Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    History

    Ախալցխայի և Ախալքալաքի գավառների 1918թ. ինքնապաշտպանությունը

    Աշխատանքը նվիրված է 1918 թվականին Ախալցխայի և Ախալքալաքի գավառներում տեղի ունեցած ինքնապաշտպանական պայքարի ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով այդ ժամանակաշրջանի ռազմաքաղաքական իրավիճակը, բնակչության առջև ծառացած վտանգները և կազմակերպված դիմադրության առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտին և Ռուսական կայսրության փլուզումից հետո Հարավային Կովկասում ստեղծված քաղաքական ու ռազմական անկայունությունը, որի պայմաններում տեղի հայ բնակչությունը կանգնեց իր բնակավայրերի, բնակչության և ազգային անվտանգության պաշտպանության անհրաժեշտության առաջ։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում Ախալցխայի և Ախալքալաքի գավառների աշխարհագրական ու ռազմավարական նշանակությանը, տեղական բնակչության կազմին և տարածաշրջանում գործող քաղաքական ու ռազմական ուժերի փոխհարաբերություններին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ինքնապաշտպանության կազմակերպման ձևերին, տեղական զինված խմբերի կազմավորմանը, հրամանատարությանը, պաշտպանական դիրքերի ստեղծմանը և ռազմական գործողությունների ընթացքին։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև տեղի հայ բնակչության համախմբմանը, ինքնակազմակերպման գործընթացներին և համայնքային կառույցների դերակատարությանը՝ ռազմական սպառնալիքներին դիմակայելու գործում։ Ուսումնասիրվում են ինչպես ռազմական բախումների ընթացքն ու արդյունքները, այնպես էլ բնակչության անվտանգության, տեղահանությունների, մարդկային կորուստների և նյութական վնասների հետ կապված խնդիրները։ Կարևորվում է ինքնապաշտպանության դերը տարածաշրջանում հայկական բնակչության պահպանման և հետագա քաղաքական զարգացումների վրա դրա ունեցած ազդեցության տեսանկյունից։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու 1918 թվականի իրադարձությունները ոչ միայն որպես առանձին ռազմական դրվագներ, այլև որպես տարածաշրջանային քաղաքական վերադասավորումների, ազգային ինքնակազմակերպման և բնակչության գոյության համար մղվող պայքարի կարևոր բաղադրիչ։ Աշխատանքը կարող է ներառել նաև ինքնապաշտպանական ուժերի և հարևան քաղաքական ու ռազմական կազմավորումների հարաբերությունների, արտաքին աջակցության հնարավորությունների և տարածաշրջանային ուժերի քաղաքականության ուսումնասիրություն։ Հետազոտության արդյունքները նպաստում են 1918 թվականի Ախալցխայի և Ախալքալաքի իրադարձությունների պատմական նշանակության բացահայտմանը, տեղական ինքնապաշտպանական շարժումների առանձնահատկությունների ըմբռնմանը և տվյալ ժամանակաշրջանի հայոց պատմության ու Հարավային Կովկասի քաղաքական զարգացումների ավելի ամբողջական ներկայացմանը։

    Updated: 2026-09-14
    Ախալցխայի և Ախալքալաքի գավառների 1918թ. ինքնապաշտպանությունը
    Online

    History

    Մովսես Խորենացու մատենագիտությունը

    Այս գիրքը ուսումնասիրում է Մովսես Խորենացու մատենագրական ժառանգությունը՝ ներկայացնելով նրա «Հայոց պատմություն» աշխատության աղբյուրագիտական, լեզվական և պատմագիտական առանձնահատկությունները։ Գրքում վերլուծվում են Խորենացու օգտագործած աղբյուրները, դրանց հնարավոր ծագումն ու ազդեցությունը նրա պատմական պատումի ձևավորման վրա։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև Խորենացու պատմական աշխարհայացքին, ժամանակագրական կառուցվածքին և հայ ժողովրդի ծագման ու վաղ պատմության վերաբերյալ նրա մեկնաբանություններին։ Նյութում քննարկվում են նաև մատենագրության ճշգրտության, առասպելական և պատմական տարրերի փոխհարաբերության հարցերը։ Գիրքը կարևոր ներդրում է հայ միջնադարյան պատմագրության ուսումնասիրության մեջ՝ հնարավորություն տալով խորապես հասկանալ Խորենացու ստեղծագործության գիտական և մշակութային նշանակությունը։

    Updated: 2026-09-10
    Մովսես Խորենացու մատենագիտությունը
    Online

    Medicine

    Сравнительная оценка ремоделирования правого и левого желудочков больных хронической сердечной недостаточностью при ишемической и идиопатической дилатационной кардиомиопатиях

    Աշխատությունը նվիրված է քրոնիկական սրտային անբավարարությամբ հիվանդների մոտ սրտի աջ և ձախ փորոքների կառուցվածքային ու ֆունկցիոնալ վերափոխումների համեմատական ուսումնասիրությանը՝ իշեմիկ և իդիոպաթիկ դիլատացիոն կարդիոմիոպաթիաների պայմաններում։ Հետազոտության առանցքում սրտամկանի ռեմոդելավորման առանձնահատկությունների գնահատումն է՝ հաշվի առնելով հիվանդության առաջացման տարբեր պատճառները և դրանց ազդեցությունը սրտի երկու փորոքների վիճակի վրա։ Ռեմոդելավորումը դիտարկվում է որպես սրտի կառուցվածքի, չափերի, ձևի և ֆունկցիոնալ հատկությունների փոփոխությունների համալիր գործընթաց, որը զարգանում է սրտային անբավարարության առաջընթացին զուգընթաց։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ձախ փորոքի կառուցվածքային փոփոխությունների և կծկողական ֆունկցիայի խանգարումների գնահատմանը, ինչպես նաև դրանց փոխկապակցվածությանը աջ փորոքի վիճակի հետ։ Աջ փորոքի ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի հիվանդության ընդհանուր կլինիկական պատկերի և սրտի տարբեր բաժինների միջև ֆունկցիոնալ փոխազդեցության ըմբռնման համար։ Համեմատական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչ ընդհանրություններ և տարբերություններ կարող են դրսևորվել իշեմիկ ծագման սրտամկանի ախտահարման և անհայտ պատճառագիտությամբ զարգացող դիլատացիոն կարդիոմիոպաթիայի դեպքում։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են գնահատվել սրտի խոռոչների չափերը, պատերի կառուցվածքային փոփոխությունները, փորոքների կծկողական գործունեությունը և սրտի ընդհանուր հեմոդինամիկ վիճակը բնութագրող ցուցանիշները։ Կարևորվում է նաև աջ և ձախ փորոքների փոխկապակցված աշխատանքի գնահատումը, քանի որ մեկ փորոքի կառուցվածքային կամ ֆունկցիոնալ փոփոխությունները կարող են անդրադառնալ մյուսի գործունեության վրա։ Տարբեր խմբերում ստացված տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու քրոնիկական սրտային անբավարարության զարգացման մեխանիզմների և տարբեր պատճառագիտության դեպքում սրտամկանի վերափոխումների բնույթի մասին։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը նպաստում է սրտային անբավարարության պայմաններում երկփորոքային ռեմոդելավորման վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը և տարբեր տեսակի կարդիոմիոպաթիաների կառուցվածքային ու ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունների համակարգված գնահատմանը։

    Updated: 2026-09-25
    Сравнительная оценка ремоделирования правого и левого желудочков больных хронической сердечной недостаточностью при ишемической и идиопатической дилатационной кардиомиопатиях
    Online

    History

    Ազգային պատմության դասագիրք

    Աշխատությունը ազգային պատմության ուսուցման համար նախատեսված դասագիրք է, որի նպատակն է սովորողներին ծանոթացնել ժողովրդի պատմական անցյալին, պետականության զարգացման ընթացքին, հասարակական կյանքի փոփոխություններին և ազգային նշանակություն ունեցող իրադարձություններին։ Այն պատմական գիտելիքների փոխանցման միջոցով նպաստում է պատմական հիշողության ձևավորմանը, անցյալի իրադարձությունների հաջորդականության ըմբռնմանը և ազգային ժառանգության ճանաչմանը։ Ազգային պատմության ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի ժողովրդի ինքնության, մշակութային ավանդույթների և պատմական փորձի պահպանման համար։ Այս բնույթի դասագրքերը սովորաբար ներառում են պետական կազմավորումների առաջացման ու զարգացման, քաղաքական իշխանության փոփոխությունների, արտաքին հարաբերությունների, պատերազմների, ազատագրական շարժումների և մշակութային կյանքի վերաբերյալ նյութեր։ Պատմական իրադարձությունների հաջորդական ներկայացումը հնարավորություն է տալիս սովորողներին հասկանալու տարբեր ժամանակաշրջանների առանձնահատկությունները, բացահայտելու իրադարձությունների պատճառահետևանքային կապերը և գնահատելու պատմական գործընթացների ազդեցությունը հասարակության զարգացման վրա։ Ձեռնարկը կարող էր կիրառվել ուսումնական միջավայրում՝ պատմական գիտելիքների համակարգման, վերլուծական մտածողության զարգացման և ազգային անցյալի նկատմամբ հետաքրքրության խթանման նպատակով։ Այն կարևոր է նաև 19-րդ դարի հայալեզու կրթական գրականության պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ արտացոլում է պատմության դասավանդման և ազգային գիտելիքի փոխանցման ավանդույթները։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, հայագետներին, մանկավարժներին և ազգային կրթության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

    Updated: 2026-10-29
    Ազգային պատմության դասագիրք
    Online

    Linguistics

    Հրահանգ ռուսաց լեզվի

    «Հրահանգ ռուսաց լեզվի» աշխատությունը ռուսերենի ուսուցմանն ու լեզվական գիտելիքների ձեռքբերմանն ուղղված ուսումնական հրատարակություն է։ Գիրքը պատկանում է այն դասագրքերի շարքին, որոնք նպատակ ունեին հայ ընթերցողներին ծանոթացնել ռուսաց լեզվին և նպաստել դրա գործնական կիրառման հմտությունների ձևավորմանը։ 19-րդ դարում ռուսերենի իմացությունը կարևոր նշանակություն ուներ կրթության, վարչական գործունեության, առևտրի և տարբեր ժողովուրդների միջև հաղորդակցության համար։ Ռուսաց լեզվի ուսուցման ձեռնարկները հնարավորություն էին տալիս հայ սովորողներին ընդլայնելու իրենց լեզվական կարողությունները, օգտվելու ռուսալեզու գրականությունից և հաղորդակցվելու ռուսերենով խոսող մարդկանց հետ։ Նման դասագրքերում սովորաբար ներկայացվում էին լեզվի հիմնական կանոնները, բառապաշարը, քերականական ձևերը, նախադասությունների կազմության սկզբունքները և լեզվական օրինակներ, որոնք օգնում էին սովորողներին յուրացնել նոր լեզուն։ Հնարավոր է, որ այս աշխատությունն ընդգրկում է նաև ընթերցանության, թարգմանության և գործնական վարժությունների նյութեր, սակայն դրա բովանդակության մանրամասն կառուցվածքը հնարավոր չէ հաստատել միայն մատենագիտական տվյալների հիման վրա։ Վերնագրում «հրահանգ» բառի կիրառությունը կարող է մատնանշել ուսուցողական կամ կանոններ ներկայացնող ձեռնարկի բնույթը, որի նպատակն էր լեզվի ուսումնասիրությունը կազմակերպել հաջորդական և հասկանալի ձևով։ Թիֆլիսը 19-րդ դարում Կովկասի կարևոր կրթական, վարչական, առևտրական և հրատարակչական կենտրոններից էր։ Քաղաքում ապրող հայ համայնքի համար ռուսերենի իմացությունը գործնական նշանակություն ուներ, իսկ հայերենով կազմված լեզվական ձեռնարկները կարող էին հեշտացնել լեզվի յուրացումը՝ նյութը մատուցելով հայ ընթերցողին հասկանալի միջավայրում։ Գաբրիել Մելքումյանցի և Համբարձում Էնֆիաճյանցի տպարանում հրատարակված այս գիրքը տեղավորվում է հայալեզու ուսումնական գրականության զարգացման պատմության մեջ։ Այն կարող է հետաքրքրել ռուսաց լեզվի դասավանդման պատմությամբ, հայ-ռուսական լեզվական և մշակութային կապերով, 19-րդ դարի հայ կրթական համակարգով ու Թիֆլիսի հայ տպագրության պատմությամբ զբաղվող ուսումնասիրողներին։ Հրատարակությունը նաև արժեքավոր նյութ կարող է լինել՝ ուսումնասիրելու, թե ինչպես էին այդ ժամանակաշրջանում հայերենով կազմակերպվում օտար լեզուների ուսուցումը և տարածվում գործնական լեզվական գիտելիքները։

    Updated: 2026-10-24
    Հրահանգ ռուսաց լեզվի
    Online

    Economics

    Իրանական ձեռնարկությունների համեմատական և մրցակցային առավելությունները ՀՀ-ում

    Այս աշխատանքը նվիրված է Իրանական ձեռնարկությունների համեմատական և մրցակցային առավելությունների ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետությունում՝ դիտարկելով Իրանի և Հայաստանի տնտեսական փոխգործակցությունը տարածաշրջանային ինտեգրման, առևտրային հարաբերությունների և ներդրումային համագործակցության համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են Իրանական ընկերությունների հիմնական մրցակցային առավելությունները՝ ներառյալ արտադրական ծախսերի հարաբերական ցածր մակարդակը, էներգակիրների հասանելիությունը, լայն արդյունաբերական բազան և պետական աջակցության որոշ ձևեր, որոնք հնարավորություն են տալիս նրանց ակտիվորեն ներգրավվել արտաքին շուկաներում, այդ թվում՝ Հայաստանի տնտեսությունում։

    Updated: 2026-08-20
    Իրանական ձեռնարկությունների համեմատական և մրցակցային առավելությունները ՀՀ-ում