О некоторых моделях процессов управления информационной безопасностью финансовых систем

Other Subjects

Ճարտարապետագիտական, արվեստաբանական և պատմամշակութային բնույթի գիտական աշխատությունը նվիրված է հայ ճարտարապետների ստեղծագործական ժառանգության մեջ կոնստրուկտիվիզմի գեղարվեստական սկզբունքների, տարածական կազմակերպման եղանակների և ճարտարապետական հորինվածքի ձևավորման առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է քսաներորդ դարի առաջին տասնամյակներում ձևավորված ճարտարապետական նորարարական շարժումների ազդեցության, հայկական ճարտարապետական մտքի զարգացման և կոնստրուկտիվիստական սկզբունքների տեղական մեկնաբանությունների բացահայտման հետ։ Կոնստրուկտիվիզմը, որպես ճարտարապետության և արվեստի արդիականացման կարևոր ուղղություններից մեկը, առանձնանում է գործառնական նպատակահարմարության, կառուցվածքային տրամաբանության, երկրաչափական ձևերի պարզության, ծավալատարածական հստակ կազմակերպման և շինարարական նոր տեխնոլոգիաների գեղարվեստական հնարավորությունների ընդգծմամբ։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է այս ուղղության պատմական նախադրյալները, տեսական հիմքերը, գեղագիտական գաղափարները և դրանց դրսևորումները հայ ճարտարապետների նախագծային գործունեության մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի ճարտարապետական հորինվածքի կառուցման սկզբունքները, շենքերի ծավալների փոխհարաբերությունները, հորիզոնական և ուղղահայաց տարրերի համադրությունը, երկրաչափական զանգվածների փոխներթափանցումը, ճակատների ռիթմիկ կազմակերպումը և ներքին ու արտաքին տարածությունների փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ճարտարապետական ձևի և գործառույթի փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը, քանի որ կոնստրուկտիվիստական մտածողության մեջ շենքի արտաքին կերպարը սերտորեն առնչվում է նրա նշանակությանը, կառուցվածքային համակարգին և տարածական կազմակերպմանը։ Այս համատեքստում հետաքրքրություն են ներկայացնում հասարակական, վարչական, բնակելի, արտադրական և մշակութային նշանակության կառույցների նախագծային լուծումները, որոնցում կարող էին կիրառվել նորարարական ծավալատարածական մոտեցումներ և գործառնական կազմակերպման սկզբունքներ։ Աշխատության շրջանակում կարևորվում է հայկական ճարտարապետության զարգացման պատմական միջավայրի ուսումնասիրությունը, հատկապես այն ժամանակաշրջանի, երբ ավանդական ճարտարապետական պատկերացումները փոխազդում էին արդիականացման, քաղաքաշինական վերափոխումների և միջազգային ճարտարապետական շարժումների գաղափարների հետ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի խորհրդային շրջանի վաղ տասնամյակների ճարտարապետական գործունեության դիտարկումը, երբ նոր հասարակական պահանջները, շինարարական ծրագրերը և տեխնիկական հնարավորությունները նպաստում էին նոր ձևերի ու նախագծային մոտեցումների տարածմանը։ Հետազոտության թեմատիկան առնչվում է նաև Երևանի և Հայաստանի այլ բնակավայրերի քաղաքաշինական զարգացմանը, նոր հասարակական տարածքների ձևավորմանը և ճարտարապետական միջավայրի կերպափոխմանը։ Կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել հայ ճարտարապետների անհատական ստեղծագործական ձեռագրերի համեմատական ուսումնասիրությունը՝ բացահայտելով, թե ինչպես են տարբեր հեղինակներ մեկնաբանել կոնստրուկտիվիզմի սկզբունքները և դրանք համադրել տեղական շինարարական ավանդույթների, բնական պայմանների ու քաղաքային միջավայրի պահանջների հետ։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում շենքերի հատակագծային կառուցվածքները, տարածքների գործառնական բաժանումը, հաղորդակցական հանգույցների տեղադրությունը, լուսավորության կազմակերպումը և ներքին տարածությունների ճկուն օգտագործման հնարավորությունները։ Ճարտարապետական հորինվածքի վերլուծության տեսանկյունից կարևոր նշանակություն ունեն նաև համաչափության և անհամաչափության սկզբունքները, ծավալների հավասարակշռությունը, ճակատների հորիզոնական շեշտադրումները, ժապավենաձև պատուհանները, ապակեպատ մակերեսները, բաց պատշգամբները և աստիճանավանդակների արտահայտիչ լուծումները՝ որպես կոնստրուկտիվիստական ճարտարապետության մեջ հանդիպող բնորոշ միջոցներ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է շինարարական նյութերի և կառուցվածքային համակարգերի ազդեցության ուսումնասիրությունը ճարտարապետական ձևի վրա։ Երկաթբետոնի, մետաղի, ապակու և ժամանակաշրջանին բնորոշ այլ նյութերի կիրառման հնարավորությունները նպաստել են նոր տարածական լուծումների, մեծ բացվածքների և արտահայտիչ երկրաչափական ծավալների ձևավորմանը։ Միաժամանակ հայկական ճարտարապետական միջավայրում առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում տեղական քարային շինանյութերի, մասնավորապես տուֆի կիրառության և արդիական ճարտարապետական արտահայտչամիջոցների փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը։ Այս տեսանկյունից կարևորվում է ավանդույթի և նորարարության փոխազդեցությունը, որը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու միջազգային ճարտարապետական գաղափարների տեղայնացման առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև կոնստրուկտիվիստական կառույցների գեղարվեստական ամբողջականությունը, դրանց փոխհարաբերությունը շրջակա կառուցապատման հետ, քաղաքային տարածության մեջ ունեցած դերը և ճարտարապետական կերպարի ընկալման առանձնահատկությունները։ Աշխատության մեթոդաբանական հիմքում կարող են կիրառվել պատմահամեմատական, արվեստաբանական, տիպաբանական, գրաֆիկական և ծավալատարածական վերլուծության մեթոդներ, ինչպես նաև նախագծային փաստաթղթերի, հատակագծերի, ճակատների, պատմական լուսանկարների և պահպանված կառույցների ուսումնասիրությունը։ Նման մոտեցումները հնարավորություն են տալիս համակարգելու ճարտարապետական հորինվածքի հիմնական առանձնահատկությունները, բացահայտելու հեղինակային նախագծային սկզբունքները և գնահատելու կոնստրուկտիվիզմի տեղը հայկական ճարտարապետության զարգացման պատմության մեջ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն նաև ճարտարապետական ժառանգության պահպանության, պատմական կառույցների վերականգնման և դրանց սկզբնական հորինվածքային ամբողջականության պահպանման հիմնախնդիրները։ Ժամանակի ընթացքում բազմաթիվ արդիականիստական կառույցներ կարող են ենթարկվել վերափոխումների, գործառնական փոփոխությունների կամ արտաքին միջամտությունների, ինչի հետևանքով դրանց նախնական գեղարվեստական և կառուցվածքային հատկանիշների ուսումնասիրությունը ձեռք է բերում լրացուցիչ կարևորություն։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է հայ ճարտարապետների ստեղծագործական ժառանգության քիչ ուսումնասիրված կողմերի բացահայտման, ճարտարապետական ոճերի զարգացման օրինաչափությունների վերլուծության և ազգային ու միջազգային ճարտարապետական միտումների փոխազդեցության գնահատման անհրաժեշտությամբ։ Հետազոտության կիրառական արժեքը կապված է ճարտարապետության պատմության դասավանդման, պատմական կառույցների գիտական արժևորման, ճարտարապետական հուշարձանների պահպանության և ժամանակակից նախագծային մտածողության զարգացման հնարավորությունների հետ։ Այն կարող է օգտակար լինել ճարտարապետներին, ճարտարապետության պատմաբաններին, արվեստաբաններին, քաղաքաշինարարներին, մշակութային ժառանգության պահպանության մասնագետներին, վերականգնող ճարտարապետներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին։ Աշխատությունն ունի ճարտարապետագիտական, պատմական, արվեստաբանական և մշակութաբանական նշանակություն՝ նպաստելով հայկական կոնստրուկտիվիստական ճարտարապետության ձևավորման նախադրյալների, գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների, հորինվածքային սկզբունքների և հայ ճարտարապետների ստեղծագործական ինքնատիպության առավել խորքային ըմբռնմանը։

History

Աշխատությունը նվիրված է Թուրքիայի և Հունաստանի միջև հարաբերությունների ուսումնասիրությանը 20-րդ դարի երկրորդ կեսին՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով այն հակասություններին, որոնք զարգացել են երկու պետությունների դաշնակցային համագործակցության պայմաններում։ Հետազոտության կենտրոնում այն երևույթն է, երբ ընդհանուր ռազմաքաղաքական համակարգի շրջանակում համագործակցող պետությունների միջև միաժամանակ պահպանվում կամ խորանում են երկկողմ տարաձայնություններն ու շահերի բախումները։ Քննվում են հարաբերությունների քաղաքական, ռազմավարական և դիվանագիտական բաղադրիչները, դրանց փոփոխությունները տարբեր ժամանակաշրջաններում և միջազգային միջավայրի ազդեցությունը երկկողմ փոխհարաբերությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում Կիպրոսի խնդրին, Էգեյան ծովի հետ կապված տարաձայնություններին, տարածքային և իրավական հարցերին, օդային ու ծովային տարածքների վերաբերյալ հակասություններին և անվտանգության տարբեր ընկալումներին՝ որպես հարաբերությունների լարվածության հիմնական թեմաների։ Ուսումնասիրվում է նաև Հյուսիսատլանտյան դաշինքի շրջանակում երկու երկրների փոխգործակցությունը՝ պարզելու համար, թե ընդհանուր դաշնակցային պարտավորությունները ինչպես են համատեղվել ազգային շահերի և երկկողմ մրցակցության հետ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում Սառը պատերազմի միջազգային համակարգի ազդեցության վերլուծությունը, քանի որ երկու պետությունների ռազմավարական նշանակությունը պայմանավորում էր նրանց հարաբերությունների նկատմամբ արտաքին դերակատարների շարունակական հետաքրքրությունը։ Դիտարկվում են դիվանագիտական ճգնաժամերի, բանակցային գործընթացների և հարաբերությունների հարաբերական մեղմացման փուլերը՝ հնարավորություն տալով բացահայտել մրցակցության և համագործակցության հերթագայման օրինաչափությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել երկու երկրների արտաքին քաղաքական առաջնահերթությունները, անվտանգության պատկերացումները և տարածաշրջանային ռազմավարությունները՝ առանց կողմերից որևէ մեկի դիրքորոշմանը գնահատողական առավելություն տալու։ Անդրադարձ է կատարվում նաև միջազգային կազմակերպությունների և դաշնակից պետությունների միջնորդական կամ զսպող դերակատարությանը տարբեր ճգնաժամային փուլերում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է միջազգային հարաբերությունների պատմության, դաշինքների տեսության և տարածաշրջանային անվտանգության ուսումնասիրության մոտեցումները՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող են ռազմաքաղաքական դաշինքի անդամների միջև համագործակցությունը և երկարատև հակասությունները գոյակցել նույն միջազգային համակարգի շրջանակում։

Geography

Աշխատությունը նվիրված է ջրային միջավայրում որոշ վնասակար ծանր մետաղների շրջապտույտի, տարածման և կուտակման օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է ծանր մետաղների մուտքը ջրային էկոհամակարգեր, դրանց տեղափոխումը ջրային զանգվածներում, նստվածքների հետ փոխազդեցությունը և կենսաբանական օղակների միջոցով կուտակման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այնպիսի մետաղների վարքագծին, որոնք նույնիսկ համեմատաբար ցածր կոնցենտրացիաներով կարող են բացասաբար ազդել ջրային օրգանիզմների և էկոհամակարգի բնականոն գործունեության վրա։ Ուսումնասիրվում են ծանր մետաղների աղբյուրները՝ արդյունաբերական, գյուղատնտեսական, կենցաղային և այլ մարդածին արտանետումները, ինչպես նաև դրանց բնական երկրաքիմիական աղբյուրները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ջրի քիմիական կազմի, pH-ի, օքսիդավերականգնման պայմանների, լուծված օրգանական նյութերի, ջրի ջերմաստիճանի և այլ գործոնների ազդեցությանը մետաղների շարժունակության և տարածման վրա։ Հետազոտության ընթացքում կարող են ուսումնասիրվել նաև մետաղների սորբցիան և դեսորբցիան, նստվածքների հետ կապումը, լուծված և կախված ձևերի հարաբերակցությունը և դրանց կենսամատչելիության փոփոխությունները։ Ջրային էկոհամակարգերում ծանր մետաղների շրջապտույտի ուսումնասիրությունը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ մետաղները կարող են տեղափոխվել սննդային շղթաներով և որոշ դեպքերում կուտակվել կենդանի օրգանիզմներում՝ առաջացնելով էկոլոգիական ռիսկեր։ Աշխատության շրջանակում կարող են իրականացվել ջրի, հատակային նստվածքների և կենսաբանական նմուշների համեմատական ուսումնասիրություններ՝ աղտոտվածության մակարդակն ու տարածական փոփոխությունները գնահատելու նպատակով։ Ստացված տվյալների հիման վրա հնարավոր է գնահատել ջրային միջավայրի ծանր մետաղներով աղտոտման աստիճանը, դրանց տարածման հիմնական ուղիները և էկոհամակարգի վրա հնարավոր ազդեցությունները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտագործվել ջրային ռեսուրսների էկոլոգիական մոնիթորինգի, աղտոտման աղբյուրների բացահայտման, բնապահպանական ռիսկերի գնահատման և ջրային էկոհամակարգերի պահպանության միջոցառումների մշակման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել էկոլոգներին, հիդրոքիմիկոսներին, բնապահպաններին, երկրաքիմիկոսներին, ջրային ռեսուրսների կառավարման մասնագետներին, կենսաբաններին և համապատասխան ոլորտների հետազոտողներին։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պահուստների և արժութային փոխարժեքի կառավարման տեսական, մեթոդաբանական և գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ մակրոտնտեսական կայունության, դրամավարկային քաղաքականության և արտաքին տնտեսական հավասարակշռության ապահովման համատեքստում։ Քննարկվում են միջազգային պահուստների տնտեսական նշանակությունը, դրանց ձևավորման աղբյուրները, կառուցվածքը և դերը երկրի ֆինանսական անվտանգության ապահովման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արտարժութային պահուստների, դրամական ոսկու և միջազգային պահուստային այլ ակտիվների կառավարման սկզբունքներին, դրանց իրացվելիության, անվտանգության և եկամտաբերության միջև հավասարակշռության պահպանմանը։ Ուսումնասիրվում են արժութային փոխարժեքի ձևավորման հիմնական գործոնները, արտարժույթի առաջարկի և պահանջարկի փոխազդեցությունը, ինչպես նաև փոխարժեքի փոփոխությունների ազդեցությունը գնաճի, արտաքին առևտրի, ներդրումային հոսքերի և տնտեսական ակտիվության վրա։ Դիտարկվում են Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի գործառույթները միջազգային պահուստների կառավարման, արժութային շուկայի վերահսկման և դրամավարկային քաղաքականության իրականացման գործընթացներում։ Կարևորվում են փոխարժեքային տարբեր ռեժիմների առանձնահատկությունները, արժութային միջամտությունների կիրառման նպատակները և դրանց հնարավոր ազդեցությունները ֆինանսական շուկայի կայունության վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել Հայաստանի միջազգային պահուստների ծավալների և կառուցվածքի փոփոխությունները, ազգային արժույթի փոխարժեքի տատանումները, վճարային հաշվեկշռի ցուցանիշները և արտաքին տնտեսական գործոնների ազդեցությունը։ Անդրադարձ է կատարվում միջազգային պահուստների բավարարության գնահատման մեթոդներին, արտաքին պարտավորությունների սպասարկման հնարավորություններին և տնտեսական ցնցումների պայմաններում ֆինանսական դիմակայունության ապահովմանը։ Առանձնացվում են արժութային ռիսկերի կառավարման, պահուստային ակտիվների արդյունավետ տեղաբաշխման, ֆինանսական շուկաների անկայունության և արտաքին տնտեսական կախվածության հետ կապված հիմնախնդիրները։ Կարևորվում է նաև միջազգային փորձի ուսումնասիրությունը՝ պահուստների կառավարման և փոխարժեքային քաղաքականության տարբեր մոտեցումների համեմատական վերլուծության միջոցով։ Աշխատությունը կարող է նպաստել Հայաստանի միջազգային պահուստների կառավարման արդյունավետության գնահատմանը, արժութային քաղաքականության կատարելագործման ուղղությունների բացահայտմանը և մակրոտնտեսական կայունության ապահովման մեխանիզմների զարգացմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ դրամավարկային քաղաքականության մշակման, ֆինանսական ռիսկերի գնահատման և արտաքին տնտեսական կայունության ռազմավարական պլանավորման գործընթացներում։ Այն օգտակար է տնտեսագետների, ֆինանսիստների, բանկային համակարգի մասնագետների, մակրոտնտեսական վերլուծաբանների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Literature

Հենրիկ Բակունցը (1885–1937) հայ դասական արձակ գրականության նշանավոր ներկայացուցիչ է, որի ստեղծագործություններում ընդգծված են ազգային ինքնության, հայրենիքի, մարդկային բարոյական արժեքների և սոցիալական խնդիրների թեմաները։ Նրա պիեսներն ու նովելները հաճախ ներկայացնում են հասարակության և անհատի միջև առկա հակասությունները, բարոյական դժվարությունները և մարդու ներքին հոգևոր պայքարը։ Բակունցի ստեղծագործական ոճը աչքի է ընկնում սուղ, կարճ ու ազդեցիկ խոսքի կառուցվածքով, վառ կերպարներով և խորը հոգեբանական դրսևորումներով։ Նրա հեղինակած գործերից են «Աշխարհի վերջը», «Ճշմարտության ճանապարհը» և այլ ստեղծագործություններ, որոնք առանձնանում են սիմվոլիզմով, առօրեական կյանքի մանրամասների միջոցով բարձր գաղափարների արտահայտմամբ և ազգային արժեքների պահպանմամբ։ Բակունցի գրականությունը նաև մեծ ազդեցություն ունի հայ գրականության զարգացման վրա, քանի որ նա ստեղծել է հայ ժողովրդի պատմական ու հոգևոր փորձի գեղարվեստական պատկերներ, խորապես արտացոլել է ժամանակակից հասարակական խնդիրները և մարդու ներքին աշխարհը։ Նրա ստեղծագործությունները ուսուցողական ու դաստիարակչական նշանակություն ունեն, քանի որ ընթերցողին փոխանցում են մարդկային բարոյական սկզբունքների և ազգային արժեհամակարգի կարևորությունը։ Այսպիսով, Հենրիկ Բակունցը համարվում է հայ գրականության մեծ դասականներից մեկը, որի գործերն այսօր էլ պահպանել են իրենց ստեղծագործական ու գաղափարական արժեքը։

Biology

Գիրքը նվիրված է ՀՀ Շիրակի մարզի Ամասիայի տարածաշրջանի շրջակա միջավայրի վրա մարդածին գործոնների ազդեցության համակողմանի գնահատմանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Արփի լճի էկոլոգիական վիճակին և դրա վրա մարդու գործունեության հնարավոր հետևանքներին։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են տարածաշրջանի բնական միջավայրի հիմնական բաղադրիչները՝ ջրային և ցամաքային էկոհամակարգերը, հողային ռեսուրսները, բուսական և կենդանական աշխարհը, ինչպես նաև դրանց վրա գյուղատնտեսական, բնակավայրերի, տնտեսական և այլ գործունեության ազդեցությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Արփի լճի՝ որպես տարածաշրջանի կարևորագույն ջրային էկոհամակարգի, բնական ռեսուրսի և կենսաբազմազանության պահպանման տեսանկյունից նշանակալի տարածքի վիճակին։ Հետազոտության ընթացքում մարդածին ազդեցությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես առանձին աղտոտման աղբյուրների հետևանք, այլև որպես փոխկապակցված գործընթացների ամբողջություն, որոնք կարող են փոփոխել ջրային ռեժիմը, ջրի որակը, հողերի վիճակը, կենսաբազմազանությունը և էկոհամակարգերի բնական հավասարակշռությունը։ Աշխատությունը կարևոր է նաև տարածաշրջանի բնապահպանական խնդիրների բացահայտման և դրանց հնարավոր լուծումների մշակման տեսանկյունից, քանի որ շրջակա միջավայրի արդյունավետ կառավարումը պահանջում է բնական ռեսուրսների օգտագործման և դրանց պահպանության միջև հավասարակշռության ապահովում։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ ջրային ռեսուրսների կառավարման, էկոլոգիական մոնիթորինգի, բնապահպանական միջոցառումների պլանավորման և բնական էկոհամակարգերի պահպանության գործընթացներում։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել բնապահպանության, էկոլոգիայի, աշխարհագրության, ջրաբանության և բնօգտագործման ոլորտների մասնագետներին, հետազոտողներին ու ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը ներկայացնում է տարածաշրջանի բնական միջավայրի և մարդու գործունեության փոխազդեցության ուսումնասիրություն՝ նպատակ ունենալով գնահատել առկա էկոլոգիական խնդիրները, բացահայտել դրանց հիմնական պատճառներն ու հետևանքները և նպաստել Արփի լճի ու հարակից տարածքների կայուն և էկոլոգիապես անվտանգ կառավարմանը։