Նոր գրքեր: Հայաստան: Ինֆորմացիոն ցանկ (1976, թիվ 8)

Medicine

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է արտամարմնային բեղմնավորման ծրագրերի իրականացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը տարբեր ծագման ձվարանային ցածր պաշար ունեցող կանանց շրջանում։ Հեղինակը վերլուծում է ձվարանային պաշարի նվազման պատճառները, դրանց ազդեցությունը վերարտադրողական հնարավորությունների վրա և գնահատում է բուժման տարբեր մարտավարությունների արդյունավետությունը՝ հաշվի առնելով հիվանդների անհատական կլինիկական առանձնահատկությունները։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են ձվարանների ֆունկցիոնալ վիճակի գնահատման ժամանակակից մեթոդները, հորմոնային և կլինիկական ցուցանիշների նշանակությունը, օվարիալ խթանման տարբեր սխեմաների կիրառման սկզբունքները, ինչպես նաև ձվաբջիջների ստացման, սաղմերի ձևավորման և հղիության հավանականության վրա ազդող գործոնների համակողմանի վերլուծությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բուժման անհատականացման, կլինիկական արդյունքների բարելավման, վերարտադրողական տեխնոլոգիաների արդյունավետության բարձրացման և հիվանդների համար առավել նպատակահարմար բուժական մոտեցումների ընտրությանը։ Աշխատությունը ներառում է տեսական հիմնավորումներ, կլինիկական տվյալների վերլուծություն և գործնական առաջարկություններ, որոնք կարող են օգտակար լինել վերարտադրողական բժշկության մասնագետների, գինեկոլոգների, էմբրիոլոգների, գիտաշխատողների, կլինիկական օրդինատորների և բժշկական բուհերի ուսանողների համար, ինչպես նաև բոլոր նրանց, ովքեր հետաքրքրված են անպտղության բուժման և օժանդակ վերարտադրողական տեխնոլոգիաների արդի հնարավորությունների ուսումնասիրությամբ։

Culture

Աշխատությունը նվիրված է 1965–1990 թվականներին Հայաստանում գրադարանային և մատենագիտական գործի զարգացման հիմնական միտումների, կազմակերպական փոփոխությունների և մասնագիտական ձեռքբերումների ուսումնասիրությանը։ Վերլուծվում են հանրապետության գրադարանային համակարգի ընդլայնման, գրադարանների գործունեության կազմակերպման, տեղեկատվական և մատենագիտական ծառայությունների կատարելագործման, ինչպես նաև գրքային ֆոնդերի համալրման ու պահպանման գործընթացները։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են գրադարանների դերը գիտության, կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, մատենագիտական տեղեկատվության համակարգման սկզբունքները, մասնագիտական կադրերի պատրաստման և ոլորտի մեթոդական ապահովման հարցերը։ Քննարկվում են տվյալ ժամանակաշրջանում գրադարանային աշխատանքի արդիականացման, տեղեկատվական սպասարկման արդյունավետության բարձրացման և գրադարանային ցանցի զարգացմանն ուղղված նախաձեռնությունները։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի Հայաստանի գրադարանային համակարգի պատմության, տեղեկատվական մշակույթի ձևավորման և մատենագիտական գործունեության զարգացման ուսումնասիրման համար՝ հետաքրքրություն ներկայացնելով գրադարանավարների, մատենագետների, մշակութաբանների, պատմաբանների և տեղեկատվական ոլորտի մասնագետների համար։

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է միջին մասնագիտական կրթության պայմաններում գեղարվեստական նախագծման դասավանդման տեսական և մեթոդական հիմքերի ուսումնասիրությանը՝ մասնագիտական կարողությունների, ստեղծագործական մտածողության և նախագծային մշակույթի ձևավորման տեսանկյունից։ Հետազոտության կենտրոնում ուսուցման այնպիսի կազմակերպումն է, որը հնարավորություն է տալիս համադրել գեղարվեստական գիտելիքները, կոմպոզիցիոն սկզբունքները, տեխնիկական հմտությունները և նախագծային խնդիրների ինքնուրույն լուծման կարողությունը։ Ուսումնական գործընթացը դիտարկվում է որպես հաջորդական փուլերից կազմված համակարգ, որտեղ սովորողը գաղափարի ձևավորումից աստիճանաբար անցնում է էսքիզավորմանը, տարբերակների մշակմանը, նյութերի ու արտահայտչամիջոցների ընտրությանը և վերջնական նախագծային լուծման ներկայացմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տեսական և գործնական պարապմունքների փոխկապակցմանը, քանի որ գեղարվեստական նախագծման մասնագիտական յուրացումը պահանջում է ոչ միայն ձևի, գույնի, համամասնության, ռիթմի և կոմպոզիցիայի սկզբունքների իմացություն, այլև դրանք կոնկրետ նախագծային առաջադրանքներում կիրառելու կարողություն։ Քննվում են ուսուցման մեթոդների ընտրության, առաջադրանքների աստիճանական բարդացման, անհատական և խմբային աշխատանքի կազմակերպման, ստեղծագործական որոնման խթանման և սովորողների ինքնուրույնության զարգացման հարցերը։ Կարևորվում է նախագծային մտածողության ձևավորումը, որի դեպքում սովորողը կարողանում է վերլուծել առաջադրանքի պայմանները, սահմանել գործառութային և գեղագիտական պահանջները, առաջարկել մի քանի լուծումներ և հիմնավորել ընտրված տարբերակը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև գծանկարի, գունանկարի, տեխնիկական գրաֆիկայի, մակետավորման և թվային նախագծային գործիքների միջև կապերը՝ որպես մասնագիտական պատրաստության միասնական բաղադրիչներ։ Ուշադրություն է դարձվում սովորողների աշխատանքների գնահատման չափանիշներին՝ հաշվի առնելով գաղափարի ինքնատիպությունը, կոմպոզիցիոն ամբողջականությունը, գործառութային նպատակահարմարությունը, տեխնիկական կատարման մակարդակը և նախագծի ներկայացման որակը։ Դասավանդողի գործունեությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես պատրաստի գիտելիքի փոխանցում, այլև որպես ստեղծագործական գործընթացի ուղղորդում, խորհրդատվություն և մասնագիտական մտածողության զարգացման աջակցություն։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը միավորում է արվեստի կրթության, դիզայնի, մասնագիտական մանկավարժության և նախագծային ուսուցման մոտեցումները՝ միջին մասնագիտական կրթական հաստատություններում ապագա մասնագետների ստեղծագործական ու գործնական պատրաստության արդյունավետության բարձրացման նպատակով։

Economics

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է ռազմավարական կառավարման արդյունավետության գնահատմանը հանրային կառավարման համակարգում՝ Հայաստան-ի օրինակով։ Աշխատությունում վերլուծվում են պետական կառավարման ռազմավարական պլանավորման մեխանիզմները, քաղաքականությունների ձևավորման և իրականացման փուլերը, ինչպես նաև արդյունքահենք կառավարման գործիքների կիրառման արդյունավետությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պետական կառույցների ինստիտուցիոնալ կարողություններին, որոշումների կայացման համակարգերին և միջգերատեսչական համագործակցության մակարդակին, որոնք անմիջական ազդեցություն ունեն կառավարման որակի վրա։ Քննարկվում են նաև հանրային հատվածի բարեփոխումների ընթացքը, ռազմավարական փաստաթղթերի իրագործման մոնիթորինգի և գնահատման մեթոդները, ինչպես նաև միջազգային փորձի կիրառելիությունը տեղական պայմաններում։ Աշխատությունը ընդգծում է ռազմավարական կառավարման դերը պետական քաղաքականությունների արդյունավետության բարձրացման, ռեսուրսների օպտիմալ օգտագործման և երկարաժամկետ զարգացման նպատակների ապահովման գործում։

Philosophy

Աշխատությունը նվիրված է ազատականության՝ որպես ինքնակազմակերպվող սոցիոմշակութային համակարգի տեսական և փիլիսոփայական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է ազատականությունը ոչ միայն որպես քաղաքական գաղափարախոսություն կամ պետական կառավարման սկզբունքների ամբողջություն դիտարկելու, այլև որպես հասարակության մեջ ինքնուրույն ձևավորվող և զարգացող արժեքների, նորմերի, ինստիտուտների, վարքային մոդելների ու փոխհարաբերությունների համակարգ ընկալելու մոտեցումը։ Այս տեսանկյունից հասարակական համակարգի զարգացումը պայմանավորվում է բազմաթիվ անհատների և խմբերի գործողությունների փոխազդեցությամբ, իսկ ընդհանուր սոցիոմշակութային կարգը կարող է ձևավորվել առանց կենտրոնացված վերահսկողության կամ նախապես ամբողջությամբ սահմանված միասնական ծրագրի։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ազատականության հիմնարար արժեքները՝ անհատի ազատությունը, անձնական ինքնավարությունը, իրավական հավասարությունը, սեփականության իրավունքը, հանդուրժողականությունը, բազմակարծությունը և պատասխանատվությունը։ Այս արժեքների փոխկապակցվածությունը դիտարկվում է որպես այն հիմքը, որի վրա կարող են ձևավորվել հասարակական համագործակցության և ինքնակարգավորման կայուն մեխանիզմներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում անհատի և հասարակության փոխհարաբերությանը։ Ազատական մտածողության շրջանակում անհատը դիտարկվում է որպես ինքնուրույն որոշումներ կայացնելու ունակ և սեփական կյանքի համար պատասխանատու սուբյեկտ, սակայն նրա ազատությունը գոյություն ունի սոցիալական միջավայրում և ենթադրում է այլ անհատների իրավունքների ու ազատությունների ճանաչում։ Այսպիսով, ազատությունը չի նույնացվում անսահմանափակ կամայականության հետ, այլ կապվում է փոխադարձ իրավական և բարոյական սահմանափակումների հետ։ Ինքնակազմակերպման գաղափարը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել, թե ինչպես կարող են հասարակական ինստիտուտները, նորմերը և համագործակցության ձևերը առաջանալ անհատների բազմազան գործողությունների արդյունքում։ Շուկան, քաղաքացիական հասարակությունը, ինքնակառավարվող միավորումները, հասարակական նախաձեռնությունները և այլ սոցիալական կառույցներ կարող են դիտարկվել որպես նման գործընթացների օրինակներ, որտեղ բազմաթիվ մասնակիցների որոշումների փոխազդեցությունը ձևավորում է ավելի լայն համակարգային արդյունք։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև ինքնակազմակերպման և պետական կառավարման հարաբերությանը։ Այդ համատեքստում ուսումնասիրվում է պետության դերը՝ որպես իրավական կարգի, անվտանգության և անհատական իրավունքների պաշտպանության երաշխավոր, միաժամանակ դիտարկելով այն վտանգները, որոնք կարող են առաջանալ հասարակական կյանքի չափազանց կենտրոնացված վերահսկողության դեպքում։ Կարևոր թեմա է նաև ազատականության սոցիոմշակութային բնույթը։ Ազատական հասարակությունը պահպանելու համար անհրաժեշտ են ոչ միայն իրավական և քաղաքական ինստիտուտներ, այլև համապատասխան մշակութային արժեքներ ու վարքականոններ՝ փոխադարձ հարգանք, հանդուրժողականություն, երկխոսության պատրաստակամություն, պատասխանատվություն և տարբերությունների ընդունում։ Այդ արժեքների վերարտադրությունը հասարակության մեջ կարող է դիտարկվել որպես ինքնակազմակերպվող համակարգի կայունության կարևոր նախապայման։ Հետազոտությունը կարող է քննարկել նաև ազատական համակարգի ներքին հակասությունները և սահմանափակումները։ Անհատական ազատության և սոցիալական հավասարության, մրցակցության և համերաշխության, մասնավոր շահի և հանրային բարիքի միջև հարաբերությունները կարող են առաջացնել բարդ խնդիրներ, որոնց լուծումը պահանջում է ինստիտուցիոնալ և մշակութային հավասարակշռություն։ Այս տեսանկյունից ինքնակազմակերպվող համակարգի կայունությունը պայմանավորված է ոչ միայն ազատության առկայությամբ, այլև համակարգի ներսում հակասությունների կարգավորման կարողությամբ։ Աշխատության տեսական նշանակությունը կայանում է ազատականության բնույթի ընդլայնված մեկնաբանության մեջ, որտեղ այն ներկայացվում է որպես դինամիկ սոցիոմշակութային համակարգ՝ կազմված փոխկապակցված անհատներից, արժեքներից, նորմերից և ինստիտուտներից։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել հասարակական փոփոխությունները, քաղաքական գործընթացները և մշակութային վերափոխումները ոչ միայն վերևից ներքև կառավարման, այլև ինքնակազմակերպման ու փոխազդեցության տեսանկյունից։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել փիլիսոփաներին, քաղաքագետներին, սոցիոլոգներին, մշակութաբաններին, քաղաքական տեսության մասնագետներին և ժամանակակից հասարակության զարգացման տեսական խնդիրներով հետաքրքրվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ազատականությունը ներկայացնում է որպես փոխկապակցված արժեքների և սոցիալական մեխանիզմների համակարգ, որի շրջանակում անհատական ազատությունը, ինքնավարությունը, բազմակարծությունը և փոխադարձ պատասխանատվությունը կարող են նպաստել հասարակական կարգի ինքնակազմակերպմանը և շարունակական վերարտադրությանը։

Linguistics

Այս աշխատանքը նվիրված է արտոնագրային մասնագրի լեզվական և ոճական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ամերիկյան արտոնագրերի փաստական նյութի հիման վրա։ Ուսումնասիրության կենտրոնում արտոնագրային տեքստն է՝ որպես միաժամանակ գիտատեխնիկական, իրավական և մասնագիտական հաղորդակցության յուրահատուկ տեսակ, որի հիմնական նպատակներից է գյուտի էության հնարավորինս հստակ, ամբողջական և իրավականորեն պաշտպանելի ներկայացումը։ Աշխատանքում արտոնագրային մասնագրի լեզուն դիտարկվում է ոչ միայն որպես տեխնիկական տեղեկատվություն փոխանցող միջոց, այլև որպես այնպիսի լեզվական համակարգ, որի միջոցով ձևակերպվում են գյուտի հատկանիշները, կիրառման հնարավորությունները, նորարարական կողմերը և իրավական պաշտպանության սահմանները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ արտոնագրային տեքստում լեզվական ընտրությունը հաճախ պայմանավորված է իրավական պահանջներով․ ձևակերպումները պետք է լինեն հնարավորինս ճշգրիտ, տրամաբանորեն կապված և հնարավորինս քիչ երկիմաստություն առաջացնեն։ Ուսումնասիրվում են արտոնագրային մասնագրերին բնորոշ բառապաշարը, քերականական կառուցվածքները, շարահյուսական առանձնահատկությունները, նախադասությունների կապակցման միջոցները, շաղկապների և հարաբերական մակբայների կիրառությունը, ինչպես նաև բարդ համադասական և ստորադասական կառուցվածքների դերը։ Առանձին կարևորություն ունի այն գաղափարը, որ արտոնագրային տեքստի իրավական նշանակությունը կարող է ձևավորվել ոչ այնքան հատուկ իրավաբանական տերմինների, որքան լեզվական կառուցվածքների միջոցով։ Հետազոտությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող են որոշակի բառերի, բառակապակցությունների, շարահյուսական կապերի և ձևակերպումների ընտրությունը ազդել գյուտի նկարագրության ճշգրտության և դրա իրավական մեկնաբանության վրա։ Ամերիկյան արտոնագրային նյութի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել նաև անգլերեն արտոնագրային ոճի այն առանձնահատկությունները, որոնք պայմանավորված են անգլալեզու գիտատեխնիկական և իրավական հաղորդակցության ավանդույթներով։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչ է արտոնագրային մասնագրի տրամաբանական կառուցվածքի ուսումնասիրությունը․ նախադասությունների և պարբերությունների հաջորդականությունը պետք է ապահովի տեխնիկական գաղափարի հետևողական բացահայտումը՝ միաժամանակ ընդգծելով գյուտի էական և տարբերակիչ հատկանիշները։ Քննարկվում է նաև հոմանիշության, շարահյուսական կրկնությունների և տեղեկատվության տարբեր մակարդակների ներկայացման դերը, քանի որ արտոնագրային լեզվում որոշակի կրկնություն կամ տարբեր ձևակերպումների զուգահեռ կիրառություն կարող է ունենալ ոչ թե գեղարվեստական, այլ ճշգրտող և իրավական գործառույթ։ Այսպիսով, աշխատանքը ներկայացնում է արտոնագրային մասնագիրը որպես յուրահատուկ լեզվաոճական ժանր, որտեղ գիտատեխնիկական բովանդակությունը և իրավական նպատակադրումը փոխկապակցված են լեզվական կառուցվածքի հետ։ Այն կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, ոճաբանների, թարգմանիչների, արտոնագրային մասնագետների, իրավաբանների, գիտատեխնիկական տեքստերով զբաղվող հետազոտողների և ուսանողների համար։ Ուսումնասիրության արդյունքները հատկապես արժեքավոր են արտոնագրային փաստաթղթերի լեզվական վերլուծության, դրանց թարգմանության և մասնագիտական տեքստերի կառուցվածքային առանձնահատկությունների ըմբռնման տեսանկյունից։