Մրցակցության և մենաշնորհների պետական կարգավորման հիմնահարցերը Հայաստանի Հանրապետությունում

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է գործարար անգլերենում տրանստերմինոլոգիայի դրսևորման լեզվաբանական առանձնահատկությունների, մասնագիտական եզրույթների իմաստային փոփոխությունների և տարբեր տերմինաբանական համակարգերի միջև դրանց փոխանցման գործընթացների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են տրանստերմինոլոգիայի տեսական հիմունքները, եզրույթների ձևավորման և զարգացման օրինաչափությունները, ինչպես նաև մասնագիտական բառապաշարի փոխազդեցությունը լեզվի տարբեր գործառական ոլորտներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գործընթացներին, որոնց արդյունքում գիտության, տեխնոլոգիայի, իրավունքի, տնտեսագիտության և այլ բնագավառների եզրույթները ներթափանցում են գործարար հաղորդակցության ոլորտ՝ ձեռք բերելով նոր իմաստային երանգներ կամ մասնագիտական կիրառություններ։ Ուսումնասիրվում են եզրույթների իմաստային ընդլայնման, նեղացման, վերաիմաստավորման և փոխաբերական կիրառության առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը գործարար խոսքի ճշգրտության և հասկանալիության վրա։ Դիտարկվում են ֆինանսական, կառավարչական, մարքեթինգային, իրավական և տեխնոլոգիական տերմինաբանության փոխառնչությունները գործարար անգլերենի բառապաշարային համակարգում։ Կարևորվում են մասնագիտական եզրույթների բազմիմաստության, համատեքստային նշանակության և տարբեր ոլորտներում դրանց գործածության առանձնահատկությունների բացահայտումը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել իմաստաբանական, համատեքստային, համեմատական և գործառական վերլուծության մեթոդներ՝ գործարար տեքստերում եզրույթների կիրառության օրինաչափությունները պարզաբանելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում գործարար նամակագրության, պայմանագրերի, հաշվետվությունների, մասնագիտական հրապարակումների և կազմակերպական հաղորդակցության մեջ տրանստերմինոլոգիական երևույթների դրսևորմանը։ Առանձնացվում են եզրույթների փոխակերպման վրա տնտեսական գլոբալացման, տեխնոլոգիական առաջընթացի և միջմասնագիտական հաղորդակցության ազդեցության հարցերը։ Կարևորվում են նաև գործարար տերմինաբանության թարգմանության դժվարությունները, եզրույթների համարժեքների ընտրությունը և մասնագիտական հաղորդակցության ընթացքում իմաստային անճշտությունների կանխարգելման հնարավորությունները։ Աշխատությունը նպաստում է մասնագիտական լեզվի զարգացման, տերմինաբանական համակարգերի փոխազդեցության և գործարար անգլերենի բառապաշարային առանձնահատկությունների առավել խորքային ըմբռնմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, տերմինաբանների, թարգմանիչների, գործարար անգլերենի դասախոսների, մասնագիտական հաղորդակցության հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Linguistics

Այս աշխատությունը նվիրված է Ղարաբաղի բարբառում գործածվող դարձվածքների հավաքագրմանը, լեզվաբանական վերլուծությանը և իմաստաբանական մեկնաբանությանը։ Գրքում ներկայացված են բարբառային արտահայտությունների կառուցվածքային, ոճական և գործառական առանձնահատկությունները՝ բացահայտելով դրանց դերը առօրյա խոսքում, ժողովրդական մտածողության և մշակութային ինքնության ձևավորման մեջ։ Հեղինակը ուսումնասիրում է դարձվածքների ծագումը, կիրառության ոլորտները, իմաստային նրբությունները և կապը հայերենի այլ բարբառների ու գրական լեզվի հետ՝ անդրադառնալով նաև դրանց պատմական զարգացման առանձնահատկություններին։ Աշխատության մեջ ներառված բազմաթիվ օրինակներ հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել Ղարաբաղի բարբառի արտահայտչական հարստության, պատկերավոր մտածողության և լեզվամշակութային արժեքների մասին։ Գիրքը կարևոր աղբյուր է բարբառագիտության, հայոց լեզվի պատմության, բանահյուսության և ազգագրության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, դասախոսների, ուսանողների, ինչպես նաև բոլոր այն ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրված են հայկական լեզվական ժառանգությամբ և բարբառային խոսքի առանձնահատկություններով։

Technology

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է գերխոշոր ինտեգրալ միկրոսխեմաների նախագծման գործընթացի կազմակերպման մաթեմատիկական մոդելավորմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է մշակել և ուսումնասիրել մաթեմատիկական մոդելներ, որոնք հնարավորություն են տալիս նկարագրել բարդ ինտեգրալ սխեմաների նախագծման բազմափուլ գործընթացը, գնահատել դրա առանձին փուլերի փոխկապակցվածությունը և գտնել նախագծային աշխատանքների առավել արդյունավետ կազմակերպման եղանակներ։ Գերխոշոր ինտեգրալ սխեմաների ստեղծումը ներառում է բազմաթիվ հաջորդական և փոխկապակցված գործողություններ՝ ֆունկցիոնալ պահանջների ձևակերպումից և տրամաբանական նախագծումից մինչև սխեմայի սինթեզ, ֆիզիկական նախագծում, տեղաբաշխում և երթուղավորում, մոդելավորում, ստուգում և արտադրության նախապատրաստում։ Աշխատանքի շրջանակում այդ գործընթացները կարող են ներկայացվել որպես բարդ կազմակերպչական և հաշվարկային համակարգ, որտեղ յուրաքանչյուր փուլ ունի իր ժամանակային, տեխնիկական և ռեսուրսային սահմանափակումները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նախագծման աշխատանքների պլանավորման և օպտիմալացման մաթեմատիկական մեթոդների ուսումնասիրությունը։ Կարող են կիրառվել գրաֆների տեսության, օպտիմալացման, հավանականությունների տեսության, գործառնությունների հետազոտության և համակարգերի մոդելավորման մեթոդներ՝ նախագծային փուլերի հաջորդականությունը, դրանց միջև կախվածությունները և անհրաժեշտ ռեսուրսների բաշխումը նկարագրելու համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ավտոմատացված նախագծման համակարգերի դերին, քանի որ ժամանակակից ինտեգրալ սխեմաների բարդության աճը պահանջում է նախագծային գործընթացների զգալի ավտոմատացում։ Մոդելավորման միջոցով հնարավոր է գնահատել նախագծման ընդհանուր տևողությունը, հաշվարկային ռեսուրսների օգտագործումը, առանձին փուլերի ծանրաբեռնվածությունը, սխալների հայտնաբերման հավանականությունը և նախագծային որոշումների փոփոխության ազդեցությունը վերջնական արդյունքի վրա։ Աշխատանքը կարող է նաև ուսումնասիրել նախագծման գործընթացի տարբեր կազմակերպչական տարբերակների համեմատական արդյունավետությունը և առաջարկել օպտիմալ ռազմավարություններ՝ նախագծման ժամանակի կրճատման, ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և վերջնական միկրոսխեմայի որակի բարձրացման համար։ Մաթեմատիկական մոդելների կիրառումը հնարավորություն է տալիս դեռևս նախագծման վաղ փուլերում կանխատեսել հնարավոր խնդիրները և ընտրել առավել նպատակահարմար նախագծային լուծումները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառվել գերխոշոր ինտեգրալ սխեմաների նախագծման ավտոմատացման համակարգերի կատարելագործման, նախագծային աշխատանքների կառավարման, հաշվարկային ռեսուրսների օպտիմալ բաշխման և բարձր բարդության միկրոէլեկտրոնային արտադրանքի ստեղծման գործընթացի արդյունավետության բարձրացման համար։

Medicine

Հայկական հին և միջնադարյան բժշկագիտության պատմությանը նվիրված կարևոր ուսումնասիրություն է, որտեղ Ս․ Ա․ Վարդանյանը ներկայացնում է, թե ինչպես էր ձևավորվել և զարգացել դեղագիտությունը Հայաստանում դեռևս հնագույն ժամանակներից։ Գիրքը բացահայտում է, որ հայկական բժշկությունը հիմնված էր բնական բուժամիջոցների լայն կիրառության վրա՝ հատկապես դեղաբույսերի, կենդանական ծագման նյութերի և հանքային միջոցների օգտագործմամբ։ Հեղինակը մանրամասն անդրադառնում է Մխիթար Հերացու, Ամիրդովլաթ Ամասիացու և այլ նշանավոր բժիշկների աշխատություններին, որոնցում նկարագրված են հարյուրավոր բուժիչ բույսեր ու դեղամիջոցներ։ Ստեղծագործության մեջ ներկայացվում է, որ հայկական դեղագիտությունը ոչ միայն ժողովրդական փորձի արդյունք էր, այլ նաև գիտական համակարգ, որը կապ ուներ հունական, արաբական և արևելյան բժշկական ավանդույթների հետ։ Գրքում քննարկվում են տարբեր հիվանդությունների բուժման մեթոդներ, դեղամիջոցների պատրաստման եղանակներ, բուժիչ բույսերի հատկություններն ու դրանց կիրառման սկզբունքները։ Հեղինակը ցույց է տալիս, որ հին Հայաստանում մեծ ուշադրություն էր դարձվում սննդակարգին, կանխարգելիչ բուժմանը և մարդու օրգանիզմի ամբողջական առողջացման գաղափարին։ Աշխատությունը կարևոր աղբյուր է հայ բժշկության պատմությունը, միջնադարյան գիտությունը և հայկական ձեռագրական ժառանգությունը ուսումնասիրողների համար, քանի որ այն ներկայացնում է հայկական դեղագիտության հարուստ ավանդույթները և դրանց տեղը համաշխարհային բժշկագիտության պատմության մեջ։

Chemistry

Աշխատությունը նվիրված է 2-էթօքսիկարբոնիլ-2,4-դիզամեղակալված 4-պենտանոլների սինթեզի և դրանց որոշ քիմիական փոխակերպումների ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են նշված դասի օրգանական միացությունների ստացման հնարավոր եղանակները, սկզբնական նյութերի ընտրությունը, սինթեզի պայմանները և նպատակային արգասիքների առաջացման օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մոլեկուլում էթօքսիկարբոնիլային և հիդրօքսիլային խմբերի, ինչպես նաև տարբեր տեղակալիչների առկայությամբ պայմանավորված ռեակցիոնունակության առանձնահատկություններին։ Վերլուծվում է կառուցվածքային փոփոխությունների ազդեցությունը միացությունների քիմիական վարքի վրա և ուսումնասիրվում են դրանց մասնակցությամբ իրականացվող տարբեր փոխակերպումների ընթացքն ու հնարավոր ուղղությունները։ Քննարկվում են ռեակցիաների իրականացման պայմանները, համապատասխան ռեագենտների ընտրությունը, ջերմաստիճանի և միջավայրի ազդեցությունը, ինչպես նաև ստացվող նյութերի ելքի և բաղադրության վրա ազդող գործոնները։ Անդրադարձ է կատարվում սինթեզված միացությունների մաքրման, նույնականացման, կառուցվածքի հաստատման և ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ուսումնասիրման մեթոդներին։ Հետազոտության արդյունքները հնարավորություն են տալիս ընդլայնել պատկերացումները բազմաֆունկցիոնալ օրգանական միացությունների սինթեզի և փոխակերպումների օրինաչափությունների վերաբերյալ, ինչպես նաև գնահատել դրանց կիրառելիությունը հետագա օրգանական սինթեզներում։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել նոր ածանցյալների ստացման և դրանց կառուցվածք-ռեակցիոնունակություն փոխկապակցվածության ուսումնասիրման տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել օրգանական և սինթետիկ քիմիայի մասնագետների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ասպիրանտների և քիմիական մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է տեղեկություններ թաքցնող համակարգերի ինֆորմացիոն-տեսական ուսումնասիրությանը՝ դրանց կառուցվածքի, աշխատանքի սկզբունքների և տեղեկատվության քողարկման արդյունավետության մաթեմատիկական գնահատման տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են այնպիսի համակարգեր, որոնց միջոցով տեղեկատվությունը կարող է թաքցվել հաղորդագրությունների, տվյալների, ազդանշանների կամ այլ տեղեկատվական միջավայրերի մեջ՝ նպատակ ունենալով սահմանափակել թաքցված տեղեկության հայտնաբերման հնարավորությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղեկատվության քանակական գնահատման, անորոշության, էնտրոպիայի, տեղեկատվական հոսքերի և վիճակագրական հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Աշխատանքում կարող են վերլուծվել տեղեկություն թաքցնող համակարգերի մաթեմատիկական մոդելները, դրանցում տեղեկատվության ներմուծման և վերականգնման մեխանիզմները, ինչպես նաև թաքցված տվյալների նկատմամբ արտաքին դիտարկողի հայտնաբերման հնարավորությունները։ Կարևորվում է համակարգերի արդյունավետության գնահատումը՝ հաշվի առնելով թաքցվող տեղեկատվության ծավալը, թաքցման մակարդակը, սկզբնական և փոփոխված տվյալների տարբերությունները և հաղորդակցության միջավայրի առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրության ինֆորմացիոն-տեսական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ձևակերպել համակարգերի հուսալիության և պաշտպանվածության գնահատման չափանիշներ՝ առանց սահմանափակվելու միայն կոնկրետ տեխնիկական իրականացման մանրամասներով։ Հետազոտությունը կարող է առնչվել նաև տեղեկատվության պաշտպանության, կոդավորման, վիճակագրական վերլուծության և տվյալների անվտանգ փոխանցման ընդհանուր խնդիրներին։ Աշխատանքի տեսական արդյունքները կարող են օգտակար լինել տեղեկատվության քողարկման համակարգերի մաթեմատիկական վերլուծության, դրանց արդյունավետության համեմատության և նոր մոդելների մշակման համար։ Այն կարող է հետաքրքրել ինֆորմացիայի տեսության, կիրառական մաթեմատիկայի, ինֆորմատիկայի և տեղեկատվական անվտանգության ոլորտների մասնագետներին, հետազոտողներին, ասպիրանտներին, դասախոսներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։