Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու (1986, Մարտ, թիվ 5)

Sociology

Այս գիրքը ուսումնասիրում է մեծահասակների կրթության և ուսումնառության համակարգը Հայաստանում՝ ընդգծելով ցկյանս կրթության (lifelong learning) դերը ժամանակակից հասարակության զարգացման մեջ։ Գրքում վերլուծվում են մեծահասակ սովորողների կրթական կարիքները, մոտիվացիան և ուսումնառության առանձնահատկությունները՝ հաշվի առնելով սոցիալական, տնտեսական և մշակութային գործոնները։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև ոչ ֆորմալ և ինֆորմալ կրթության ձևերին, վերապատրաստման ծրագրերին և մասնագիտական զարգացման հնարավորություններին։ Նյութում քննարկվում են պետական քաղաքականության, կրթական հաստատությունների և հասարակական կազմակերպությունների դերերը մեծահասակների կրթության կազմակերպման մեջ։ Գիրքը համադրում է կրթական տեսությունը և կիրառական փորձը՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով հասկանալ մեծահասակների ուսումնառության համակարգի զարգացումն ու մարտահրավերները Հայաստանում։

Agriculture

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է լեռնային ռելիեֆի պայմաններում ոռոգման համակարգերի արդյունավետության բարձրացման ուղիների ուսումնասիրությանը՝ ջրային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և գյուղատնտեսական արտադրության կայունության ապահովման նպատակով։ Աշխատության շրջանակում վերլուծվում են լեռնային տարածքներին բնորոշ բնական և տեխնիկական առանձնահատկությունները, որոնք ազդեցություն են ունենում ոռոգման ջրի բաշխման, տեղափոխման և օգտագործման արդյունավետության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղանքի թեքությանը, բարձրությունների տարբերությանը, հողերի ջրաթափանցելիությանը, ջրային ռեսուրսների տարածական բաշխվածությանը և դրանց ազդեցությանը ոռոգման համակարգերի աշխատանքի վրա։ Ուսումնասիրության մեջ քննարկվում են ոռոգման ջրանցքների, խողովակաշարերի, ջրամբարների, պոմպակայանների և ջրի կարգավորման այլ կառույցների տեխնիկական վիճակի ու արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Քննության են առնվում ջրի կորուստների նվազեցման, ոռոգման ռեժիմների օպտիմալացման, ջրի հավասարաչափ բաշխման և ժամանակակից ոռոգման տեխնոլոգիաների կիրառման խնդիրները։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել կաթիլային, անձրևացման և այլ ջրախնայող համակարգերի կիրառման հնարավորությունները՝ հաշվի առնելով լեռնային գյուղատնտեսական տարածքների պայմանները և մշակաբույսերի ջրապահանջը։ Կարևորվում է նաև ջրային ռեսուրսների կառավարման և թվային վերահսկման ժամանակակից մեթոդների կիրառումը, որոնք կարող են նպաստել ջրի ծախսի ճշգրիտ հաշվառմանը, ոռոգման գործընթացի վերահսկմանը և համակարգերի շահագործման արդյունավետության բարձրացմանը։ Ուսումնասիրությունը անդրադառնում է նաև հողի էրոզիայի, ջրակալման և այլ բնապահպանական խնդիրների կանխարգելմանը, որոնք կարող են առաջանալ լեռնային պայմաններում ոռոգման ոչ արդյունավետ կազմակերպման հետևանքով։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու լեռնային ռելիեֆում գործող ոռոգման համակարգերի հիմնական տեխնիկական և կազմակերպական խնդիրները և առաջարկելու դրանց կատարելագործման ուղղություններ՝ հիմնված ջրախնայողության, էներգաարդյունավետության և կայուն գյուղատնտեսության սկզբունքների վրա։ Այն կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսության և ջրային տնտեսության մասնագետների, ինժեներների, հիդրոտեխնիկների, ագրոնոմների, հողաշինարարների, բնապահպանների, հետազոտողների, ուսանողների և լեռնային տարածքների ջրային ռեսուրսների կառավարմամբ հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Law

Այս իրավագիտական և տեսական ուսումնասիրությունը նվիրված է դատական իշխանության հայեցակարգի պատմատեսական վերլուծությանը՝ պետական իշխանության իրականացման իրավական ձևերի համատեքստում։ Աշխատության մեջ դիտարկվում է դատական իշխանության ձևավորման պատմական էվոլյուցիան՝ սկսած դասական պետական-իրավական ուսմունքներից մինչև ժամանակակից սահմանադրական պետության մոդելներ։ Հեղինակը վերլուծում է իշխանությունների բաժանման սկզբունքի զարգացումը, դատական իշխանության անկախության և ինքնուրույնության երաշխիքները, ինչպես նաև դրա տեղն ու դերը պետական կառավարման համակարգում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դատական իշխանության գործառույթներին՝ արդարադատության իրականացում, իրավունքների և ազատությունների պաշտպանություն, իրավունքի գերակայության ապահովում, ինչպես նաև դրա փոխհարաբերություններին օրենսդիր և գործադիր իշխանությունների հետ։ Աշխատությունը համադրում է իրավունքի փիլիսոփայության, սահմանադրական իրավունքի և պետական կառավարման տեսության մոտեցումները՝ առաջարկելով դատական իշխանության ինստիտուցիոնալ զարգացման և արդյունավետության բարձրացման հայեցակարգային հիմնավորումներ։ Այն օգտակար է իրավաբանների, սահմանադրագետների, պետական կառավարման մասնագետների և իրավական տեսության հետազոտողների համար։

Political Science

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տեղեկատվական անվտանգության համակարգի համապարփակ ուսումնասիրությանը համաշխարհայնացման պայմաններում՝ կենտրոնանալով տեղեկատվական միջավայրում ձևավորվող սպառնալիքների, դրանց ազդեցության և հակազդման մեխանիզմների վրա։ Հետազոտության հիմքում ընկած է այն մոտեցումը, որ տեղեկատվական անվտանգությունը պետք է դիտարկել ոչ միայն տեխնիկական կամ կիբերանվտանգության նեղ շրջանակում, այլև անհատի, հասարակության և պետության փոխկապակցված շահերի պաշտպանության համատեքստում։ Ուսումնասիրվում են տեղեկատվական անվտանգության տեսական և քաղաքական ընկալումները, տարբեր երկրների մոտեցումներն ու հայեցակարգերը, ինչպես նաև համաշխարհայնացման գործընթացների ազդեցությունը ազգային տեղեկատվական տարածքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղեկատվական սպառնալիքների առաջացման առանձնահատկություններին և դրանց հնարավոր դրսևորումներին՝ ներառյալ տեղեկատվական ազդեցությունը, ազգային ու պետական շահերին սպառնացող վտանգները և տեղեկատվական միջավայրում հասարակական ու քաղաքական գործընթացների վրա ներգործության հնարավորությունները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև Հայաստանի Հանրապետության տեղեկատվական անվտանգության ապահովման կառուցակարգերի վերլուծությունը, դրանց արդյունավետության գնահատումը և կատարելագործման հնարավոր ուղիների բացահայտումը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է թվային դիվանագիտության դերը տեղեկատվական անվտանգության քաղաքականության իրականացման գործում, ինչպես նաև միջազգային համագործակցության նշանակությունը տեղեկատվական սպառնալիքների կանխարգելման և դրանց դեմ պայքարի հարցում։ Ուսումնասիրությունը համադրում է Հայաստանի, Ռուսաստանի, ԱՄՆ-ի և միջազգային կազմակերպությունների համապատասխան փորձն ու մոտեցումները՝ հնարավորություն տալով բացահայտել տարբեր տեղեկատվական անվտանգության համակարգերի ընդհանրություններն ու տարբերությունները և դրանք դիտարկել Հայաստանի Հանրապետության ազգային շահերի տեսանկյունից։ Աշխատանքում տեղեկատվական անվտանգության խնդիրը ներկայացվում է նաև որպես ազգային անվտանգության կարևոր բաղադրիչ, քանի որ տեղեկատվական միջավայրի զարգացումը կարող է ազդեցություն ունենալ պետական կառավարման, հասարակական կայունության, քաղաքական գործընթացների և ազգային արժեքների պահպանության վրա։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել քաղաքագետներին, միջազգային հարաբերությունների մասնագետներին, ազգային և տեղեկատվական անվտանգության ոլորտի հետազոտողներին, պետական կառավարման մասնագետներին, ինչպես նաև այս ուղղություններով սովորող ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ձգտում է ձևավորել Հայաստանի Հանրապետության տեղեկատվական անվտանգության հիմնախնդիրների ամբողջական պատկեր՝ համաշխարհայնացման պայմաններում առկա մարտահրավերների գնահատումից մինչև դրանց հակազդման և ազգային տեղեկատվական անվտանգության համակարգի զարգացման հնարավոր ուղղությունների ներկայացում։ Հետազոտության հեղինակը Հայկուհի Վարդգեսի Մկրտչյանն է, իսկ աշխատանքը պաշտպանվել է 2018 թվականին քաղաքական գիտությունների ոլորտում։

Mathematics

Այս աշխատությունը նվիրված է աստիճանային օրենքով անհամասեռ առաձգական կիսատարածության համար խառը եզրային խնդիրների որոշակի դասի ուսումնասիրությանը։ Ուսումնասիրության հիմքում առաձգական միջավայրերի մաթեմատիկական մոդելավորումն է, երբ նյութի հատկությունները տարածության մեջ հաստատուն չեն և փոփոխվում են ըստ նախապես սահմանված աստիճանային կախվածության։ Նման միջավայրերի հետ կապված խնդիրները զգալիորեն բարդ են դասական համասեռ առաձգական մարմինների խնդիրների համեմատ, քանի որ նյութի ֆիզիկական պարամետրերի փոփոխականությունը անմիջականորեն ազդում է լարվածությունների, դեֆորմացիաների և տեղաշարժերի բաշխման վրա։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են խառը եզրային պայմաններով խնդիրներ, որոնց դեպքում կիսատարածության սահմանային մակերևույթի տարբեր հատվածներում կարող են տրվել տարբեր տիպի պայմաններ՝ կապված տեղաշարժերի, լարումների կամ դրանց համակցությունների հետ։ Նման խնդիրների լուծումը պահանջում է առաձգականության տեսության հավասարումների, սահմանային պայմանների և անհամասեռ միջավայրի հատկությունների համատեղ վերլուծություն։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություն է մաթեմատիկական լուծումների կառուցումը և դրանց հատկությունների հետազոտությունը՝ հաշվի առնելով նյութի անհամասեռության աստիճանային բնույթը։ Աշխատանքը կարող է ներառել հատուկ մաթեմատիկական մեթոդների և փոխակերպումների կիրառում, որոնք հնարավորություն են տալիս բարդ եզրային խնդիրը բերել ավելի հարմար վերլուծական ձևի։ Ստացված արդյունքները կարող են օգտագործվել տարբեր մեխանիկական համակարգերում անհամասեռ առաձգական մարմինների վարքագիծը նկարագրելու, լարվածադեֆորմացիոն վիճակը գնահատելու և կիրառական խնդիրների լուծման համար։ Թեման առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում այնպիսի ոլորտների համար, որտեղ անհրաժեշտ է հաշվի առնել նյութի հատկությունների տարածական փոփոխությունը, օրինակ՝ ինժեներական կառուցվածքների, կոմպոզիտային նյութերի, երկրամեխանիկայի և առաձգական միջավայրերի մոդելավորման ժամանակ։ Աշխատությունը հիմնականում ունի տեսական և մաթեմատիկական բնույթ և կարող է հետաքրքրել առաձգականության տեսությամբ, դիֆերենցիալ հավասարումներով, եզրային խնդիրներով և կիրառական մեխանիկայով զբաղվող մասնագետներին, հետազոտողներին ու բարձր կուրսերի ուսանողներին։ Այն արժեքավոր է հատկապես անհամասեռ միջավայրերի մաթեմատիկական նկարագրման և խառը եզրային խնդիրների լուծման տեսական մեթոդների զարգացման տեսանկյունից։

Economics

ФИНАНСЫ И КРЕДИТ աշխատությունը տնտեսագիտության և ֆինանսական գիտությունների հիմնարար ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է ֆինանսների և վարկային համակարգի տեսական հիմքերը և գործնական կազմակերպման սկզբունքները, այն բացատրում է պետական և մասնավոր ֆինանսների կառուցվածքը, դրամավարկային համակարգի դերը տնտեսության մեջ, ինչպես նաև վարկի էությունը, տեսակները և վարկավորման մեխանիզմները, գիրքը անդրադառնում է ֆինանսական շուկաների գործունեությանը, բանկային համակարգի գործառույթներին և տոկոսադրույքների ձևավորմանը, միաժամանակ ընդգրկելով պետական բյուջեի, հարկային համակարգի և ֆինանսական քաղաքականության հիմնական ուղղությունները, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր տնտեսագիտության, ֆինանսների և բանկային գործի ուսանողների ու մասնագետների համար։