Նոր գրականություն կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ Հայկական ՍՍՀ-ում : Մատենագիտական ցանկ

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է Աբիգ Ավագյանի արձակի լեզվի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով նրա ստեղծագործություններում կիրառվող լեզվական, ոճական, բառապաշարային և շարահյուսական առանձնահատկությունները։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ցույց տալ, թե ինչպիսի լեզվական միջոցներով է գրողը կառուցում իր գեղարվեստական աշխարհը, ստեղծում կերպարներ, փոխանցում նրանց հոգեբանական վիճակները և արտահայտում պատմողական ու գաղափարական բովանդակությունը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող է քննության առնվել հեղինակի արձակի բառապաշարը՝ գրական լեզվի, խոսակցական արտահայտությունների, բարբառային տարրերի, դարձվածքների, օտարաբանությունների և տարբեր իմաստային շերտերի փոխհարաբերությունը։ Այդ լեզվական բազմազանությունը կարող է կարևոր դեր կատարել ստեղծագործությունների միջավայրի, ժամանակաշրջանի և կերպարների սոցիալական ու անհատական առանձնահատկությունների ներկայացման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրության է արժանի կերպարների խոսքի ուսումնասիրությունը, քանի որ երկխոսությունների, մենախոսությունների և խոսքային անհատականացման միջոցով հեղինակը կարող է յուրաքանչյուր կերպարի հաղորդել սեփական լեզվական դիմագիծը։ Այս տեսանկյունից հետազոտությունը կարող է բացահայտել խոսքի կառուցվածքի, բառընտրության, արտահայտչամիջոցների և նախադասությունների ձևավորման այն առանձնահատկությունները, որոնք տարբերակում են հերոսներին միմյանցից և նպաստում նրանց հոգեբանական ու սոցիալական բնութագրմանը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև շարահյուսական կառուցվածքի ուսումնասիրությունը։ Նախադասությունների երկարությունը, կառուցվածքային բարդությունը, կրկնությունները, զուգահեռությունները, ընդհատումները, հարցական և բացականչական ձևերը կարող են կապված լինել պատմողական ռիթմի, հուզական լարվածության և հեղինակի անհատական ոճի հետ։ Նման վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ոչ միայն լեզվական ձևերը, այլև դրանց գեղարվեստական գործառույթը։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են քննվել նաև պատկերավորման և արտահայտչականության միջոցները՝ համեմատությունները, փոխաբերությունները, մակդիրները, խորհրդանշական պատկերները, դարձվածաբանական միավորները և այլ ոճական հնարքներ։ Դրանց միջոցով ստեղծվում է արձակի գեղարվեստական մթնոլորտը, ուժեղանում է նկարագրությունների ազդեցությունը և ընթերցողին փոխանցվում են հեղինակի կողմից ներկայացվող միջավայրի ու կերպարների առանձնահատկությունները։ Աբիգ Ավագյանի արձակի լեզվի ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև հեղինակային խոսքի և կերպարների խոսքի հարաբերակցության քննություն։ Պատմողի լեզվական դիրքավորումը, նկարագրությունների կառուցվածքը և երկխոսությունների ինտենսիվությունը ձևավորում են ստեղծագործությունների ընդհանուր ոճական պատկերը և հնարավորություն են տալիս հասկանալու հեղինակի պատմողական արվեստի առանձնահատկությունները։ Կարևոր է նաև դիտարկել գրողի լեզուն ժամանակի գրական-լեզվական միջավայրի համատեքստում՝ պարզելու համար, թե նրա արձակը որքանով է շարունակում հայ գրական լեզվի ավանդույթները և ինչ նոր առանձնահատկություններ է ներմուծում գեղարվեստական խոսքի մեջ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել Աբիգ Ավագյանի ստեղծագործական ժառանգության ավելի ամբողջական գնահատմանը՝ ընդգծելով լեզվի դերը նրա արձակի գեղարվեստական ինքնատիպության ձևավորման գործում։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, լեզվաբաններին, ոճագետներին, հայոց լեզվի և գրականության ուսուցիչներին, ուսանողներին և ժամանակակից հայ արձակի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը Աբիգ Ավագյանի արձակը դիտարկում է որպես լեզվական և գեղարվեստական ամբողջություն՝ վերլուծելով նրա բառապաշարի, շարահյուսության, խոսքային պատկերավորման, կերպարային լեզվի և հեղինակային ոճի առանձնահատկությունները և ցույց տալով, թե ինչպես է լեզուն դառնում գրողի գեղարվեստական մտածողության ու ստեղծագործական ինքնատիպության հիմնական արտահայտչամիջոցներից մեկը։

Culture

Հրատարակությունը ընթացիկ մատենագիտական բնույթի մասնագիտական տեղեկատու է, որի նպատակն է համակարգված կերպով ներկայացնել Հայկական ԽՍՀ մշակույթի և արվեստի տարբեր բնագավառներին վերաբերող նոր հրատարակությունների և հրապարակումների մասին տեղեկատվությունը։ Մատենագիտական ցանկերում ընդգրկվում են հայերեն և ռուսերեն գրքեր, ինչպես նաև հանրապետական ու կենտրոնական պարբերական մամուլում հրապարակված համապատասխան նյութերի վերաբերյալ տեղեկություններ։ Նյութերը դասակարգվում են թեմատիկ սկզբունքով՝ հնարավորություն տալով ընթերցողին կողմնորոշվել մշակույթի և արվեստի առանձին ոլորտների վերաբերյալ գրականության մեջ։ Ընդգրկված աղբյուրները կարող են վերաբերել երաժշտությանը, թատրոնին, կինոյին, կերպարվեստին, ճարտարապետությանը, ժողովրդական ստեղծագործությանը, մշակութային հաստատությունների գործունեությանը և մշակութային կյանքի այլ ուղղություններին։ Մատենագիտական նկարագրությունները տրամադրում են հրատարակությունների նույնականացման և որոնման համար անհրաժեշտ տվյալներ, իսկ նյութերի համակարգված դասավորությունը հեշտացնում է մասնագիտական գրականության ընտրությունն ու օգտագործումը։ Տեղեկատուի պարբերական հրատարակումը հնարավորություն է տալիս հետևելու մշակույթի և արվեստի ոլորտներում նոր գրականության համալրմանը, ուսումնասիրությունների թեմատիկ ուղղությունների փոփոխություններին և տվյալ ժամանակաշրջանի հրատարակչական գործունեությանը։ Այն միաժամանակ կատարում է տեղեկատվական, որոնողական և փաստագրական գործառույթ՝ նպաստելով մասնագիտական տեղեկատվության տարածմանը և գրադարանային-մատենագիտական սպասարկման կազմակերպմանը։ Հրատարակությունը արժեքավոր աղբյուր է նաև խորհրդային Հայաստանի մշակութային կյանքի և արվեստագիտական ուսումնասիրությունների պատմության հետազոտման համար և նախատեսված է գրադարանավարների, մատենագետների, արվեստաբանների, մշակութաբանների, գիտաշխատողների, ուսանողների ու մշակույթի ոլորտի այլ մասնագետների համար։

Mathematics

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է մետաղ պարունակող նյութերում ջերմային խճճվածության և մագնիսական հատկությունների փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը։ Հեղինակը վերլուծում է քվանտային խճճվածության երևույթը նյութերի մագնիսական համակարգերում, դրա կախվածությունը ջերմաստիճանից, կառուցվածքային առանձնահատկություններից և փոխազդեցությունների բնույթից։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են մետաղական միացությունների մագնիսական վարքագիծը, սպինային համակարգերը, քվանտային վիճակների փոփոխությունները և դրանց ազդեցությունը նյութերի ֆիզիկական հատկությունների վրա։ Ներկայացվում են տեսական մոդելներ, հաշվարկային մոտեցումներ և փորձարարական դիտարկումներ, որոնք նպաստում են ժամանակակից քվանտային նյութերի, մագնիսական սարքերի և նոր տեխնոլոգիական կիրառությունների զարգացման ըմբռնմանը։ Հրատարակությունը նախատեսված է ֆիզիկոսների, նյութագետների, քվանտային տեխնոլոգիաներով զբաղվող հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան ոլորտների ուսանողների համար։

Medicine

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է բերանի խոռոչում առաջացող բարձրացված գալվանական հոսանքների ազդեցության և դրանց հնարավոր դերի ուսումնասիրությանը պարոդոնտիտի զարգացման գործընթացում։ Հետազոտության հիմքում ստոմատոլոգիական միջավայրում տարբեր մետաղական կառուցվածքների առկայության հետևանքով առաջացող էլեկտրաքիմիական երևույթների և բերանի խոռոչի հյուսվածքների վրա դրանց հնարավոր ազդեցության ուսումնասիրությունն է։ Աշխատանքում բերանի խոռոչը դիտարկվում է որպես բարդ կենսաբանական և էլեկտրաքիմիական միջավայր, որտեղ թքի, մետաղական նյութերի, լորձաթաղանթի և տարբեր կենսաբանական գործոնների փոխազդեցությունը կարող է նպաստել փոքր էլեկտրական պոտենցիալների և գալվանական հոսանքների առաջացմանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է բերանի խոռոչում գալվանական երևույթների առաջացման մեխանիզմների բացահայտումը։ Տարբեր մետաղներից պատրաստված ատամնաբուժական կոնստրուկցիաների կամ վերականգնողական նյութերի առկայության դեպքում կարող են ձևավորվել էլեկտրաքիմիական զույգեր, որոնց միջև պոտենցիալների տարբերությունը որոշ պայմաններում հանգեցնում է էլեկտրական հոսանքի առաջացման։ Այդ գործընթացի ինտենսիվությունը կարող է պայմանավորված լինել մետաղների տեսակից, դրանց փոխադարձ դիրքից, թքի բաղադրությունից, թթվայնությունից և այլ գործոններից։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում է բարձրացած գալվանական հոսանքների հնարավոր ազդեցությունը պարոդոնտի հյուսվածքների վրա։ Պարոդոնտը ներառում է ատամը շրջապատող և պահող հյուսվածքների համալիր, ուստի դրանց երկարատև գրգռումը կամ վնասումը կարող է նպաստել բորբոքային և դեգեներատիվ փոփոխությունների զարգացմանը։ Հետազոտության շրջանակում փորձ է արվում պարզել՝ արդյոք էլեկտրաքիմիական գործոնները կարող են լրացուցիչ ազդեցություն ունենալ պարոդոնտալ հյուսվածքների վիճակի վրա և ինչ պայմաններում այդ ազդեցությունը կարող է դառնալ կլինիկական նշանակալի։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է պարոդոնտիտի զարգացման մեխանիզմների դիտարկումը։ Հիվանդության առաջացման և զարգացման գործընթացում էական դեր ունեն մանրէաբանական գործոնները, տեղային բորբոքային ռեակցիաները, իմունային պատասխանները, բերանի խոռոչի հիգիենան և բազմաթիվ այլ համակարգային ու տեղային հանգամանքներ։ Այդ համատեքստում գալվանական հոսանքները կարող են դիտարկվել որպես հնարավոր լրացուցիչ գործոն, որը որոշ պայմաններում կարող է ազդել հյուսվածքների տեղային վիճակի և բորբոքային գործընթացների ընթացքի վրա։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում նաև գալվանական հոսանքների և բերանի խոռոչի տեղային միջավայրի փոխազդեցությանը։ Էլեկտրաքիմիական գործընթացները կարող են կապված լինել մետաղական մակերեսների վրա տեղի ունեցող ռեակցիաների, իոնների արտազատման և տեղային քիմիական միջավայրի փոփոխությունների հետ։ Այս երևույթների ուսումնասիրությունը կարևոր է այն տեսանկյունից, որ որոշ նյութերի և պայմանների համակցումը կարող է փոփոխել բերանի խոռոչի հյուսվածքների վրա ազդեցության բնույթը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են գնահատվել բերանի խոռոչի տարբեր կլինիկական ցուցանիշներ, որոնք բնութագրում են պարոդոնտի վիճակը։ Դրանց թվում կարող են լինել լնդերի բորբոքային փոփոխությունները, արյունահոսության առկայությունը, պարոդոնտալ գրպանների խորությունը, ատամների շարժունակությունը և այլ կլինիկական կամ լաբորատոր ցուցանիշներ։ Այդ տվյալների համադրումը գալվանական հոսանքների չափումների հետ հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու հնարավոր փոխկապակցվածությունը էլեկտրաքիմիական գործոնի և պարոդոնտի ախտաբանական փոփոխությունների միջև։ Աշխատանքում կարևոր նշանակություն ունի նաև համեմատական մոտեցումը։ Տարբեր կլինիկական խմբերի ուսումնասիրությունը կարող է հնարավորություն տալ համեմատելու բարձրացված գալվանական հոսանքներով և առանց այդ երևույթի հիվանդների պարոդոնտալ վիճակը։ Նման համեմատությունը կարող է օգնել պարզելու, թե արդյոք գալվանական ակտիվության բարձր մակարդակ ունեցող անձանց մոտ նկատվում են պարոդոնտի ավելի արտահայտված փոփոխություններ կամ հիվանդության ընթացքի որոշակի առանձնահատկություններ։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև ստոմատոլոգիական նյութերի ընտրության խնդրին։ Եթե որոշակի մետաղների համակցումը նպաստում է ավելի արտահայտված էլեկտրաքիմիական երևույթների առաջացմանը, ապա նյութերի կենսահամատեղելիության և էլեկտրաքիմիական հատկությունների հաշվառումը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ ատամնաբուժական պրակտիկայում։ Նման մոտեցումը կարող է նպաստել տարբեր մետաղական կառուցվածքների համատեղ օգտագործման հետ կապված հնարավոր ռիսկերի նվազեցմանը։ Աշխատանքի կիրառական նշանակությունը կապված է նաև պարոդոնտիտի կանխարգելման և համալիր բուժման հնարավորությունների հետ։ Եթե հաստատվում է բարձրացված գալվանական հոսանքների և պարոդոնտալ փոփոխությունների միջև նշանակալի կապ, ապա էլեկտրաքիմիական գործոնի հայտնաբերումը կարող է դիտարկվել որպես հիվանդի ստոմատոլոգիական վիճակի գնահատման լրացուցիչ բաղադրիչ։ Միաժամանակ պարոդոնտիտի բազմագործոն բնույթը ենթադրում է, որ հիվանդության ախտորոշման և բուժման ժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև մանրէաբանական, հիգիենիկ, համակարգային և այլ գործոններ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել բերանի խոռոչում էլեկտրաքիմիական գործընթացների և պարոդոնտի հիվանդությունների փոխհարաբերության վերաբերյալ պատկերացումների խորացմանը։ Դրանք կարող են օգտակար լինել ատամնաբուժական նյութերի ընտրության, պրոթեզավորման պլանավորման, պարոդոնտալ հիվանդությունների լրացուցիչ ռիսկային գործոնների գնահատման և կանխարգելիչ միջոցառումների մշակման տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է ստոմատոլոգիական, կլինիկական, ախտաֆիզիոլոգիական և էլեկտրաքիմիական մոտեցումները՝ ուսումնասիրելու բերանի խոռոչում բարձրացված գալվանական հոսանքների հնարավոր ազդեցությունը պարոդոնտալ հյուսվածքների վրա և դրանց դերը պարոդոնտիտի զարգացման ու ընթացքի մեջ։ Այն կարող է հետաքրքրել ատամնաբույժներին, պարոդոնտոլոգներին, ստոմատոլոգիական նյութերի մասնագետներին, կլինիկական հետազոտողներին և բերանի խոռոչի հիվանդությունների կանխարգելման ու բուժման խնդիրներով զբաղվող մասնագետներին։

Pedagogy

Գիրքը նվիրված է XIX դարի երկրորդ կեսի հայ պարբերական մամուլում ընտանեկան դաստիարակության հիմնահարցերի լուսաբանման ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում է հայ մամուլի դերը հասարակական մտքի ձևավորման, ընտանեկան արժեքների տարածման և երեխաների դաստիարակության վերաբերյալ գաղափարների հանրայնացման գործում։ Ներկայացվում են ժամանակաշրջանի մամուլի հրապարակումներում արտացոլված մանկավարժական մոտեցումները, ծնողների դերի, բարոյական դաստիարակության, կրթության, ազգային ինքնության պահպանման և ընտանիքի սոցիալական նշանակության վերաբերյալ տեսակետները։ Ուսումնասիրությունը բացահայտում է, թե ինչպես է հայ պարբերական մամուլը նպաստել մանկավարժական գիտելիքների տարածմանը և հասարակության մեջ կրթադաստիարակչական գաղափարների ձևավորմանը՝ արձագանքելով ժամանակի հասարակական և մշակութային փոփոխություններին։ Գիրքը կարևոր աղբյուր է հայ մանկավարժական մտքի, լրագրության պատմության և XIX դարի հասարակական կյանքի ուսումնասիրության համար։ Այն օգտակար է մանկավարժների, պատմաբանների, լրագրության և կրթության հետազոտողների, ուսանողների, ինչպես նաև բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են հայ մամուլի և ընտանեկան դաստիարակության պատմությամբ։

Law

Գիրքը նվիրված է ընտանիքի շահերի քրեական-իրավական պաշտպանության հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով իրավական պաշտպանության մեխանիզմների դերը ընտանիքի կայունության և անդամների իրավունքների ապահովման գործում։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են ընտանիքի շահերի քրեական իրավական պաշտպանությունը կարգավորող նորմերը, դրանց կիրառման առանձնահատկությունները և իրավակիրառ պրակտիկայում առաջացող խնդիրները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է ընտանեկան բռնության, անչափահասների իրավունքների խախտման, ծնողական պարտականությունների չկատարման և ընտանիքի ներսում կատարվող այլ իրավախախտումների քրեաիրավական որակման հարցերը։ Գրքում քննարկվում են նաև կանխարգելման մեխանիզմները, իրավապահ մարմինների դերը, սոցիալական ծառայությունների ներգրավվածությունը և միջազգային իրավական փորձը՝ ուղղված ընտանիքի պաշտպանության արդյունավետության բարձրացմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քրեական իրավունքի և ընտանեկան իրավունքի փոխկապակցվածությանը, մարդու իրավունքների պաշտպանության սկզբունքներին և սոցիալական արդարության ապահովման խնդիրներին։ Աշխատությունը համադրում է տեսական և գործնական մոտեցումները՝ առաջարկելով իրավական կարգավորման կատարելագործման ուղիներ։ Գիրքը նախատեսված է իրավաբանների, դատավորների, դատախազների, սոցիալական աշխատողների, գիտահետազոտողների, ուսանողների և ընտանեկան իրավունքի հարցերով հետաքրքրվողների համար։