Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionOther Subjects
Բնական տարեցույց 1872 թվականի՝ Քրիստոսի նահանջ տարվա համար
Հրատարակությունը նախատեսված է 1872 թվականի՝ նահանջ տարվա համար և ներկայացնում է ժամանակի հաշվարկման ու օրացուցային տեղեկությունների համակարգված ժողովածու։ «Բնական տարեցույց» անվանումը մատնանշում է բնության պարբերական երևույթների և ժամանակի բնական ընթացքի հետ կապված տեղեկությունների ընդգրկումը։ Նմանատիպ տարեցույցները սովորաբար պարունակում էին տարվա ամիսների և օրերի դասավորությունը, շաբաթների հերթականությունը, տոնական ու հիշատակի օրերի նշումները, ինչպես նաև արևի և լուսնի շարժման, եղանակների փոփոխության և աստղագիտական երևույթների վերաբերյալ տեղեկություններ։ Նահանջ տարվա առանձնահատկությունը՝ փետրվարին լրացուցիչ օրվա ավելացումը, օրացուցային հաշվարկների կարևոր բաղադրիչներից է և ապահովում է օրացուցային տարվա համապատասխանությունը արեգակնային տարվա տևողությանը։ Տարեցույցները XIX դարում կարևոր դեր ունեին առօրյա կյանքի կազմակերպման, ժամանակի հաշվառման, տոնացույցի պահպանման և հասարակական գործունեության պլանավորման մեջ։ Դրանք ծառայում էին որպես գործնական տեղեկատու նյութ՝ օգտակար լինելով տարբեր մասնագիտությունների տեր մարդկանց, ուսուցիչների, սովորողների և ընթերցողների համար։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև Կոստանդնուպոլսի հայալեզու տպագրության և XIX դարի օրացուցային մշակույթի ուսումնասիրության տեսանկյունից՝ արտացոլելով ժամանակի գիտական ու գործնական տեղեկատվության տարածման ավանդույթները։
Updated: 2026-10-30
History
История [13-го] Лейб-гренадерского Эриванского полка
Այս պատմագիտական աշխատությունը նվիրված է Ռուսական կայսրության բանակի կազմում գործող Էրիվանյան լեյբ-գրենադերական գնդի պատմությանը, դրա կազմավորման, զարգացման, ռազմական ծառայության և մարտական ուղու ուսումնասիրությանը։ Աշխատությունը կարևոր աղբյուր է 19-րդ դարի ռուսական և կովկասյան ռազմական պատմության, ինչպես նաև Էրիվանի և Անդրկովկասի պատմական իրադարձությունների ուսումնասիրության համար։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ներկայացվել գնդի ստեղծման նախադրյալները, կազմակերպական կառուցվածքը, անձնակազմի համալրման առանձնահատկությունները, հրամանատարական կազմը, զինվորական կարգապահությունը, զինվածությունը և ծառայության պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գնդի մասնակցությանը Ռուսական կայսրության ռազմական արշավներին և տարբեր ռազմագործողություններին։ Գունդը հատկապես հայտնի էր Կովկասյան պատերազմների և ռուս-թուրքական ու ռուս-պարսկական հակամարտությունների ընթացքում ունեցած ռազմական դերակատարությամբ, ուստի աշխատությունը կարող է արժեքավոր տեղեկություններ պարունակել Կովկասում տեղի ունեցած մարտերի, ռազմական գործողությունների կազմակերպման, զորքերի տեղաշարժերի և մարտավարական առանձնահատկությունների վերաբերյալ։ Պատմական նյութը կարող է ներառել նաև գնդի մասնակցությունը 19-րդ դարի ռուս-թուրքական պատերազմներին, որոնց ընթացքում Կովկասյան ռազմաճակատը կարևոր նշանակություն ուներ տարածաշրջանի քաղաքական և ռազմական իրավիճակի ձևավորման գործում։ Աշխատանքի կարևոր բաղադրիչ կարող են լինել գնդի սպաների և զինվորների ծառայողական կենսագրությունները, պարգևատրումները, ռազմական սխրանքների մասին տեղեկությունները և այն իրադարձությունները, որոնց շնորհիվ ստորաբաժանումը ձեռք է բերել իր ռազմական հեղինակությունը։ Այդպիսի նյութերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել ոչ միայն ռազմական գործողությունները, այլև կայսերական բանակի առօրյան, զինվորական ծառայության մշակույթը, հիերարխիկ հարաբերությունները և ժամանակաշրջանի ռազմական կազմակերպման սկզբունքները։ Հրատարակության աղբյուրագիտական արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ գնդի պատմությունը կարող է ներկայացված լինել ծառայողական փաստաթղթերի, մարտական զեկույցների, հրամանների, վիճակագրական տվյալների, հուշագրությունների և այլ ժամանակակից նյութերի հիման վրա։ Դրանց միջոցով հնարավոր է վերականգնել առանձին ռազմարշավների ընթացքը, զորամասի կորուստները, տեղաշարժերը և մարտական գործողությունների արդյունքները։ Գնդի պատմության ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև տարածաշրջանային պատմության տեսանկյունից, քանի որ դրա ռազմական գործունեությունը կապված էր Կովկասի տարբեր տարածքների, բնակավայրերի և ժողովուրդների պատմական իրադարձությունների հետ։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել ռազմական պատմությամբ, Ռուսական կայսրության և Կովկասի պատմությամբ, 19-րդ դարի ռազմաքաղաքական գործընթացներով և զինվորական կազմակերպությունների պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել տվյալ զորամասի ձևավորման և զարգացման, ռազմական ծառայության առանձնահատկությունների ու մարտական ավանդույթների մասին՝ միաժամանակ արժեքավոր նյութ տրամադրելով Կովկասի 19-րդ դարի ռազմական պատմության ուսումնասիրության համար։
Updated: 2026-09-19
Other Subjects
Նոր գրքեր։ Հասարակական-քաղաքական գիտություններ։ Բանասիրական գիտություններ: Գրականագիտություն: Լեզվաբանություն։ Պատմություն: Պատմական գիտություններ: Աշխարհագրություն: Աշխարհագրություն։ Հնագիտություն; Ազգագրություն։ (Ինֆորմացիոն ցանկ) = Новые (1976, թիվ 8)
Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է հասարակական-քաղաքական և հումանիտար գիտությունների բնագավառներում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նախատեսված գիտնականների, ուսանողների, դասախոսների և լայն ընթերցողական շրջանակների համար։ Հրատարակությունն ընդգրկում է հասարակական-քաղաքական գիտություններին, բանասիրական գիտություններին, գրականագիտությանը, լեզվաբանությանը, պատմությանը, պատմական գիտություններին, աշխարհագրությանը, հնագիտությանը և ազգագրությանը վերաբերող նոր աշխատություններ՝ արտացոլելով տվյալ ոլորտներում կատարվող արդի հետազոտությունները, տեսական զարգացումները և գիտական մտքի հիմնական ուղղությունները։ Ցանկը հնարավորություն է տալիս արագ ծանոթանալ նոր հրատարակություններին, ստանալ անհրաժեշտ մատենագիտական տվյալներ և ընտրել համապատասխան գրականություն ուսումնական, գիտահետազոտական կամ մասնագիտական գործունեության համար։ Այն կարևոր տեղեկատվական աղբյուր է, որը նպաստում է գիտական հաղորդակցության զարգացմանը, նոր գիտելիքների տարածմանը և հասարակագիտական ու հումանիտար գիտությունների ոլորտներում արդի գրականության հասանելիության ապահովմանը։
Updated: 2026-08-27
Technology
Разработка фотоэлектротермического преобразователя с многозеркальной концентрацией солнечной энергии
Աշխատությունը նվիրված է բազմա-հայելային կենտրոնացման համակարգով արևային էներգիայի օգտագործման վրա հիմնված ֆոտոէլեկտրատերմային փոխարկիչի մշակմանը՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել արևային ճառագայթման էներգետիկ փոխակերպման արդյունավետությունը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է արևային էներգիայի կենտրոնացման օպտիկական սկզբունքները՝ ընդգծելով բազմազրուցային հայելային համակարգերի դերը ճառագայթման հոսքի ինտենսիվացման և նպատակային մակերեսին ուղղորդման գործընթացում։ Գրքում ներկայացվում են ֆոտոէլեկտրատերմային փոխակերպման ֆիզիկական հիմքերը, որտեղ միաժամանակ իրականացվում է ինչպես էլեկտրական էներգիայի արտադրություն, այնպես էլ ջերմային էներգիայի կուտակում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում համակարգի օպտիկական արդյունավետությանը, ջերմային կորուստների նվազեցմանը և նյութերի ընտրությանը՝ բարձր ջերմակայունության և երկարաժամկետ կայունության ապահովման համար։ Հեղինակը վերլուծում է նաև հայելային համակարգերի երկրաչափական կառուցվածքների տարբեր մոդելներ, կենտրոնացման գործակիցները և դրանց ազդեցությունը ընդհանուր էներգետիկ ելքի վրա։ Աշխատությունը ներկայացնում է փորձարարական և թվային մոդելավորման արդյունքներ, որոնք թույլ են տալիս օպտիմալացնել համակարգի աշխատանքային պարամետրերը տարբեր կլիմայական պայմաններում։ Այն կարևոր ներդրում է վերականգնվող էներգետիկայի և արևային տեխնոլոգիաների զարգացման ոլորտում՝ նպաստելով բարձր արդյունավետությամբ էներգիայի փոխարկիչների նախագծման առաջընթացին։
Updated: 2026-09-20
Philosophy
Արվեստ բանական կամ տրամաբանություն
Գիրքը նվիրված է տրամաբանության՝ որպես բանական մտածողության և ճշմարտության ճանաչման գիտության, հիմնարար սկզբունքների ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է մարդու մտավոր գործունեության կանոններն ու մեթոդները՝ անդրադառնալով ճիշտ դատողություններ կազմելու, հասկացություններ ձևավորելու, մտքերը հստակ արտահայտելու և հիմնավորված եզրակացությունների հանգելու գործընթացներին։ Բովանդակության առանցքում մտածողության կառուցվածքի, տրամաբանական կապերի, փաստարկման եղանակների և դատողությունների ճշգրտության հարցերն են, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն ինչպես գիտելիքի ձեռքբերման, այնպես էլ դրա քննադատական գնահատման համար։ Աշխատությունը նպաստում է բանականության դերի ըմբռնմանը՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարելի է տարբերել հիմնավոր միտքը սխալ կամ հակասական դատողությունից, բացահայտել փաստարկների թերությունները և հետևողականորեն կառուցել մտավոր եզրահանգումներ։ Այն ներկայացնում է տրամաբանությունը ոչ միայն որպես տեսական գիտակարգ, այլև որպես առօրյա և գիտական մտածողության մեջ կիրառելի գործիք, որն օգնում է զարգացնել վերլուծական կարողությունները, մտքի կարգապահությունը և դատողությունների հստակությունը։ Գրքի կրթական նշանակությունը հատկապես կարևոր է փիլիսոփայական և ընդհանուր գիտական գիտելիքների յուրացման տեսանկյունից, քանի որ տրամաբանական մտածողությունը հիմք է հանդիսանում տարբեր գիտությունների ուսումնասիրման, բանավեճի մշակույթի ձևավորման և գիտելիքի համակարգված ընկալման համար։ Այն արժեքավոր է նաև հայ մտավոր և կրթական պատմության ուսումնասիրության համար՝ որպես տրամաբանական գիտելիքի տարածման և փիլիսոփայական կրթության զարգացմանը նպաստող աշխատություն։
Updated: 2026-11-14
Culture
Խորհրդանշանային մտածողությունը հայկական ճարտարապետության մեջ
Ուսումնասիրությունը նվիրված է խորհրդանշանային մտածողության դրսևորումներին հայկական ճարտարապետության մեջ՝ բացահայտելով ճարտարապետական ձևերի, հորինվածքային լուծումների, զարդաքանդակների և տարածական կազմակերպման գաղափարական ու մշակութային նշանակությունը։ Աշխատության հիմքում այն գաղափարն է, որ հայկական ճարտարապետական ժառանգությունը պետք է դիտարկել ոչ միայն որպես շինարարական և գեղագիտական արժեք, այլև որպես ժողովրդի աշխարհընկալումը, հոգևոր պատկերացումները, մշակութային հիշողությունն ու ինքնությունը արտահայտող համակարգ։ Հետազոտության ընթացքում քննարկվում են տարբեր ժամանակաշրջանների ճարտարապետական հուշարձաններում հանդիպող խորհրդանշական ձևերն ու մոտիվները, դրանց ծագումը, զարգացումը և փոխակերպումները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում խաչի, շրջանաձև և երկրաչափական ձևերի, թվային հարաբերությունների, բուսական ու կենդանական զարդանախշերի, ինչպես նաև լույսի, տարածության և ծավալի խորհրդանշական կիրառություններին։ Ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես են ճարտարապետական տարրերը հաճախ հանդես գալիս ոչ միայն որպես կառուցվածքային կամ դեկորատիվ բաղադրիչներ, այլև որպես որոշակի գաղափարներ ու արժեքներ փոխանցող նշաններ։ Կարևորվում է նաև քրիստոնեական աշխարհայացքի և հայկական նախաքրիստոնեական մշակութային պատկերացումների ազդեցությունը ճարտարապետական խորհրդանշանների ձևավորման ու պահպանման վրա։ Աշխատության մեջ ավանդական ձևերը դիտարկվում են պատմական զարգացման մեջ՝ ընդգծելով դրանց շարունակականությունը և տարբեր դարաշրջաններում նոր իմաստներով վերաիմաստավորվելու հնարավորությունը։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս հայկական ճարտարապետությունը ուսումնասիրել որպես մշակութային հաղորդակցության յուրահատուկ լեզու, որի միջոցով սերունդներին փոխանցվել են հավատալիքներ, պատմական հիշողություն և ազգային ինքնության գաղափարներ։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել ճարտարապետներին, արվեստաբաններին, մշակութաբաններին, պատմաբաններին, հնագետներին և խորհրդանշանագիտությամբ զբաղվող մասնագետներին, ինչպես նաև հայկական ճարտարապետական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին ու ընթերցողներին։
Updated: 2026-09-15