Նավագնացության ուսուցում․ բաժանված երեք գրքի

Technology

Պոլիգրաֆիական տեխնոլոգիաների և տպագրական արտադրության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է տպագրական մեքենաների տպման գոտում գործող գործոնների ուսումնասիրությանը՝ բարձրորակ տպագիր արտադրանք ստանալու նպատակով։ Քննության են առնվում տպագրական գործընթացի ընթացքում նյութերի և մեքենայական տարրերի փոխազդեցությունները, ճնշման, արագության և տեխնոլոգիական ռեժիմների ազդեցությունը տպագրության արդյունքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ներկի փոխանցման, տպագրվող նյութի հատկությունների, տպագրական զույգի փոխազդեցության և աշխատանքային պարամետրերի կայունության խնդիրներին։ Վերլուծվում են տպման գոտում առաջացող մեխանիկական և տեխնոլոգիական ազդեցությունները, որոնք կարող են պայմանավորել պատկերի հստակությունը, գունային վերարտադրությունը, ներկի հավասարաչափ բաշխումը և պատրաստի արտադրանքի ընդհանուր որակը։ Քննարկվում են նաև սարքավորումների աշխատանքային ռեժիմների օպտիմալացման, հնարավոր տպագրական թերությունների նվազեցման և արտադրական գործընթացի կայունության բարձրացման մոտեցումները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հիմնավորելու տպագրական մեքենաների համապատասխան պարամետրերի ընտրությունը բարձր որակական ցուցանիշների ապահովման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել պոլիգրաֆիական տեխնոլոգիաների, տպագրական մեքենաշինության և տպագիր արտադրանքի որակի կառավարման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Linguistics

Գիտական ուսումնասիրությունը վերաբերում է հայ փիլիսոփայական ժառանգության կարևորագույն դեմքերից մեկի՝ Դավիթ Անհաղթի երկերի և Արիստոտելի աշխատությունների հայերեն թարգմանությունների քննությանը։ Դավիթ Անհաղթը հայ միջնադարյան փիլիսոփայության նշանավոր ներկայացուցիչ է, որի մտավոր ժառանգությունը կարևոր դեր է ունեցել տրամաբանական և փիլիսոփայական գիտելիքի զարգացման ու տարածման գործում։ Նրա աշխատություններում առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում տրամաբանության, ճանաչողության, փիլիսոփայական մեթոդի և ճշմարտության որոնման հարցերը։ Արիստոտելի փիլիսոփայությունն իր հերթին նշանակալի ազդեցություն է ունեցել անտիկ և միջնադարյան մտքի ձևավորման վրա, իսկ նրա երկերի թարգմանություններն ու մեկնությունները նպաստել են փիլիսոփայական հասկացությունների փոխանցմանը տարբեր լեզվական և մշակութային միջավայրերի միջև։ Այս թեմաների քննությունը կարևոր է պարզելու համար, թե ինչպես են հին հունական փիլիսոփայական գաղափարները յուրացվել հայ մտավոր ավանդույթում, ինչ terminաբանական և մեկնաբանական առանձնահատկություններ են ի հայտ եկել թարգմանական գործընթացում, և ինչ կապեր են ձևավորվել բնագրերի ու դրանց հայերեն տարբերակների միջև։ Նման ուսումնասիրությունը կարող է ընդգրկել ձեռագրային ու տեքստաբանական խնդիրներ, փիլիսոփայական եզրերի համեմատություն և միջնադարյան մեկնողական ավանդույթի դիտարկում։ Այն նպաստում է հայ փիլիսոփայական մտքի պատմության, թարգմանական մշակույթի և անտիկ ժառանգության ընդունման գործընթացների ավելի խորքային ընկալմանը։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում փիլիսոփայության պատմությամբ, հայագիտությամբ, հունական մտքի փոխանցմամբ և միջնադարյան գիտական գրականությամբ զբաղվող հետազոտողների ու ընթերցողների համար։

Biology

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հյուսիսարևմտյան Իրանի կրիաների տեսակային կազմի, համակարգաբանության և էկոլոգիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում են տարածաշրջանում տարածված կրիաների տեսակների դասակարգման հատկանիշները, ձևաբանական առանձնահատկությունները, տարածման սահմանները և կենսաբանական տարբերությունները։ Հեղինակը ներկայացնում է կրիաների բնակավայրերը, կենսակերպը, սննդային առանձնահատկությունները, վերարտադրության գործընթացները, պոպուլյացիաների կառուցվածքը և շրջակա միջավայրի պայմանների ազդեցությունը դրանց գոյության վրա։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են նաև տեսակների հարմարվողականության մեխանիզմները, էկոլոգիական կապերը, կենսաբազմազանության պահպանության խնդիրները և տարածաշրջանի կենդանական աշխարհի առանձնահատկությունները։ Ներկայացված տվյալները կարևոր նշանակություն ունեն Իրանի հերպետոֆաունայի ուսումնասիրության, տեսակների պահպանության և բնական էկոհամակարգերի գնահատման համար։ Գիրքը նախատեսված է կենդանաբանների, հերպետոլոգների, էկոլոգների, կենսաբանների, բնապահպանների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են սողունների կենսաբանությամբ և տարածաշրջանային կենսաբազմազանության ուսումնասիրությամբ։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է բարձր էներգիաների ֆիզիկայի փորձարարական սարքավորման կարևոր բաղադրիչներից մեկի՝ հադրոնային կալորիմետրային համակարգի արձագանքի և չափողական բնութագրերի ուսումնասիրությանը տարբեր տեսակի մասնիկների դեպքում։ Հետազոտության կենտրոնում պիոնների և պրոտոնների՝ կալորիմետրի նյութի հետ փոխազդեցության արդյունքում ձևավորվող հադրոնային հեղեղների առանձնահատկություններն են, գրանցվող էներգիայի չափումը և դետեկտորի արձագանքի կախվածությունը մասնիկի տեսակից ու էներգիայից։ Քննվում են այնպիսի հիմնական բնութագրեր, ինչպիսիք են էներգետիկ արձագանքը, էներգետիկ լուծաչափը, գծայնությունը և ազդանշանի տարածական բաշխումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պիոնների և պրոտոնների համար ստացվող արդյունքների համեմատությանը, քանի որ տարբեր հադրոնների փոխազդեցությունները նյութի հետ կարող են առաջացնել հեղեղների կառուցվածքի և գրանցվող էներգիայի որոշակի տարբերություններ։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու, թե որքան ճշգրիտ է կալորիմետրային համակարգը վերականգնում մասնիկների սկզբնական էներգիան և ինչպես են չափման արդյունքների վրա ազդում հադրոնային փոխազդեցությունների վիճակագրական տատանումները։ Կարևորվում է նաև կալորիմետրի առանձին հատվածներում էներգիայի կուտակման ուսումնասիրությունը, որի միջոցով հնարավոր է բնութագրել հադրոնային հեղեղների երկայնական և լայնական զարգացումը։ Փորձարարական տվյալները կարող են համադրվել մասնիկների փոխազդեցությունների համակարգչային մոդելավորման արդյունքների հետ՝ կիրառվող ֆիզիկական մոդելների համապատասխանությունը գնահատելու նպատակով։ Նման համեմատությունը կարևոր է ոչ միայն դետեկտորի աշխատանքի ուսումնասիրության, այլև բարձր էներգիաների փորձերում օգտագործվող մոդելավորման համակարգերի կատարելագործման համար։ Առանձին նշանակություն ունի կալիբրացման և չափման անորոշությունների գնահատումը, քանի որ կալորիմետրի բնութագրերի ճշգրտությունը անմիջականորեն կապված է բախումների արդյունքում առաջացող հադրոնների և հադրոնային շիթերի էներգիայի վերականգնման հուսալիության հետ։ Հետազոտության արդյունքները նպաստում են դետեկտորի աշխատանքի ավելի ամբողջական ըմբռնմանը և փորձարարական տվյալների ֆիզիկական մեկնաբանության ճշգրտության բարձրացմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է տարրական մասնիկների փորձարարական ֆիզիկայի, դետեկտորային տեխնիկայի, կալորիմետրիայի և համակարգչային մոդելավորման մոտեցումները՝ պիոնների ու պրոտոնների գրանցման ժամանակ հադրոնային կալորիմետրի արձագանքը բազմակողմանիորեն գնահատելու նպատակով։

Psychology

Բժշկահոգեբանական և հոգեսոմատիկ բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է անձի նույնացումների դերին սրտանոթային հիվանդությունների առաջացման և զարգացման գործընթացներում՝ հոգեբանական ու ֆիզիոլոգիական գործոնների փոխազդեցության համատեքստում։ Քննության են առնվում անձի նույնացման հոգեբանական մեխանիզմները, ինքնընկալման և սոցիալական դերերի ձևավորման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց հնարավոր կապերը հուզական վիճակի, սթրեսային արձագանքների և առողջական վարքագծի հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անձի հոգեբանական առանձնահատկությունների, ներքին հակասությունների, սոցիալական հարաբերությունների և հուզական լարվածության հնարավոր ազդեցություններին սրտանոթային համակարգի գործունեության վրա։ Վերլուծվում են երկարատև հոգեբանական սթրեսի, անհանգստության, հուզական կարգավորման դժվարությունների և ինքնության հետ կապված հոգեբանական գործընթացների փոխկապակցվածությունները սրտանոթային հիվանդությունների հայտնի ռիսկի գործոնների հետ։ Քննարկվում են նաև հոգեբանական պաշտպանական մեխանիզմների, միջանձնային հարաբերությունների, սոցիալական միջավայրի և անձի հարմարվողական հնարավորությունների նշանակությունը հոգեսոմատիկ խանգարումների ուսումնասիրման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են հոգեբանական գնահատման, կլինիկական դիտարկման և սրտանոթային համակարգի ֆունկցիոնալ ցուցանիշների համադրման հնարավորությունները՝ առանց հոգեբանական գործոնները հիվանդությունների միակ կամ անմիջական պատճառ համարելու։ Անդրադարձ է կատարվում սրտանոթային հիվանդությունների կանխարգելման համալիր մոտեցումներին, հոգեբանական աջակցության նշանակությանը և բժշկական ու հոգեբանական մասնագիտական համագործակցության հնարավորություններին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել բժշկական հոգեբանության, հոգեսոմատիկ բժշկության, սրտաբանության, անձի հոգեբանության և առողջության հոգեբանական գործոնների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Law

Իրավունքի սկզբունքների դերը ՀՀ իրավական համակարգում ունի հիմնարար նշանակություն ինչպես նորմատիվ կառուցվածքի ձևավորման, այնպես էլ իրավակիրառ պրակտիկայի ուղղորդման տեսանկյունից, քանի որ դրանք հանդես են գալիս որպես իրավական կարգավորման ընդհանուր գաղափարական և արժեքային հիմքեր։ Հայաստանի Հանրապետության իրավական համակարգում իրավունքի սկզբունքները ամրագրված են Սահմանադրությամբ, ոլորտային օրենքներով և դատական նախադեպային մոտեցումներով, և ապահովում են իրավական նորմերի մեկնաբանության ու կիրառման միասնականությունը։ Դրանց շարքում առանձնանում են օրինականության, իրավահավասարության, մարդու և քաղաքացու իրավունքների գերակայության, իրավական որոշակիության, համաչափության և արդարության սկզբունքները, որոնք ձևավորում են իրավական պետության առանցքային կառուցվածքը։ Տեսական առումով իրավունքի սկզբունքները դիտարկվում են որպես իրավական համակարգի «կմախք», որը միավորում է տարբեր իրավական ճյուղերը մեկ միասնական արժեքային համակարգում և ապահովում է իրավական նորմերի տրամաբանական համադրելիությունը։ Դրանք նաև կատարում են մեկնաբանական գործառույթ՝ օգնելով դատավորներին և իրավակիրառ մարմիններին լուծել այն դեպքերը, որտեղ կոնկրետ նորմերի կիրառումը բավարար չէ կամ առաջանում են հակասություններ։ Այս համատեքստում սկզբունքները ծառայում են որպես իրավունքի զարգացման ուղենիշներ՝ հնարավորություն տալով իրավական համակարգին հարմարվել սոցիալական փոփոխություններին առանց օրենսդրության ամբողջական վերափոխման։