Transmitting and circulating the Late Antique and Byzantine worlds

Педагогика

Աշխատանքը նվիրված է 1800-1920 թվականների ընթացքում հայ մանկավարժության մեջ բուսաբանության առարկայի բովանդակության ձևավորման և դրա դասավանդման մեթոդիկայի հիմնախնդիրների պատմական ու մանկավարժական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է, թե ինչպես է տվյալ ժամանակաշրջանում հայ կրթական միջավայրում ձևավորվել բնագիտական գիտելիքների, մասնավորապես բուսաբանական գիտելիքների ուսուցման անհրաժեշտությունը, ինչ բովանդակություն է ներառվել ուսումնական ծրագրերում և ինչ մեթոդներով է իրականացվել դրա փոխանցումը սովորողներին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու հայ մանկավարժական մտքի զարգացմանը՝ սկսած XIX դարի սկզբի կրթական գործընթացներից մինչև XX դարի առաջին տասնամյակները, երբ բնագիտական կրթությունը աստիճանաբար ձեռք էր բերում ավելի համակարգված բնույթ։ Աշխատանքում կարող են վերլուծվել հայ մանկավարժների և կրթական գործիչների հայացքները բնության ուսումնասիրման, բուսաբանության ուսուցման նպատակների և երեխաների գիտական աշխարհայացքի ձևավորման վերաբերյալ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բուսաբանական նյութի ընտրության և դասակարգման սկզբունքներին, ուսուցման հաջորդականությանը, տեսական գիտելիքների և գործնական գործունեության հարաբերակցությանը։ Կարևորվում են դիտարկումը, փորձը, բնության անմիջական ուսումնասիրությունը, հերբարիումների օգտագործումը, բույսերի ճանաչումը և այլ տեսակի գործնական աշխատանքները, որոնք կարող էին նպաստել սովորողների հետաքրքրության և ինքնուրույն ճանաչողական գործունեության զարգացմանը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նաև ուսուցման մեթոդների կապը տվյալ ժամանակաշրջանի մանկավարժական առաջադեմ գաղափարների հետ՝ հաշվի առնելով աշակերտակենտրոնության, տեսանելիության, մատչելիության և գիտականության սկզբունքների զարգացումը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև հայալեզու դասագրքերի, ուսումնական ձեռնարկների և մեթոդական գրականության ձևավորմանը, դրանց բովանդակությանը և բուսաբանության դասավանդման գործընթացում ունեցած դերին։ Միաժամանակ դիտարկվում է այն խնդիրը, թե ինչպես են ազգային կրթական պահանջները, բնաշխարհի առանձնահատկությունները և հայերեն մասնագիտական բառապաշարի ձևավորումը ազդել բուսաբանական կրթության զարգացման վրա։ Ժամանակաշրջանի կրթական գործընթացի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ինչպես ձեռքբերումները, այնպես էլ առկա դժվարությունները՝ ուսումնական նյութի մատչելիության, ուսուցիչների պատրաստվածության, դասագրքային ապահովվածության և գործնական ուսուցման կազմակերպման ոլորտներում։ Արդյունքում աշխատանքը ներկայացնում է բուսաբանության դասավանդման մեթոդիկայի պատմական զարգացման ամբողջական պատկերը և ցույց է տալիս դրա տեղը հայ մանկավարժական մտքի ընդհանուր զարգացման համատեքստում։ Հետազոտությունը կարող է արժեքավոր լինել հայ մանկավարժության պատմությամբ, բնագիտական կրթության զարգացմամբ, կենսաբանության դասավանդման մեթոդիկայով և XIX-XX դարերի հայկական կրթական ժառանգությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների, ուսուցիչների և ուսանողների համար։

Литература

Աշխատության վերնագիրը միավորում է «Գրոց ու բրոց» արտահայտությունը և հայ ժողովրդական հերոսական էպոսի կարևորագույն կերպարների ու դրվագների՝ Սասունցի Դավթի և Մհերի դռան հիշատակումը։ Սասունցի Դավթի մասին ավանդազրույցները հայ բանավոր ստեղծագործության ամենանշանակալի ժառանգություններից են, որոնցում արտացոլվել են ժողովրդի պատմական հիշողությունը, ազատության ձգտումը, արդարության ընկալումները և հերոսական իդեալները։ Հայկական էպոսում Դավթի կերպարը մարմնավորում է քաջությունը, ինքնուրույնությունը և բռնության դեմ պայքարի գաղափարը, իսկ Մհերի դուռը կապված է էպոսի առասպելական աշխարհի, հերոսական ժառանգության և ժողովրդի ապագայի վերաբերյալ պատկերացումների հետ։ Այս թեմաների հիշատակումը ստեղծագործությունը կապում է հայ բանահյուսական ավանդույթի, ազգային դյուցազներգության և դրա գրական մեկնաբանությունների հետ։ «Գրոց ու բրոց» ձևակերպումը կարող է մատնանշել գրավոր խոսքի, պատմողական նյութի կամ տարբեր գրական անդրադարձների հետ առնչություն, սակայն դրա ճշգրիտ նշանակությունը պետք է որոշել բնագրի բովանդակության հիման վրա։ Հայ ժողովրդական էպոսի ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն գրականագիտական, այլև պատմամշակութային տեսանկյունից, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ազգային ինքնության, հասարակական արժեքների և բանավոր ավանդության փոխանցման առանձնահատկությունները։ Այս հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ էպոսագիտության, ժողովրդական ստեղծագործության գրավոր մշակման և 19-րդ դարի հայ գրական-մշակութային կյանքի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել հայ բանահյուսությամբ, ազգային էպոսի պատմությամբ և հայ գրական ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է տարածքային տնտեսության զարգացման և կառավարման համակարգի կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության Տավուշի մարզի սոցիալ-տնտեսական առանձնահատկությունների օրինակով։ Հետազոտության առանցքում տարածքային զարգացման ներուժի գնահատումը, առկա ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումը, տնտեսության ճյուղային կառուցվածքի բարելավումը և կառավարման մեխանիզմների արդյունավետության բարձրացումն են։ Մարզային տնտեսությունը դիտարկվում է որպես փոխկապակցված համակարգ, որի զարգացման վրա ազդեցություն ունեն բնական և մարդկային ռեսուրսները, բնակավայրերի կառուցվածքը, ենթակառուցվածքները, ձեռնարկատիրական միջավայրը, ներդրումային հնարավորությունները և պետական ու տեղական կառավարման ինստիտուտների գործունեությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տարածքային տնտեսական անհամաչափությունների, զբաղվածության, բնակչության եկամուտների, արտադրական ներուժի և գործարար ակտիվության հետ կապված խնդիրների բացահայտմանը։ Քննվում են գյուղատնտեսության, արդյունաբերության, ծառայությունների, զբոսաշրջության և այլ տնտեսական ուղղությունների զարգացման հնարավորությունները՝ հաշվի առնելով մարզի ռեսուրսային ու աշխարհագրական առանձնահատկությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ներդրումային միջավայրի գնահատումը և այն գործոնների բացահայտումը, որոնք կարող են խթանել կամ սահմանափակել մասնավոր ներդրումների ներգրավումը, փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացումը և նոր աշխատատեղերի ստեղծումը։ Կարևորվում է նաև տրանսպորտային, ինժեներական և սոցիալական ենթակառուցվածքների դերը տարածքային տնտեսական ակտիվության ապահովման գործում։ Կառավարման համակարգի ուսումնասիրության շրջանակում կարող են քննվել պետական տարածքային կառավարման և տեղական ինքնակառավարման մարմինների գործառույթները, դրանց միջև համագործակցությունը, զարգացման ծրագրերի մշակման և իրականացման մեխանիզմները, ինչպես նաև համայնքների մասնակցությունը տնտեսական առաջնահերթությունների որոշմանը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ռազմավարական պլանավորման, ծրագրային բյուջետավորման, տարածքային ռեսուրսների հաշվառման և զարգացման արդյունքների գնահատման մեթոդների կատարելագործմանը։ Տավուշի մարզի օրինակը հնարավորություն է տալիս ընդհանուր տեսական մոտեցումները դիտարկել կոնկրետ տարածքային պայմաններում՝ բացահայտելով զարգացման ներքին հնարավորությունները և կառուցվածքային սահմանափակումները։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել սոցիալ-տնտեսական ցուցանիշների համեմատական վերլուծություն, առանձին համայնքների զարգացման առանձնահատկությունների գնահատում և տարածքային կառավարման արդյունավետության բարձրացման հնարավոր ուղղությունների հիմնավորում։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի մարզային և համայնքային զարգացման քաղաքականության, տարածքային պլանավորման և կառավարման համակարգերի ուսումնասիրության համար՝ նպաստելով տարածքային ռեսուրսների առավել արդյունավետ օգտագործման և երկարաժամկետ սոցիալ-տնտեսական զարգացման վերաբերյալ մոտեցումների ձևավորմանը։

Экономика

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության մաքսային համակարգի ինստիտուցիոնալ զարգացման հիմնական ուղղությունների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով պետական կառավարման արդիականացման, տնտեսական անվտանգության ապահովման և արտաքին առևտրի արդյունավետ կարգավորման խնդիրները։ Գրքում վերլուծվում է մաքսային վարչարարության էվոլյուցիան Հայաստանի անկախությունից հետո, դրա իրավական և կազմակերպչական հիմքերը, ինչպես նաև այն բարեփոխումները, որոնք ուղղված են համակարգի թափանցիկության բարձրացմանը և կոռուպցիոն ռիսկերի նվազեցմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մաքսային ընթացակարգերի պարզեցման, թվայնացման և միջազգային ստանդարտներին համապատասխանեցման գործընթացներին՝ ներառյալ էլեկտրոնային հայտարարագրման համակարգերի ներդրումը և ռիսկերի կառավարման մեխանիզմների զարգացումը։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև արտաքին առևտրի ազատականացման և տարածաշրջանային ինտեգրացիոն գործընթացների ազդեցությունը մաքսային քաղաքականության վրա, ինչպես նաև մաքսային ծառայության մարդկային ռեսուրսների պատրաստվածության և ինստիտուցիոնալ կարողությունների ամրապնդման հարցերը։ Վերլուծության հիմքում դրվում են ինչպես իրավական, այնպես էլ տնտեսական մոտեցումներ՝ նպատակ ունենալով բացահայտել այն հիմնական գործոնները, որոնք ձևավորում են ժամանակակից արդյունավետ մաքսային համակարգ։

Другие предметы

Հրատարակությունը 1865 թվականի համար նախատեսված օրացույց է, որը միավորում է ժամանակի հաշվարկման և եղանակային կանխատեսումների վերաբերյալ նյութեր։ Այն ներառում է տարվա օրերի, ամիսների և ամսաթվերի համակարգված ներկայացում՝ ըստ քրիստոնեական և հայկական թվականության, ինչպես նաև օդերևութաբանական բնույթի կանխատեսումներ։ Օրացույցները 19-րդ դարի հասարակական և կենցաղային կյանքում կարևոր նշանակություն ունեին՝ ծառայելով որպես ժամանակի կազմակերպման, տոնական ու հիշատակային օրերի որոշման և առօրյա գործունեության պլանավորման գործնական միջոցներ։ Եղանակային կանխատեսումների ներառումը հրատարակությանը հաղորդում է նաև ճանաչողական և կենցաղային բնույթ, քանի որ եղանակի փոփոխությունների մասին պատկերացումները կարևոր էին հատկապես գյուղատնտեսական աշխատանքների, ճանապարհորդությունների և առօրյա զբաղմունքների կազմակերպման համար։ Այդ կանխատեսումները կարելի է դիտարկել նաև ժամանակաշրջանի ժողովրդական գիտելիքների և բնության երևույթների մեկնաբանման ավանդույթների համատեքստում՝ տարբերակելով դրանք ժամանակակից գիտական օդերևութաբանական մեթոդներից։ Հրատարակությունը արժեքավոր նյութ է ներկայացնում 19-րդ դարի հայ օրացուցային գրականության, ժամանակի հաշվարկման ավանդույթների, հայկական և քրիստոնեական թվականությունների կիրառության, ինչպես նաև հայ հասարակության կենցաղային ու մշակութային պատմության ուսումնասիրության համար։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է ընդհանուր անիզոտրոպ հատկություններով օժտված բարակ կառուցվածքային տարրերի սեփական և հարկադրական տատանումների սահմանային խնդիրների ասիմպտոտիկ լուծումների կառուցմանն ու դրանց մեխանիկական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում այնպիսի մաթեմատիկական մոդելների վերլուծությունն է, որոնցում նյութի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունները տարբեր ուղղություններով տարբեր են, ինչի հետևանքով տատանողական գործընթացների նկարագրությունը զգալիորեն բարդանում է իզոտրոպ մարմինների համեմատ։ Քննվում են շարժման համապատասխան դիֆերենցիալ հավասարումները, սահմանային պայմանները և կառուցվածքի երկրաչափական ու նյութական պարամետրերի ազդեցությունը տատանումների բնույթի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում սեփական տատանումների խնդիրներին, որոնց ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս որոշել համակարգի բնական հաճախականությունների և տատանման ձևերի վարքագիծը։ Միաժամանակ դիտարկվում են արտաքին ժամանակային ազդեցությունների հետևանքով առաջացող հարկադրական տատանումները՝ կարևորելով գրգռող ուժերի հաճախականության և համակարգի սեփական դինամիկական հատկությունների փոխազդեցությունը։ Ասիմպտոտիկ մեթոդները կիրառվում են հատկապես այն դեպքերում, երբ կառուցվածքի երկրաչափական չափերի միջև առկա է էական տարբերություն կամ խնդրում կարելի է առանձնացնել փոքր պարամետր, ինչը հնարավորություն է տալիս բարդ սահմանային խնդիրը ներկայացնել ավելի պարզ մոտարկումների հաջորդականությամբ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է լուծումների վարքագծի ուսումնասիրությունը կառուցվածքի եզրային հատվածներում, որտեղ սահմանային պայմանների ազդեցությամբ կարող են ձևավորվել ընդհանուր դաշտից տարբերվող տեղային երևույթներ։ Քննվում է նաև անիզոտրոպության աստիճանի և ուղղությունների ազդեցությունը լարումների, տեղաշարժերի, տատանման ձևերի և հաճախականությունների վրա։ Ստացված անալիտիկ ու ասիմպտոտիկ արդյունքները կարող են օգտագործվել թվային հաշվարկների ճշտության գնահատման և ավելի բարդ կառուցվածքային մոդելների ուսումնասիրության համար։ Նման խնդիրներն ունեն կիրառական նշանակություն մեքենաշինության, ավիացիոն և տիեզերական կառուցվածքների, շինարարության ու կոմպոզիտային նյութերից պատրաստված տարրերի դինամիկական հաշվարկներում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է առաձգականության տեսության, կառուցվածքների դինամիկայի, տատանումների տեսության և ասիմպտոտիկ վերլուծության մեթոդները՝ ուղղված անիզոտրոպ շերտերի ու թիթեղների դինամիկական վարքագծի առավել ամբողջական մաթեմատիկական նկարագրությանը։