ՆԱՏՕ-ի քաղաքական փոխակերպման շարժընթացը հետսառըպատերազմյան ժամանակաշրջանում (քաղաքագիտական վերլուծություն)

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանում դեղերի անվտանգ և ռացիոնալ օգտագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը, առկա իրավիճակի գնահատմանը և դրա բարելավման հնարավոր ուղղությունների մշակմանը։ Քննության են առնվում դեղերի նշանակման, տրամադրման և օգտագործման գործընթացները, դրանց արդյունավետության ու անվտանգության ապահովման սկզբունքները, ինչպես նաև ոչ նպատակային կամ ոչ պատշաճ դեղօգտագործման հետ կապված հնարավոր խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ինքնաբուժմանը, առանց համապատասխան մասնագիտական խորհրդատվության դեղերի կիրառմանը, բազմադեղային բուժմանը, դեղաչափերի պահպանմանը և բուժման սահմանված ընթացակարգերին հետևելու հարցերին։ Վերլուծվում են դեղերի կողմնակի ազդեցությունների վերահսկման, դեղային փոխազդեցությունների, հակաբիոտիկների հիմնավորված կիրառման և դեղերի վերաբերյալ հավաստի տեղեկատվության հասանելիության նշանակությունը։ Քննարկվում են բժիշկների, դեղագետների և պացիենտների դերերը դեղերի անվտանգ օգտագործման ապահովման գործում, ինչպես նաև նրանց միջև արդյունավետ հաղորդակցության անհրաժեշտությունը։ Անդրադարձ է կատարվում դեղերի շրջանառության կարգավորման, դեղագործական հսկողության, դեղազգոնության համակարգի և հանրային իրազեկման միջոցառումների նշանակությանը։ Կարևորվում է դեղերի կիրառման վերաբերյալ մասնագիտական գիտելիքների շարունակական զարգացումը և բնակչության դեղագիտական գրագիտության բարձրացումը։ Իրավիճակի վերլուծության հիման վրա դիտարկվում են դեղօգտագործման մշակույթի կատարելագործման, հնարավոր ռիսկերի նվազեցման, վերահսկողական մեխանիզմների ամրապնդման և բուժման արդյունավետության բարձրացման ուղղությունները։ Աշխատությունը կարող է նպաստել առողջապահական համակարգում դեղերի անվտանգ և հիմնավորված կիրառման վերաբերյալ համալիր պատկերացման ձևավորմանը և օգտակար լինել բժիշկների, դեղագետների, հանրային առողջության մասնագետների, առողջապահության կազմակերպիչների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է Կենտրոնական Իրանի հայ համայնքների խոսվածքների և ժամանակակից լեզվավիճակի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով դրանց կառուցվածքային, բառապաշարային և գործառական առանձնահատկությունները։ Գրքում ներկայացվում են իրանահայ բարբառների ձևավորման պատմական պայմանները, պարսկերենի ազդեցությունը և լեզվական փոխազդեցության հիմնական ուղղությունները, որոնք ձևավորել են տվյալ տարածաշրջանի հայերեն խոսքի յուրահատուկ շերտերը։ Հեղինակը վերլուծում է հնչյունաբանական, ձևաբանական և սինտակսական փոփոխությունները, ինչպես նաև խոսվածքների պահպանման և աստիճանական փոփոխության գործընթացները ժամանակակից սոցիալ-մշակութային միջավայրում։ Աշխատության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լեզվական փոխառություններին, կոդափոխությանը և երկլեզվության դերին իրանահայ համայնքներում, ինչպես նաև լեզվի պահպանության խնդիրներին սփյուռքյան պայմաններում։ Քննարկվում են նաև կրթական, մշակութային և համայնքային գործոնների ազդեցությունները լեզվական ինքնության վրա։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է բարբառագետների, իրանագետների, հայագետների և սոցիոլինգվիստիկայի ոլորտի մասնագետների համար՝ նպաստելով իրանահայ խոսվածքների գիտական նկարագրությանը և լեզվական ժառանգության պահպանման հարցերի խորքային ըմբռնմանը։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ջրային ռեսուրսների աղտոտման կանխարգելման և վերահսկման տնտեսական մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ դրանց արդյունավետության բարձրացման և կատարելագործման հնարավորությունների բացահայտման նպատակով։ Քննարկվում են ջրային ռեսուրսների պահպանության տնտեսական ու բնապահպանական հիմնախնդիրները, ջրօգտագործման և ջրահեռացման գործընթացների կարգավորման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև ջրային էկոհամակարգերի վրա տնտեսական գործունեության ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արդյունաբերական, գյուղատնտեսական և կենցաղային կեղտաջրերի հետևանքով առաջացող աղտոտման տնտեսական հետևանքներին, բնապահպանական վնասի գնահատման մեթոդներին և աղտոտման նվազեցման խթանման միջոցներին։ Ուսումնասիրվում են բնապահպանական հարկերի, վճարների, տնտեսական պատժամիջոցների, արտոնությունների և ֆինանսական խրախուսման գործիքների կիրառման հնարավորությունները՝ ջրային ռեսուրսների արդյունավետ կառավարման համատեքստում։ Անդրադարձ է կատարվում «աղտոտողը վճարում է» սկզբունքի իրականացմանը, ջրօգտագործողների տնտեսական պատասխանատվության բարձրացմանը, ինչպես նաև ջրային ռեսուրսների պահպանության ոլորտում պետական կարգավորման և վերահսկողության մեխանիզմներին։ Կարևորվում են ջրի որակի մշտադիտարկման համակարգերի զարգացումը, աղտոտման ծավալների գնահատումը, մաքրման տեխնոլոգիաների ներդրման տնտեսական հիմնավորումը և բնապահպանական ներդրումների արդյունավետության որոշումը։ Դիտարկվում են նաև ջրային ռեսուրսների կառավարման իրավական և ինստիտուցիոնալ պայմանները, ջրային ավազանների պահպանության խնդիրները, ջրօգտագործման տնտեսական շահերի և բնապահպանական պահանջների հավասարակշռման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել Հայաստանի ջրային տնտեսության առանձնահատկությունները, միջազգային բնապահպանական կառավարման փորձը և տնտեսական կարգավորման տարբեր գործիքների կիրառման արդյունքները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի ջրային ռեսուրսների պահպանության քաղաքականության կատարելագործման, աղտոտման կանխարգելման տնտեսական խթանների ձևավորման, բնապահպանական ծախսերի արդյունավետ կառավարման և կայուն ջրօգտագործման ապահովման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել բնապահպան տնտեսագետների, ջրային ռեսուրսների կառավարման մասնագետների, էկոլոգների, պետական կառավարման ոլորտի հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է մոլիբդենային խտանյութերի վերամշակման տեսական և տեխնոլոգիական հիմունքների մշակմանը՝ նպատակ ունենալով ստացված մոլիբդենային միացությունների կիրառմամբ ստանալ լեգիրող և նոր նյութեր։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը մոլիբդեն պարունակող հանքային հումքի արդյունավետ վերամշակումն է, դրա բաղադրիչների առանձնացումը և հետագա տեխնոլոգիական փուլերում ստացված նյութերի նպատակային օգտագործումը։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են մոլիբդենային խտանյութերի ֆիզիկաքիմիական հատկությունները, դրանց բաղադրությունը, կառուցվածքը և վերամշակման ընթացքում ընթացող հիմնական քիմիական ու տեխնոլոգիական գործընթացները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում մոլիբդենի արժեքավոր միացությունների ստացման եղանակներին, դրանց մաքրությանը, հատկություններին և հետագա կիրառման հնարավորություններին։ Աշխատության կարևոր խնդիրներից է այնպիսի տեխնոլոգիական գործընթացների մշակումը, որոնք հնարավորություն կտան բարձր արդյունավետությամբ վերամշակել հումքը, նվազեցնել օգտակար բաղադրիչների կորուստները և ստանալ պահանջվող հատկություններով վերջնական արտադրանք։ Ստացված մոլիբդենային միացությունների հիման վրա լեգիրող նյութերի ստացումը դիտարկվում է որպես մետաղների և համաձուլվածքների հատկությունների բարելավման հնարավոր ուղղություն, քանի որ մոլիբդենի ներմուծումը կարող է նպաստել նյութերի մեխանիկական ամրության, ջերմակայունության, կոռոզիոն դիմադրության և այլ կարևոր բնութագրերի բարձրացմանը։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է նոր նյութերի ստացման հնարավորությունը՝ կիրառելով մոլիբդեն պարունակող միացությունների հատուկ ֆիզիկաքիմիական հատկությունները։ Աշխատության մեջ տեսական ուսումնասիրությունները կարող են զուգակցվել փորձարարական հետազոտությունների և տեխնոլոգիական գործընթացների մշակման հետ՝ պարզելու հումքի վերամշակման օպտիմալ պայմանները, ռեակցիաների ընթացքը, ստացվող նյութերի կազմն ու կառուցվածքը և դրանց կիրառական բնութագրերը։ Նման մոտեցումը կարևոր է հանքային հումքի համալիր օգտագործման, մետալուրգիական և քիմիական արտադրության արդյունավետության բարձրացման և բարձր ավելացված արժեք ունեցող նյութերի ստացման տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել քիմիկոսներին, մետալուրգներին, նյութագետներին, քիմիական տեխնոլոգների, հանքային հումքի վերամշակման մասնագետներին, հետազոտողներին, ասպիրանտներին և համապատասխան տեխնիկական ու բնագիտական մասնագիտությունների ուսանողներին։

History

Այս գիրքը նվիրված է Խորհրդային Հայաստանի սահմանային-տարածքային խնդիրների ուսումնասիրությանը 1922-1936 թվականների ժամանակահատվածում՝ ներկայացնելով այդ շրջանի քաղաքական, վարչատարածքային և միջազգային հարաբերությունների առանձնահատկությունները։ Աշխատանքում վերլուծվում են սահմանների ձևավորման գործընթացները, տարածքային փոփոխությունների հետ կապված հարցերը, խորհրդային իշխանության քաղաքական որոշումները և դրանց ազդեցությունը Հայաստանի պետական ու հասարակական զարգացման վրա։ Գրքում ուսումնասիրվում են պատմական փաստաթղթեր, քաղաքական գործընթացներ և վարչական վերափոխումներ, որոնք հնարավորություն են տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել խորհրդային շրջանի տարածքային քաղաքականության և տարածաշրջանային հարաբերությունների մասին։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, քաղաքագետների, աշխարհագրագետների, հետազոտողների, ուսանողների և Հայաստանի նորագույն պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Medicine

Այս գիտական հետազոտությունը նվիրված է հեմորֆինների՝ էնդոգեն օփիոիդային պեպտիդների դերին նյարդային, էնդոկրին և իմունային համակարգերի փոխազդեցության կարգավորման գործընթացներում, ինչպես նաև վիրահատական միջամտության և տարիքային գործոնի ազդեցությանը այդ փոխկապակցված համակարգերի վրա։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են նեյրոէնդոկրին և իմունային համակարգերի ինտեգրատիվ գործունեության հիմնական մեխանիզմները՝ ընդգծելով հեմորֆինների մասնակցությունը սթրեսային պատասխանների, իմունային ռեակտիվության և հորմոնալ կարգավորման գործընթացներում։ Հեղինակը վերլուծում է, թե ինչպես են վիրահատական միջամտությունները փոխում օրգանիզմի հոմեոստազը, ազդում հեմորֆինների մակարդակների վրա և այդ միջոցով փոփոխում իմունային պատասխանների բնույթը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև տարիքային առանձնահատկություններին՝ կապված նյարդաէնդոկրին կարգավորման զգայունության նվազման, իմունային համակարգի ռեակտիվության փոփոխությունների և վերականգնման գործընթացների դանդաղման հետ։ Հետազոտությունը հիմնված է փորձարարական և կլինիկական տվյալների վերլուծության վրա և նպաստում է օրգանիզմի ինտեգրատիվ կարգավորման ավելի խոր ըմբռնմանը, հատկապես սթրեսի, վիրաբուժական տրավմայի և ծերացման պայմաններում։ Աշխատությունը կարևոր է բժշկության, ֆիզիոլոգիայի, իմունոլոգիայի, նյարդաբանության և էնդոկրինոլոգիայի ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։