Նոր գրքեր։ Հասարակական-քաղաքական գիտություններ։ Բանասիրական գիտություններ: Լեզվաբանություն։ Գրականագիտություն: Պատմական գիտություններ: Պատմություն: Աշխարհագրություն: (Ինֆորմացիոն ցանկ) = Новые книги։ Общественно-политические науки։ Филологич (1973, թիվ 8)

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության զբոսաշրջության ոլորտում ներդրումային գործընթացների կառավարման տեսական, մեթոդական և կիրառական խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով ներդրումային միջավայրի բարելավմանը, ֆինանսական ռեսուրսների արդյունավետ ներգրավմանը և դրանց նպատակային օգտագործմանը։ Զբոսաշրջությունը դիտարկվում է որպես տնտեսության այն ոլորտներից մեկը, որի կայուն զարգացումը զգալիորեն կախված է ենթակառուցվածքների արդիականացման, ծառայությունների որակի բարձրացման, նոր զբոսաշրջային արդյունքների ստեղծման և մասնավոր ձեռնարկատիրության զարգացման համար անհրաժեշտ ներդրումներից։ Քննության են առնվում ներդրումների տնտեսական էությունը, դրանց դասակարգման հիմնական մոտեցումները և զբոսաշրջային գործունեության առանձնահատկություններով պայմանավորված ներդրումային որոշումների բնույթը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ներքին և օտարերկրյա ներդրումների ներգրավման հնարավորություններին, մասնավոր կապիտալի, պետական ֆինանսավորման և համատեղ ներդրումային ծրագրերի նշանակությանը։ Ուսումնասիրվում են ներդրումային գրավչության վրա ազդող մակրոտնտեսական և ոլորտային գործոնները՝ տնտեսական կայունությունը, իրավական և հարկային միջավայրը, գործարար պայմանները, ենթակառուցվածքների զարգացվածությունը, զբոսաշրջային պահանջարկը, մարդկային ռեսուրսների առկայությունը և ներդրումային ռիսկերի մակարդակը։ Կարևորվում է Հայաստանի զբոսաշրջային ներուժի գնահատումը և դրա վերածումը տնտեսապես կենսունակ ներդրումային նախագծերի։ Բնական, պատմամշակութային և հանգստի ռեսուրսների առկայությունը ինքնին բավարար պայման չի համարվում ներդրումային ակտիվության համար, քանի որ դրանց արդյունավետ օգտագործումը պահանջում է համապատասխան ճանապարհային, տրանսպորտային, հյուրանոցային, տեղեկատվական և սպասարկման ենթակառուցվածքների ձևավորում։ Առանձին քննության առարկա են զբոսաշրջային ենթակառուցվածքներում ներդրումների ուղղությունները՝ հյուրանոցային տնտեսության, հանգստի համալիրների, սննդի և սպասարկման կազմակերպությունների, տրանսպորտային ծառայությունների, զբոսաշրջային երթուղիների և այցելուների սպասարկման այլ համակարգերի զարգացումը։ Դիտարկվում է ներդրումային ծրագրերի տարածքային բաշխման խնդիրը՝ կարևորելով զբոսաշրջային ակտիվության ոչ միայն մայրաքաղաքում, այլև մարզերում ընդլայնման անհրաժեշտությունը։ Տարածքային հավասարակշռված ներդրումային քաղաքականությունը կարող է նպաստել տեղական զբոսաշրջային ռեսուրսների տնտեսական օգտագործմանը, նոր աշխատատեղերի ստեղծմանը, փոքր ու միջին ձեռնարկատիրության զարգացմանը և համայնքների եկամտային հնարավորությունների ընդլայնմանը։ Ուսումնասիրվում են ներդրումային նախագծերի մշակման, ընտրության և արդյունավետության գնահատման մեթոդները։ Կարևորվում են նախագծի իրականացման համար անհրաժեշտ կապիտալի ծավալի, սպասվող եկամուտների, ծախսերի, վերադարձելիության ժամկետի, շահութաբերության և ռիսկերի գնահատման խնդիրները։ Ներդրումային որոշումների հիմնավորվածությունը կապվում է զբոսաշրջային պահանջարկի կանխատեսման, շուկայի ուսումնասիրության և հնարավոր այցելուների թիրախային խմբերի ճիշտ որոշման հետ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ներդրումային ռիսկերի կառավարմանը։ Զբոսաշրջության ոլորտը զգայուն է տնտեսական տատանումների, սեզոնայնության, տրանսպորտային հասանելիության փոփոխությունների, տարածաշրջանային անկայունության և արտաքին պահանջարկի փոփոխությունների նկատմամբ, ինչի պատճառով ներդրումային նախագծերի մշակման ընթացքում անհրաժեշտ է գնահատել տարբեր հնարավոր սցենարներ և ապահովել ռիսկերի նվազեցման համապատասխան մեխանիզմներ։ Քննության է առնվում պետության դերը բարենպաստ ներդրումային միջավայրի ձևավորման գործում։ Կարևորվում են ոլորտային ռազմավարության հստակությունը, ներդրողների իրավունքների պաշտպանությունը, վարչարարական ընթացակարգերի պարզեցումը, մրցակցային միջավայրի ապահովումը և ներդրումային նախաձեռնությունների համար անհրաժեշտ տեղեկատվության հասանելիությունը։ Պետական քաղաքականության արդյունավետությունը դիտարկվում է նաև ենթակառուցվածքային ծրագրերի իրականացման և մասնավոր հատվածի ներդրումային ակտիվությունը խթանող պայմանների ստեղծման տեսանկյունից։ Առանձին նշանակություն է տրվում պետություն-մասնավոր հատված համագործակցության մեխանիզմներին, որոնց միջոցով հնարավոր է իրականացնել մեծածավալ ծրագրեր և համատեղել պետական կառավարման հնարավորությունները մասնավոր հատվածի ֆինանսական, տեխնոլոգիական ու կառավարչական ռեսուրսների հետ։ Ուսումնասիրվում են նաև փոքր և միջին ձեռնարկությունների ներդրումային հնարավորությունները, քանի որ զբոսաշրջային ծառայությունների զգալի մասը կարող է ձևավորվել հյուրատների, ընտանեկան բիզնեսների, տեղական սննդի արտադրության, արհեստների, զբոսավարական ծառայությունների և այլ փոքր ձեռնարկատիրական նախաձեռնությունների միջոցով։ Այդ կազմակերպությունների համար կարևոր են ֆինանսավորման հասանելիությունը, վարկային պայմանները, մասնագիտական խորհրդատվությունը և ներդրումային ծրագրերի մշակման կարողությունների զարգացումը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում օտարերկրյա ներդրումների ներգրավման և միջազգային համագործակցության հնարավորություններին։ Դիտարկվում են ներդրողներին երկրի զբոսաշրջային ներուժի ներկայացման, ներդրումային առաջարկների ձևավորման, միջազգային շուկաներում ոլորտի ճանաչելիության բարձրացման և միջազգային զբոսաշրջային կազմակերպությունների ու գործարար կառույցների հետ համագործակցության նշանակությունը։ Կարևորվում է նաև ներդրումների և զբոսաշրջային ծառայությունների մրցունակության միջև կապը։ Նոր տեխնոլոգիաների, թվային ամրագրման համակարգերի, տեղեկատվական հարթակների, ժամանակակից կառավարման մեթոդների և սպասարկման նոր չափանիշների ներդրումը կարող է նպաստել ծառայությունների որակի բարձրացմանն ու զբոսաշրջային կազմակերպությունների արդյունավետության աճին։ Ներդրումային քաղաքականությունը դիտարկվում է նաև կայուն զբոսաշրջության սկզբունքների համատեքստում։ Զբոսաշրջային նախագծերի տնտեսական արդյունավետությունը անհրաժեշտ է համադրել բնական և մշակութային ժառանգության պահպանման, ռեսուրսների խնայող օգտագործման և տեղական համայնքների շահերի հետ։ Այդ մոտեցումը հատկապես կարևոր է բնական և պատմամշակութային արժեքներով հարուստ տարածքներում ներդրումային ծրագրեր իրականացնելիս։ Քննության են առնվում նաև մարդկային կապիտալում ներդրումների խնդիրները՝ մասնագիտական կրթության, վերապատրաստման, կառավարման հմտությունների և սպասարկման մշակույթի զարգացման տեսանկյունից։ Զբոսաշրջային ենթակառուցվածքների ֆիզիկական ընդլայնումը կարող է լիարժեք տնտեսական արդյունք ապահովել միայն համապատասխան մասնագիտական կարողությունների առկայության պայմաններում։ Ներդրումների կառավարման կատարելագործման ուղղությունները կարող են ներառել ոլորտային առաջնահերթությունների հստակեցումը, ներդրումային նախագծերի գնահատման միասնական մեխանիզմների զարգացումը, ֆինանսավորման աղբյուրների բազմազանեցումը, պետական և մասնավոր հատվածների համագործակցության ընդլայնումը, ներդրումային ռիսկերի համակարգված կառավարումը և մարզային ծրագրերի խթանումը։ Աշխատության կիրառական նշանակությունը պայմանավորված է զբոսաշրջության ոլորտում ներդրումային քաղաքականության արդյունավետության բարձրացման, ֆինանսական միջոցների առավել հիմնավորված բաշխման և երկրի զբոսաշրջային ներուժի տնտեսական օգտագործման համար համապատասխան առաջարկությունների մշակման հնարավորությամբ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել զբոսաշրջության կառավարման, ներդրումային քաղաքականության, տնտեսագիտության, տարածաշրջանային զարգացման և ծառայությունների ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների, պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցների, ձեռնարկատերերի, դասախոսների և ուսանողների համար։

Medicine

Գիտաբժշկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է քրոնիկական երակային անբավարարության պայմաններում ստորին վերջույթների տրոֆիկ խոցերի համալիր բուժման մեթոդների ուսումնասիրությանը՝ լազերային ճառագայթման կիրառմամբ։ Դիտարկվում են երակային արյան շրջանառության խանգարումների հետևանքով հյուսվածքներում առաջացող փոփոխությունները, խոցային ախտահարումների ձևավորման առանձնահատկությունները և դրանց բուժման հիմնական մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լազերային ազդեցության ներառմանը համալիր բուժման ծրագրում և դրա կիրառման հնարավորություններին վերքային գործընթացի տարբեր փուլերում։ Քննարկվում են բուժման արդյունավետության գնահատման կլինիկական չափանիշները, վերքի վիճակի փոփոխությունները, հյուսվածքների վերականգնման ընթացքը և բուժման տևողության հետ կապված ցուցանիշները։ Վերլուծվում է լազերային մեթոդի համադրումը պահպանողական բուժման այլ միջոցների հետ՝ ընդհանուր բուժական արդյունքների բարելավման տեսանկյունից։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հիվանդների վիճակի վերահսկման, բուժման եղանակի ընտրության և հնարավոր բարդությունների կանխարգելման նշանակությանը։ Նման հետազոտությունները կարևոր են քրոնիկական երակային հիվանդությունների հետևանքով առաջացած դժվար բուժվող վերքային ախտահարումների բուժման մեթոդների կատարելագործման և համալիր թերապիայի արդյունավետ կազմակերպման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել անոթային վիրաբույժների, վիրաբույժների, վերքաբուժության մասնագետների, ֆիզիոթերապևտների, բժշկական հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

History

Արևելյան Հայաստանի՝ Ռուսական կայսրության կազմում 1801–1867 թվականների վարչական բաժանումները հիմնված են կայսրության վարչական ռեֆորմների վրա, որոնք նպատակ ունեին newly annexed շրջանները ինտեգրել ընդհանուր կառավարման համակարգի մեջ և վերահսկել տնտեսական, ռազմական ու դատական գործընթացները։ 1801 թվականին Կարսի, Գյումրիի, Էրզրումի և հարակից շրջանների մասով Ռուսաստանը սկսեց իրականացնել վարչական միավորումների՝ օկրուգների և գուբեռնիաների համակարգը, որտեղ տեղական բնակչությունը բաժանվում էր գյուղացիության, քաղաքացիության և զինվորական ծառայության հիմնարար դասակարգերի միջև։ 1828–1829 թվականների ռուս-պարսկական և ռուս-թուրքական պայմանագրերից հետո՝ Արևելյան Հայաստանի մի շարք շրջաններ (Երևան, Նախիջևան, Գյուլիստանյան և Թիֆլիսի գուբերնիաների մասեր) դարձան կայսրության մի մասը, և սկսվեց նոր վարչական բաժանման մշակում՝ սահմանելով գավառներ, ստորադաս շրջաններ, ինչպես նաև գյուղական ու քաղաքային վարչակազմի ձևաչափեր։

Chemistry

Работа посвящена синтезу и исследованию свойств бензо[h]хиназолинов, содержащих спироциклический фрагмент, и направлена на разработку эффективных подходов к получению новых структурно сложных азотсодержащих гетероциклических соединений. В центре исследования находятся методы формирования хиназолинового каркаса, его сочетания со спироциклической системой и установление закономерностей, определяющих строение и свойства получаемых соединений. Особое внимание уделяется синтетическим превращениям исходных органических соединений, выбору реагентов и условий реакций, влияющих на направление циклизации, выход целевых продуктов и их структурную однородность. Спироциклический фрагмент представляет особый интерес, поскольку его включение в молекулярную структуру существенно изменяет пространственную организацию соединения и может влиять на физические, химические и биологические характеристики получаемых веществ. В работе исследуются особенности образования конденсированной бензо[h]хиназолиновой системы, содержащей атомы азота, и рассматриваются возможные механизмы протекания соответствующих реакций циклообразования. Существенное значение имеет подтверждение строения синтезированных соединений с помощью современных физико-химических методов анализа, позволяющих определить молекулярную структуру, состав и чистоту продуктов. Могут исследоваться спектроскопические характеристики, температурные параметры и другие физические свойства полученных веществ, а также их устойчивость и реакционная способность в различных условиях. Сравнение производных с различными заместителями позволяет выявлять взаимосвязь между строением молекулы и её свойствами и определять влияние электронных и пространственных факторов на ход синтеза. Работа может включать разработку универсальной или оптимизированной синтетической схемы, позволяющей получать серию структурно родственных соединений с различными характеристиками. Такой подход имеет значение для расширения химического пространства азотсодержащих гетероциклов и создания новых соединений, пригодных для дальнейших превращений. Бензо[h]хиназолиновая система представляет интерес также с точки зрения поиска веществ с потенциально ценными биологическими и фармакологическими свойствами, поскольку многие конденсированные азотсодержащие гетероциклы используются в качестве основы для разработки функционально активных органических соединений. При этом исследование прежде всего сосредоточено на синтетических закономерностях и физико-химической характеристике получаемых структур. Полученные результаты могут расширить представления о реакционной способности соответствующих исходных соединений, механизмах гетероциклизации и возможностях конструирования спироциклических гетероциклических систем. Работа представляет интерес для специалистов в области органической и медицинской химии, химии гетероциклических соединений, синтетической химии и молекулярного дизайна, а также для исследователей и студентов химических специальностей.

Pedagogy

«Կենցաղ կամ դաստիարակություն» վերնագիրը մատնանշում է մարդու առօրյա կյանքի, վարքագծի և դաստիարակության փոխկապակցվածության թեման։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ այն հարցին, թե ինչպես են ընտանեկան միջավայրը, հասարակական հարաբերությունները, սովորությունները և անձնական վարքը նպաստում մարդու բնավորության ու արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Վերնագրի հիման վրա կարելի է ենթադրել, որ գիրքը կարող էր ունենալ կրթական կամ բարոյախրատական ուղղվածություն՝ ընթերցողին ներկայացնելով կենցաղային վարքականոնների, անձնական պատասխանատվության, կարգապահության, բարեկրթության և ուրիշների նկատմամբ հարգալից վերաբերմունքի կարևորությունը։ Հնարավոր է, որ այնտեղ քննարկվել են նաև ընտանեկան դաստիարակության, երեխաների ու երիտասարդների վարքի ձևավորման, հասարակության մեջ ընդունված բարոյական նորմերի և առօրյա կյանքում դրանց կիրառման հարցեր։ Նման աշխատությունները կարող էին ծառայել որպես ուղեցույց ընտանիքների, ուսուցիչների և երիտասարդ ընթերցողների համար՝ նպաստելով ոչ միայն գիտելիքների ձեռքբերմանը, այլև վարքի ու մտածելակերպի ձևավորմանը։ Վերնագրում «կենցաղ» և «դաստիարակություն» հասկացությունների համադրությունը թույլ է տալիս ենթադրել, որ հեղինակը կարևորել է դաստիարակության դերը մարդու առօրյա կյանքի և հասարակական վարքի մեջ։ Այնուամենայնիվ, առանց գրքի բովանդակությանը կամ տիտղոսաթերթին ծանոթանալու հնարավոր չէ հաստատել՝ աշխատությունն իրականում ինչ թեմաներ է ընդգրկում, ում է ուղղված և ինչ մեթոդներով է ներկայացնում դաստիարակության հարցերը։

History

Աշխատությունը նվիրված է Հայկական հարցի քաղաքական և միջազգային-դիվանագիտական կողմերի քննությանը՝ այն դիտարկելով Օսմանյան կայսրությունում հայ բնակչության դրության, հայկական բարենորոգումների պահանջների և մեծ տերությունների քաղաքական շահերի փոխազդեցության համատեքստում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է խնդրի առաջացման պատմական նախադրյալների, դրա միջազգային բնույթ ստանալու գործընթացի և հնարավոր կարգավորման վերաբերյալ ձևավորված քաղաքական մոտեցումների վրա։ Քննության են առնվում հայ բնակչության իրավունքների և անվտանգության ապահովման, վարչական բարեփոխումների իրականացման, քաղաքական ներկայացվածության և ազգային պահանջների հետ կապված հարցերը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում եվրոպական տերությունների և Ռուսաստանի դիրքորոշումներին, նրանց դիվանագիտական նախաձեռնություններին և Օսմանյան կայսրության նկատմամբ իրականացվող քաղաքականությանը՝ ցույց տալով, որ հայկական խնդիրը սերտորեն կապված էր ժամանակաշրջանի միջազգային հարաբերությունների և աշխարհաքաղաքական մրցակցության հետ։ Անդրադարձ է կատարվում միջազգային պայմանագրերի, դիվանագիտական բանակցությունների և բարենորոգումների ծրագրերի նշանակությանը, ինչպես նաև դրանց իրականացման ընթացքում առաջացած հակասություններին և սահմանափակումներին։ Ուսումնասիրվում են հայկական քաղաքական ու հասարակական շրջանակներում ձևավորված տեսակետները, խնդրի կարգավորման վերաբերյալ տարբեր պատկերացումները և արտաքին քաղաքական պայմանների ազդեցությունը հայկական ազգային նպատակների վրա։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում այն հանգամանքին, որ խնդրի լուծման տարբեր ծրագրեր կարող էին հիմնվել քաղաքական ինքնավարության, բարենորոգումների, միջազգային երաշխիքների կամ այլ քաղաքական մեխանիզմների վրա՝ կախված տվյալ ժամանակաշրջանի պատմական պայմաններից և հեղինակային դիրքորոշումից։ Նյութը հնարավորություն է տալիս հասկանալ, թե ինչպես էր հայկական խնդիրը ներկայացվում քաղաքական և հրապարակախոսական մտքում և ինչպիսի լուծումներ էին առաջարկվում տարբեր պատմական փուլերում։ Միաժամանակ աշխատությունը կարող է դիտարկվել որպես իր ստեղծման ժամանակաշրջանի քաղաքական մտածողությունն արտացոլող սկզբնաղբյուր, ուստի դրա դրույթները կարևոր է գնահատել համապատասխան պատմական միջավայրի և հեղինակի քաղաքական հայացքների հաշվառմամբ։ Այն արժեքավոր է Հայկական հարցի պատմության, հայ ժողովրդի ազգային-քաղաքական շարժումների, Օսմանյան կայսրության քաղաքականության և XIX–XX դարերի միջազգային հարաբերությունների ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Նյութը կարող է օգտակար լինել հայոց պատմությամբ, դիվանագիտության պատմությամբ, միջազգային հարաբերություններով, Հայկական հարցով և քաղաքական մտքի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների, պատմաբանների և ուսանողների համար։