Очистка природных и сточных вод методами электроокисления и электрокоагуляции

History

Հրատարակությունը նվիրված է Խորհրդային Հայաստանի գոյության առաջին 35 տարիների պատմական, հասարակական, տնտեսական և մշակութային զարգացման հիմնական փուլերի ներկայացմանը։ Որպես մեթոդական նամակ՝ այն, ամենայն հավանականությամբ, նախատեսված է եղել ուսուցիչների, դասախոսների, գրադարանային կամ մշակութալուսավորչական աշխատողների համար՝ տվյալ թեմայով դասախոսություններ, զեկուցումներ, զրույցներ և այլ կրթական միջոցառումներ կազմակերպելու նպատակով։ Նյութում ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի խորհրդայնացմանը հաջորդած ժամանակաշրջանում հանրապետության պետական և հասարակական կյանքի վերափոխումներին, տնտեսության վերակազմավորմանը, արդյունաբերության և գյուղատնտեսության զարգացմանը, կրթության ու գիտության տարածմանը, մշակութային կյանքի կազմակերպմանը և հասարակական ենթակառուցվածքների փոփոխությանը։ Կարող են ներկայացվել նաև քաղաքների զարգացման, բնակչության սոցիալ-տնտեսական պայմանների փոփոխության, նոր արտադրական ձեռնարկությունների ստեղծման և հանրապետության տնտեսական ներուժի ընդլայնման վերաբերյալ տեղեկություններ։ Առանձին նշանակություն է տրվում կրթության, գրագիտության, մշակույթի, արվեստի, գիտական հաստատությունների և մասնագիտական կադրերի ձևավորման գործընթացներին, որոնք խորհրդային պաշտոնական պատմագրության մեջ ներկայացվում էին որպես ժամանակաշրջանի կարևոր ձեռքբերումներ։ Հրատարակությունը արժեքավոր է նաև որպես իր ստեղծման ժամանակաշրջանի պատմագրական և գաղափարական մոտեցումների արտահայտություն, քանի որ մեթոդական նյութերը սովորաբար նպատակ ունեին պատմական իրադարձություններն ու հասարակական զարգացումները ներկայացնել տվյալ ժամանակի պաշտոնական գաղափարախոսությանը համապատասխան։ Այդ պատճառով այն կարող է ուսումնասիրվել ոչ միայն որպես Խորհրդային Հայաստանի պատմության վերաբերյալ տեղեկատվական աղբյուր, այլև որպես խորհրդային շրջանի կրթական, քարոզչական և մշակութային քաղաքականության պատմական վկայություն։ Նյութը կարող է օգտակար լինել Հայաստանի XX դարի պատմությամբ, խորհրդային շրջանի հասարակական կյանքով, կրթության և մշակույթի պատմությամբ, ինչպես նաև պատմագրության ու մեթոդական գրականության զարգացմամբ հետաքրքրվող պատմաբանների, մշակութաբանների, մանկավարժների, ուսանողների և հետազոտողների համար։

Chemistry

Այս աշխատանքը նվիրված է ֆունկցիոնալ տեղակալված Y-լակտոնների (γ-լակտոնների) սինթեզի նոր մեթոդների մշակմանը և դրանց ռեակցիոն մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ օրգանական քիմիայի ժամանակակից մոտեցումների շրջանակում։ Աշխատությունում դիտարկվում են տարբեր սինթետիկ ուղիներ, որոնք հնարավորություն են տալիս ստանալ կառուցվածքային բազմազանությամբ օժտված լակտոնային համակարգեր՝ վերահսկելով ստերեոքիմիական արդյունքը և ֆունկցիոնալ խմբերի դիրքորոշումը մոլեկուլում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կատալիտիկ գործընթացներին, ներառյալ օրգանոկատալիզը և մետաղակատալիզը, որոնք թույլ են տալիս բարձրացնել ելքը և ընտրողականությունը՝ մեղմ ռեակցիոն պայմաններում։ Քննարկվում են նաև ցիկլացման տարբեր ռազմավարություններ՝ ներքին էսթերացման, օքսիդատիվ ցիկլացման և ռադիկալային մեխանիզմների հիման վրա, ինչպես նաև դրանց կիրառելիությունը բարդ կառուցվածքով բնական և կենսաակտիվ միացությունների սինթեզում։ Աշխատությունում ընդգծվում է, որ առաջարկվող նոր մեթոդները կարող են կարևոր նշանակություն ունենալ դեղագործական քիմիայի, նյութագիտության և կենսաօրգանական միացությունների նախագծման ոլորտներում՝ ապահովելով ավելի արդյունավետ և ընտրողական սինթետիկ գործիքակազմ։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է գերբարձր հաճախականությունների տիրույթում գործող դյուրակիր ռադիոլոկացիոն համակարգի նախագծման և դրա կենսաբժշկական կիրառման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ոչ կոնտակտային ռադիոալիքային չափումների սկզբունքներն են, որոնց միջոցով հնարավոր է գրանցել մարդու մարմնի մակերևույթի շատ փոքր շարժումները և դրանց հետ կապված ֆիզիոլոգիական ազդանշանները՝ առանց մարմնին անմիջականորեն ամրացվող տվիչների կիրառման։ Քննվում են համակարգի կառուցվածքային հիմնական հանգույցները, հաղորդվող և ընդունվող ազդանշանների ձևավորման առանձնահատկությունները, ալեհավաքային համակարգի դերը, անդրադարձած ռադիոալիքների մշակումը և կենսաբանական շարժումներով պայմանավորված օգտակար բաղադրիչների առանձնացման խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում դյուրակիր սարքի փոքր չափերի, էներգաարդյունավետության, չափումների կայունության և տարբեր միջավայրերում օգտագործման հնարավորության համատեղ ապահովմանը։ Ուսումնասիրվում են շնչառական շարժումների, սրտային գործունեության հետ կապված մարմնի միկրոշարժումների և այլ ֆիզիոլոգիական երևույթների ոչ կոնտակտային հայտնաբերման ընդհանուր սկզբունքները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում օգտակար կենսաբժշկական ազդանշանների առանձնացումը շարժումներից, արտաքին էլեկտրամագնիսական ազդեցություններից և չափման համակարգի սեփական աղմուկներից առաջացող խանգարումներից։ Դիտարկվում են ազդանշանների թվային մշակման, հաճախականային և ժամանակային վերլուծության ու չափման արդյունքների կայունացման մեթոդաբանական մոտեցումները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել համակարգի տեսական մոդելավորումը, առանձին էլեկտրոնային հանգույցների նախագծումը և փորձարարական գնահատումը՝ որոշելու սարքի զգայունությունը, չափման կրկնելիությունը և կենսաբժշկական ազդանշանների գրանցման հնարավորությունները։ Դյուրակիր կառուցվածքը նման համակարգերի համար կարևոր է շարժական մոնիթորինգի, հեռավար դիտարկման և այնպիսի իրավիճակների տեսանկյունից, որտեղ կոնտակտային տվիչների կիրառումը նպատակահարմար չէ։ Միաժամանակ կենսաբժշկական կիրառման համար կարևոր են չափումների անվտանգությունը, արդյունքների արժանահավատությունը և համապատասխան բժշկական մեթոդների հետ ստացված տվյալների համադրելիությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ռադիոֆիզիկայի, ռադիոլոկացիայի, էլեկտրոնիկայի, թվային ազդանշանների մշակման և կենսաբժշկական ճարտարագիտության մոտեցումները՝ ոչ կոնտակտային ֆիզիոլոգիական մոնիթորինգի համար կոմպակտ տեխնիկական համակարգերի զարգացման նպատակով։

Law

Աշխատությունը նվիրված է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի որոշումների իրավական նշանակության և դրանց կատարման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ մարդու իրավունքների պաշտպանության եվրոպական համակարգի շրջանակում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է դատարանի վճիռների դերի, դրանց պարտադիր բնույթի և Եվրոպայի խորհրդի անդամ պետությունների կողմից համապատասխան միջոցների իրականացման մեխանիզմների վրա։ Քննության են առնվում Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության եվրոպական կոնվենցիայի դրույթները, անհատական գանգատների քննության ընթացակարգը և այն իրավական հետևանքները, որոնք առաջանում են դատարանի կողմից խախտման արձանագրման դեպքում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում վճիռների կատարման անհատական և ընդհանուր միջոցներին։ Անհատական միջոցները դիտարկվում են տուժած անձի իրավունքների հնարավոր վերականգնման տեսանկյունից, իսկ ընդհանուր միջոցները՝ նմանատիպ խախտումների կրկնությունը կանխելու նպատակով օրենսդրական, վարչական, դատական կամ ինստիտուցիոնալ փոփոխությունների իրականացման համատեքստում։ Ուսումնասիրվում է արդարացի փոխհատուցման նշանակությունը, ինչպես նաև այն դեպքերը, երբ վճռի արդյունավետ կատարումը կարող է պահանջել ներպետական իրավական պրակտիկայի կամ պետական մարմինների գործունեության վերանայում։ Կարևորվում է Եվրոպայի խորհրդի Նախարարների կոմիտեի դերը վճիռների կատարման վերահսկողության գործընթացում, պետությունների կողմից ներկայացվող գործողությունների ծրագրերի և հաշվետվությունների նշանակությունը, ինչպես նաև երկարատև կամ բարդ կատարման ենթակա գործերի նկատմամբ կիրառվող վերահսկողական մեխանիզմները։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է միջազգային և ներպետական իրավունքի փոխհարաբերությունը՝ պարզաբանելով, թե եվրոպական դատական պրակտիկան ինչպես կարող է ազդել ազգային օրենսդրության, դատարանների գործունեության և մարդու իրավունքների պաշտպանության չափանիշների զարգացման վրա։ Անդրադարձ է կատարվում նաև վճիռների կատարման ընթացքում առաջացող իրավական, քաղաքական, ֆինանսական և կազմակերպական դժվարություններին, որոնք որոշ դեպքերում կարող են երկարաձգել անհրաժեշտ փոփոխությունների իրականացումը։ Հատուկ նշանակություն է տրվում դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությանը, քանի որ առանձին գործերով ձևավորված իրավական դիրքորոշումները կարևոր ուղենիշներ են հանդիսանում Կոնվենցիայի դրույթների մեկնաբանման և կիրառման համար։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել այն մասին, որ միջազգային դատական որոշման ընդունմամբ մարդու իրավունքների պաշտպանության գործընթացը չի ավարտվում, և վճռի գործնական իրականացումը հանդիսանում է պաշտպանության համակարգի արդյունավետության առանցքային պայմաններից մեկը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել միջազգային իրավունքի, մարդու իրավունքների, սահմանադրական իրավունքի և եվրոպական իրավական համակարգի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, իրավաբանների, ուսանողների և ոլորտի մասնագետների համար։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակային իմաստ արտահայտող շարահյուսական կառուցվածքների հոմանիշային հարաբերությունների ուսումնասիրությանը ժամանակակից անգլերենում։ Ներկայացվում են ժամանակային կապերի արտահայտման տարբեր քերականական միջոցները, դրանց կառուցվածքային և իմաստաբանական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև տարբեր ձևերի կիրառման պայմանները խոսքում և գրավոր տեքստերում։ Վերլուծվում են ժամանակային նախադասությունների, դարձվածքների և այլ շարահյուսական միավորների փոխարինելիության հնարավորությունները, դրանց իմաստային նրբերանգները և հաղորդակցական գործառույթները։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են անգլերենի քերականական համակարգում ժամանակային հարաբերությունների արտահայտման բազմազան եղանակները՝ ընդգծելով լեզվական ընտրության դերը և համատեքստի ազդեցությունը։ Գիրքը նախատեսված է լեզվաբանների, անգլերենի մասնագետների, թարգմանիչների, դասախոսների, ուսանողների և ժամանակակից անգլերենի կառուցվածքով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Sociology

Նյութը ներկայացնում է հայ գյուղական համայնքներում գրքի, ընթերցանության և դրանց նկատմամբ ձևավորված վերաբերմունքի սոցիոլոգիական ուսումնասիրության արդյունքների մեկնաբանությունը։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է բացահայտել, թե ինչ տեղ և նշանակություն ունեն գիրքն ու ընթերցանությունը գյուղական բնակչության առօրյա կյանքում, կրթական և մշակութային միջավայրում, ինչպես նաև հասկանալ ընթերցողական վարքագիծը պայմանավորող սոցիալական, տնտեսական, կրթական և մշակութային գործոնները։ Հետազոտության արդյունքների մեկնաբանությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել ընթերցանությունը ոչ միայն որպես անհատական զբաղմունք, այլև որպես հասարակական և մշակութային գործընթաց, որը կապված է մարդու կրթության, աշխարհայացքի, տեղեկատվական պահանջների և սոցիալական միջավայրի հետ։ Կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել գյուղական բնակավայրերի բնակիչների կողմից ընթերցվող գրականության տեսակների ուսումնասիրությունը՝ գեղարվեստական, գիտահանրամատչելի, ուսումնական, մասնագիտական և այլ գրականության նկատմամբ հետաքրքրության համեմատությամբ։ Առանձին ուշադրության է արժանի ընթերցանության հաճախականությունը, գրքերի ձեռքբերման և օգտագործման եղանակները, գրադարաններից օգտվելու մակարդակը, ինչպես նաև ընտանիքի և կրթական հաստատությունների ազդեցությունը ընթերցողական սովորությունների ձևավորման վրա։ Սոցիոլոգիական տվյալների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տարբեր տարիքային, կրթական և սոցիալական խմբերի ընթերցողական նախասիրությունների հնարավոր տարբերությունները։ Գյուղական միջավայրի առանձնահատկությունները կարևոր են նաև գրքի հասանելիության տեսանկյունից, քանի որ գրադարանների վիճակը, գրքային ֆոնդերի բազմազանությունը, նոր հրատարակությունների հասանելիությունը և մշակութային միջոցառումների կազմակերպումը կարող են էապես ազդել բնակչության ընթերցողական ակտիվության վրա։ Նյութը կարող է անդրադառնալ նաև այն պատճառներին, որոնք խոչընդոտում են կանոնավոր ընթերցանությանը, օրինակ՝ ժամանակի պակասը, գրքերի սահմանափակ հասանելիությունը, տնտեսական պայմանները, այլ տեղեկատվական աղբյուրների տարածումը կամ ընթերցանության նկատմամբ հետաքրքրության նվազումը։ Միաժամանակ ուսումնասիրությունը կարող է ցույց տալ, թե ինչ դեր ունեն գիրքն ու գրադարանը գյուղական համայնքի մշակութային կյանքի պահպանման և զարգացման գործում։ Հատկապես կարևոր է դիտարկել ընթերցանության կապը կրթության հետ, քանի որ դպրոցական և երիտասարդ բնակչության շրջանում ընթերցողական մշակույթի ձևավորումը կարող է երկարաժամկետ ազդեցություն ունենալ կրթական առաջընթացի և մշակութային մասնակցության վրա։ Ժողովածուի սոցիոլոգիական ուղղվածությունը թույլ է տալիս ոչ միայն ներկայացնել փաստական տվյալներ, այլև դրանց հիման վրա բացահայտել ընթերցանության նկատմամբ վերաբերմունքի ձևավորման օրինաչափություններն ու առկա խնդիրները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտակար լինել գրադարանային ծառայությունների կատարելագործման, գյուղական բնակավայրերում մշակութային ծրագրերի մշակման և ընթերցանության խթանման միջոցառումների կազմակերպման համար։ Ընդհանուր առմամբ, նյութը կարևոր է հայ գյուղի սոցիալական և մշակութային կյանքի ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ ներկայացնում է գրքի և ընթերցանության դերը գյուղական համայնքի կրթական, տեղեկատվական ու մշակութային միջավայրում և հնարավորություն է տալիս սոցիոլոգիական տվյալների միջոցով գնահատելու ընթերցողական մշակույթի վիճակն ու զարգացման հնարավորությունները։