույթների ուսումնասիրման ինքնատիպ մոտեցում, որը հատկապես նշանակալի է ընկալման գործընթացի բնույթի, դրա մեխանիզմների և մարդու կողմից իրականության յուրացման առանձնահատկությունների բացահայտման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության կարևոր խնդիրներից է Միրաքյանի գիտական ուղու և նրա հայեցակարգի ձևավորման նախադրյալների բացահայտումը։ Հեղինակի տեսական հայացքները ձևավորվում են այնպիսի հարցադրումների շրջանակում, որոնք վերաբերում են մարդու հոգեկանի և արտաքին աշխարհի փոխհարաբերությանը, ընկալման կառուցվածքին և հոգեկան արտացոլման մեխանիզմներին։ Այս մոտեցման կարևորությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն փորձում է հաղթահարել հոգեկան գործընթացների չափազանց պարզեցված մեկնաբանությունները և մարդու հոգեկան գործունեությունը դիտարկել ավելի ամբողջական համակարգի շրջանակում։ Ուսումնասիրության առանցքային թեման ընկալման գործընթացն է։ Մարդը շրջապատող իրականությունը չի ընկալում որպես արդեն պատրաստ, անփոփոխ տեղեկատվություն․ ընկալման ընթացքում արտաքին ազդեցությունները ներառվում են մարդու գործունեության, փորձի, գիտակցության և անձնային առանձնահատկությունների համակարգում։ Այդ պատճառով ընկալումը ներկայացվում է որպես ակտիվ գործընթաց, որի ընթացքում ձևավորվում է իրականության որոշակի հոգեկան պատկերը։ Այս դրույթը կարևոր նշանակություն ունի հոգեկան արտացոլման բնույթը հասկանալու համար, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս տարբերակել արտաքին աշխարհի մեխանիկական վերարտադրությունը և մարդու կողմից իրականության ակտիվ հոգեկան յուրացումը։ Միրաքյանի հայեցակարգի առանձնահատկություններից է «ոչարգասիքային» մոտեցման գաղափարը, որը նրա գիտական ժառանգության ուսումնասիրություններում դիտարկվում է որպես կարևոր տեսական սկզբունք։ Այդ մոտեցումը հնարավորություն է տալիս հոգեկան արտացոլումը չսահմանափակել միայն որոշակի վերջնական արդյունքի՝ պատրաստի հոգեկան պատկերի կամ արդյունքի ձևավորմամբ։ Փոխարենը շեշտադրվում է գործընթացի դինամիկ բնույթը, մարդու ակտիվ ներգրավվածությունը և այն պայմանները, որոնց ներքո ձևավորվում ու փոխակերպվում է հոգեկան արտացոլումը։ Այս տեսանկյունից հոգեկան գործընթացը դիտարկվում է ոչ թե որպես մեկանգամյա արձագանք, այլ որպես շարունակական փոխազդեցության համակարգ։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում նաև հոգեկան արտացոլման և գործունեության փոխհարաբերությանը։ Մարդու հոգեկան աշխարհը չի կարող ամբողջությամբ հասկացվել՝ անջատելով այն նրա գործունեությունից։ Մարդը ճանաչում, ընկալում և մեկնաբանում է իրականությունը կոնկրետ գործունեության պայմաններում, իսկ գործունեությունն իր հերթին փոխվում է մարդու ունեցած պատկերացումների և փորձի ազդեցությամբ։ Այս փոխադարձ կապը թույլ է տալիս հոգեկան արտացոլումը դիտարկել որպես ակտիվ և զարգացող գործընթաց։ Նման մոտեցումը հատկապես կարևոր է այն դեպքերում, երբ անհրաժեշտ է հասկանալ, թե ինչու նույն արտաքին իրավիճակը տարբեր մարդկանց մոտ կարող է առաջացնել տարբեր հոգեբանական արձագանքներ և ընկալումներ։ Հետազոտության մեջ անդրադարձ է կատարվում նաև ընկալման վերաբերյալ տարբեր տեսություններին և դրանց համեմատությանը։ Միրաքյանի մոտեցման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ավանդական պատկերացումների սահմանափակումները և ցույց տալ այն տեսական հնարավորությունները, որոնք առաջանում են ընկալման գործընթացը ավելի լայն՝ սուբյեկտի և իրականության փոխհարաբերության համատեքստում դիտարկելիս։ Այս առումով նրա հայեցակարգը կարող է դիտարկվել որպես փորձ՝ վերանայելու հոգեկան արտացոլման գործընթացի ուսումնասիրության որոշ հաստատված մոտեցումներ և առաջարկելու այլ մեկնաբանության հնարավորություններ։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև սուբյեկտի դերի խնդիրը։ Հոգեկան արտացոլման ընթացքում մարդը հանդես է գալիս ոչ թե որպես արտաքին ազդակների պասիվ ընդունող, այլ որպես ակտիվ սուբյեկտ։ Նրա նախկին փորձը, գործունեությունը, գիտելիքները, հետաքրքրությունները և հոգեկան առանձնահատկությունները կարող են ազդել այն բանի վրա, թե ինչպես է նա ընկալում և մեկնաբանում իրականությունը։ Այս դրույթը հոգեբանական ուսումնասիրության մեջ թույլ է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ անհատական տարբերությունների առաջացման պատճառները և բացատրել հոգեկան գործընթացների բազմազանությունը։ Միրաքյանի հայեցակարգի նշանակությունը չի սահմանափակվում միայն տեսական հոգեբանությամբ։ Նրա գաղափարների հիման վրա հետագայում ուսումնասիրություններ են իրականացվել ընկալման տրանսցենդենտալ հոգեբանության ուղղությամբ, իսկ այդ մոտեցման հնարավոր կիրառությունները դիտարկվել են նաև հոգեթերապիայի և կրթության ոլորտներում։ Հետազոտական աշխատանքներում հատուկ ուշադրություն է դարձվել Միրաքյանի հետևորդների աշխատություններին՝ նրա տեսական սկզբունքների հետագա զարգացման և կիրառման հնարավորությունները բացահայտելու նպատակով։ Կրթական ոլորտում այս մոտեցումը կարող է կարևոր լինել սովորողի ընկալման և ուսումնական գործունեության առանձնահատկությունները հասկանալու համար։ Եթե հոգեկան արտացոլումը դիտարկվում է որպես ակտիվ գործընթաց, ապա ուսուցումը նույնպես չի կարող սահմանափակվել տեղեկատվության փոխանցմամբ։ Սովորողը պետք է դիտարկվի որպես գիտելիքը յուրացնող և վերակազմավորող ակտիվ սուբյեկտ, որի անձնական փորձը և գործունեությունը նշանակություն ունեն ուսումնական նյութի ընկալման ու իմաստավորման համար։ Հոգեթերապիայի համատեքստում ևս այս տեսական մոտեցումը կարող է օգտագործվել մարդու կողմից սեփական փորձի ընկալման և մեկնաբանության առանձնահատկությունները հասկանալու համար։ Հոգեկան իրականությունը դիտարկելով որպես ակտիվորեն ձևավորվող և մեկնաբանվող գործընթաց՝ հնարավոր է ավելի խորությամբ ուսումնասիրել մարդու վերաբերմունքը սեփական ապրումների, շրջապատի և կյանքի իրադարձությունների նկատմամբ։ Ուսումնասիրության կարևոր արդյունքներից մեկն այն է, որ Միրաքյանի գիտական ժառանգությունը հնարավորություն է տալիս հոգեկան արտացոլման խնդիրը դիտարկել ավելի լայն տեսական շրջանակում։ Նրա մոտեցման արժեքը հատկապես դրսևորվում է այն գաղափարում, որ հոգեկան գործընթացները պետք է ուսումնասիրել դրանց ձևավորման, զարգացման և գործունեության հետ փոխկապվածության մեջ։ Այդպիսի մոտեցումը թույլ է տալիս խուսափել հոգեկան երևույթները մեկուսացված և անփոփոխ արդյունքների վերածելուց և ընդգծում է դրանց դինամիկ ու սուբյեկտային բնույթը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ Ա. Ի. Միրաքյանի ներդրումը հոգեկան արտացոլման հայեցակարգի զարգացման գործում կապված է մարդու ընկալման և հոգեկան գործունեության ակտիվ բնույթի շեշտադրման, ընկալման գործընթացի նոր տեսական մեկնաբանությունների մշակման և ոչարգասիքային մոտեցման առաջադրման հետ։ Նրա գաղափարները կարևոր նշանակություն ունեն հայ հոգեբանական մտքի պատմության համար և միաժամանակ ստեղծում են հիմք հոգեբանության այլ բնագավառներում հետագա տեսական ու կիրառական ուսումնասիրությունների համար։

    Updated: 2026-09-20
    Ա. Ի. Միրաքյանի ներդրումը հոգեկան արտացոլման հայեցակարգի զարգացման գործում