Մխիթար Գոշ

Economics

Այս աշխատությունը նվիրված է ձեռնարկությունների հիմնական կապիտալի էությանը, կառուցվածքին և արդյունավետ օգտագործման տնտեսական նշանակությանը ժամանակակից արտադրական համակարգում։ Գրքում ներկայացվում է, թե ինչ է հիմնական կապիտալը՝ որպես երկարաժամկետ օգտագործման արտադրական միջոցների ամբողջություն, որոնք մասնակցում են արտադրության գործընթացին՝ առանց իրենց բնական ձևը փոխելու, սակայն աստիճանաբար մաշվելով և փոխանցելով իրենց արժեքը պատրաստի արտադրանքին։ Հեղինակը անդրադառնում է հիմնական կապիտալի կազմին՝ շենքեր, մեքենաներ, սարքավորումներ, տրանսպորտային միջոցներ և այլ հիմնական միջոցներ, ինչպես նաև դրանց դասակարգման և գնահատման մեթոդներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ամորտիզացիայի հաշվարկին, հիմնական կապիտալի նորացման, վերազինման և արդյունավետ օգտագործման խնդիրներին։ Գրքում քննարկվում են նաև հիմնական կապիտալի արտադրողականության բարձրացման ուղիները՝ տեխնոլոգիական արդիականացում, ներդրումների ներգրավում և կառավարման բարելավում։ Վերլուծվում է հիմնական կապիտալի դերը ձեռնարկության մրցունակության, արտադրողականության և ֆինանսական կայունության ապահովման գործում։ Աշխատությունը համադրում է տեսական հիմքերը և գործնական մոտեցումները՝ օգտակար լինելով տնտեսագետների, հաշվապահների, ֆինանսիստների և կառավարման ոլորտի մասնագետների համար։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ներդրումային միջավայրի բարելավման ինստիտուցիոնալ հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում ներդրումային միջավայրը դիտարկվում է որպես տնտեսական, իրավական, վարչական և կազմակերպական գործոնների ամբողջություն, որոնք ձևավորում են ներդրողների գործունեության պայմանները և ազդում երկրի՝ ներքին ու օտարերկրյա կապիտալ ներգրավելու կարողության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ինստիտուցիոնալ միջավայրի այն բաղադրիչներին, որոնք պայմանավորում են ներդրումային որոշումների կանխատեսելիությունը՝ օրենսդրական դաշտի կայունությանը, սեփականության իրավունքների պաշտպանությանը, պայմանագրերի կատարման երաշխիքներին, պետական կառավարման արդյունավետությանը, վարչարարության պարզեցմանը, կոռուպցիոն ռիսկերի նվազեցմանը և տնտեսական քաղաքականության թափանցիկությանը։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են նաև ներդրումների ներգրավման և պաշտպանության պետական մեխանիզմները, պետական աջակցության գործիքները, ներդրումային ծրագրերի խթանման հնարավորությունները և ներդրողների հետ պետական մարմինների փոխգործակցության արդյունավետությունը։ Կարևորվում է ներդրումային միջավայրի և տնտեսական զարգացման միջև փոխադարձ կապը, քանի որ ներդրումների աճը կարող է նպաստել արտադրական ներուժի ընդլայնմանը, տեխնոլոգիական վերազինմանը, նոր աշխատատեղերի ստեղծմանը, արտահանման զարգացմանը և տնտեսության մրցունակության բարձրացմանը։ Միաժամանակ ուսումնասիրության մեջ կարող են բացահայտվել այն ինստիտուցիոնալ խոչընդոտները, որոնք սահմանափակում են ներդրումային ակտիվությունը՝ կարգավորող բեռը, որոշումների կայացման դանդաղ ընթացակարգերը, տեղեկատվության անհասանելիությունը, պետական կառույցների միջև համակարգման խնդիրները և ներդրումային ռիսկերի բարձր ընկալումը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է միջազգային փորձի ուսումնասիրությունը և դրա համադրումը Հայաստանի պայմանների հետ՝ նպատակ ունենալով բացահայտել այն ինստիտուցիոնալ լուծումները, որոնք կարող են կիրառելի լինել երկրի ներդրումային քաղաքականության կատարելագործման համար։ Աշխատանքում առաջարկվող բարեփոխումները կարող են ուղղված լինել ներդրումային օրենսդրության և վարչարարության բարելավմանը, պետական ծառայությունների թվայնացմանը, ներդրողների իրավունքների պաշտպանության ուժեղացմանը, ներդրումային տեղեկատվության հասանելիության ընդլայնմանը և պետական աջակցության առավել թիրախային համակարգի ձևավորմանը։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են նպաստել Հայաստանում ավելի կանխատեսելի, թափանցիկ և մրցակցային ներդրումային միջավայրի ձևավորմանը, ներդրողների վստահության բարձրացմանը և երկարաժամկետ ներդրումային հոսքերի խթանմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ներդրումային քաղաքականության և պետական կառավարման մասնագետներին, գործարարներին, ներդրողներին, իրավաբաններին, վերլուծաբաններին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Political Science

Աշխատությունը նվիրված է հետսառըպատերազմյան ժամանակաշրջանում եվրատլանտյան համագործակցության ձևավորման և զարգացման գործընթացների, ինչպես նաև դրանց համատեքստում Հայաստան–ՆԱՏՕ փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտությունը դիտարկում է Սառը պատերազմի ավարտից հետո միջազգային անվտանգության համակարգում տեղի ունեցած փոփոխությունները, եվրոպական և անդրատլանտյան անվտանգության նոր մարտահրավերները և դրանց ազդեցությունը համագործակցության ինստիտուցիոնալ ու քաղաքական մեխանիզմների վրա։ Ուշադրություն է դարձվում ՆԱՏՕ-ի վերափոխման գործընթացին, կազմակերպության ընդլայնմանը, գործընկերային հարաբերությունների զարգացմանը և եվրոպական անվտանգության ճարտարապետության մեջ դրա ունեցած դերի փոփոխությանը։ Աշխատության առանձին ուղղություն է Հայաստանի և ՆԱՏՕ-ի հարաբերությունների ձևավորման ու զարգացման ուսումնասիրությունը՝ սկսած համագործակցության սկզբնական փուլերից մինչև գործընկերության տարբեր ձևաչափերի և ծրագրերի զարգացումը։ Քննարկվում են Հայաստանի ներգրավվածությունը ՆԱՏՕ-ի գործընկերային նախաձեռնություններում, պաշտպանական ոլորտում համագործակցության հնարավորությունները, խաղաղապահության, անվտանգության, ռազմական կրթության և ինստիտուցիոնալ բարեփոխումների ուղղություններով իրականացվող փոխգործակցությունը։ Միաժամանակ վերլուծվում են տարածաշրջանային անվտանգության առանձնահատկությունները և Հարավային Կովկասում առկա հակամարտությունների ու աշխարհաքաղաքական շահերի ազդեցությունը Հայաստան–ՆԱՏՕ հարաբերությունների վրա։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են Հայաստանի արտաքին և անվտանգային քաղաքականության առաջնահերթությունները փոխկապակցվում եվրատլանտյան անվտանգության համակարգի զարգացումների հետ, և ինչ հնարավորություններ ու սահմանափակումներ են ձևավորվում այդ համագործակցության շրջանակում։ Աշխատության մեջ կարևորվում է նաև Հայաստանի հարաբերությունների դիտարկումը այլ տարածաշրջանային և միջազգային դերակատարների հետ փոխհարաբերությունների համատեքստում, քանի որ արտաքին քաղաքական միջավայրը էական նշանակություն ունի երկրի անվտանգային ընտրությունների և գործընկերային քաղաքականության ձևավորման համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել միջազգային հարաբերությունների և քաղաքագիտության մասնագետներին, անվտանգության ուսումնասիրություններով զբաղվող հետազոտողներին, դիվանագետներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին, ինչպես նաև Հարավային Կովկասի և եվրատլանտյան անվտանգության քաղաքականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Linguistics

Ուսումնասիրությունը նվիրված է ժամանակակից թուրքերենի և հայերենի բայի անդեմ ձևերի զուգադրական և տիպաբանական քննությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել երկու լեզուների քերականական համակարգերում բայի անդեմ ձևերի կառուցվածքային, ձևաբանական և գործառական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց միջև առկա ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են բայական այն ձևերը, որոնք չեն արտահայտում դեմք և սովորաբար կարող են դրսևորվել որպես նախադասության տարբեր անդամների բաղադրիչներ՝ միաժամանակ պահպանելով բայական իմաստային և քերականական հատկանիշներ։ Համեմատական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես են հայերենն ու թուրքերենը տարբեր կերպ կամ համանման եղանակներով արտահայտում գործողության, վիճակի, ժամանակային և պատճառահետևանքային հարաբերությունների, ինչպես նաև գործողության և նախադասության այլ բաղադրիչների միջև կապերի քերականական իմաստները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անդեմ ձևերի ձևավորմանը, դրանց շարահյուսական կիրառությանը և խոսքում ունեցած գործառույթներին՝ դրանք դիտարկելով յուրաքանչյուր լեզվի ընդհանուր բայական համակարգի համատեքստում։ Տիպաբանական մոտեցումը թույլ է տալիս դուրս գալ զուտ երկլեզու համեմատության սահմաններից և պարզել այն ավելի ընդհանուր օրինաչափությունները, որոնց շրջանակում կարող են դասավորվել երկու լեզուների բայական համակարգերը։ Աշխատությունը արժեքավոր է նաև կիրառական տեսանկյունից, քանի որ հայերենի և թուրքերենի կառուցվածքային տարբերությունների ու նմանությունների բացահայտումը կարող է օգտակար լինել թարգմանության, օտար լեզվի ուսուցման, երկլեզու բառարանագրության և համեմատական քերականության համար։ Գիրքը նախատեսված է լեզվաբանների, հայերենագիտությամբ և թյուրքագիտությամբ զբաղվող մասնագետների, ինչպես նաև համեմատական և տիպաբանական քերականության խնդիրներով հետաքրքրվող հետազոտողների համար և կարող է ծառայել որպես մասնագիտական աղբյուր երկու լեզուների բայական համակարգերի խորքային ուսումնասիրության համար։

Biology

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության տարածքում տարածված ժանգասնկերի (Pucciniales կարգ) կենսաբազմազանության, տարածման առանձնահատկությունների և բուսաբանական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են ժանգասնկերի տաքսոնոմիական դասակարգման հիմքերը, կենսացիկլերի առանձնահատկությունները և հյուրընկալ բույսերի հետ փոխազդեցության մեխանիզմները։ Հեղինակը վերլուծում է տարածաշրջանի կլիմայական և էկոլոգիական պայմանների ազդեցությունը ժանգասնկերի տարածվածության վրա՝ ընդգծելով բարձր լեռնային գոտիների, անտառային և մարգագետնային էկոհամակարգերի դերը տեսակային կազմի ձևավորման մեջ։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև գյուղատնտեսական մշակաբույսերի վրա ժանգասնկերի հարուցած հիվանդությունները, դրանց տնտեսական վնասները և պայքարի կենսաբանական ու քիմիական միջոցները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նորահայտ տեսակների նկարագրությանը, ֆլորիստիկ ուսումնասիրություններին և տարածաշրջանի միկոլոգիական բազմազանության պահպանման խնդիրներին։ Գիրքը նախատեսված է բուսաբանների, միկոլոգների, ագրոնոմների, էկոլոգների և համապատասխան ոլորտների ուսանողների համար՝ առաջարկելով համակողմանի գիտական վերլուծություն ժանգասնկերի վերաբերյալ։

Biology

В работе исследуются взаимоотношения между ферментом оксидазой L-аминокислот и пероксисомами у штамма гриба Aspergillus niger R-3, анализируется субклеточная локализация фермента, его распределение между цитоплазмой и пероксисомами, а также влияние различных условий культивирования на активность оксидазы. Изучается роль пероксисом в метаболизме аминокислот, включая окислительные процессы, продуцирование перекиси водорода и участие в клеточном энергетическом обмене, подробно рассматриваются механизмы транспорта фермента в пероксисомы и регуляция его экспрессии на молекулярном уровне. Работа сочетает биохимические, микроскопические и молекулярно-биологические методы, позволяя понять функциональное значение взаимодействия оксидазы L-аминокислот с пероксисомами, оценить их вклад в адаптацию гриба к различным условиям среды и потенциальные применения в биотехнологических процессах, включая производство ферментов и метаболитов.