Նոր գրքեր : Տեխնիկա : Ինֆորմացիոն ցանկ (1979, Օգոստոս, թիվ 8)

Geography

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության Մարտունի–Եղեգնաձոր լեռնային գոտու տարածական զարգացման հեռանկարների համալիր ուսումնասիրությանը՝ տարածքի բնական պայմանների, բնակչության, տնտեսության, ենթակառուցվածքների և տարածքային կազմակերպման փոխկապակցվածության համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում լեռնային գոտու զարգացման առկա ներուժի և սահմանափակումների գնահատումն է, ինչպես նաև այնպիսի տարածական զարգացման ուղղությունների բացահայտումը, որոնք կարող են նպաստել տարածաշրջանի սոցիալ-տնտեսական ակտիվության բարձրացմանը և բնակավայրերի կայուն զարգացմանը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել ռելիեֆի, կլիմայի, ջրային ու հողային ռեսուրսների, լանդշաֆտների և բնական վտանգների ազդեցությունը տարածքի տնտեսական յուրացման և բնակեցման գործընթացների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բնակավայրերի տարածական կառուցվածքին, բնակչության տեղաբաշխմանը, միգրացիոն գործընթացներին, ճանապարհային և ինժեներական ենթակառուցվածքների վիճակին ու հասանելիությանը։ Մարտունի–Եղեգնաձոր ուղղության տարածքը կարող է դիտարկվել որպես տարբեր բնական և տնտեսական գոտիներ կապող տարածքային համակարգ, որի զարգացման համար կարևոր նշանակություն ունեն տրանսպորտային կապերի բարելավումը, բնակավայրերի փոխկապակցվածության ամրապնդումը և տնտեսական գործունեության տարածական հավասարակշռված կազմակերպումը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են գնահատվել գյուղատնտեսության, անասնապահության, վերամշակող արտադրության, զբոսաշրջության և ռեկրեացիայի զարգացման հնարավորությունները՝ հաշվի առնելով յուրաքանչյուր ենթատարածքի բնական և սոցիալ-տնտեսական առանձնահատկությունները։ Կարևոր ուղղություն է նաև լեռնային համայնքների տնտեսական դիվերսիֆիկացումը, քանի որ մեկ կամ սահմանափակ թվով տնտեսական գործունեություններից կախվածությունը կարող է մեծացնել տարածքների սոցիալ-տնտեսական խոցելիությունը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև զբոսաշրջային և ռեկրեացիոն ներուժի օգտագործմանը՝ պատմամշակութային ժառանգության, բնության, լեռնային լանդշաֆտների և տեղական ավանդական մշակույթի հիման վրա նոր զբոսաշրջային երթուղիների ու ծառայությունների ձևավորման միջոցով։ Միաժամանակ տարածքային զարգացման հեռանկարների գնահատման ժամանակ կարևոր է պահպանել բնական և մշակութային ժառանգությունը, կանխել լանդշաֆտների գերբեռնվածությունը և ապահովել տնտեսական գործունեության ու բնապահպանական պահանջների հավասարակշռությունը։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել տարածքային պլանավորման և քարտեզագրական մեթոդների կիրառումը՝ զարգացման տարբեր գոտիների առանձնացման, տարածքային ներուժի գնահատման և հնարավոր զարգացման սցենարների մշակման համար։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունը կայանում է նրանում, որ առաջարկվող մոտեցումները կարող են օգտագործվել համայնքային և մարզային զարգացման ծրագրերի, ենթակառուցվածքային նախագծերի, զբոսաշրջության զարգացման ռազմավարությունների և լեռնային տարածքների կայուն կառավարման քաղաքականության մշակման ժամանակ։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել աշխարհագրագետներին, տարածքային պլանավորման մասնագետներին, տնտեսագետներին, բնապահպաններին, տեղական ինքնակառավարման մարմիններին և տարածաշրջանային զարգացման հարցերով զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը Մարտունի–Եղեգնաձոր լեռնային գոտու ապագա զարգացումը դիտարկում է որպես բնական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, տնտեսական բազմազանեցման, բնակավայրերի փոխկապակցվածության, ենթակառուցվածքների բարելավման և բնապահպանական հավասարակշռության պահպանման համակցված գործընթաց։

Pedagogy

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է հանրակրթական հիմնական դպրոցում բառակապակցությունների ուսուցման հիմնախնդիրների բացահայտմանը և դրանց լուծման արդյունավետ մեթոդների մշակմանը։ Աշխատության մեջ բառակապակցությունը դիտարկվում է որպես հայերենի շարահյուսական համակարգի կարևոր միավոր, որի ճիշտ ընկալումն ու գործածությունը նշանակալի դեր ունեն սովորողների լեզվական գիտելիքների, խոսքային կարողությունների և գրավոր ու բանավոր հաղորդակցման հմտությունների զարգացման գործում։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են դպրոցական ծրագրերում բառակապակցությունների ուսուցման բովանդակությունը, դրանց ներկայացման հաջորդականությունը, ուսումնական նյութի մատչելիությունը և տարիքային առանձնահատկություններին համապատասխանությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն դժվարություններին, որոնց սովորողները կարող են հանդիպել բառակապակցությունների ճանաչման, կառուցվածքի որոշման, գլխավոր և լրացնող բաղադրիչների տարբերակման, կապերի բնույթի բացահայտման և խոսքում դրանց ճիշտ կիրառման ընթացքում։ Աշխատության մեջ քննության են առնվում բառակապակցությունների տեսակները, դրանց կառուցվածքային և իմաստային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև բառակապակցության և նախադասության, դարձվածքի ու այլ լեզվական միավորների տարբերակման խնդիրները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ուսուցման մեթոդներին և հնարներին, որոնք կարող են նպաստել նյութի ավելի գիտակցված յուրացմանը։ Քննարկվում է վարժությունների, լեզվական դիտարկումների, օրինակների վերլուծության, համեմատության, փոխակերպման, կազմության և խոսքային առաջադրանքների կիրառման արդյունավետությունը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև ժամանակակից ուսուցման տեխնոլոգիաների և աշակերտակենտրոն մոտեցումների կիրառմանը՝ բառակապակցությունների ուսուցումը առավել գործնական և հաղորդակցական դարձնելու նպատակով։ Ուսումնասիրության կարևոր խնդիրներից է սովորողների տեսական գիտելիքների և գործնական լեզվական կարողությունների փոխկապակցումը, որպեսզի նրանք ոչ միայն կարողանան սահմանել և դասակարգել բառակապակցությունները, այլև ճիշտ կիրառել դրանք տարբեր խոսքային իրավիճակներում։ Աշխատության արդյունքները կարող են հիմք ծառայել հիմնական դպրոցում հայոց լեզվի դասավանդման մեթոդիկայի կատարելագործման, ուսումնական առաջադրանքների և մեթոդական նյութերի մշակման, ինչպես նաև սովորողների շարահյուսական և հաղորդակցական կարողությունների զարգացման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել հայոց լեզվի ուսուցիչներին, մանկավարժներին, մեթոդիստներին, դասագրքերի և ուսումնական նյութերի հեղինակներին, կրթության ոլորտի հետազոտողներին և մանկավարժական բուհերի ուսանողներին։

Culture

Ուսումնասիրությունը նվիրված է միջնադարյան Հայաստանում ստեղծված գեղարվեստական խեցեղենի զարդաձևերի և դրանց գեղարվեստական առանձնահատկությունների քննությանը։ Այն դիտարկում է խեցեղենը որպես միջնադարյան նյութական մշակույթի և կիրառական արվեստի կարևոր բնագավառ, որի ձևավորման ու զարգացման մեջ արտահայտվել են ժամանակաշրջանի գեղագիտական պատկերացումները, ստեղծագործական ավանդույթներն ու զարդարվեստի սկզբունքները։ Զարդապատկերների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու դրանց կառուցվածքային, ձևային և հորինվածքային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև տարբեր դեկորատիվ տարրերի կիրառման եղանակները։ Խեցեղենի մակերեսին պատկերված զարդերը կարևոր տեղեկություններ են հաղորդում միջնադարյան վարպետների գեղարվեստական մտածողության, պատկերային լեզվի և գեղազարդման մշակույթի մասին։ Դրանց համեմատական քննությունը կարող է նպաստել հայկական խեցեգործության զարգացման ընթացքի, տարածաշրջանային գեղարվեստական կապերի և միջնադարյան դեկորատիվ արվեստի ընդհանուր միտումների բացահայտմանը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայկական միջնադարյան արվեստի, խեցեգործության պատմության և զարդարվեստի ուսումնասիրության համար՝ ներկայացնելով գեղարվեստական խեցեղենը որպես պատմամշակութային ժառանգության արժեքավոր բաղադրիչ։ Այն նախատեսված է արվեստաբանների, հնագետների, մշակութաբանների, ուսանողների և հայկական միջնադարյան արվեստով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Other Subjects

Այս աշխատանքը նվիրված է 2014 թվականին կատարված աշխատանքների վերաբերյալ հաշվետվության կազմման, կառուցվածքի և բովանդակային առանձնահատկությունների ներկայացմանը՝ որպես կազմակերպչական կամ հաստատութենական գործունեության արդյունքների ամփոփման ձևաչափ։ Նման հաշվետվությունները սովորաբար նպատակ ունեն ամբողջական պատկերացում տալ տվյալ տարվա ընթացքում իրականացված ծրագրերի, ձեռքբերումների, ֆինանսական ցուցանիշների, վարչական և գործառնական գործընթացների մասին՝ ապահովելով թափանցիկություն և վերահսկելիություն։ 2014 թվականի հաշվետվությունների օրինակներում, մասնավորապես պետական և ֆինանսական կառույցների գործունեության շրջանակում, ընդգծվում են մակրոտնտեսական զարգացումները, արտաքին տնտեսական շոկերի ազդեցությունը, դրամավարկային քաղաքականության փոփոխությունները և դրանց հակազդման միջոցառումները, ինչպես նաև ֆինանսական համակարգի կայունության ապահովման ուղղությամբ իրականացված քայլերը։ Հաշվետվության կառուցվածքում սովորաբար ներառվում են ղեկավարության հաղորդագրությունը, ռազմավարական նպատակների կատարման գնահատումը, հիմնական ցուցանիշների վերլուծությունը, իրականացված ծրագրերի արդյունքները և ապագա զարգացման ուղղությունները։ 2014 թվականի համատեքստում նման փաստաթղթերում հաճախ առանձնացվում են նաև տնտեսական աճի դանդաղման, արտաքին շուկաների անկայունության և ներքին ֆինանսական համակարգի հարմարվողականության խնդիրները, որոնք պահանջել են ճկուն քաղաքական լուծումներ և համագործակցություն պետական ու միջազգային կառույցների միջև։ Ընդհանուր առմամբ, 2014 թվականի հաշվետվությունները ծառայում են որպես կարևոր տեղեկատվական աղբյուր տվյալ ժամանակահատվածի սոցիալ-տնտեսական իրավիճակի գնահատման, կառավարման արդյունավետության վերլուծության և հետագա քաղաքականությունների մշակման համար։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Արագածոտնի մարզում խաղողագործության զարգացմանը, դրա առկա վիճակի գնահատմանը, զարգացման հնարավորությունների բացահայտմանը և ոլորտի առաջընթացը սահմանափակող հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում են մարզի բնական, կլիմայական և հողային պայմանները, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն խաղողի մշակության, սորտերի ընտրության, այգիների տեղաբաշխման և արտադրողականության ձևավորման համար։ Քննարկվում են խաղողի այգիների կառուցվածքը, արտադրության ծավալները, տնտեսությունների գործունեության առանձնահատկությունները, գյուղատնտեսական տեխնոլոգիաների կիրառման մակարդակը և արտադրանքի իրացման հետ կապված խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ոլորտի վրա ազդող տնտեսական և կազմակերպական գործոններին՝ արտադրական ծախսերին, աշխատուժի հասանելիությանը, տեխնիկական հագեցվածությանը, ոռոգման հնարավորություններին, ֆինանսական միջոցների հասանելիությանը, շուկաների հասանելիությանը և գյուղացիական տնտեսությունների համագործակցության մակարդակին։ Աշխատության շրջանակում վերլուծվում են նաև խաղողագործության արդյունավետության բարձրացման ուղիները՝ նոր և ավելի արդյունավետ այգիների հիմնադրում, ժամանակակից ագրոտեխնիկական մեթոդների ներդրում, բարձրարժեք և պահանջված սորտերի կիրառություն, բերքատվության ու արտադրանքի որակի բարելավում, վնասատուների և հիվանդությունների դեմ արդյունավետ պայքար, ինչպես նաև ջրային ռեսուրսների առավել рационալ օգտագործում։ Կարևորվում է խաղողագործության կապը վերամշակող արդյունաբերության հետ, քանի որ խաղողի արտադրության ընդլայնումը կարող է նպաստել գինեգործության և այլ վերամշակող ուղղությունների զարգացմանը, ավելացնել գյուղատնտեսական արտադրանքի ավելացված արժեքը և ստեղծել նոր տնտեսական հնարավորություններ մարզի բնակչության համար։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել Արագածոտնի մարզի գյուղատնտեսական ներուժի գնահատման, խաղողագործության զարգացման ռազմավարությունների մշակման և ոլորտում առկա խնդիրների լուծման արդյունավետ մեխանիզմների որոնման համար՝ միաժամանակ ընդգծելով պետական աջակցության, ներդրումների, գիտական և խորհրդատվական ծառայությունների, ենթակառուցվածքների բարելավման և շուկայական արդյունավետ քաղաքականության նշանակությունը։

Pedagogy

Մանկավարժական և կրթական տեխնոլոգիաների բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է մանկավարժական բուհի ուսանողների մեդիագրագիտության ձևավորման գործընթացում անիմացիոն տեխնոլոգիաների կիրառման հնարավորությունների և արդյունավետության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում մեդիատեղեկատվության ընկալման, վերլուծության, գնահատման և ստեղծման համար անհրաժեշտ կարողությունների զարգացման մանկավարժական պայմաններն ու մեթոդները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անիմացիայի՝ որպես ուսուցման տեսողական և ինտերակտիվ միջոցի կիրառմանը, դրա միջոցով բարդ տեղեկատվության մատչելի ներկայացմանը, ուսանողների ստեղծագործական մտածողության և թվային կարողությունների զարգացմանը։ Վերլուծվում են անիմացիոն նյութերի ստեղծման և ուսումնական գործընթացում դրանց օգտագործման մեթոդական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը ուսանողների ներգրավվածության, ինքնուրույն աշխատանքի և մեդիա բովանդակության նկատմամբ քննադատական վերաբերմունքի ձևավորման վրա։ Քննարկվում են նաև ապագա մանկավարժների՝ տեղեկատվական աղբյուրները գնահատելու, մեդիա հաղորդագրությունները մեկնաբանելու և սեփական կրթական բովանդակությունը մշակելու կարողությունների զարգացման ուղիները։ Կարևորվում է ժամանակակից թվային գործիքների նպատակային ներառումը մասնագիտական պատրաստության գործընթացում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել մանկավարժների, կրթական տեխնոլոգիաների մասնագետների, մեդիակրթության հետազոտողների և մանկավարժական մասնագիտությունների ուսանողների համար։