Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու (1988, Մարտ, թիվ 6)

Medicine

Այս աշխատությունը վերաբերում է ստամոքսի քաղցկեղի վիրաբուժական բուժման արդյունքների բարելավման ուղիների ուսումնասիրությանը՝ օնկոլոգիայի և որովայնային վիրաբուժության շրջանակում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել ստամոքսի քաղցկեղի վիրաբուժական բուժման արդյունավետության վրա ազդող գործոնները և բացահայտել այն մեթոդները, որոնք կարող են բարձրացնել հիվանդների գոյատևման ցուցանիշները և նվազեցնել հետվիրահատական բարդությունները։ Ուսումնասիրվում են հիվանդության վաղ և ուշ փուլերում կիրառվող վիրաբուժական մոտեցումները, մասնավորապես մասնակի և տոտալ գաստրեկտոմիայի տարբերակները, ինչպես նաև լիմֆատիկ հանգույցների դիսեկցիայի ծավալը և դրա ազդեցությունը բուժման արդյունքների վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նախավիրահատական ախտորոշման կատարելագործմանը՝ ներառյալ էնդոսկոպիկ մեթոդները, պատկերային ախտորոշումը և բիոպսիայի արդյունքների ճշգրտությունը, որոնք թույլ են տալիս ավելի ճիշտ ընտրել վիրահատական մարտավարությունը։ Միաժամանակ դիտարկվում են համակցված բուժման մոտեցումները՝ վիրահատության համադրումը քիմիաթերապիայի և ճառագայթային թերապիայի հետ, որոնք զգալիորեն բարելավում են հիվանդության վերահսկման հնարավորությունները։ Աշխատությունը կարևորում է նաև հետվիրահատական խնամքի, բարդությունների կանխարգելման և հիվանդների վերականգնման ծրագրերի դերը, որոնք ուղղակիորեն ազդում են կյանքի որակի և երկարաժամկետ արդյունքների վրա։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը ունի գործնական մեծ նշանակություն ստամոքսի քաղցկեղի բուժման արդյունավետության բարձրացման և կլինիկական մոտեցումների կատարելագործման համար՝ նպաստելով ավելի անհատականացված և արդյունավետ օնկոլոգիական ռազմավարությունների մշակմանը։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է Երևանի նահանգի բուսական աշխարհին՝ ներկայացնելով տարածաշրջանի բնական միջավայրի և բուսականության ուսումնասիրությանն առնչվող հարցեր։ Այն կարևոր նյութ է Հայաստանի պատմական տարածքների բնաշխարհագրական առանձնահատկությունների, բույսերի տարածվածության և տեղական բուսական պաշարների վերաբերյալ պատկերացում կազմելու համար։ Բուսականությունը սերտորեն կապված է տեղանքի աշխարհագրական դիրքի, բարձրությունների տարբերության, կլիմայական պայմանների, հողի հատկությունների և ջրային ռեսուրսների հետ, ուստի նման ուսումնասիրությունները կարող են նպաստել տվյալ տարածաշրջանի բնության բազմազանության ճանաչմանը։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում բուսաբանության, բնագիտության և աշխարհագրության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների համար, ինչպես նաև օգտակար աղբյուր կարող է լինել Երևանի նահանգի բնագիտական ժառանգությունն ուսումնասիրելիս։ Այն հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու հայ բնագիտական մտքի զարգացման պատմությանը և բնության ուսումնասիրության նկատմամբ հետաքրքրության ձևավորմանը XIX դարում։ Գիրքը արժեքավոր է նաև Հայաստանի պատմական բնաշխարհի վերաբերյալ գրավոր աղբյուրների հավաքածուների համար՝ որպես տարածաշրջանային բուսականության թեմային նվիրված առանձին աշխատություն։ Այն կարող է օգտագործվել պատմական բնագիտական գրականության, տեղական բնության նկարագրությունների և Հայաստանի բուսական աշխարհի ուսումնասիրման մեթոդների զարգացման վերաբերյալ հետազոտություններում։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է 1950–1980-ական թվականների հայ բանաստեղծության զարգացման հիմնական միտումների, գեղարվեստական որոնումների և բանաստեղծական մտածողության փոփոխությունների գրականագիտական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում տվյալ ժամանակաշրջանի պոեզիայի թեմատիկ, ժանրային, ոճական և պատկերային համակարգերի զարգացումն է՝ դիտարկված հասարակական ու մշակութային միջավայրի փոփոխությունների համատեքստում։ Քննվում է նախորդ գրական ավանդույթների շարունակականությունը և դրանց վերաիմաստավորումը նոր սերնդի հեղինակների ստեղծագործություններում, ինչպես նաև անհատական գեղարվեստական ոճերի ձևավորման գործընթացը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում մարդու ներաշխարհի, հայրենիքի, պատմական հիշողության, բնության, սիրո, ժամանակի, անհատի և հասարակության հարաբերությունների գեղարվեստական արտահայտման եղանակներին։ Դիտարկվում է, թե ինչպես են տարբեր փուլերում փոխվում բանաստեղծական խոսքի կառուցվածքը, քնարական հերոսի կերպարը, պատկերային մտածողությունը և հեղինակային աշխարհընկալման արտահայտման ձևերը։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել դասական չափածոյի ավանդույթների և ազատ բանաստեղծական ձևերի հարաբերակցությունը, տաղաչափական որոնումները, լեզվական նորարարությունները, փոխաբերական համակարգի հարստացումը և խորհրդանշական մտածողության զարգացումը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ազգային պատմության և մշակութային հիշողության թեմաների վերաիմաստավորումը, ինչպես նաև անհատական փորձառության և հասարակական իրականության հարաբերակցության խնդիրը։ Տարբեր սերունդների բանաստեղծների ստեղծագործությունների համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու գրական զարգացման շարունակականությունն ու ներքին հակասությունները, նոր գեղագիտական սկզբունքների ձևավորումը և բանաստեղծական լեզվի փոփոխությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող է դիտարկվել նաև համաշխարհային գրական գործընթացների և թարգմանական մշակույթի ազդեցությունը հայ պոեզիայի արտահայտչական հնարավորությունների ընդլայնման վրա։ Առանձին ուշադրության է արժանանում բանաստեղծական անհատականության խնդիրը, քանի որ ժամանակաշրջանի ընդհանուր գեղարվեստական միտումները տարբեր հեղինակների ստեղծագործություններում դրսևորվում են յուրահատուկ լեզվական, պատկերային և գաղափարական լուծումներով։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է գրականության պատմության, պոետիկայի, ոճագիտության և համեմատական գրականագիտության մոտեցումները՝ ներկայացնելով տվյալ ժամանակաշրջանի հայ բանաստեղծությունը որպես բազմաշերտ և շարունակաբար վերափոխվող գեղարվեստական համակարգ։

Literature

Ստեղծագործության վերնագիրը մատնանշում է բարեսիրական արարքների, բարության դրսևորումների և դրանց հետ կապված դեպքերի ներկայացումը։ Գրքի թեմատիկ առանցքում կարելի է առանձնացնել մարդասիրությունը, կարեկցանքը, փոխօգնությունը, անձնազոհությունը և հասարակական պատասխանատվությունը՝ որպես մարդկային հարաբերությունները կարգավորող կարևոր արժեքներ։ Բարեսիրական գործունեությունը դիտարկվում է որպես անհատի բարոյական նկարագրի արտահայտություն, որը դրսևորվում է կարիքավորներին աջակցելու, ուրիշների դժվարություններին արձագանքելու և ընդհանուր բարօրությանը նպաստելու միջոցով։ Վերնագրում հիշատակված դեպքերը ենթադրում են, որ նյութը կարող է ներկայացնել բարության իրական կամ պատմողական օրինակներ՝ ընթերցողին ծանոթացնելով առաքինի վարքի տարբեր դրսևորումների։ Երրորդ հատորը գրքի շարքի առանձին մասն է և շարունակում է բարոյական ու հասարակական թեմաների շուրջ ձևավորված ընդհանուր ուղղությունը։ Առանց բովանդակային լրացուցիչ տվյալների հնարավոր չէ հստակեցնել ներկայացված դեպքերի բնույթը կամ ստեղծագործության ժանրային կառուցվածքը, սակայն վերնագիրը թույլ է տալիս այն դասել բարոյախոսական և մարդասիրական գաղափարներ արծարծող գրականության շարքին։ Հրատարակությունը կարևոր է նաև հայատառ թուրքերեն գրականության, 19-րդ դարի վերջի Կոստանդնուպոլսի հրատարակչական գործունեության և հայ համայնքի բազմալեզու ընթերցողական մշակույթի ուսումնասիրության համար։

Environmental Science

Բնապահպանության կրթությունը նպատակ ունի բարձրացնել մարդկանց բնության, բնական ռեսուրսների և շրջակա միջավայրի պահպանության նկատմամբ գիտելիքները, ձևավորել էկոլոգիական մտածողություն, պատասխանատվություն և վարքագիծ, որը способ է ապահովել շրջակա միջավայրի կայուն զարգացումը։ Հայաստանի Հանրապետությունում բնապահպանության կրթությունը առանձնանում է ինտեգրված մոտեցմամբ՝ ընդգրկելով դպրոցական ծրագրերում բնագիտությունը, կենսաբանությունը, սոցիալական գիտությունները, ինչպես նաև լրացուցիչ կրթական ծրագրեր, ճամբարներ և հասարակական արշավներ։ Կրթության կազմակերպումն իրականացվում է պետական, տեղական և ոչ կառավարական հաստատությունների համագործակցությամբ՝ ապահովելով մասնագիտական ուսուցում, գիտական հետազոտությունների աջակցություն և հանրության մասնակցություն բնապահպանական նախագծերում։ Հայաստանի համար հատուկ կարևոր է ներառել տեղական էկոհամակարգերի, ջրային և անտառային ռեսուրսների պահպանության խնդիրները, բնական աղետների կանխարգելման և կլիմայական փոփոխությունների ազդեցության վերաբերյալ կրթությունը։ Բնապահպանության կրթությունը նպաստում է հասարակության էկոլոգիական մտածողության ձևավորմանը, երիտասարդների ակտիվ մասնակցությանը բնապահպանական ծրագրերին և պետական քաղաքականության արդյունավետության բարձրացմանը՝ ապահովելով էկոլոգիական կայուն զարգացման համար անհրաժեշտ գիտելիքներ և հմտություններ։

Chemistry

Աշխատությունը նվիրված է սուլֆոնների և դրանց լուծույթների կառուցվածքային ու ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ուսումնասիրությանը՝ քվանտաքիմիական հաշվարկների և ինֆրակարմիր սպեկտրոսկոպիայի մեթոդների համակցված կիրառմամբ։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել սուլֆոնային միացությունների մոլեկուլային կառուցվածքի, էլեկտրոնային վիճակի, քիմիական կապերի և միջմոլեկուլային փոխազդեցությունների առանձնահատկությունները ինչպես առանձին մոլեկուլների, այնպես էլ լուծույթների միջավայրում։ Քվանտաքիմիական մեթոդները հնարավորություն են տալիս տեսականորեն հաշվարկել մոլեկուլների երկրաչափական կառուցվածքը, էներգետիկ բնութագրերը, էլեկտրոնային խտության բաշխումը, կապերի պարամետրերը և հնարավոր կայուն կոնֆորմացիաները։ Այս տվյալները կարող են օգտագործվել փորձարարական արդյունքների մեկնաբանման և տարբեր կառուցվածքային մոդելների համեմատության համար։ Ուսումնասիրության մյուս կարևոր ուղղությունը ինֆրակարմիր սպեկտրոսկոպիան է, որի միջոցով հնարավոր է գրանցել մոլեկուլների տատանողական սպեկտրները և դրանց հիման վրա նույնականացնել բնորոշ ֆունկցիոնալ խմբերը, քիմիական կապերը և կառուցվածքային փոփոխությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում լուծույթների ուսումնասիրությանը, քանի որ լուծիչի բնույթը կարող է էապես փոխել ուսումնասիրվող նյութի մոլեկուլային վիճակը՝ առաջացնելով սոլվատացում, միջմոլեկուլային փոխազդեցություններ և սպեկտրային գծերի տեղաշարժեր կամ ինտենսիվության փոփոխություններ։ Քվանտաքիմիական հաշվարկների և փորձարարական սպեկտրային տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս ավելի հիմնավորված կերպով մեկնաբանել այդ փոփոխությունների պատճառները և որոշել լուծույթներում գերակշռող փոխազդեցությունների բնույթը։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև կոնցենտրացիայի, լուծիչի հատկությունների և մոլեկուլային կառուցվածքի ազդեցությունները սպեկտրային բնութագրերի վրա։ Ստացված արդյունքները կարևոր են սուլֆոնների կառուցվածք-հատկություն փոխհարաբերությունների բացահայտման, դրանց քիմիական վարքագծի ավելի խորը ըմբռնման և նման միացությունների հետագա կիրառական ուսումնասիրությունների համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել քիմիկոսներին, ֆիզիկական քիմիայի և քվանտային քիմիայի մասնագետներին, սպեկտրոսկոպիստներին, նյութագիտության ոլորտի հետազոտողներին, լաբորատոր մասնագետներին, ասպիրանտներին և համապատասխան բնագիտական մասնագիտությունների ուսանողներին։