Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Geography

    Հայաստանի Հանրապետության բնական ռեսուրսների հողատեղեկատվական համակարգի ստեղծումը

    Աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի և բնական ռեսուրսների կառավարման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բնական ռեսուրսների վերաբերյալ հողատարածական տվյալների հավաքագրման, համակարգման և կառավարման միասնական տեղեկատվական համակարգի ստեղծման խնդիրներին։ Քննության են առնվում հողային և այլ բնական ռեսուրսների տարածական հաշվառման, քարտեզագրման, դասակարգման և տվյալների թվայնացման մեթոդները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում աշխարհագրական տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառմանը, տարածական տվյալների բազաների ձևավորմանը, թվային քարտեզների մշակմանը և տարբեր աղբյուրներից ստացվող տեղեկատվության համադրմանը։ Վերլուծվում են հողերի բնութագրերի, օգտագործման ձևերի, բնական պայմանների և ռեսուրսային ներուժի վերաբերյալ տվյալների կազմակերպման ու պարբերական թարմացման հնարավորությունները։ Քննարկվում են նաև համակարգի կիրառման հնարավորությունները հողային ռեսուրսների կառավարման, տարածքային պլանավորման, բնապահպանական մշտադիտարկման և բնական պաշարների արդյունավետ օգտագործման գործընթացներում։ Տեղեկատվական համակարգի ձևավորումը կարող է նպաստել տարածական տվյալների հասանելիության բարձրացմանը և բնական ռեսուրսների վերաբերյալ կառավարչական որոշումների տեղեկատվական ապահովմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի, հողային ռեսուրսների կառավարման, քարտեզագրության և բնապահպանության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

    Updated: 2026-10-03
    Հայաստանի Հանրապետության բնական ռեսուրսների հողատեղեկատվական համակարգի ստեղծումը
    Online

    Linguistics

    Հայ-օսական լեզվամշակութային առնչություններ

    Աշխատությունը նվիրված է հայ և օս ժողովուրդների միջև պատմականորեն ձևավորված լեզվական ու մշակութային փոխառնչությունների ուսումնասիրությանը՝ լեզվաբանական, պատմամշակութային, ազգագրական և բանահյուսական նյութերի համադրմամբ։ Հետազոտության կենտրոնում տարբեր ժամանակաշրջաններում տեղի ունեցած շփումների արտացոլումն է լեզվի բառապաշարում, տեղանուններում, անձնանուններում, ժողովրդական բանահյուսության մեջ, ավանդույթներում և մշակութային պատկերացումներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում փոխառյալ բառերի բացահայտմանը, դրանց ծագման, իմաստային փոփոխությունների և հնչյունական հարմարեցման քննությանը, ինչը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու ժողովուրդների միջև կապերի առանձին պատմական շերտեր։ Լեզվական նյութը դիտարկվում է պատմական միջավայրի հետ փոխկապակցված՝ հաշվի առնելով Հարավային և Հյուսիսային Կովկասում բնակչության տեղաշարժերը, առևտրական ու տնտեսական հարաբերությունները և հարևան ժողովուրդների միջև մշակութային հաղորդակցությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում օսերենի՝ իրանական լեզվախմբին պատկանելու հանգամանքը, որի շնորհիվ հայերենի և օսերենի համեմատությունը կարող է արժեքավոր նյութ տրամադրել նաև հայերենի իրանական լեզվական առնչությունների ուսումնասիրության համար։ Միաժամանակ տարբերակվում են անմիջական շփումների հետևանքով առաջացած երևույթները և այն ընդհանրությունները, որոնք կարող էին ձևավորվել միջնորդ լեզուների կամ ավելի լայն տարածաշրջանային փոխազդեցությունների պայմաններում։ Բանահյուսական նյութի ուսումնասիրության միջոցով հնարավոր է համեմատել առասպելական պատկերացումները, հերոսական պատումները, ավանդությունները, սովորույթներն ու ծիսական մշակույթի որոշ տարրեր՝ բացահայտելով ինչպես նմանությունները, այնպես էլ յուրաքանչյուր ժողովրդի մշակութային ինքնատիպությունը։ Հետազոտության մեջ կարող են քննվել նաև պատմական աղբյուրներում պահպանված տեղեկությունները, որոնք վերաբերում են հայերի և օսերի փոխադարձ կապերին ու միմյանց վերաբերյալ պատկերացումներին։ Համեմատական և պատմալեզվաբանական մեթոդների կիրառումը հնարավորություն է տալիս լեզվական փաստերը դիտարկել ոչ թե մեկուսացված, այլ պատմական ու մշակութային լայն համատեքստում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը նպաստում է Կովկասի ժողովուրդների փոխհարաբերությունների բազմաշերտ բնույթի բացահայտմանը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են երկարատև պատմական շփումները հետքեր թողել լեզվական համակարգերում, ժողովրդական մշակույթում և հավաքական մշակութային հիշողության մեջ։

    Updated: 2026-09-24
    Հայ-օսական լեզվամշակութային առնչություններ
    Online

    History

    Камень с армянскою надписью из Ани в Азиятском музее

    Աշխատությունը նվիրված է Անի քաղաքից հայտնաբերված և Ասիական թանգարանում պահպանվող քարե առարկայի՝ հայերեն արձանագրությամբ քարի ուսումնասիրությանը։ Հեղինակը վերլուծում է հուշարձանի նյութական և պատմամշակութային առանձնահատկությունները՝ դիտարկելով այն որպես միջնադարյան հայկական էպիգրաֆիկ ժառանգության կարևոր նմուշ։ Քարի վրա պահպանված արձանագրությունը ենթարկվում է լեզվաբանական և պատմական քննության, որի միջոցով փորձ է արվում պարզել դրա ստեղծման ժամանակաշրջանը, հնարավոր պատվիրատուները և սոցիալ-կրոնական միջավայրը, որտեղ այն ստեղծվել է։ Ուսումնասիրության մեջ ընդգծվում է Անիի քաղաքային մշակույթի բարձր զարգացումը և քարե արձանագրությունների դերը որպես պատմական աղբյուրներ միջնադարյան Հայաստանի քաղաքական, կրոնական և հասարակական կյանքի վերականգնման համար։ Հեղինակը նաև անդրադառնում է հուշարձանի հայտնաբերման պատմությանը, դրա տեղափոխմանը թանգարանային հավաքածու և գիտական շրջանառության մեջ ներմուծմանը։ Աշխատությունը կարևոր աղբյուր է հայկական էպիգրաֆիկայի, միջնադարյան պատմության և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության համար։

    Updated: 2026-08-26
    Камень с армянскою надписью из Ани в Азиятском музее
    Online

    Literature

    Վահան Տերյանը և «Տերյանական դպրոցը»

    Գիտական աշխատանքը նվիրված է Վահան Տերյանի ստեղծագործական ժառանգության և նրա ազդեցությամբ ձևավորված «տերյանական դպրոցի» ուսումնասիրությանը։ Տերյանը հայ նորագույն պոեզիայի ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է, որի ստեղծագործությունը կարևոր շրջադարձ արձանագրեց 20-րդ դարասկզբի հայ քնարերգության զարգացման մեջ։ Նրա պոեզիայում առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում մենության, տխրության, կարոտի, սիրո, երազի, հոգևոր որոնումների և հայրենիքի նկատմամբ խոր զգացմունքի թեմաները։ Նրա բանաստեղծական աշխարհը կառուցվում է նուրբ հոգեբանական ապրումների, երաժշտականության, խորհրդանշական պատկերների և զգացմունքային ներքին լարվածության միջոցով։ Աշխատության կարևոր խնդիրներից է այն առանձնահատկությունների բացահայտումը, որոնք Տերյանի պոեզիան տարբերակում են նախորդ շրջանի հայ գրականությունից և դարձնում այն նոր գեղարվեստական մտածողության արտահայտություն։ Նրա ստեղծագործության մեջ բնապատկերը հաճախ հանդես է գալիս ոչ միայն որպես արտաքին միջավայրի նկարագրություն, այլև որպես բանաստեղծի հոգեվիճակի արտացոլում։ Գիշերը, աշունը, մառախուղը, ճանապարհը, լռությունը և այլ պատկերներ վերածվում են ներքին աշխարհի խորհրդանիշների՝ ստեղծելով յուրահատուկ տերյանական մթնոլորտ։ «Տերյանական դպրոց» հասկացությունը կապված է այն գրական ազդեցության հետ, որը բանաստեղծը թողեց հետագա հայ քնարերգության վրա։ Նրա լեզուն, պատկերային համակարգը, երաժշտականությունը, ինտոնացիան և հոգեբանական քնարականությունը դարձան բազմաթիվ գրողների ու բանաստեղծների ստեղծագործական որոնումների կարևոր աղբյուր։ Այս ազդեցությունը չի սահմանափակվում միայն թեմատիկ նմանություններով․ այն արտահայտվում է նաև բանաստեղծական մտածողության, բառապաշարի, խորհրդանշական պատկերների և զգացմունքի արտահայտման ձևերի մեջ։ Աշխատությունը կարող է ուսումնասիրել, թե ինչպես են Տերյանի գեղարվեստական սկզբունքները ընկալվել, վերափոխվել և շարունակվել տարբեր ժամանակաշրջանների հայ գրականության մեջ։ Միաժամանակ կարևոր է տարբերակել անմիջական ընդօրինակումը և ստեղծագործական ազդեցությունը, քանի որ տերյանական ավանդույթի շարունակողները նրա ստեղծագործական փորձը հաճախ վերաիմաստավորել են՝ համապատասխանեցնելով սեփական ժամանակի հասարակական և մշակութային խնդիրներին։ Տերյանի գրական ժառանգության մեջ առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև ազգայինի և համամարդկայինի համադրությունը։ Նրա քնարական հերոսի անձնական ապրումները հաճախ վերածվում են ավելի լայն հոգևոր ու մշակութային հարցերի, իսկ հայրենիքի և ժողովրդի թեմաները արտահայտվում են ոչ միայն հրապարակախոսական, այլև խորապես անձնական ու գեղարվեստական ձևով։ Այդ պատճառով նրա պոեզիան կարող է ուսումնասիրվել միաժամանակ որպես անհատական քնարերգության և ազգային գրական ինքնագիտակցության կարևոր դրսևորում։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև Տերյանի լեզվական և ոճական նորարարությունները, նրա վերաբերմունքը բանաստեղծական ձևին և հնչերանգին, ինչպես նաև ռուսական և եվրոպական գրական-գեղագիտական ազդեցությունների յուրացումը։ Այս ամենը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել այն գրական երևույթի մասին, որը ձևավորվեց Տերյանի շուրջ և շարունակեց իր ազդեցությունը հետագա տասնամյակներում։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է Տերյանին ոչ միայն որպես առանձին մեծ բանաստեղծի, այլև որպես գրական մտածողության մի ամբողջ ուղղության ձևավորող, որի ստեղծագործական սկզբունքները զգալիորեն փոխեցին հայ քնարերգության զարգացման ընթացքը։ «Տերյանական դպրոցի» ուսումնասիրությունը, հետևաբար, կարևոր է հայ պոեզիայի արդիականացման, 20-րդ դարի սկզբի գրական գործընթացների և հետագա բանաստեղծական ավանդույթների ձևավորման պատմությունը հասկանալու համար։

    Updated: 2026-08-29
    Վահան Տերյանը և «Տերյանական դպրոցը»
    Online

    Religion

    Աղոթք հաղորդասեր հոգու

    Հոգևոր այս երկը նվիրված է աղոթքի միջոցով Աստծո հետ հաղորդակցվելու և հավատացյալի ներաշխարհը հոգևոր արժեքներով հարստացնելու գաղափարին։ Վերնագրում արտահայտված «հաղորդասեր հոգի» բնորոշումը մատնանշում է աստվածայինի հետ մտերմության, աղոթական կյանքի և հոգևոր հաղորդակցության ձգտումը։ Աշխատությունը կարելի է դիտարկել որպես քրիստոնեական բարեպաշտությանն ու անձնական աղոթքին առնչվող գրականություն, որի նպատակն է ընթերցողին ուղղորդել դեպի հավատքի խորացում, ներքին խաղաղության որոնում և հոգևոր ինքնակատարելագործում։ Աղոթքը քրիստոնեական ավանդության մեջ ոչ միայն խնդրանքի կամ շնորհակալության արտահայտություն է, այլև ինքնաքննության, զղջման, երախտագիտության և աստվածային կամքի հետ հոգևոր կապ հաստատելու միջոց։ Այսպիսի գրականությունը կարևոր դեր է ունեցել հավատացյալների անձնական և համայնքային կրոնական կյանքի ձևավորման, հոգևոր զգացումների արտահայտման և քրիստոնեական արժեքների փոխանցման գործում։ Այն կարող է հետաքրքրել ինչպես աղոթական գրականության և հայ հոգևոր մշակույթի ուսումնասիրողներին, այնպես էլ քրիստոնեական բարեպաշտության ավանդույթներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

    Updated: 2026-11-03
    Աղոթք հաղորդասեր հոգու
    Online

    Other Subjects

    Գրացուցակների և քարտարանների համակարգի դերն ու նշանակությունը ԳԿՀ-ներում: (Մեթոդական-հրահանգչային նյութեր)

    Աշխատությունը մեթոդական-հրահանգչային բնույթի նյութերի ժողովածու է, որը նվիրված է գրադարանային կենտրոնացված համակարգերում գրացուցակների և քարտարանների կազմակերպմանը, դրանց գործառույթներին և ընթերցողների տեղեկատվական սպասարկման մեջ ունեցած նշանակությանը։ Հիմնական ուշադրությունը դարձվում է գրադարանի տեղեկատու-որոնողական ապարատի ձևավորմանը, որի միջոցով բացահայտվում է գրքային և այլ փաստաթղթային ֆոնդերի բովանդակությունը և ապահովվում անհրաժեշտ գրականության արդյունավետ որոնումը։ Ներկայացվում են գրացուցակների հիմնական տեսակների ձևավորման ու կիրառման սկզբունքները՝ ընդգծելով դրանց փոխլրացնող դերը գրադարանային ֆոնդի հեղինակային, վերնագրային, թեմատիկ և համակարգային որոնման կազմակերպման գործում։ Քարտարանները դիտարկվում են որպես առավել մասնագիտացված տեղեկատվական գործիքներ, որոնք հնարավորություն են տալիս համակարգել պարբերական մամուլում, ժողովածուներում և այլ աղբյուրներում հրապարակված նյութերի վերաբերյալ տեղեկությունները, ինչպես նաև ստեղծել թեմատիկ, երկրագիտական, անձնային և այլ ուղղվածության տեղեկատվական շտեմարաններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում գրացուցակների և քարտարանների միասնական համակարգի ձևավորմանը կենտրոնական գրադարանի ու մասնաճյուղերի միջև՝ նպատակ ունենալով ապահովել մատենագիտական տեղեկատվության կազմակերպված շրջանառություն և ֆոնդերի առավել ամբողջական բացահայտում։ Մեթոդական տեսանկյունից կարևորվում են գրառումների միասնականացման, դասակարգման, խմբագրման, քարտերի դասավորման և տեղեկատվության պարբերական թարմացման սկզբունքները։ Նյութերը կարող են անդրադառնալ նաև ընթերցողներին գրացուցակներից ու քարտարաններից ինքնուրույն օգտվելու հմտությունների ուսուցմանը, քանի որ տեղեկատու-որոնողական համակարգի արդյունավետությունը պայմանավորված է ոչ միայն դրա ճիշտ կազմակերպմամբ, այլև օգտագործողների տեղեկատվական գրագիտությամբ։ Գրացուցակների և քարտարանների աշխատանքը ներկայացվում է նաև որպես մատենագիտական ու տեղեկատվական սպասարկման հիմք, որն աջակցում է տեղեկանքների կատարմանը, թեմատիկ որոնումներին և գրականության ընտրությանը։ Հրահանգչային բաղադրիչը նախատեսված է գրադարանային աշխատողների գործունեության միասնականացման, մասնագիտական աշխատանքի որակի բարձրացման և համակարգի տարբեր ստորաբաժանումներում ընդհանուր մեթոդական մոտեցումների կիրառման համար։ Ընդհանուր առմամբ նյութը կարևոր գործնական նշանակություն ունի գրադարանային ֆոնդերի տեղեկատվական բացահայտման, մատենագիտական աշխատանքի կազմակերպման և կենտրոնացված գրադարանային համակարգերում ընթերցողական սպասարկման արդյունավետության բարձրացման տեսանկյունից։

    Updated: 2026-09-26
    Գրացուցակների և քարտարանների համակարգի դերն ու նշանակությունը ԳԿՀ-ներում: (Մեթոդական-հրահանգչային նյութեր)