Նոր գրքեր: Հասարակական-քաղաքական գիտություններ: Ինֆորմացիոն ցանկ=Новые книги: Обшественно-политические науки: Информационный указател (1981, թիվ 7)

Literature

Հայոց լեզու և գրականություն ոլորտի «Հայոց լեզու և հայ գրականություն շտեմարան 5»-ը բարձր և խորացված մակարդակի ուսումնական ու քննություններին նախապատրաստող առաջադրանքների հավաքածու է, որը նախատեսված է սովորողների լեզվական և գրականագիտական գիտելիքների համակարգման, խորացման և վերլուծական մտածողության զարգացման համար, այստեղ ընդգրկվում են բարդ քերականական կառուցվածքներ, շարահյուսական վերլուծություն, ուղղագրական և կետադրական նրբություններ, ինչպես նաև հայ գրականության դասական և ժամանակակից ստեղծագործությունների վերլուծություն, հեղինակների գաղափարական և գեղարվեստական առանձնահատկությունների մեկնաբանում, գրական ուղղությունների համեմատական ուսումնասիրություն և տեքստային վերլուծական առաջադրանքներ, շտեմարանի նյութերը հաճախ պահանջում են քննադատական մոտեցում, մեկնաբանություն և ինքնուրույն շարադրանք, որի նպատակն է զարգացնել գրագետ և վերլուծական խոսք, խորացնել ազգային գրականության և լեզվի կառուցվածքային ընկալումը, ինչպես նաև պատրաստել սովորողներին ավարտական և ընդունելության բարձր մակարդակի քննություններին՝ ապահովելով լեզվի և գրականության ամբողջական ու համակարգված իմացություն։

Economics

Գիրքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում լիզինգային հարաբերությունների կառավարման արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Աշխատությունում վերլուծվում են լիզինգի տնտեսական էությունը, դրա դերը ներդրումային գործընթացներում, ձեռնարկությունների ֆինանսավորման հնարավորությունները և տնտեսության զարգացման վրա ունեցած ազդեցությունը։ Քննարկվում են լիզինգային շուկայի ձևավորման առանձնահատկությունները, իրավական և կազմակերպական կարգավորման խնդիրները, ֆինանսական կառավարման մեխանիզմները, ինչպես նաև լիզինգային գործառնությունների արդյունավետության գնահատման չափանիշները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում լիզինգի զարգացման խոչընդոտներին, ռիսկերի կառավարմանը, ֆինանսական ռեսուրսների ներգրավման հնարավորություններին և ոլորտի կատարելագործման ուղղություններին Հայաստանի տնտեսական պայմաններում։ Ներկայացվում են առաջարկություններ, որոնք կարող են նպաստել լիզինգային ծառայությունների ընդլայնմանը, ձեռնարկատիրության խթանմանը և ներդրումային ակտիվության բարձրացմանը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսիստների, բանկային և վարկային ոլորտի մասնագետների, ձեռնարկատերերի, պետական կառավարման ներկայացուցիչների, գիտաշխատողների և տնտեսագիտական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

History

Հովհաննես Իսակովը հայազգի նշանավոր ռազմական գործիչ էր, նավատորմի ծովակալ և խորհրդային ռազմածովային ուժերի ամենահայտնի հրամանատարներից մեկը։ Նա ծնվել է Կարսում և դեռ երիտասարդ տարիքից հետաքրքրվել ռազմական գործով։ Իսակովը կրթություն է ստացել ռազմածովային ուսումնական հաստատություններում և աստիճանաբար բարձրացել ծառայողական սանդուղքով՝ դառնալով Խորհրդային Միության ամենահեղինակավոր ծովակալներից մեկը։ Նրա ռազմական գործունեությունը հատկապես մեծ նշանակություն ունեցավ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին, երբ նա մասնակցեց Խորհրդային Միության ռազմածովային ուժերի կազմակերպմանը և ռազմական գործողությունների ղեկավարմանը։ Հովհաննես Իսակովը հայտնի էր իր ռազմավարական մտածողությամբ, կազմակերպչական ունակություններով և զինվորների հանդեպ պատասխանատու վերաբերմունքով։ Պատերազմի ընթացքում նա ղեկավարել է կարևոր ռազմական գործողություններ և մեծ ներդրում ունեցել ծովային պաշտպանական համակարգերի ամրապնդման գործում։ Չնայած ծանր վիրավորվելուն և առողջական դժվարություններին՝ Իսակովը շարունակել է իր ծառայությունը և ակտիվ մասնակցություն ունեցել ռազմական ծրագրերի մշակմանը։ Նրա ծառայությունները բարձր գնահատվեցին խորհրդային իշխանությունների կողմից, և նա արժանացավ բազմաթիվ շքանշանների ու պարգևների։ Հովհաննես Իսակովը զբաղվել է նաև գիտական և գրական գործունեությամբ՝ գրելով ռազմածովային թեմաներով աշխատություններ և ուսումնասիրություններ։ Նա մեծ դեր է ունեցել խորհրդային ռազմածովային գիտության զարգացման մեջ և համարվել է փորձառու ռազմական տեսաբան։ Հովհաննես Իսակովի անունը հայ ժողովրդի պատմության մեջ մնացել է որպես խիզախ զինվորականի, հայրենասերի և բարձրակարգ հրամանատարի օրինակ։

Medicine

Այս աշխատությունը նվիրված է Արցախի տարածքում բժշկության զարգացման պատմությանը՝ հնագույն ժամանակներից մինչև 1941 թվականը։ Հետազոտությունը բժշկական գիտելիքների և բուժական պրակտիկաների ձևավորումն ու զարգացումը դիտարկում է տարածաշրջանի ընդհանուր պատմական, սոցիալական և մշակութային գործընթացների համատեքստում՝ փորձելով ներկայացնել, թե տարբեր ժամանակաշրջաններում ինչպես են մարդիկ հասկացել հիվանդությունների պատճառները, ինչպիսի բուժման միջոցներ են կիրառել և ինչ դեր են ունեցել ժողովրդական ու մասնագիտական բժշկության ավանդույթները։ Աշխատության վաղ շրջանին վերաբերող հատվածներում ուշադրություն է դարձվում հնագույն և միջնադարյան ժամանակաշրջաններում տարածված բուժական գիտելիքներին, բուժիչ բույսերի և բնական միջոցների կիրառմանը, վերքերի ու վնասվածքների բուժման փորձին, ինչպես նաև առողջության պահպանման հետ կապված ավանդական պատկերացումներին։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում միջնադարյան հայկական բժշկական մշակույթի ուսումնասիրությունը, որի շրջանակում բժշկական գիտելիքը զարգացել է ձեռագրային ավանդույթի, վանական կրթության և բժշկագիտական աշխատությունների տարածման միջոցով։ Հետազոտության հաջորդ փուլերը վերաբերում են ավելի ուշ ժամանակաշրջաններին, երբ տարածաշրջանի սոցիալ-տնտեսական և քաղաքական փոփոխությունները իրենց ազդեցությունն են թողել բժշկական օգնության կազմակերպման, բուժական հաստատությունների և մասնագիտական բժշկության զարգացման վրա։ Ուսումնասիրվում են բժիշկների գործունեությունը, բժշկական գիտելիքների փոխանցման ձևերը, դեղաբանական միջոցների օգտագործումը և բնակչությանը բժշկական օգնություն տրամադրելու հնարավորությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ժողովրդական բժշկությանը, որը երկար ժամանակ պահպանել է կարևոր նշանակություն և ներառել է տեղական բուսական ու բնական ռեսուրսների օգտագործման, սննդակարգային մոտեցումների, արտաքին բուժման և տարբեր ավանդական մեթոդների կիրառման փորձ։ Միաժամանակ աշխատանքը հնարավորություն է տալիս դիտարկել ժողովրդական բժշկության և մասնագիտական բժշկության փոխհարաբերությունները և դրանց աստիճանական փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում։ XX դարի առաջին տասնամյակներին վերաբերող նյութը հատկապես կարևոր է բժշկական ծառայությունների կազմակերպման և ժամանակակից բժշկական հաստատությունների ձևավորման գործընթացները հասկանալու համար։ Քննարկվում են առողջապահության համակարգի զարգացման, բուժհաստատությունների գործունեության, բժշկական կադրերի պատրաստման և կանխարգելիչ միջոցառումների հետ կապված հարցերը՝ մինչև 1941 թվականը։ Աշխատությունը նաև բժշկության պատմությունը կապում է տարածաշրջանի բնակչության սոցիալական պայմանների, համաճարակների, պատերազմների, տնտեսական իրավիճակի և հանրային առողջության խնդիրների հետ, քանի որ այդ գործոնները էապես ազդում են բժշկական ծառայությունների զարգացման վրա։ Պատմական աղբյուրների և բժշկական տեղեկությունների համադրումը հնարավորություն է տալիս վերականգնել տարածաշրջանի առողջապահական կյանքի ընդհանուր պատկերը և ցույց տալ բժշկական գիտելիքի աստիճանական անցումը ավանդական փորձից դեպի ավելի համակարգված մասնագիտական բժշկություն։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել բժշկության պատմությամբ, հայ ժողովրդի պատմությամբ, տարածաշրջանային պատմությամբ, ազգագրությամբ և բժշկական մշակույթով զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև բժիշկներին, պատմաբաններին, ուսանողներին և ընթերցողներին, ովքեր ցանկանում են ուսումնասիրել Արցախի առողջապահական և բժշկական ժառանգությունը։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը ներկայացնում է երկարատև պատմական ժամանակաշրջանի ընթացքում բժշկական գիտելիքների, բուժական ավանդույթների և առողջապահական համակարգերի ձևավորման ու փոփոխության ընթացքը՝ ընդգրկելով ժամանակահատվածը հնագույն դարերից մինչև 1941 թվականը։

Literature

Ժողովածուն նվիրված է մանկական զվարճախոսություններին՝ կարճ, սրամիտ և զվարճալի խոսքային ստեղծագործություններին, որոնք կարևոր տեղ ունեն ժողովրդական բանահյուսության և մանկական մշակույթի մեջ։ Զվարճախոսությունները հիմնվում են անսպասելի պատասխանների, բառախաղերի, զավեշտալի իրավիճակների, սրամիտ դիտարկումների և առօրյա կյանքի հումորային մեկնաբանությունների վրա։ Դրանք ոչ միայն զվարճացնում են երեխաներին, այլև նպաստում են խոսքի ճկունության, լեզվական զգացողության, երևակայության և ստեղծագործ մտածողության զարգացմանը։ Նման բանավոր ստեղծագործությունները հաճախ փոխանցվում են սերնդեսերունդ՝ պահպանելով տվյալ լեզվական համայնքի խոսքային սովորույթները, հումորի առանձնահատկությունները և աշխարհընկալման որոշ դրսևորումներ։ Դրանց ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու, թե ինչպես են երեխաները յուրացնում լեզվի արտահայտչական հնարավորությունները, սովորում հասկանալ երկիմաստությունները և օգտագործել բառերը նոր ու անսպասելի իմաստային կապերով։ Մանկական զվարճախոսությունները կարող են կիրառվել նաև կրթական միջավայրում՝ խոսքի զարգացման, ընթերցանության նկատմամբ հետաքրքրության խթանման և խմբային հաղորդակցության համար։ Դրանք նպաստում են երեխաների միջև շփմանը, համատեղ ուրախության ձևավորմանը և բանավոր պատմելու հմտությունների զարգացմանը։ Ժողովածուն հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ բանահյուսությամբ, մանկական խոսքային ժանրերով և ժողովրդական հումորի առանձնահատկություններով զբաղվող ընթերցողների ու հետազոտողների համար։ Այն նաև կարևոր նյութ է մշակութային հիշողության պահպանման տեսանկյունից, քանի որ կարճ ու դյուրահիշվող խոսքային ստեղծագործությունները ներկայացնում են ժողովրդական լեզվի կենսունակությունը և բանավոր ավանդույթի շարունակականությունը։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի հոլովական կառուցվածքի գիտական մեկնաբանությունների ձևավորման, զարգացման և փոփոխության պատմական ընթացքի ուսումնասիրությանը՝ հայ քերականագիտական մտքի տարբեր փուլերի համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում գոյականի և անվանական այլ խոսքի մասերի հոլովման վերաբերյալ տարբեր ժամանակաշրջաններում առաջադրված տեսական մոտեցումները, հոլովների դասակարգման սկզբունքները, դրանց քանակի և գործառույթների վերաբերյալ տեսակետները, ինչպես նաև հոլովական ձևերի կառուցվածքային և իմաստային առանձնահատկությունների մեկնաբանությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայ քերականների աշխատություններում ձևավորված ըմբռնումների համեմատական վերլուծությանը՝ բացահայտելով, թե ինչպես են լեզվաբանական տարբեր դպրոցները, քերականական ավանդույթները և գիտական մեթոդաբանությունները ազդել հոլովական համակարգի նկարագրության վրա։ Դիտարկվում է գրաբարի, միջին հայերենի և աշխարհաբարի տվյալների ուսումնասիրության նշանակությունը հոլովական ձևերի պատմական փոփոխությունների, որոշ ձևերի վերացման, վերաիմաստավորման կամ նոր գործառույթների ձեռքբերման բացահայտման համար։ Անդրադարձ է կատարվում նաև արևելահայերենի և արևմտահայերենի հոլովական առանձնահատկություններին, դրանց ընդհանրություններին ու տարբերություններին և քերականագիտական աշխատություններում դրանց ներկայացման եղանակներին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևել հայ քերականագիտական մտքի զարգացմանը՝ վաղ շրջանի ավանդական նկարագրություններից մինչև ժամանակակից լեզվաբանական տեսությունների վրա հիմնված վերլուծություններ։ Միաժամանակ լուսաբանվում են հոլովի ձևաբանական, շարահյուսական և իմաստաբանական բնույթի վերաբերյալ գիտական քննարկումները, տերմինաբանության ձևավորման գործընթացը և դասակարգման տարբեր սկզբունքների փոխհարաբերությունները։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի հայոց լեզվի քերականական կառուցվածքի պատմական զարգացման, հայ լեզվաբանական մտքի ժառանգության և ժամանակակից հայերենի անվանական համակարգի առանձնահատկությունների առավել ամբողջական ու համակարգված ըմբռնման համար։