Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionHistory
Ադանայի նահանգի հայ բնակչության բնաջնջումը և ունեզրկումը 1909-1918 թթ.
Աշխատությունը նվիրված է 1909–1918 թվականներին Օսմանյան կայսրության Ադանայի նահանգում հայ բնակչության նկատմամբ իրականացված բռնությունների, տեղահանությունների, զանգվածային հետապնդումների և սեփականազրկման քաղաքականության պատմական ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է 1909 թվականի Ադանայի դեպքերի նախադրյալների և հետևանքների, ինչպես նաև հետագա տարիներին տարածաշրջանի հայ համայնքների սոցիալական, տնտեսական և ժողովրդագրական վիճակի փոփոխությունների վրա։ Քննության են առնվում Օսմանյան կայսրության ներքաղաքական զարգացումները, երիտթուրքական իշխանության քաղաքականությունը, ազգային և կրոնական հարաբերությունների սրացումը, ինչպես նաև այն վարչական ու քաղաքական մեխանիզմները, որոնք ազդել են հայ բնակչության անվտանգության և սեփականության իրավունքների վրա։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին իրականացված տեղահանությունների և Հայոց ցեղասպանության քաղաքականության ազդեցությանը Ադանայի նահանգի հայ համայնքների վրա։ Ուսումնասիրվում են բնակչության տեղահանման, համայնքների կազմալուծման, գույքի բռնագրավման, անշարժ և շարժական ունեցվածքի փոխանցման ու յուրացման գործընթացները՝ դրանք դիտարկելով պետական քաղաքականության և տեղական վարչական գործելակերպի համատեքստում։ Կարևորվում է հայերին պատկանող տների, հողերի, ձեռնարկությունների, արհեստանոցների, առևտրական հաստատությունների, կրթական և կրոնական կառույցների ճակատագրի ուսումնասիրությունը, քանի որ տնտեսական ունեզրկումը ներկայացվում է ոչ միայն որպես նյութական կորուստ, այլև որպես համայնքային կյանքի շարունակականությունը խաթարող գործոն։ Հետազոտության շրջանակում կարող են օգտագործվել օսմանյան պաշտոնական փաստաթղթեր, դիվանագիտական զեկուցագրեր, ժամանակակից մամուլի հրապարակումներ, հուշագրություններ, վկայություններ և վիճակագրական տվյալներ՝ իրադարձությունների ընթացքն ու հետևանքները համադրելու նպատակով։ Առանձին նշանակություն ունի ժողովրդագրական փոփոխությունների ուսումնասիրությունը, որը հնարավորություն է տալիս գնահատել հայ բնակչության թվաքանակի, բնակավայրերի կառուցվածքի և տարածաշրջանի էթնիկական պատկերի փոփոխությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև միջազգային արձագանքներին, օտարերկրյա դիվանագիտական ներկայացուցիչների և մարդասիրական կազմակերպությունների հաղորդած տեղեկություններին։ 1909 թվականի իրադարձությունների և 1915 թվականից սկսված համատարած հալածանքների միջև կապերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել բռնության քաղաքականության զարգացման փուլերը և հասկանալ, թե ինչպես փոխվեցին հայ համայնքների գոյության պայմանները մեկ տասնամյակի ընթացքում։ Աշխատությունը կարևոր ներդրում է Կիլիկիայի հայության պատմության, Հայոց ցեղասպանության, սեփականազրկման քաղաքականության և Օսմանյան կայսրության վերջին շրջանի սոցիալ-քաղաքական գործընթացների ուսումնասիրության մեջ և կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, ցեղասպանագիտության մասնագետների, հայագետների, ուսանողների և նորագույն շրջանի հայոց պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Updated: 2026-09-15
Technology
Реологическое моделирование вязкоупругих, упругопластических и вязкоупругопластических строительных материалов
Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է շինարարական նյութերի ռեոլոգիական վարքագծի մոդելավորմանը՝ ընդգրկելով վիսկոէլաստիկ, էլաստոպլաստիկ և վիսկոէլաստոպլաստիկ համակարգերի տեսական ու կիրառական վերլուծությունը։ Հետազոտության մեջ ուսումնասիրվում են նյութերի դեֆորմացիայի և հոսքի օրենքները երկարաժամկետ բեռնվածության, փոփոխական լարումների և արտաքին ազդեցությունների պայմաններում։ Հեղինակը ներկայացնում է ռեոլոգիական մոդելների կառուցման մոտեցումներ՝ հիմնված մեխանիկական անալոգիաների, դիֆերենցիալ հավասարումների և կոնստիտուտիվ օրենքների վրա, որոնք հնարավորություն են տալիս նկարագրել շինարարական նյութերի ոչ գծային վարքագիծը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բետոնի, ասֆալտի, պոլիմերային և կոմպոզիտային նյութերի ժամանակային կախված դեֆորմացիաներին, սողքին, հանգստացման գործընթացներին և մնացորդային դեֆորմացիաների ձևավորմանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են նաև թվային մոդելավորման մեթոդներ և հաշվարկային ալգորիթմներ, որոնք կիրառվում են ինժեներական կառուցվածքների հուսալիության գնահատման և կանխատեսման համար։ Հետազոտության արդյունքները կարևոր են շինարարական մեխանիկայի, նյութագիտության և ինժեներական նախագծման ոլորտների համար՝ նպաստելով ավելի ճշգրիտ հաշվարկային մոդելների ստեղծմանը և կառուցվածքների դիմացկունության բարձրացմանը։
Updated: 2026-08-27
History
Transmitting and circulating the Late Antique and Byzantine worlds
Աշխատությունը նվիրված է ուշ անտիկ և բյուզանդական աշխարհներում գաղափարների, մարդկանց, տեքստերի, կրոնական պատկերացումների, մշակութային ձևերի և նյութական արժեքների փոխանցման ու շրջանառության գործընթացների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն մեխանիզմներն են, որոնց միջոցով տարբեր տարածաշրջանների, համայնքների և մշակութային միջավայրերի միջև տեղի են ունեցել գիտելիքի, գրականության, հավատալիքների, գեղարվեստական ավանդույթների և սոցիալական փորձի փոխանակումներ։ Ուշ անտիկ աշխարհը ներկայացվում է որպես ակտիվ շփումների և փոխազդեցությունների տարածք, որտեղ Հռոմեական կայսրության, Մերձավոր Արևելքի, Միջերկրածովյան ավազանի և հետագայում բյուզանդական քաղաքական ու մշակութային տարածքի միջև ձևավորվել են բազմազան կապեր։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ձեռագրերի և գրական տեքստերի տարածման ուղիները, թարգմանական գործունեությունը, բանավոր և գրավոր ավանդույթների փոխանցումը, ինչպես նաև կրոնական գաղափարների և աստվածաբանական հասկացությունների տարածումն ու վերափոխումը տարբեր հասարակություններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ մշակութային փոխանցումը սովորաբար չի սահմանափակվում տեղեկատվության պարզ վերարտադրմամբ․ փոխադրվող գաղափարները, տեքստերը կամ խորհրդանշական ձևերը նոր միջավայրերում կարող են վերաիմաստավորվել, հարմարեցվել տեղական պայմաններին և ձեռք բերել նոր նշանակություններ։ Կարևոր ուղղություն է նաև մարդկանց և համայնքների շարժունակության ուսումնասիրությունը՝ ուխտավորների, հոգևորականների, վաճառականների, դիվանագետների, գիտնականների և այլ խմբերի միջոցով տարբեր մշակութային տարածքների միջև կապերի ձևավորման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև առևտրային ճանապարհներին, քաղաքային կենտրոններին, կրոնական հաստատություններին և կրթական միջավայրերին՝ որպես մշակութային շրջանառության հիմնական հանգույցների։ Տարբեր աղբյուրների համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ոչ միայն ազդեցությունների ուղղությունները, այլև փոխազդեցությունների երկկողմ կամ բազմակողմ բնույթը։ Այս մոտեցումը կարևոր է ուշ անտիկ և բյուզանդական հասարակությունների պատմությունը ավելի լայն միջմշակութային համատեքստում հասկանալու համար՝ խուսափելով դրանք մեկուսացված քաղաքակրթությունների տեսքով դիտարկելուց։ Աշխատությունը կարող է արժեքավոր լինել նաև քրիստոնեության տարածման, միջնադարյան մտավոր մշակույթի ձևավորման, թարգմանական շարժումների և Միջերկրածովյան ու Մերձավոր Արևելքի հասարակությունների փոխկապակցվածության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, բյուզանդագետներին, դասական աշխարհի մասնագետներին, կրոնի և մշակույթի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ձեռագրագետներին, գրականագետներին և ուշ անտիկ ու միջնադարյան աշխարհի մշակութային փոխազդեցություններով հետաքրքրվող ընթերցողներին։
Updated: 2026-09-14
Biology
Նորագույն ջրաշիթային հիդրոպոնիկայի պայմաններում մի քանի եթերայուղատու մշակաբույսերի առանձնահատկությունները և աճեցման կենսատեխնոլոգիայի մշակումը
Գիրքը նվիրված է նորագույն ջրաշիթային հիդրոպոնիկ համակարգերի պայմաններում եթերայուղատու մշակաբույսերի աճեցման առանձնահատկությունների և կենսատեխնոլոգիական մեթոդների ուսումնասիրմանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են առանց հողի մշակության ժամանակակից տեխնոլոգիաները, դրանց կիրառման առավելությունները և ազդեցությունը բույսերի աճի, զարգացման ու կենսաբանական ակտիվ նյութերի կուտակման գործընթացների վրա։ Հեղինակը ուսումնասիրում է տարբեր եթերայուղատու մշակաբույսերի ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունները, սնուցման պայմանները, աճեցման ռեժիմները և բարձր արդյունավետությամբ արտադրության կազմակերպման հնարավորությունները։ Ներկայացվում են փորձարարական տվյալներ և գործնական մոտեցումներ, որոնք ուղղված են բույսերի բերքատվության, որակական հատկանիշների և եթերայուղերի ստացման արդյունավետության բարձրացմանը։ Աշխատությունը արժեքավոր աղբյուր է բուսաբանների, գյուղատնտեսների, կենսատեխնոլոգների, հետազոտողների, ուսանողների և ջերմատնային ու հիդրոպոնիկ արտադրությամբ հետաքրքրվող մասնագետների համար։
Updated: 2026-09-12
Medicine
Повторные оперативные вмешательства после ушивания перфоративных язв желудка и двенадцатиперстной кишки
Աշխատությունը նվիրված է ստամոքսի և տասներկումատնյա աղու պերֆորացված խոցերի առաջնային վիրահատական բուժումից հետո կրկնակի օպերատիվ միջամտությունների անհրաժեշտության, պատճառների, կլինիկական դրսևորումների և բուժական մարտավարության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն բարդություններն են, որոնք կարող են առաջանալ խոցային պերֆորացիայի վիրահատական փակման և հետվիրահատական շրջանի ընթացքում և որոնց դեպքում անհրաժեշտ է կրկին դիմել վիրաբուժական միջամտության։ Աշխատության շրջանակում կարող են վերլուծվել կրկնակի վիրահատությունների հիմնական պատճառները, այդ թվում՝ կարերի անբավարարությունը, պերֆորացիայի կրկնակի բացվելը, որովայնի խոռոչում շարունակվող կամ զարգացող վարակային գործընթացները, պերիտոնիտը, աբսցեսների առաջացումը, ինչպես նաև այլ տեղային և ընդհանուր հետվիրահատական բարդություններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հիվանդների վիճակի վաղ գնահատմանը, քանի որ կրկնակի միջամտության ժամանակին որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ բարդությունների հետագա զարգացման և բուժման արդյունքների համար։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են դիտարկվել հիվանդների նախավիրահատական և հետվիրահատական կլինիկական տվյալները, պերֆորացիայի տեղակայումը և չափերը, պերիտոնիտի տարածվածությունը, առաջնային վիրահատության մեթոդը, հիվանդության տևողությունը և ուղեկցող հիվանդությունները։ Կարևոր ուղղություն է նաև հետվիրահատական շրջանում հիվանդի վիճակի դինամիկ հսկողությունը՝ որովայնային ցավի, ջերմության, հեմոդինամիկ փոփոխությունների, լաբորատոր ցուցանիշների և այլ կլինիկական նշանների գնահատմամբ։ Անհրաժեշտության դեպքում կարող են ուսումնասիրվել նաև պատկերային ախտորոշման մեթոդների հնարավորությունները՝ որովայնի խոռոչում բարդությունների հայտնաբերման և կրկնակի վիրահատության ցուցումների հստակեցման նպատակով։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ տարբեր կրկնակի վիրահատական մոտեցումների ընտրությանը՝ կախված առաջացած բարդության բնույթից, հիվանդի ընդհանուր վիճակից և որովայնի խոռոչում առկա փոփոխությունների տարածվածությունից։ Միաժամանակ քննարկվում են հետվիրահատական ինտենսիվ թերապիայի, հակամանրէային բուժման, սնուցման, ջրա-էլեկտրոլիտային հավասարակշռության վերականգնման և այլ համալիր միջոցառումների նշանակությունը։ Հետազոտության կարևոր խնդիրներից է նաև կրկնակի վիրահատությունների ռիսկի գործոնների բացահայտումը, ինչը կարող է նպաստել առաջնային բուժման արդյունքների բարելավմանը և ծանր բարդությունների կանխարգելմանը։ Տվյալների վերլուծությունը կարող է հնարավորություն տալ գնահատելու կրկնակի միջամտությունների հաճախականությունը, դրանց արդյունքները, հետվիրահատական մահացության և բարդությունների ցուցանիշները, ինչպես նաև տարբեր բուժական մարտավարությունների արդյունավետությունը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել ընդհանուր և որովայնային վիրաբույժներին, շտապ բժշկության մասնագետներին, անեսթեզիոլոգ-ռեանիմատոլոգներին, գաստրոէնտերոլոգներին և բժշկական բուհերի ուսանողներին ու հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը նպատակ ունի համակարգված կերպով ներկայացնել պերֆորացված ստամոքսի և տասներկումատնյա աղու խոցերի առաջնային կարումից հետո կրկնակի վիրահատական միջամտությունների պատճառները, ախտորոշման և բուժման առանձնահատկությունները՝ ընդգծելով բարդությունների վաղ հայտնաբերման, ճիշտ վիրաբուժական մարտավարության և համալիր հետվիրահատական հսկողության նշանակությունը բուժման բարենպաստ արդյունքների ապահովման գործում։
Updated: 2026-09-16
Mathematics
Исследование электронных и оптических свойств неоднородных систем
Այս աշխատությունը նվիրված է ոչ համասեռ համակարգերի էլեկտրոնային և օպտիկական հատկությունների տեսական և փորձարարական ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունների և ֆիզիկական բնութագրերի միջև առկա փոխկապակցվածությունը։ Ոչ համասեռ համակարգերը ներառում են տարբեր նյութերից, փուլերից կամ կառուցվածքային բաղադրիչներից կազմված միջավայրեր, որոնց հատկությունները կարող են էապես տարբերվել միատարր նյութերի հատկություններից։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում է այն հարցը, թե համակարգի ներքին անհամասեռությունը, բաղադրիչների տարածական բաշխումը, միջերեսները և կառուցվածքային տատանումները ինչպես են ազդում էլեկտրոնների շարժի, էներգետիկ վիճակների և էլեկտրամագնիսական ճառագայթման հետ նյութի փոխազդեցության վրա։ Էլեկտրոնային հատկությունների ուսումնասիրության ընթացքում կարող են դիտարկվել էներգետիկ մակարդակների կառուցվածքը, լիցքակիրների տեղաբաշխումը և շարժունակությունը, հաղորդականության առանձնահատկությունները, ինչպես նաև միջավայրի կառուցվածքային պարամետրերի ազդեցությունը էլեկտրոնային վիճակների ձևավորման վրա։ Օպտիկական հատկությունների տեսանկյունից ուշադրություն է դարձվում լույսի կլանմանը, անդրադարձմանը, անցմանը, ցրմանը և նյութի հետ փոխազդեցության այլ երևույթներին։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում այն հանգամանքը, որ կառուցվածքային անհամասեռությունները կարող են առաջացնել նոր օպտիկական և էլեկտրոնային երևույթներ, որոնք բացակայում են միատարր համակարգերում։ Աշխատության մեջ կարող են կիրառվել քվանտային մեխանիկայի, պինդ մարմնի ֆիզիկայի, էլեկտրադինամիկայի և վիճակագրական ֆիզիկայի տեսական մեթոդներ՝ համակարգերի հատկությունները մաթեմատիկական մոդելների միջոցով նկարագրելու համար։ Կարող են ուսումնասիրվել նաև նյութի բաղադրության, կառուցվածքային չափերի, միջավայրի դիէլեկտրական հատկությունների և այլ պարամետրերի ազդեցությունը դիտարկվող ֆիզիկական բնութագրերի վրա։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել բարդ նյութերի էլեկտրոնային կառուցվածքի և օպտիկական արձագանքի ավելի խոր ըմբռնմանը, ինչպես նաև նոր ֆունկցիոնալ նյութերի և միկրո- ու նանոկառուցվածքների հատկությունների կանխատեսմանը։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր նշանակություն ունեն ժամանակակից օպտոէլեկտրոնիկայի, ֆոտոնիկայի, կիսահաղորդչային տեխնոլոգիաների, սենսորային համակարգերի և նյութերի ֆիզիկայի զարգացման համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել ֆիզիկոսների, նյութագետների, օպտիկայի և ֆոտոնիկայի մասնագետների, էլեկտրոնիկայի ոլորտի հետազոտողների, ասպիրանտների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։
Updated: 2026-09-11