Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionOther Subjects
Տեխնիկական գրականության պրոպագանդան գրադարաններում: (Մեթոդական նյութեր)
Մեթոդական բնույթի այս հրատարակությունը նվիրված է գրադարաններում տեխնիկական և գիտատեխնիկական գրականության տարածման, հանրայնացման և ընթերցողների շրջանում դրա նկատմամբ հետաքրքրության ձևավորման կազմակերպական ու գործնական հարցերին։ Նյութի հիմնական նպատակը գրադարանային աշխատողներին համապատասխան մեթոդական ցուցումներ տրամադրելն է՝ տեխնիկայի, արտադրության, արդյունաբերության, գիտության և կիրառական գիտելիքների վերաբերյալ գրականությունը տարբեր խմբերի ընթերցողներին առավել արդյունավետ ներկայացնելու համար։ Անդրադարձ է կատարվում ընթերցողների մասնագիտական հետաքրքրությունների և տեղեկատվական պահանջների ուսումնասիրությանը, գրականության նպատակային ընտրությանը, թեմատիկ հավաքածուների ձևավորմանը և համապատասխան մատենագիտական տեղեկատվության տրամադրմանը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում գրքային ցուցահանդեսների, թեմատիկ դիտումների, գրականության տեսությունների, զրույցների, քննարկումների, ընթերցողական հանդիպումների և այլ գրադարանային միջոցառումների կազմակերպմանը։ Ներկայացվում են այնպիսի մոտեցումներ, որոնց միջոցով հնարավոր է տեխնիկական գրականությունը կապել արտադրական գործունեության, մասնագիտական կրթության, նոր տեխնոլոգիաների յուրացման և աշխատողների որակավորման բարձրացման հետ։ Ուշադրություն է դարձվում նաև տեղեկատու-մատենագիտական աշխատանքի կազմակերպմանը՝ կատալոգների, քարտարանների, թեմատիկ ցանկերի և հանձնարարական մատենագիտության միջոցով անհրաժեշտ հրատարակությունների որոնումն ու ընտրությունը հեշտացնելու նպատակով։ Գրադարանավարի դերը դիտարկվում է ոչ միայն որպես գրականության տրամադրող, այլև որպես ընթերցողին տեղեկատվական հոսքում կողմնորոշող և համապատասխան աղբյուրների ընտրության հարցում աջակցող մասնագետ։ Մեթոդական առաջարկությունները կարող են ընդգրկել տարբեր մասնագիտությունների ներկայացուցիչների, ուսանողների, արտադրության աշխատողների և տեխնիկական գիտելիքներով հետաքրքրվող ընթերցողների հետ աշխատանքի առանձնահատկությունները։ Հրատարակությունը միաժամանակ արտացոլում է տվյալ ժամանակաշրջանի գրադարանային աշխատանքի սկզբունքները և գիտատեխնիկական գիտելիքի տարածման գործում գրադարաններին վերապահված հասարակական ու կրթական նշանակությունը։ Այն արժեքավոր նյութ կարող է հանդիսանալ գրադարանագիտության պատմության, ընթերցանության կազմակերպման, մասնագիտական տեղեկատվական սպասարկման և գրադարաններում գիտատեխնիկական գրականության հանրայնացման մեթոդների ուսումնասիրության համար։
Updated: 2026-09-29
Economics
ՀՀ առևտրային բանկերի ներդրումային ռիսկերի վերլուծության և գնահատման հիմնախնդիրները
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության առևտրային բանկերի ներդրումային գործունեության ընթացքում առաջացող ռիսկերի բացահայտման, վերլուծության և գնահատման տեսական ու կիրառական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում բանկերի ներդրումային որոշումների և դրանց ուղեկցող ֆինանսական անորոշությունների փոխկապակցվածությունն է՝ հաշվի առնելով եկամտաբերության, իրացվելիության և ռիսկի միջև անհրաժեշտ հավասարակշռությունը։ Քննության են առնվում ներդրումային գործունեությանը բնորոշ հիմնական ռիսկային գործոնները, այդ թվում՝ շուկայական պայմանների փոփոխությունների, տոկոսադրույքների, արժութային տատանումների, արժեթղթերի արժեքի փոփոխության, գործընկերների վճարունակության և ներդրումային պորտֆելի կառուցվածքի հետ կապված ռիսկերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ներդրումային ռիսկերի նույնականացման և չափման մեթոդաբանական մոտեցումներին՝ ընդգծելով ինչպես քանակական ցուցանիշների, այնպես էլ որակական գնահատումների նշանակությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել ներդրումային պորտֆելի կառուցվածքի և դիվերսիֆիկացման ազդեցությունը ընդհանուր ռիսկայնության վրա, տարբեր ակտիվների միջև հարաբերակցությունները և հնարավոր կորուստների գնահատման սկզբունքները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում բանկի ներքին ռիսկերի կառավարման համակարգը, որը ներառում է ռիսկերի շարունակական դիտարկումը, սահմանաչափերի և վերահսկողական մեխանիզմների կիրառումը, սցենարային վերլուծությունը և սթրեսային պայմաններում հնարավոր ֆինանսական հետևանքների գնահատումը։ Հայաստանի բանկային համակարգի համատեքստում խնդիրը կարող է ուսումնասիրվել ֆինանսական շուկայի առանձնահատկությունների, ներդրումային գործիքների հասանելիության, մակրոտնտեսական միջավայրի և կարգավորող պահանջների ազդեցության տեսանկյունից։ Առանձին նշանակություն ունի ներդրումային ռիսկերի և բանկի կապիտալի բավարարության, իրացվելիության ու ընդհանուր ֆինանսական կայունության միջև կապի ուսումնասիրությունը։ Արդյունավետ գնահատման համակարգը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն բացահայտել հնարավոր կորուստների աղբյուրները, այլև ավելի հիմնավորված դարձնել ներդրումային որոշումների ընդունումը և ռեսուրսների բաշխումը։ Կարևորվում է նաև միջազգային բանկային փորձի և ռիսկերի կառավարման ժամանակակից մոտեցումների ուսումնասիրությունը՝ դրանց կիրառելիությունը տեղական ֆինանսական միջավայրում գնահատելու նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բանկային գործի, ներդրումային կառավարման, ֆինանսական վերլուծության և ռիսկերի կառավարման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով համակարգել առևտրային բանկերի ներդրումային ռիսկերի գնահատման խնդիրները և բացահայտել դրանց կառավարման արդյունավետության բարձրացման հնարավոր ուղղությունները։
Updated: 2026-09-26
Linguistics
Ժամանակակից հայոց լեզու- Ձևաբանություն
Գիրքը ներկայացնում է հայերեն բառի կառուցվածքը և քերականական ձևերի ամբողջական համակարգը՝ ընդգրկելով խոսքի մասերի դասակարգումը, դրանց քերականական հատկանիշները և ձևափոխման օրինաչափությունները։ Հեղինակը մանրամասն վերլուծում է գոյականի, ածականի, թվականների, դերանունների, բայի և այլ խոսքի մասերի ձևաբանական առանձնահատկությունները՝ ցույց տալով դրանց գործառական դերը լեզվի համակարգում և խոսքի կառուցման մեջ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բայի ձևաբանական համակարգին՝ ժամանակների, եղանակների, կերպերի և խոնարհման կառուցվածքների համակողմանի ներկայացմամբ, ինչպես նաև բառաձևերի ձևավորման և փոփոխման մեխանիզմներին։ Աշխատությունը ներառում է նաև բազմաթիվ օրինակներ և վերլուծական մեկնաբանություններ, որոնք նպաստում են տեսական նյութի գործնական յուրացմանը և լեզվական մտածողության զարգացմանը։ Գիրքը նախատեսված է բանասերների, լեզվաբանների, ուսանողների և հայոց լեզվի ձևաբանությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ ծառայելով որպես կարևոր ուսումնական և գիտական աղբյուր։
Updated: 2026-09-23
Linguistics
Հինգերորդ դարի հայ թարգմանական գրականության լեզուն և ոճը
Աշխատությունը նվիրված է հայ թարգմանական գրականության ձևավորման և զարգացման կարևորագույն ժամանակաշրջանի՝ հինգերորդ դարի լեզվական ու ոճական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Այն անդրադառնում է հայ գրավոր մշակույթի սկզբնավորման, թարգմանական գրականության կայացման և հայերեն գրական լեզվի զարգացման այն պատմական փուլին, երբ նորաստեղծ գրային համակարգը դարձավ գիտական, կրոնական, փիլիսոփայական և գեղարվեստական մտքի արտահայտման հիմնական միջոց։ Հինգերորդ դարը հայ մշակույթի պատմության մեջ առանձնահատուկ նշանակություն ունի ոչ միայն հայ գրերի ստեղծման և ազգային ինքնուրույն գրական ավանդույթի ձևավորման, այլև համաշխարհային հոգևոր ու մտավոր ժառանգության յուրացման տեսանկյունից։ Այս ժամանակաշրջանում իրականացված թարգմանական գործունեությունը նպաստեց հայերեն գրական լեզվի հարստացմանը, նրա արտահայտչական հնարավորությունների ընդլայնմանը և տարբեր գիտակարգերի ու գրական ժանրերի պահանջներին համապատասխան լեզվական միջոցների մշակմանը։ Աշխատության ուսումնասիրության առանցքում հայ թարգմանական գրականության լեզվական կառուցվածքն է՝ բառապաշարը, քերականական ձևերը, շարահյուսական համակարգը, արտահայտչամիջոցները և բնագրային լեզվից հայերեն փոխանցված լեզվական ազդեցությունները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում թարգմանական լեզվի ձևավորման սկզբունքներին, հայերենի ներքին օրինաչափությունների պահպանմանը և օտարալեզու բնագրերի բովանդակությունն ու ոճական նրբերանգները հայերենով արտահայտելու խնդիրներին։ Թարգմանական գրականության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են հունարեն, ասորերեն և այլ լեզուներով ստեղծված երկերի ազդեցությամբ ընդլայնվել հայերենի բառային ու շարահյուսական հնարավորությունները, ինչպես են ձևավորվել նոր հասկացություններ արտահայտող բառեր և լեզվական կառույցներ, ինչպես նաև ինչ դեր է ունեցել թարգմանական գործունեությունը գրական հայերենի մշակման ու կանոնավորման գործում։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ոճական համակարգի քննությունը, քանի որ հինգերորդ դարի թարգմանական երկերը ներկայացնում են տարբեր բովանդակային և ժանրային ուղղություններ՝ աստվածաբանական, փիլիսոփայական, պատմագրական, մեկնողական և այլ բնույթի գրականություն։ Յուրաքանչյուր ուղղություն իր առանձնահատկություններն է հաղորդել հայերեն գրավոր խոսքին՝ նպաստելով բառապաշարի, նախադասության կառուցման, խոսքի կազմակերպման և արտահայտչական միջոցների բազմազանեցմանը։ Այս տեսանկյունից կարևոր է թարգմանական գրականության լեզուն դիտարկել ոչ միայն որպես օտար բնագրերի վերարտադրության միջոց, այլև որպես ինքնուրույն գրական լեզվի ձևավորման, կատարելագործման և մշակութային ինքնության արտահայտման կարևոր գործոն։ Աշխատությունը նշանակալի է նաև հայ դասական գրական լեզվի պատմական զարգացման օրինաչափությունները հասկանալու համար, քանի որ հինգերորդ դարի լեզվական իրողությունները հիմք են հանդիսացել հետագա գրական ավանդույթի ձևավորման և պահպանման համար։ Դրանց ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու գրաբարի կառուցվածքային առանձնահատկությունների, վաղ շրջանի գրավոր խոսքի նորմերի, թարգմանական դպրոցի լեզվական մշակույթի և հայ հեղինակների ու թարգմանիչների ստեղծագործական մոտեցումների մասին։ Գրականագիտական և լեզվաբանական տեսանկյունների համադրումը նյութին հաղորդում է արժեքավոր գիտական նշանակություն՝ այն դարձնելով օգտակար հայոց լեզվի պատմությամբ, գրականության պատմությամբ, հին հայերենով, թարգմանության տեսությամբ և միջնադարյան մշակույթով հետաքրքրվողների համար։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ թարգմանական գրականության ակունքների, ազգային գրական լեզվի ձևավորման պատմական պայմանների և հայ մշակույթի՝ համաշխարհային քաղաքակրթական ժառանգության հետ ունեցած կապերի ուսումնասիրության համար՝ միաժամանակ ընդգծելով հինգերորդ դարի թարգմանական շարժման բացառիկ դերը հայ գրավոր մշակույթի զարգացման գործում։
Updated: 2026-11-18
Culture
Գամփռ շան տարեգրությունը հայկական ժայռապատկերներում
Գամփռ շան տարեգրությունը հայկական ժայռապատկերներում կարևոր վկայություն է Հայաստանի հնագույն բնակչության կենցաղի, հավատալիքների և մարդու ու կենդանու փոխհարաբերությունների մասին, որտեղ առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցրել հայկական հովվաշունը՝ Gampr։ Հայկական ժայռապատկերներում, որոնք հայտնաբերվել են տարբեր լեռնային շրջաններում, գամփռանման շների պատկերները հաճախ ներկայացվում են որսի, հովվության կամ պահապանության տեսարաններում, ինչը ցույց է տալիս դրանց բազմակողմանի օգտագործումը հին հասարակությունում։ Այս պատկերները վկայում են, որ գամփռը ոչ միայն ընտանի կենդանի էր, այլ նաև մարդու կարևոր գործընկեր՝ հատկապես անասնապահական և պաշտպանական գործունեության մեջ։ Ժայռապատկերային արվեստում շան կերպարը երբեմն կապված է նաև խորհրդանշական իմաստների հետ՝ ուժի, հավատարմության և պաշտպանական ուժի գաղափարներով, ինչը ենթադրում է, որ այն ունեցել է նաև հոգևոր կամ ծիսական նշանակություն։ Հնագիտական տվյալները թույլ են տալիս ենթադրել, որ գամփռի տեսակի ձևավորումն ու տարածումը Հայաստանում ունի հազարավոր տարիների պատմություն, և ժայռապատկերները հանդիսանում են դրա ամենահին պատկերագրական ապացույցներից մեկը։ Այս պատկերների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի լավ հասկանալ ոչ միայն շների էվոլյուցիոն զարգացումը տարածաշրջանում, այլ նաև հին հայկական հասարակության տնտեսական և մշակութային կառուցվածքը, որտեղ կենդանիները եղել են կյանքի անբաժանելի մաս։
Updated: 2026-10-23
Biology
Գենոտիպային և պարատիպային գործոնների դերը ճագարների օնտոգենեզի ընթացքում
Այս կենսաբանական ուսումնասիրությունը նվիրված է ճագարների օնտոգենեզի ընթացքում գենոտիպային և պարատիպային գործոնների դերի վերլուծությանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում է օրգանիզմի զարգացման վրա ժառանգական (գենոտիպային) և շրջակա միջավայրի (պարատիպային) ազդեցությունների փոխազդեցությունը՝ ընդգրկելով աճի, զարգացման, ֆիզիոլոգիական և մորֆոլոգիական հատկանիշների ձևավորման փուլերը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է սննդային պայմանների, կլիմայական գործոնների, պահման տեխնոլոգիայի և խնամքի պայմանների ազդեցությունը կենդանիների զարգացման ցուցանիշների վրա՝ համադրելով դրանք գենետիկական նախատրամադրվածության հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում օնտոգենետիկ փոփոխությունների դինամիկային, զարգացման փուլերի զգայուն շրջաններին և արտադրողական հատկանիշների ձևավորման մեխանիզմներին։ Աշխատությունը համադրում է փորձարարական կենսաբանության և կենդանաբուծության մոտեցումներ՝ առաջարկելով գիտական հիմք կենդանիների ընտրասերման և արդյունավետ բուծման գործընթացների կատարելագործման համար։ Այն օգտակար է կենսաբանների, գենետիկների, կենդանաբույծների և ագրոկենսաբանության ոլորտի հետազոտողների համար։
Updated: 2026-09-13