More in Mathematics

    View all arrow_right_alt

    Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Religion

    Տոնացույց

    Աշխատությունը Հայ առաքելական եկեղեցու եկեղեցական օրացույցն է, որը համակարգում է տարվա ընթացքում նշվող տերունական տոները, սրբերի հիշատակության օրերը, պահքերը և եկեղեցական այլ նշանակալի իրադարձությունները։ Այն ներկայացնում է եկեղեցական ժամանակի կազմակերպման ավանդական համակարգը՝ հնարավորություն տալով հոգևորականներին և հավատացյալներին հետևելու տոնական տարվա հաջորդականությանը և պահպանելու պաշտամունքային կյանքի սահմանված կարգը։ Տոնացույցի կարևոր առանձնահատկություններից է շարժական և անշարժ տոների տարբերակումը։ Անշարժ տոները նշվում են հաստատուն օրերին, իսկ շարժական տոների ժամանակը որոշվում է եկեղեցական օրացույցի հաշվարկներով և փոխվում է տարեցտարի։ Այդ համակարգում առանձնահատուկ տեղ ունեն Սուրբ Ծնունդը, Աստվածահայտնությունը, Տյառնընդառաջը, Սուրբ Զատիկը, Համբարձումը, Հոգեգալուստը և Քրիստոսի կյանքի ու փրկագործության հետ կապված մյուս հիշատակությունները։ Ներկայացվում են նաև սրբերի, նահատակների և եկեղեցական ավանդության մեջ առանձնահատուկ տեղ զբաղեցնող անձանց հիշատակի օրերը։ Նման օրացույցները գործնական նշանակություն ունեն եկեղեցական արարողությունների, ժամերգությունների, պատարագների և պահոց շրջանների ճիշտ կազմակերպման համար։ Դրանք նաև արտացոլում են հայ եկեղեցական ավանդույթի պատմական շարունակականությունը և կրոնական կյանքի ժամանակային կառուցվածքը։ Հրատարակությունը կարևոր աղբյուր է հայ եկեղեցու օրացուցային համակարգի, տոնաբանական ավանդույթների և ծիսական մշակույթի ուսումնասիրության համար՝ միաժամանակ ներկայացնելով եկեղեցական տարվա կազմակերպման այն սկզբունքները, որոնցով առաջնորդվել է հավատացյալ համայնքը։

    Updated: 2026-11-08
    Տոնացույց
    Online

    Literature

    Բանաստեղծություններ

    Բանաստեղծություններ ստեղծագործական ժողովածուն ներկայացնում է Հովհաննես Շիրազի քնարական աշխարհը, որտեղ կենտրոնական տեղ են զբաղեցնում հայրենիքի, մայրենի լեզվի, մոր կերպարի, սիրո, ցավի և ազգային հիշողության թեմաները։ Շիրազի պոեզիան առանձնանում է խոր զգացմունքայնությամբ, պարզ, բայց հզոր պատկերներով և երաժշտական լեզվով, որի միջոցով նա կարողանում է արտահայտել թե՛ անհատական ապրումները, թե՛ ժողովրդի հավաքական ցավն ու հույսը։ Նրա բանաստեղծություններում հայրենիքը հաճախ ներկայացվում է որպես կենդանի էակ՝ մայրական կերպարով, որը միաժամանակ տալիս է ուժ և ցավ, հիշողություն և պատասխանատվություն։ Մոր թեման Շիրազի ստեղծագործության ամենախոր շերտերից է, որտեղ նա բարձրացնում է մայրական սիրո անսահմանության և զոհաբերության գաղափարը՝ այն դարձնելով համամարդկային արժեք։ Ժողովածուում կարևոր են նաև պատմական հիշողության, պատերազմի հետևանքների, կորուստների և ազգային ինքնության պահպանման գաղափարները, որոնք արտահայտվում են քնարական և երբեմն ողբերգական երանգներով։ Շիրազի լեզուն միաժամանակ ժողովրդական է և բարձրարվեստ, ինչը նրա պոեզիան դարձնում է հասանելի լայն ընթերցողին, բայց նաև խորքային վերլուծության ենթակա։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ունեն նաև բողոքի և արդարության որոնման երանգներ՝ արտացոլելով ժողովրդի ցավը և ազատության ձգտումը։ Այս ժողովածուն կարևոր է հայ դասական պոեզիայի սիրահարների համար, քանի որ այն ներկայացնում է 20-րդ դարի հայ բանաստեղծության ամենաուժեղ և հուզական ձայներից մեկը։

    Updated: 2026-09-10
    Բանաստեղծություններ
    Online

    Culture

    Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու (1983, Մարտ, թիվ 12)

    Հրատարակությունը ներկայացնում է ՀՍՍՀ-ի մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր գրականության մասին մատենագիտական տեղեկատվություն և նախատեսված է ընթերցողներին, հետազոտողներին ու ոլորտի մասնագետներին ընթացիկ հրատարակությունների վերաբերյալ համակարգված տեղեկություն տրամադրելու համար։ Այն ընդգրկում է մշակույթի և արվեստի տարբեր բնագավառներին վերաբերող գրքեր, հոդվածներ, ժողովածուներ և այլ տպագիր նյութեր՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել տվյալ ժամանակաշրջանում լույս տեսած համապատասխան գրականության մեջ։ Նյութը կազմված է որպես ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատու, որի հիմնական նպատակն է գրանցել և դասակարգել նոր հրատարակությունները, ապահովել դրանց վերաբերյալ անհրաժեշտ մատենագիտական տվյալները և հեշտացնել թեմատիկ որոնումը։ Տեղեկատուի միջոցով կարելի է հետևել ՀՍՍՀ-ում մշակութային և գեղարվեստական կյանքի ուսումնասիրությանը վերաբերող գրականության զարգացմանը, բացահայտել առանձին արվեստի ճյուղերին ու մշակույթի ոլորտներին նվիրված աշխատանքները և ձևավորել անհրաժեշտ գրականության ընտրանի։ Հրատարակությունը հատկապես օգտակար է գրադարանների, մատենագիտական ծառայությունների և գիտական հաստատությունների համար, քանի որ այն կարող է ծառայել որպես համալրման, տեղեկատու-մատենագիտական սպասարկման և հետազոտական աշխատանքի օժանդակ աղբյուր։ Այն արժեքավոր նյութ է նաև մշակույթի պատմությամբ, արվեստագիտությամբ, գրականագիտությամբ և Հայաստանի մշակութային ժառանգությամբ զբաղվող մասնագետների համար՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրել ոչ միայն առանձին հրատարակություններ, այլև տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային գիտելիքի և մասնագիտական գրականության ձևավորման ընդհանուր պատկերը։ Հրատարակության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ այն կատարում է տեղեկատվական միջնորդի դեր՝ մեծածավալ և բազմազան գրական հոսքից առանձնացնելով ոլորտին վերաբերող նոր նյութերը և ներկայացնելով դրանք համակարգված մատենագիտական ձևով։ Այդ պատճառով այն կարող է օգտագործվել ինչպես ընթացիկ տեղեկացման, այնպես էլ հետագա գիտական ուսումնասիրությունների, գրականության ցանկերի կազմման և թեմատիկ հետազոտությունների նախնական աղբյուրների որոնման նպատակով։

    Updated: 2026-11-02
    Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու  (1983, Մարտ, թիվ 12)
    Online

    Biology

    Протонная проводимость мембраны энергозависимые потоки ионов водорода бактерий: зависимость от условий их роста и влияние осмотического стресса

    Աշխատությունը նվիրված է բակտերիաների մեմբրանական պրոտոնային հաղորդունակության և էներգիան կախյալ հիդրոհիդրոնային իոնների հոսքերի ուսումնասիրությանը՝ շեշտադրելով դրանց կախվածությունը բակտերիաների աճի պայմաններից և օսմոտիկ սթրեսի ազդեցությունը։ Գրքում ներկայացվում են պրոտոնային պոտենցիալի ձևավորման և պահպանման մեխանիզմները, մեմբրանի սպեկտրալ ակտիվության և էներգիայի օգտագործման պարամետրերը, ինչպես նաև բակտերիաների ֆիզիոլոգիական պատասխանը տարբեր արտաքին պայմաններում։ Հեղինակը վերլուծում է, թե ինչպես են օսմոտիկ սթրեսը, սննդային պայմանները և բջջային մթնոլորտային գործոնները ազդում մեմբրանի պրոտոնային հոսքերի ինտենսիվության և կայունության վրա, օգտագործելով բիոֆիզիկական չափումներ և մոդելավորման մոտեցումներ։ Աշխատությունում ընդգրկվում են նաև պրոտոնային հոսքերի դերի կենսաքիմիական գործընթացներում, բջջային էներգիայի արտադրության մեխանիզմներում և հոմեոստազի պահպանման մեջ։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է միկրոբիոլոգների, բիոֆիզիկների, կենսաքիմիկոսների և կենսատեխնոլոգների համար՝ նպաստելով միկրոէլեկտրոֆիզիոլոգիական գործընթացների խորքային ըմբռնմանը և բակտերիաների ֆիզիոլոգիայի նկատմամբ վերահսկողության տեխնոլոգիաների զարգացմանը։

    Updated: 2026-08-26
    	Протонная проводимость мембраны энергозависимые потоки ионов водорода бактерий: зависимость от условий их роста и влияние осмотического стресса
    Online

    Biology

    Դեբեդ գետի հովտի վայրի պտղատու թփատեսակների կենսա-էկոլոգիական առանձնահատկությունները տարբեր միկրոկլիմայական պայմաններում

    Աշխատությունը նվիրված է Դեբեդ գետի հովտում տարածված վայրի պտղատու թփատեսակների կենսաբանական և էկոլոգիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ տարբեր միկրոկլիմայական պայմաններում։ Քննության են առնվում բնական միջավայրում աճող թփատեսակների տարածվածությունը, աճի և զարգացման օրինաչափությունները, կենսական ձևերը, սեզոնային զարգացման փուլերը և շրջակա միջավայրի պայմաններին հարմարվողականության առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ջերմաստիճանի, խոնավության, լուսավորության, տեղանքի բարձրության, լանջերի դիրքադրության, հողային պայմանների և այլ էկոլոգիական գործոնների ազդեցությանը բույսերի աճի, ծաղկման, պտղաբերման և բնական վերարտադրության վրա։ Համեմատվում են տարբեր միկրոկլիմայական հատվածներում աճող բուսատեսակների կենսաչափական և ֆենոլոգիական ցուցանիշները՝ դրանց էկոլոգիական պահանջներն ու դիմադրողականության հնարավորությունները բացահայտելու նպատակով։ Ուսումնասիրվում են նաև պոպուլյացիաների վիճակը, բնական վերականգնման առանձնահատկությունները և տեսակների տարածման վրա ազդող սահմանափակող գործոնները։ Կարևորվում է վայրի պտղատու բույսերի նշանակությունը բնական էկոհամակարգերի կայունության, կենսաբազմազանության պահպանման և գենետիկական ռեսուրսների տեսանկյունից։ Անդրադարձ է կատարվում դրանց հնարավոր տնտեսական, սննդային, սելեկցիոն և բնապահպանական արժեքին, ինչպես նաև բնական պաշարների պահպանության և արդյունավետ օգտագործման անհրաժեշտությանը։ Տարբեր միկրոկլիմայական պայմաններում ստացված տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ուսումնասիրվող տեսակների էկոլոգիական ճկունությունը և միջավայրի փոփոխություններին արձագանքելու առանձնահատկությունները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառվել բուսական ռեսուրսների պահպանության, բնական պոպուլյացիաների կառավարման, կանաչապատման և արժեքավոր վայրի պտղատու տեսակների մշակության հնարավորությունների գնահատման ոլորտներում։

    Updated: 2026-10-01
    Դեբեդ գետի հովտի վայրի պտղատու թփատեսակների կենսա-էկոլոգիական առանձնահատկությունները տարբեր միկրոկլիմայական պայմաններում
    Online

    History

    Ռաֆաել Իշխանյան - Հայ ժողովրդի ծագման ու հնագույն պատմության հարցեր

    Ստեղծագործությունը գիտական-պատմագիտական ուսումնասիրություն է, որի հեղինակը Ռաֆայել Իշխանյան, անդրադառնում է հայ ժողովրդի ծագման և հնագույն պատմության շուրջ ձևավորված տարբեր գիտական վարկածներին, աղբյուրագիտական տվյալներին և դրանց մեկնաբանություններին։ Գրքում քննարկվում են հայերի էթնոգենեզի վերաբերյալ հիմնական տեսությունները՝ համադրելով լեզվաբանական, հնագիտական և պատմական տվյալները, ինչպես նաև հին մատենագրական աղբյուրների վկայությունները։ Հեղինակը փորձում է քննադատական մոտեցմամբ վերլուծել այն հարցերը, որոնք վերաբերում են հայ ժողովրդի ձևավորման գործընթացին, հին պետական կազմավորումներին և տարածաշրջանային պատմական զարգացումներին՝ առանձնացնելով փաստերի վրա հիմնված եզրակացությունները տարբեր գաղափարական կամ ոչ գիտական մեկնաբանություններից։ Ընդհանուր առմամբ աշխատությունը նպատակ ունի ներկայացնել հայ ժողովրդի հնագույն պատմության խնդիրները գիտական քննարկման դաշտում՝ ընդգծելով աղբյուրների կարևորությունը և պատմական մտածողության մեթոդաբանությունը։

    Updated: 2026-09-21
    Ռաֆաել Իշխանյան - Հայ ժողովրդի ծագման ու հնագույն պատմության հարցեր