Նավագնացության ուսուցում․ բաժանված երեք գրքի

Other Subjects

Տեղեկատու-մատենագիտական բնույթի այս հրատարակությունը ներկայացնում է տարվա հուլիս, օգոստոս և սեպտեմբեր ամիսներին վերաբերող նշանավոր ու հիշարժան տարեթվերի համակարգված ընտրանի։ Նյութերը նվիրված են պատմական իրադարձությունների, հասարակական և մշակութային կյանքի կարևոր դրվագների, գիտության, գրականության, արվեստի ու այլ բնագավառների ներկայացուցիչների հոբելյանական և հիշատակի ամսաթվերին։ Առանձին գրառումներում կարող են ներկայացվել համապատասխան իրադարձությունների կամ անձանց վերաբերյալ համառոտ տեղեկություններ՝ ընթերցողին անհրաժեշտ սկզբնական կողմնորոշում տալու նպատակով։ Հրատարակության կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս ժամանակագրական սկզբունքով արագ գտնելու տվյալ ամսվա և օրվա հետ կապված հիշարժան ամսաթվերը։ Նման օրացույցները կարևոր գործնական նշանակություն ունեն գրադարաններում ցուցահանդեսների, թեմատիկ միջոցառումների, գրքային տեսությունների և ընթերցողական ծրագրերի կազմակերպման համար։ Դրանք նաև նպաստում են պատմամշակութային հիշողության պահպանմանը և համապատասխան թեմաներով լրացուցիչ գրականության որոնմանը։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարներին, մատենագետներին, մշակույթի և կրթության ոլորտների աշխատակիցներին, ինչպես նաև պատմական ու մշակութային տարեթվերով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

History

Աշխատությունը նվիրված է Հայոց ցեղասպանության ժամանակաշրջանում Բրիտանական կայսրության քաղաքականության, դիվանագիտական գործունեության և հայկական հարցի նկատմամբ վերաբերմունքի պատմական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին Մեծ Բրիտանիայի ռազմաքաղաքական շահերը Մերձավոր Արևելքում, Օսմանյան կայսրության նկատմամբ իրականացվող քաղաքականությունը և հայ բնակչության զանգվածային տեղահանությունների ու կոտորածների վերաբերյալ բրիտանական պետական ու դիվանագիտական շրջանակներում ձևավորված տեղեկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում դիվանագիտական հաղորդագրություններին, պաշտոնական փաստաթղթերին, հյուպատոսական զեկույցներին, մամուլի հրապարակումներին, մարդասիրական կազմակերպությունների նյութերին և ժամանակակիցների վկայություններին՝ որպես իրադարձությունների ուսումնասիրման սկզբնաղբյուրների։ Վերլուծվում է, թե ինչպես էր հայկական բնակչության վիճակի վերաբերյալ տեղեկատվությունը հասնում բրիտանական հասարակությանը և քաղաքական շրջանակներին, ինչպես էր այն ներկայացվում պատերազմի ժամանակաշրջանի հանրային հաղորդակցության մեջ և ինչ տեղ էր զբաղեցնում դաշնակից պետությունների քաղաքական օրակարգում։ Կարևորվում է մարդասիրական արձագանքի և աշխարհաքաղաքական շահերի փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը՝ տարբերակելով հասարակական նախաձեռնությունները, դիվանագիտական հայտարարությունները և պետական քաղաքականության գործնական նպատակները։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև պատերազմի ավարտից հետո հայկական հարցի քննարկումներին, Օսմանյան կայսրության նախկին տարածքների ապագայի վերաբերյալ միջազգային բանակցություններին և տարածաշրջանում բրիտանական ռազմավարության փոփոխություններին։ Առանձին նշանակություն ունի բրիտանական արխիվային նյութերի աղբյուրագիտական քննությունը, քանի որ դրանք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու ինչպես իրադարձությունների մասին ժամանակակից տեղեկացվածության մակարդակը, այնպես էլ որոշումների ընդունման քաղաքական ու դիվանագիտական միջավայրը։ Միաժամանակ ուշադրություն է դարձվում պաշտոնական փաստաթղթերի և հանրային խոսույթի միջև հնարավոր տարբերություններին՝ պատմական իրադարձությունների ներկայացման և քաղաքական նպատակների փոխկապակցվածությունը հասկանալու համար։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը Հայոց ցեղասպանության պատմությունը դիտարկում է միջազգային հարաբերությունների և բրիտանական արտաքին քաղաքականության ավելի լայն համատեքստում՝ նպաստելով Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին հայկական հարցի միջազգային ընկալման, մարդասիրական արձագանքի և մեծ տերությունների քաղաքականության փոխհարաբերությունների առավել ամբողջական ըմբռնմանը։

Linguistics

Այս աշխատանքը ուսումնասիրում է գիտակցության հոսքի (stream of consciousness) խոսքայնացման եղանակները գեղարվեստական տեքստում՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով The Sound and the Fury և As I Lay Dying վեպերին։ Հետազոտության հիմնական նպատակը ցույց տալն է, թե ինչպես է հեղինակային խոսքը վերածվում ներքին մենախոսության, հիշողությունների, ընկալումների և ասոցիատիվ մտածողության բազմաշերտ հոսքի՝ քանդելով ավանդական սյուժետային և շարադրանքային կառուցվածքները։ Ֆոլքների ստեղծագործություններում գիտակցության հոսքը դրսևորվում է տարբեր տեխնիկական միջոցներով՝ ժամանակի ոչ գծային կազմակերպմամբ, նախադասությունների սինտակտիկ խախտումներով, կետադրության նվազագույն կիրառմամբ և տարբեր պատմող ձայների միահյուսմամբ, որոնք միասին ստեղծում են հոգեբանական խորության և ընկալման անմիջականության տպավորություն։ «Շառաչ և ցասում» վեպում առանձնահատուկ դեր ունի բազմապատմող կառուցվածքը, որտեղ նույն իրադարձությունները ներկայացվում են տարբեր գիտակցական մակարդակներից՝ բացահայտելով հերոսների ներքին հակասությունները և ընկալման սուբյեկտիվությունը։ «Երբ ես մեռնում էի» վեպում գիտակցության հոսքը ավելի ընդգծված է բազմաձայնության և ներքին մենախոսությունների միջոցով, որոնք հաճախ համակցվում են հումորային, ողբերգական և աբսուրդային տարրերի հետ՝ ստեղծելով հոգեբանական և գոյաբանական խորքային շերտեր։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ գիտակցության հոսքի խոսքայնացումը Ֆոլքների մոտ ոչ միայն տեխնիկական հնարք է, այլև աշխարհի ընկալման յուրահատուկ մոդել, որը թույլ է տալիս բացահայտել մարդու ներաշխարհի բարդությունն ու բազմաձայնությունը։

Psychology

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է տարբեր նշանային արտահայտչամիջոցների համադրմամբ կազմված ուսումնական տեքստի ընկալման և հասկացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում այն գաղափարն է, որ ուսումնական տեղեկատվությունը փոխանցվում է ոչ միայն բառային լեզվի միջոցով, այլև տարբեր նշանային համակարգերի՝ պատկերների, գծապատկերների, աղյուսակների, քարտեզների, պայմանական նշանների, բանաձևերի, գրաֆիկների և այլ տեսողական միջոցների օգնությամբ։ Նման բազմակոդային տեղեկատվության ընկալումը սովորողից պահանջում է ոչ միայն տեքստի բառային բովանդակության ըմբռնում, այլև տարբեր նշանային բաղադրիչների ճանաչում, մեկնաբանում և դրանց միջև իմաստային կապերի հաստատում։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում է ուսումնական տեքստի կառուցվածքը և դրա տարբեր բաղադրիչների փոխազդեցությունը։ Բառային և ոչ բառային տեղեկատվության համադրումը կարող է նպաստել նյութի առավել ամբողջական ներկայացմանը, սակայն միաժամանակ կարող է առաջացնել լրացուցիչ ճանաչողական դժվարություններ, եթե տարբեր նշանային միջոցների միջև կապերը հստակ չեն կամ դրանց մեկնաբանման համար սովորողը չունի անհրաժեշտ գիտելիքներ և հմտություններ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տարբեր նշանային արտահայտչամիջոցների դերի բացահայտումը ուսումնական տեղեկատվության ընկալման գործընթացում։ Պատկերային նյութը կարող է պարզաբանել բառային տեղեկությունը, գրաֆիկը՝ ներկայացնել քանակական հարաբերություններ, աղյուսակը՝ համակարգել տվյալները, իսկ սխեման՝ տեսանելի դարձնել առարկաների կամ երևույթների միջև կառուցվածքային կապերը։ Այս միջոցների ճիշտ համադրումը կարող է հեշտացնել բարդ տեղեկատվության յուրացումը և նպաստել սովորողի մտավոր գործունեության ակտիվացմանը։ Աշխատանքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեքստի հասկացման մակարդակներին։ Սովորողի կողմից նյութի ընկալումը կարող է սահմանափակվել առանձին բառերի և փաստերի ճանաչմամբ կամ հասնել ավելի բարձր մակարդակի, երբ նա կարողանում է բացահայտել հիմնական գաղափարը, առանձնացնել կարևոր և երկրորդական տեղեկությունը, հաստատել պատճառահետևանքային կապեր, համադրել տարբեր աղբյուրներից ստացված տեղեկատվությունը և ինքնուրույն ձևակերպել եզրահանգումներ։ Նշանային տարբեր համակարգերի համադրված կիրառումը հատկապես կարևոր է այդ խորքային հասկացման ձևավորման համար։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև սովորողների կողմից տարբեր տեսակի ուսումնական տեքստերի մշակման ռազմավարությունները։ Սովորողը կարող է նախ կենտրոնանալ բառային տեղեկատվության վրա, ապա անդրադառնալ պատկերային կամ գրաֆիկական նյութին, կամ հակառակը՝ տեսողական նշանների միջոցով նախնական պատկերացում կազմել թեմայի վերաբերյալ և այնուհետև ճշգրտել իր ընկալումը տեքստի օգնությամբ։ Այս գործընթացների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպիսի ռազմավարություններ են առավել արդյունավետ տարբեր բարդության ուսումնական նյութերի դեպքում։ Աշխատանքում կարևոր տեղ է զբաղեցնում ճանաչողական գործընթացների ուսումնասիրությունը։ Տեքստի ընկալման և հասկացման վրա կարող են ազդել ուշադրությունը, հիշողությունը, մտածողությունը, նախնական գիտելիքները, լեզվական կարողությունները և նյութի նկատմամբ հետաքրքրությունը։ Երբ ուսումնական տեղեկատվությունը ներկայացվում է միաժամանակ մի քանի նշանային համակարգերով, սովորողը պետք է կարողանա ընտրել համապատասխան տեղեկատվությունը, համադրել տարբեր աղբյուրների տվյալները և կառուցել ամբողջական իմաստային պատկեր։ Այդ պատճառով բազմանշանային ուսումնական տեքստերի արդյունավետ կիրառումը պահանջում է սովորողի ճանաչողական հնարավորությունների և տարիքային առանձնահատկությունների հաշվառում։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է նաև ուսումնական տեքստերի կազմման և ձևավորման սկզբունքների դիտարկումը։ Տեքստի բառային և տեսողական տարրերի ճիշտ դասավորությունը, տեղեկատվության տրամաբանական հաջորդականությունը, նշանների հասկանալիությունը և դրանց փոխադարձ համապատասխանությունը կարող են էապես ազդել նյութի ընկալման արդյունավետության վրա։ Ավելորդ կամ իրար չհամապատասխանող տեղեկատվական բաղադրիչները, հակառակը, կարող են մեծացնել ճանաչողական ծանրաբեռնվածությունը և դժվարացնել հիմնական գաղափարի առանձնացումը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև սովորողների տարբեր տարիքային և անհատական առանձնահատկությունները։ Տարբեր սովորողներ կարող են տարբեր կերպ ընկալել նույն նշանային նյութը՝ կախված իրենց լեզվական պատրաստվածությունից, տարածական մտածողությունից, նախնական գիտելիքներից և տեղեկատվության մշակման նախընտրելի եղանակներից։ Այս հանգամանքը կարևոր է հատկապես ուսումնական գործընթացի անհատականացման և տարբեր մակարդակի սովորողների համար համապատասխան ուսումնական նյութերի մշակման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև թվային կրթական միջավայրում բազմանշանային տեքստերի կիրառմանը։ Էլեկտրոնային ուսումնական նյութերը հնարավորություն են տալիս միևնույն թեման ներկայացնել տեքստի, պատկերի, անիմացիայի, տեսանյութի, ինտերակտիվ գրաֆիկի և այլ միջոցների համադրությամբ։ Դրանք կարող են ընդլայնել տեղեկատվության ներկայացման հնարավորությունները, սակայն պահանջում են նյութի կառուցվածքի և տեղեկատվական ծանրաբեռնվածության առավել մանրակրկիտ կազմակերպում։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը նպատակ ունի բացահայտելու տարբեր նշանային արտահայտչամիջոցների միջոցով կառուցված ուսումնական տեքստերի ընկալման և հասկացման առանձնահատկությունները, պարզելու դրանց ազդեցությունը սովորողի ճանաչողական գործունեության վրա և ներկայացնելու ուսումնական նյութերի արդյունավետ կազմակերպման հնարավոր սկզբունքները։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է այն տեսանկյունից, որ ժամանակակից կրթական միջավայրում տեղեկատվությունը increasingly ներկայացվում է բազմազան և փոխկապակցված նշանային ձևերով, ուստի դրանց ճիշտ ընկալման և մեկնաբանման կարողությունը դառնում է ուսումնական հաջողության կարևոր պայման։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել մանկավարժներին, հոգեբաններին, լեզվաբաններին, դասագրքերի և ուսումնական նյութերի հեղինակներին, կրթական ծրագրեր մշակող մասնագետներին և ուսումնական տեքստերի ընկալման խնդիրներով զբաղվող հետազոտողներին։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է ֆորմալ մոդուլների սիմպլեկտիկ տարածությունների ուսումնասիրությանը՝ համադրելով ժամանակակից մաթեմատիկայի մի շարք խորքային ուղղություններ, մասնավորապես՝ ֆորմալ մոդուլների տեսությունը, դեֆորմացիաների տեսությունը, սիմպլեկտիկ երկրաչափությունը և թվաբանական երկրաչափությունը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է այն գաղափարը, որ ֆորմալ մոդուլների ընտանիքների և դրանց պարամետրական տարածությունների կառուցվածքը կարելի է ուսումնասիրել երկրաչափական և ալգեբրական մեթոդների միջոցով՝ բացահայտելով դրանցում առկա սիմպլեկտիկ կառուցվածքները։ Աշխատության մեջ քննարկվում են ֆորմալ մոդուլների, դեֆորմացիաների և մոդուլների տարածությունների հիմնական հասկացությունները, դրանց տեղական և գլոբալ հատկությունները, ինչպես նաև այն պայմանները, որոնց դեպքում համապատասխան պարամետրական տարածությունը ձեռք է բերում սիմպլեկտիկ կառուցվածք։ Սիմպլեկտիկ երկրաչափության տեսանկյունից կարևոր են փակ և ոչ դեգեներացված երկգծային կամ դիֆերենցիալ ձևերը, որոնք թույլ են տալիս նկարագրել տարածության ներքին երկրաչափական կառուցվածքը և ուսումնասիրել դրա վրա գործող տարբեր փոխակերպումները։ Ֆորմալ մոդուլների համատեքստում նման կառուցվածքների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու դեֆորմացիաների տարածությունը, համարժեքության հարաբերությունները և մոդուլների միջև փոխկապակցվածությունը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև ձևական խմբերի, ֆորմալ սխեմաների և տեղային պարամետրական կառուցվածքների դերին՝ ցույց տալով, թե ինչպես են ալգեբրական տվյալները վերածվում երկրաչափական օբյեկտների և ինչպես են դրանց հատկությունները արտահայտվում համապատասխան մոդուլային տարածություններում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է սիմպլեկտիկ կառուցվածքների առաջացման և պահպանման պայմանների ուսումնասիրությունը, ինչպես նաև այդ կառուցվածքների կապը ֆորմալ մոդուլների դեֆորմացիոն տեսության հետ։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս միավորել տեղային ալգեբրական հաշվարկները և ավելի ընդհանուր երկրաչափական մեթոդները՝ ստանալով ֆորմալ մոդուլների տարածությունների կառուցվածքի ամբողջական պատկերացում։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել մաքուր մաթեմատիկայի ոլորտում աշխատող մասնագետներին և ուսանողներին, հատկապես նրանց, ովքեր ուսումնասիրում են հանրահաշվական երկրաչափություն, թվերի տեսություն, մոդուլների տարածություններ, դեֆորմացիաների տեսություն և սիմպլեկտիկ երկրաչափություն։ Այն ներկայացնում է բավական մասնագիտացված թեմա, որի նշանակությունը պայմանավորված է տարբեր ժամանակակից մաթեմատիկական տեսությունների փոխկապակցման և բարդ երկրաչափական կառուցվածքների ուսումնասիրման հնարավորությամբ։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության հարկային քաղաքականության արդյունավետության բարձրացման հիմնական ուղիների ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով հարկային համակարգի դերը պետական ֆինանսների կառավարման, տնտեսական զարգացման և մակրոտնտեսական կայունության ապահովման գործում։ Գրքում վերլուծվում են հարկային քաղաքականության ձևավորման տեսական և մեթոդաբանական հիմքերը, հարկային համակարգի գործող մեխանիզմները և դրանց ազդեցությունը տնտեսության տարբեր ոլորտների ու տնտեսական գործունեության մասնակիցների վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հարկային եկամուտների հավաքագրման արդյունավետությանը, հարկային բեռի օպտիմալացմանը, հարկային վարչարարության կատարելագործմանը և հարկային պարտավորությունների կատարման նկատմամբ վերահսկողության բարելավմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում քննարկվում են նաև հարկային քաղաքականության և տնտեսական աճի, ներդրումային ակտիվության, ձեռնարկատիրության զարգացման, զբաղվածության և ստվերային տնտեսության կրճատման փոխկապակցվածությունը։ Աշխատությունը կարևորում է ժամանակակից թվային տեխնոլոգիաների և տեղեկատվական համակարգերի կիրառումը հարկային վարչարարության գործընթացներում՝ որպես հարկերի հաշվարկման ու հավաքագրման պարզեցման, թափանցիկության բարձրացման և հարկային խախտումների կանխարգելման հնարավոր գործիք։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում հարկային արտոնությունների արդյունավետության գնահատմանը, հարկ վճարողների համար բարենպաստ և կանխատեսելի միջավայրի ձևավորմանը, ինչպես նաև պետության հարկաբյուջետային շահերի և տնտեսավարող սուբյեկտների շահերի հավասարակշռմանը։ Հեղինակը ներկայացնում է հարկային քաղաքականության կատարելագործման հնարավոր ուղղություններ, որոնք կարող են նպաստել հարկային համակարգի արդարության, կայունության, պարզության և արդյունավետության բարձրացմանը։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ հարկային բարեփոխումների մշակման, պետական եկամուտների կառավարման արդյունավետության բարձրացման և երկրի սոցիալ-տնտեսական զարգացմանն ուղղված քաղաքականության կատարելագործման համար։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ֆինանսիստներին, հարկային ոլորտի մասնագետներին, պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչներին, հետազոտողներին, դասախոսներին և տնտեսագիտական ու ֆինանսական ուղղությունների ուսանողներին։