Նախնիների չափերի և կշիռների բացատրություն

Linguistics

Այս աշխատությունը վերաբերում է հայերենի և իվերերեն լեզվի (վրացերենի հին անվանումներից մեկի) հնարավոր մերձավորության հարցին՝ դիտարկելով երկու լեզուների կառուցվածքային, բառապաշարային և պատմական փոխհարաբերությունները համեմատական լեզվաբանական տեսանկյունից։ Ուսումնասիրությունը փորձում է պարզել, թե արդյոք գոյություն ունեն բավարար լեզվական հիմքեր՝ խոսելու այդ երկու լեզուների միջև գենետիկ մերձավորության մասին, թե դրանք պարզապես տարածքային և մշակութային երկարատև շփումների արդյունքում ձևավորված փոխազդեցությունների արդյունք են։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հնչյունաբանական համակարգերի, ձևաբանության և հիմնական բառապաշարի համեմատությանը, որտեղ վերլուծվում են հնարավոր զուգահեռները և տարբերությունները։ Աշխատանքը նաև քննարկում է պատմական աղբյուրների տվյալները՝ կապված Կովկասի ժողովուրդների վաղ շփումների հետ, ինչպես նաև այն գիտական վարկածները, որոնք տարբեր ժամանակներում առաջ են քաշվել երկու լեզուների ծագման և զարգացման վերաբերյալ։ Ընդհանուր եզրակացություններում ընդգծվում է, որ նման համեմատությունները պահանջում են խիստ մեթոդաբանական մոտեցում, քանի որ տարածքային մոտիկությունը ինքնին դեռևս բավարար հիմք չէ լեզվական ազգակցության հաստատման համար, և անհրաժեշտ է տարբերակել լեզվական փոխառությունները իրական գենետիկ կապերից։

Religion

Գիրքը ներկայացնում է Ղուրանը՝ իսլամի գլխավոր սրբազան գիրքը, որը մուսուլմանական հավատքի, կրոնական ուսմունքի և հոգևոր կյանքի հիմնարար աղբյուրն է։ Ղուրանը բաղկացած է սուրաներից, որոնք պարունակում են հավատքի, աստվածային հայտնության, բարոյական պատասխանատվության, արդարության, ողորմածության, մարդկային վարքի և հասարակական հարաբերությունների վերաբերյալ դրույթներ։ Այն անդրադառնում է Աստծո միակության գաղափարին, մարդու և Արարչի փոխհարաբերությանը, մարգարեների պատմություններին, աղոթքի և բարեպաշտության նշանակությանը, ինչպես նաև բարոյական ու հոգևոր կատարելագործման հարցերին։ Ղուրանի բովանդակության կարևոր մաս են կազմում հավատացյալների պարտականություններին, ընտանիքի և համայնքի կյանքին, ազնվությանը, համբերությանը, գթասրտությանը և արդար դատաստանին վերաբերող ուսմունքները։ Գիրքը մեծ նշանակություն ունի իսլամական աստվածաբանության, կրոնական իրավունքի, փիլիսոփայության, գրականության և մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Այն դարեր շարունակ ազդեցություն է ունեցել մուսուլմանական հասարակությունների աշխարհայացքի, կրթության, լեզվի, արվեստի և հասարակական ավանդույթների ձևավորման վրա։ Հրատարակությունը կարևոր է նաև հայ գրքի պատմության և տարբեր կրոնական ավանդույթների տպագիր ժառանգության ուսումնասիրման տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել կրոնագետներին, արևելագետներին, պատմաբաններին, աստվածաբաններին, իսլամական մշակույթն ուսումնասիրող մասնագետներին և համաշխարհային կրոնների պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Biology

Կենսաբանական և վիրուսաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Paramecium caudatum տեսակի ինֆուզորիաների հնարավոր դերի ուսումնասիրությանը պիկոռնավիրուսների էկոլոգիայում։ Քննության են առնվում ջրային միջավայրում միաբջիջ օրգանիզմների և վիրուսային մասնիկների փոխազդեցության առանձնահատկությունները, ինչպես նաև այդ փոխազդեցությունների նշանակությունը վիրուսների պահպանման և տարածման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ինֆուզորիաների կողմից վիրուսային մասնիկների կլանման, կուտակման կամ շրջակա միջավայրում դրանց կենսունակության վրա հնարավոր ազդեցության հարցերին։ Վերլուծվում են տարբեր միջավայրային պայմաններում վիրուսների և նախակենդանիների փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև կենսաբանական ու ֆիզիկաքիմիական գործոնների ազդեցությունը այդ գործընթացների վրա։ Քննարկվում են փորձարարական հետազոտությունների և մանրէաբանական ու վիրուսաբանական մեթոդների կիրառման հնարավորությունները՝ համապատասխան փոխազդեցությունների բնույթը գնահատելու նպատակով։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս խորացնելու պատկերացումները ջրային էկոհամակարգերում վիրուսների շրջանառության և միաբջիջ օրգանիզմների էկոլոգիական նշանակության վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել վիրուսաբանության, մանրէաբանության, նախակենդանաբանության և ջրային էկոլոգիայի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

History

Գիտական աշխատության այս պրակը նվիրված է Սյունիքի պատմական տարածքի՝ Գորիսի, Սիսիանի և Ղափանի շրջաններում պահպանված հայկական վիմական արձանագրությունների հավաքմանը, վերծանմանը և ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է քարե հուշարձանների վրա փորագրված գրություններ, որոնք կարևոր սկզբնաղբյուրներ են տարածաշրջանի պատմության, բնակավայրերի զարգացման, հոգևոր կյանքի և հասարակական հարաբերությունների ուսումնասիրման համար։ Արձանագրությունները կարող են պարունակել տեղեկություններ եկեղեցիների, վանքերի, մատուռների, խաչքարերի, գերեզմանոցների, կամուրջների և այլ պատմական կառույցների հիմնադրման, վերակառուցման ու նորոգման մասին։ Դրանցում հիշատակվող անձանց անունները, տոհմական պատկանելությունը, պաշտոնները, նվիրատվություններն ու հիշատակային գրությունները հնարավորություն են տալիս բացահայտելու տեղական իշխանական տների, հոգևորականների, վարպետների և համայնքային գործիչների գործունեությունը։ Վիմագրական նյութը արժեքավոր է նաև պատմական տեղանունների, անձնանունների, լեզվական ձևերի, թվագրության համակարգերի և հայերեն գրի զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրության համար։ Արձանագրությունների համադրումը ճարտարապետական հուշարձանների և այլ պատմական աղբյուրների հետ նպաստում է Սյունիքի միջնադարյան ու նոր շրջանի պատմության առավել ամբողջական վերակազմությանը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի ոչ միայն առանձին հուշարձանների փաստագրման, այլև տարածաշրջանի մշակութային ժառանգության պահպանման համար, քանի որ արձանագրությունների գիտական գրանցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու նաև ժամանակի ընթացքում վնասված կամ անհետացման վտանգի ենթարկված նյութական վկայությունները։ Այն արժեքավոր աղբյուր է հայ պատմաբանների, հնագետների, ճարտարապետության պատմաբանների և վիմագրագետների համար։

Other Subjects

Այս հրապարակումը նվիրված է 2023 թվականի սեպտեմբերին Լեռնային Ղարաբաղում տեղի ունեցած ռազմական և քաղաքական զարգացումներին և դրանց ֆոնին Հայաստանի կողմից ՄԱԿ-ի դիտորդական առաքելություն ուղարկելու պահանջին։ Նյութի հիմքում ընկած է այն ժամանակվա իրավիճակը, երբ Ադրբեջանի ռազմական գործողությունից հետո Հայաստանի արտաքին գործերի նախարար Արարատ Միրզոյանը ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի շրջանակում միջազգային հանրությանը կոչ էր անում անհապաղ առաքելություն ուղարկել տարածաշրջան՝ տեղում մարդու իրավունքների, հումանիտար իրավիճակի և բնակչության անվտանգության նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնելու նպատակով։ Հոդվածը ներկայացնում է Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության այդ փուլը՝ ուշադրություն դարձնելով ռազմական գործողությունների հետևանքներին, հայ բնակչության անվտանգության խնդրին, հումանիտար իրավիճակին և միջազգային հանրության արձագանքին։ Առանձին տեղ է հատկացվում այն քաղաքական հակասությանը, որը ձևավորվել էր Հայաստանի և Ադրբեջանի դիրքորոշումների միջև․ Հայաստանը պնդում էր, որ անհրաժեշտ են միջազգային գործուն մեխանիզմներ բնակչության իրավունքների և անվտանգության պաշտպանության համար, մինչդեռ Ադրբեջանը հայտարարում էր տարածաշրջանի բնակչության վերաինտեգրման և խաղաղ համակեցության ապահովման մասին։ Նյութը կարևոր է նաև այն պատճառով, որ ներկայացնում է Ռուսաստանի դերակատարության նկատմամբ աճող դժգոհությունը․ Հայաստանի և Լեռնային Ղարաբաղի հայության շրջանում հարցականի տակ էր դրվում ռուսական խաղաղապահ ուժերի արդյունավետությունը՝ հատկապես ռազմական գործողությունների և նախորդող հումանիտար ճգնաժամի պայմաններում։ Հոդվածում արտացոլվում են նաև տարածաշրջանի բնակչության տեղահանության հետ կապված մտահոգությունները և այն վտանգները, որոնք այդ ժամանակ առաջացել էին Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության համար։ Հետագա զարգացումները ցույց տվեցին, որ 2023 թվականի սեպտեմբերյան իրադարձություններից հետո տարածաշրջանից ավելի քան 100,000 հայեր տեղափոխվեցին Հայաստան, իսկ Լեռնային Ղարաբաղի նախկին դե ֆակտո կառավարման համակարգը դադարեց գոյություն ունենալ 2024 թվականի հունվարին։ Այս համատեքստում հրապարակումը կարելի է դիտարկել որպես ժամանակի կոնկրետ քաղաքական իրավիճակի վավերագրական աղբյուր, որն արտացոլում է միջազգային միջամտության, մարդու իրավունքների պաշտպանության, հումանիտար անվտանգության և բնակչության տեղահանության հարցերը։ Այն կարող է օգտակար լինել Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության վերջին փուլի, Հայաստանի արտաքին քաղաքականության, ՄԱԿ-ի դերակատարության և Հարավային Կովկասի անվտանգության խնդիրների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, նյութը ներկայացնում է 2023 թվականի սեպտեմբերյան ճգնաժամի առանցքային դրվագներից մեկը՝ ցույց տալով, թե ինչպես ռազմական գործողությունների հետևանքով առաջացած անվտանգության և հումանիտար խնդիրները վերածվեցին միջազգային հանրությանն ուղղված քաղաքական ու դիվանագիտական միջամտության պահանջի։

Religion

Աղոթագիրքը նախատեսված է Հայ Առաքելական Սուրբ եկեղեցու ժամակարգության համաձայն անհատական և համայնական աղոթքի կազմակերպման համար։ Այն ներառում է եկեղեցական ժամերգությունների հետ կապված աղոթական նյութեր, որոնք ուղեկցում են օրվա տարբեր ժամերին կատարվող հոգևոր արարողություններին և հավատացյալի աղոթական կյանքին։ Ժամակարգությունը հայ եկեղեցական ավանդության կարևոր բաղադրիչներից է․ այն սահմանում է աղոթքի որոշակի հաջորդականություն՝ օրվա ընթացքը կապելով հոգևոր խորհրդածության, փառաբանության, գոհության և ապաշխարության հետ։ Գրքում ամփոփված աղոթքները հնարավորություն են տալիս հավատացյալին մասնակցելու եկեղեցու դարավոր աղոթական ավանդությանը, խորացնելու իր հոգևոր ապրումները և պահպանելու աղոթքի շարունակականությունը առօրյա կյանքում։ Նմանատիպ ժողովածուները կարևոր նշանակություն ունեն նաև եկեղեցական սպասավորների և աղոթական կյանքով հետաքրքրվող ընթերցողների համար, քանի որ նպաստում են ծիսական կարգի և աղոթքների կիրառման միասնականությանը։ Աշխատությունն արտացոլում է հայ եկեղեցու հոգևոր ժառանգությունը, աղոթքի լեզվական ու գրական ավանդույթները և ժամերգության դերը հավատացյալի ու եկեղեցական համայնքի կյանքում։ Այն արժեքավոր է ինչպես գործնական հոգևոր ընթերցանության, այնպես էլ հայ եկեղեցական ծիսագիտության և աղոթական գրականության պատմության ուսումնասիրության համար։