Общественные организации в республике Армения в контексте глобальных интеграционных процессов

Technology

Աշխատությունը նվիրված է էլեկտրաէներգետիկական համակարգի կայունացված ռեժիմի վերահաշվարկի խնդրի ուսումնասիրությանը՝ տրոհման եղանակի կիրառմամբ։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է մշակել և հիմնավորել այնպիսի հաշվարկային մոտեցումներ, որոնք հնարավորություն են տալիս բարդ էլեկտրաէներգետիկական համակարգերի հաստատված ռեժիմների վերլուծությունն իրականացնել ավելի արդյունավետ և կառավարելի եղանակով։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են էլեկտրական ցանցի հանգույցներում լարումների, հոսանքների, ակտիվ և ռեակտիվ հզորությունների բաշխման, ինչպես նաև համակարգի առանձին տարրերի փոխկապակցվածության խնդիրները։ Տրոհման եղանակի կիրառումը հնարավորություն է տալիս բարդ համակարգը բաժանել փոխկապակցված ենթահամակարգերի կամ ավելի փոքր հաշվարկային խնդիրների, որոնց հաջորդական կամ զուգահեռ լուծմամբ հնարավոր է ստանալ ամբողջական համակարգի ռեժիմի գնահատականը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տրոհման սկզբունքների ընտրությանը, ենթահամակարգերի միջև փոխազդեցության հաշվառմանը, հաշվարկային սխալների նվազեցմանը և լուծման թվային կայունության ապահովմանը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել էլեկտրաէներգետիկ համակարգերի մաթեմատիկական մոդելավորման, թվային հաշվարկի և ոչ գծային հավասարումների լուծման մեթոդներ՝ համակարգի ռեժիմային պարամետրերը որոշելու համար։ Մեթոդի արդյունավետությունը կարող է գնահատվել տարբեր բարդության և կառուցվածքի էլեկտրական ցանցերի օրինակներով՝ համեմատելով ստացված արդյունքները այլ հաշվարկային մոտեցումների հետ։ Աշխատության կիրառական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ ժամանակակից էլեկտրաէներգետիկական համակարգերը կարող են ունենալ մեծ չափեր և բարդ կառուցվածք, ինչի պատճառով դրանց ռեժիմների հաշվարկը պահանջում է արդյունավետ և հուսալի ալգորիթմներ։ Տրոհման մոտեցումը կարող է նպաստել հաշվարկների արագացմանը, համակարգչային ռեսուրսների ավելի արդյունավետ օգտագործմանը և բարդ ցանցերի ռեժիմների վերլուծության պարզեցմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել էլեկտրաէներգետիկայի, էլեկտրական ցանցերի, համակարգերի վերլուծության, կիրառական մաթեմատիկայի և համակարգչային մոդելավորման ոլորտների մասնագետներին, ինժեներներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Economics

Աշխատությունում ներկայացվում են գյուղացիական տնտեսությունների կոոպերացման անհրաժեշտությունը և մոդելները՝ ինչպես արտադրական, այնպես էլ սպառողական ոլորտներում։ Հեղինակը վերլուծում է, թե ինչպես է գյուղատնտեսության կոոպերացիան կարողանում է խթանել արտադրական արդյունավետությունը, նոր տեխնոլոգիաների ներդրումը, գործառնական ծախսերի նվազեցումը և ընդհանուր եկամտաբերությունը՝ հատկապես լիմիտացիաներ ունեցող փոքր տնտեսությունների համար։ Գրքում նաև անդրադարձ է կատարվում գյուղացիական տնտեսությունների կառավարման համապարփակ մեթոդներին՝ նշելով, որ հաջողակ կառավարման հիմնական ուղիներից մեկը ուժեղ ֆինանսական պլանավորումն ու ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումն է։ Հեղինակը անդրադառնում է տնտեսությունների կազմակերպման հիմնախնդիրներին՝ ճիշտ կառավարման մոդելներ ընտրելու, համայնքների զարգացումն ապահովելու, աշխատուժի արդյունավետ օգտագործման ու համայնքային ուժերի համադրման կարևորությանը։ Գրքում շեշտադրվում է կոոպերատիվների հիման վրա գործող գյուղացիական տնտեսությունների ազդեցությունը տեղական և տարածաշրջանային տնտեսությունների կայունության վրա։ Այսօր, երբ գերծանրաբեռնվածությունն ու ռեսուրսների օպտիմալացման հարցերը հատկապես կարևոր են, հեղինակը նաև առաջարկում է այնպիսի կառավարման մեթոդներ, որոնք ի վիճակի են լուծել գյուղացիական տնտեսությունների առկա խնդիրները՝ հատկապես գյուղատնտեսության ցածր տեխնոլոգիական մակարդակների, շուկայի հետ կապված խնդիրների և գյուղատնտեսական ապրանքների շրջանառության առումով։ Աշխատությունը նախատեսված է գյուղատնտեսության, ագրոբիզնեսի, տնտեսագիտության, մենեջմենթի և պետական կառավարման ոլորտների ուսանողների, մասնագետների և քաղաքականության մշակողների համար։

Other Subjects

Աշխատությունը նվիրված է հայկական գրատպության ձևավորման, պատմական զարգացման և մշակութային նշանակության համակողմանի ներկայացմանը՝ սկսած սկզբնավորման շրջանից մինչև ժամանակակից փուլերը։ Ներկայացվում են հայկական առաջին տպագիր գրքերի ստեղծման հանգամանքները, գրատպության զարգացման կարևոր փուլերը, նշանավոր տպագրիչների և մշակութային գործիչների գործունեությունը, ինչպես նաև հայերեն գրքի տարածման և պահպանման նշանակությունը ազգային ինքնության ու կրթության զարգացման գործում։ Քննարկվում են տպագրական տեխնոլոգիաների փոփոխությունները, գրահրատարակչական ավանդույթների ձևավորումը, հայկական տպագրական կենտրոնների դերը և գրքի մշակույթի ազդեցությունը հասարակական ու գիտական կյանքի վրա։ Աշխատությունը ներկայացնում է հայկական գրատպության հարուստ ժառանգությունը՝ ընդգծելով դրա պատմական, լեզվամշակութային և կրթական արժեքը։ Գիրքը նախատեսված է պատմաբանների, գրադարանագետների, մշակույթի ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և հայկական գրքի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Religion

Հայ առաքելական եկեղեցու պաշտամունքային և աղոթական ժառանգության կարևորագույն գրքերից այս հրատարակությունը ներկայացնում է հայ եկեղեցական ժամերգությունների ավանդական համակարգը, օրվա տարբեր ժամերին կատարվող աղոթքները, սաղմոսները, շարականները և հոգևոր երգերը՝ ամփոփելով դարերի ընթացքում ձևավորված ծիսական ու գրական հարուստ ժառանգությունը։ Ժամագիրքը Հայ եկեղեցու պաշտամունքային կյանքի հիմնարար ձեռնարկներից է, որի միջոցով կանոնակարգվում են եկեղեցական ամենօրյա աղոթքները և պահպանվում հավատացյալների ընդհանուր աղոթական կյանքի միասնականությունը։ Նրա հիմնական նշանակությունը ժամանակի հոգևոր կազմակերպումն է՝ օրվա տարբեր հատվածները եկեղեցական աղոթքի, աստվածաշնչյան ընթերցումների, սաղմոսերգության և հոգևոր խորհրդածության միջոցով իմաստավորելու քրիստոնեական սկզբունքի համաձայն։ Հայ առաքելական եկեղեցու ժամերգությունների համակարգը ձևավորվել է երկարատև պատմական զարգացման ընթացքում՝ ներառելով աստվածաշնչյան, վաղ քրիստոնեական և ազգային եկեղեցական ավանդույթների տարրեր։ Ժամերգությունը ոչ միայն աղոթքների հաջորդականություն է, այլև պաշտամունքային ամբողջական գործողություն, որի ընթացքում արտահայտվում են քրիստոնեական հավատքի հիմնական գաղափարները՝ Աստծո փառաբանությունը, երախտագիտությունը, ապաշխարությունը, ողորմության հայցումը, հոգևոր մաքրագործումը և փրկության հույսը։ Աշխատության բովանդակային առանցքը կազմում են օրվա տարբեր ժամանակահատվածներին համապատասխանող աղոթական կարգերը։ Առավոտյան ժամերգությունը խորհրդանշում է նոր օրվա սկիզբը և Աստծո օրհնությամբ ու առաջնորդությամբ այն սկսելու ձգտումը։ Երեկոյան աղոթքները կապված են անցած օրվա խորհրդածության, գոհության և մեղքերի թողություն հայցելու հետ։ Գիշերային ու մյուս ժամերգությունները ևս ունեն իրենց առանձնահատուկ խորհրդաբանական նշանակությունը՝ հավատացյալին ուղղորդելով օրվա բոլոր պահերին պահպանելու հոգևոր զգոնությունն ու աղոթական կապը Աստծո հետ։ Այս համակարգի միջոցով ժամանակը ձեռք է բերում հոգևոր բովանդակություն, իսկ առօրյա կյանքը ներառվում է հավատքի և աստվածապաշտության շարունակական ընթացքի մեջ։ Ժամագրական ավանդության կարևոր բաղադրիչներից են սաղմոսները, որոնք ներկայացնում են աստվածաշնչյան աղոթական գրականության հարուստ ժառանգությունը։ Սաղմոսերգությունը հայ եկեղեցական պաշտամունքի անբաժանելի մասն է և հնարավորություն է տալիս արտահայտելու մարդու հոգևոր ապրումների ամբողջ բազմազանությունը՝ փառաբանություն, գոհություն, զղջում, խնդրանք, տագնապ և հույս։ Սաղմոսների միջոցով հավատացյալը հաղորդակից է դառնում աստվածաշնչյան հոգևոր մտքին՝ այն դարձնելով սեփական աղոթական կյանքի բաղադրիչ։ Ժամագրքի մյուս կարևոր գրական ու երաժշտական շերտը շարականներն են։ Հայ շարականագրությունը ազգային հոգևոր մշակույթի բացառիկ արժեքներից է, որի մեջ միահյուսվում են աստվածաբանական խորությունը, բանաստեղծական արտահայտչությունը և երաժշտական արվեստը։ Շարականները նվիրված են եկեղեցական տոներին, սրբերի հիշատակությանը, Քրիստոսի կյանքին ու փրկագործությանը, ինչպես նաև քրիստոնեական վարդապետության կարևորագույն գաղափարներին։ Դրանք ոչ միայն պաշտամունքային երգեր են, այլև հայ հոգևոր բանաստեղծության ինքնատիպ ստեղծագործություններ, որոնք արտահայտում են ժողովրդի կրոնական աշխարհընկալումն ու մշակութային ինքնությունը։ Եկեղեցական ժամերգությունների ընթացքում շարականների կատարումը նպաստում է աղոթական արարողության գեղարվեստական և խորհրդաբանական ամբողջականությանը՝ միավորելով խոսքը, երաժշտությունը և հավատքի խորհրդածությունը։ Աշխատության կարևոր գաղափարական սկզբունքներից է եկեղեցական ավանդության շարունակականության և ծիսական միասնականության պահպանումը։ Ժամագիրքը նախատեսված է հոգևորականների և եկեղեցական պաշտամունքին մասնակցող անձանց համար՝ ծառայելով որպես աղոթքների, ընթերցումների և երգեցողության կարգավորված աղբյուր։ Դրա միջոցով ապահովվում է ժամերգությունների ընդունված հաջորդականությունը և եկեղեցական ծառայությունների կազմակերպված ընթացքը։ Նման գրքերը հատկապես կարևոր նշանակություն են ունեցել հայկական տարբեր համայնքներում, քանի որ հնարավորություն են տվել պահպանելու ընդհանուր պաշտամունքային ավանդույթը՝ անկախ աշխարհագրական դիրքից և պատմական հանգամանքներից։ Ժամագրքի կիրառությունը նպաստել է նաև հայ եկեղեցական լեզվի, աղոթական խոսքի և հոգևոր երգարվեստի փոխանցմանը՝ սերնդեսերունդ պահպանելով ազգային հոգևոր ժառանգությունը։ Գրական առանձնահատկություններով հրատարակությունը պատկանում է հայ եկեղեցական ժամագրական գրականության դասական ավանդույթին։ Նրան բնորոշ են աղոթական խոսքի հանդիսավոր ոճը, աստվածաշնչյան պատկերների առատությունը, հոգևոր խորհրդածության խորությունը և եկեղեցական լեզվին հատուկ բառապաշարը։ Ժամագրական նյութերի կառուցվածքը պայմանավորված է պաշտամունքային կիրառությամբ. աղոթքները, սաղմոսները, շարականներն ու մյուս երգեցողությունները դասավորված են ըստ եկեղեցական կարգի և օրվա ժամերի։ Այս կառուցվածքը գրքին հաղորդում է ոչ միայն գրական, այլև գործնական նշանակություն՝ դարձնելով այն եկեղեցական ծառայության անհրաժեշտ ձեռնարկ։ Լեզվական առումով այն արժեքավոր է հայ գրական լեզվի պատմության, գրաբարի եկեղեցական գործածության, հոգևոր բառապաշարի և աղոթական ոճի ուսումնասիրության համար։ Պատմական և մշակութային նշանակությամբ հրատարակությունը կարևոր տեղ ունի հայ եկեղեցական գրքի ու հայ տպագրության պատմության մեջ։ 19-րդ դարի սկզբին Կոստանդնուպոլիսը հայ մշակութային, հոգևոր և տպագրական կյանքի խոշոր կենտրոններից էր։ Այստեղ գործող հայկական տպարանները կարևոր դեր էին կատարում կրոնական, կրթական և գրական գրքերի տարածման գործում՝ ապահովելով հայ համայնքի հոգևոր պահանջները և նպաստելով մայրենի լեզվով գրավոր մշակույթի զարգացմանը։ Պողոս Հովհաննիսյանի՝ Արապյանի տպագրական գործունեությունը կապված է Կոստանդնուպոլսի հայ տպագրության պատմության կարևոր շրջանի հետ։ Նրա տպարանում հրատարակված գրքերը նպաստել են հայերեն գրականության տարածմանը և ազգային մշակութային ժառանգության պահպանմանը։ Ժամագրքի հրատարակությունը վկայում է եկեղեցական գրքի նկատմամբ մեծ պահանջարկի և հայ համայնքի հոգևոր կյանքի կազմակերպման գործում տպագրության ունեցած նշանակության մասին։ Այն արտացոլում է նաև այն պատմական իրողությունը, որ հայ եկեղեցական գրքերը հանդիսացել են ազգային ինքնության պահպանման կարևոր միջոց՝ հատկապես բազմազգ ու բազմակրոն միջավայրերում ապրող հայ համայնքների համար։ Այս հրատարակությունը արժեքավոր է հայ ժամագրության, եկեղեցական ծիսագիտության, հայ հոգևոր երաժշտության, շարականագրության, աստվածաշնչյան աղոթական ժառանգության և հայ տպագրության պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել աստվածաբաններին, հայ եկեղեցու պատմաբաններին, երաժշտագետներին, շարականագետներին, հայագետներին, մատենագետներին, բանասերներին, հոգևորականներին և հայ քրիստոնեական մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Նրա գիտական և ընթերցողական արժեքը պայմանավորված է Հայ առաքելական եկեղեցու ժամերգությունների ավանդույթի պահպանմամբ, հայ հոգևոր գրականության ու երաժշտության պատմական զարգացման ուսումնասիրության հնարավորությամբ և ազգային եկեղեցական ինքնության ձևավորման ու շարունակականության գործում ժամագրական գրականության ունեցած դերի բացահայտմամբ։

Economics

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում տնտեսական աճի կառավարման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով երկրի տնտեսական զարգացման վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոնները, պետական տնտեսական քաղաքականության գործիքները և կայուն աճի ապահովման հնարավորությունները։ Հետազոտության կենտրոնում գտնվում է տնտեսական աճի կառավարման արդյունավետության հարցը՝ հաշվի առնելով Հայաստանի տնտեսության կառուցվածքային առանձնահատկությունները, զարգացման առկա մարտահրավերները և համաշխարհային տնտեսության փոփոխվող պայմանները։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են տնտեսական աճի հիմնական շարժիչ ուժերը, ներդրումների, արտադրողականության, զբաղվածության, մարդկային կապիտալի, տեխնոլոգիական զարգացման և արտաքին առևտրի ազդեցությունը տնտեսական զարգացման գործընթացների վրա։ Հեղինակը ուշադրություն է դարձնում նաև պետական կառավարման և տնտեսական քաղաքականության փոխկապակցվածությանը՝ վերլուծելով հարկաբյուջետային, դրամավարկային, ներդրումային և կառուցվածքային քաղաքականությունների դերը տնտեսական ակտիվության խթանման գործում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում Հայաստանի տնտեսության առջև ծառացած այնպիսի խնդիրների ուսումնասիրությանը, ինչպիսիք են տնտեսական կառուցվածքի դիվերսիֆիկացման անհրաժեշտությունը, արտադրության և արտահանման մրցունակության բարձրացումը, ներդրումային միջավայրի բարելավումը, տարածաշրջանային անհավասարությունների նվազեցումը և աշխատուժի արդյունավետ օգտագործումը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև տնտեսական աճի որակի և կայունության հարցերին՝ ընդգծելով, որ տնտեսական զարգացման արդյունավետությունը պետք է գնահատվի ոչ միայն համախառն ցուցանիշների աճով, այլև բնակչության բարեկեցության, զբաղվածության, եկամուտների, արտադրողականության և երկարաժամկետ տնտեսական կայունության փոփոխություններով։ Հայաստանի օրինակով ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել փոքր և բաց տնտեսության համար բնորոշ արտաքին կախվածությունները, համաշխարհային շուկաների փոփոխությունների ազդեցությունը, տնտեսական ցնցումների նկատմամբ դիմակայունության բարձրացման անհրաժեշտությունը և զարգացման նոր հնարավորությունների օգտագործումը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել տնտեսական աճի կառավարման ավելի արդյունավետ մեխանիզմների ձևավորմանը և պետական տնտեսական քաղաքականության կատարելագործմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, պետական կառավարման և տնտեսական քաղաքականության մասնագետներին, հետազոտողներին, բուհերի դասախոսներին, ուսանողներին և Հայաստանի տնտեսական զարգացման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Ընդհանուր առմամբ, գիրքը ներկայացնում է ՀՀ-ում տնտեսական աճի կառավարման բազմակողմանի ուսումնասիրություն՝ կարևորելով տնտեսական ներուժի արդյունավետ օգտագործումը, կառուցվածքային բարեփոխումները, ներդրումների և նորարարության խթանումը և երկարաժամկետ, հավասարակշռված ու կայուն տնտեսական զարգացման ապահովումը։

Biology

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է բրնձի ռիզոսֆերայից անջատված ֆլուորեսցենտ պսևդոմոնադների կենսաքիմիական, ֆիզիոլոգիական և գենետիկական բնութագրերի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ Իրանի հյուսիսային շրջանների պայմաններում։ Գրքում ներկայացվում են հողի միկրոօրգանիզմների առանձնահատկությունները, բույսերի արմատամերձ գոտում նրանց դերը, ինչպես նաև ֆլուորեսցենտ պսևդոմոնադների ազդեցությունը բույսերի աճի, զարգացման և շրջակա միջավայրի փոխազդեցությունների վրա։ Հեղինակը վերլուծում է ուսումնասիրված մանրէների կենսաքիմիական հատկությունները, ֆիզիոլոգիական արձագանքները տարբեր պայմանների նկատմամբ և գենետիկական առանձնահատկությունները՝ կիրառելով ժամանակակից մանրէաբանական և մոլեկուլային հետազոտության մեթոդներ։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև այս միկրոօրգանիզմների հնարավոր կիրառությունները գյուղատնտեսության մեջ՝ որպես բույսերի աճը խթանող, հողի կենսաբանական ակտիվությունը բարձրացնող և կենսաբանական պաշտպանության միջոցների հիմք հանդիսացող օրգանիզմներ։ Գիրքը նախատեսված է մանրէաբանների, կենսաքիմիկոսների, գենետիկների, գյուղատնտեսական կենսատեխնոլոգիայի մասնագետների, բուսաբույծների, գիտաշխատողների, բուհերի դասախոսների, ուսանողների և բույս–միկրոօրգանիզմ փոխազդեցությունների ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։