Օգնություն մասսայական գրադարանի աշխատողին: Գրադարանի մասսայական աշխատանքը: (Գործնական ձեռնարկ մասսայական գրադարանների համար): Պրակ առաջին

Law

Աշխատությունը նվիրված է մարդու իրավունքների միջազգային պաշտպանության և ազգերի ու ժողովուրդների ինքնորոշման իրավունքի փոխհարաբերության տեսական ու միջազգային-իրավական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն հարցի վրա, թե միջազգային իրավունքի շրջանակում ինչպես են համադրվում մարդու հիմնարար իրավունքների պաշտպանությունը, ժողովուրդների ազատ կամարտահայտությունը, պետական ինքնիշխանությունը և պետությունների տարածքային ամբողջականության սկզբունքը։ Քննության է առնվում ինքնորոշման իրավունքի ձևավորման և զարգացման պատմաիրավական ընթացքը՝ այն դիտարկելով ժամանակակից միջազգային իրավունքի հիմնարար սկզբունքների համակարգում։ Վերլուծվում են ժողովուրդների քաղաքական կարգավիճակն ազատորեն որոշելու, սեփական տնտեսական, սոցիալական և մշակութային զարգացումն ապահովելու հնարավորությունների միջազգային-իրավական հիմքերը, ինչպես նաև դրանց իրացման տարբեր ձևերի վերաբերյալ իրավական մոտեցումները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ներքին և արտաքին ինքնորոշման հասկացությունների տարբերակմանը։ Ներքին ինքնորոշումը դիտարկվում է պետական համակարգի շրջանակում քաղաքական մասնակցության, ինքնակառավարման, մշակութային ինքնության պահպանման և հասարակական կյանքի կազմակերպման հնարավորությունների տեսանկյունից, իսկ արտաքին ինքնորոշման խնդիրը՝ միջազգային իրավունքում առավել բարդ և վիճահարույց իրավիճակների համատեքստում։ Ուսումնասիրվում է ինքնորոշման սկզբունքի հարաբերակցությունը տարածքային ամբողջականության հետ՝ ներկայացնելով միջազգային իրավական համակարգում դրանց համադրման և մեկնաբանման խնդիրները։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ ինքնորոշման իրավունքի կիրառման հարցերը չեն կարող գնահատվել մեկուսացված՝ առանց տվյալ իրավիճակի պատմական, իրավական և քաղաքական առանձնահատկությունների, ինչպես նաև մարդու իրավունքների պաշտպանության իրական վիճակի ուսումնասիրության։ Անդրադարձ է կատարվում Միավորված ազգերի կազմակերպության համակարգում ձևավորված իրավական սկզբունքներին, միջազգային պայմանագրերին, հռչակագրերին և միջազգային մարմինների գործունեությանը՝ որպես մարդու իրավունքների ու ժողովուրդների իրավունքների պաշտպանության միջազգային մեխանիզմների կարևոր բաղադրիչների։ Քննության են առնվում նաև ազգային, էթնիկական, լեզվական և մշակութային խմբերի իրավունքների պաշտպանության հետ կապված հարցերը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով խտրականության բացառմանը, ինքնության պահպանմանը և հասարակական ու քաղաքական կյանքին մասնակցության հնարավորություններին։ Մարդու իրավունքների զանգվածային կամ համակարգային խախտումների պայմաններում ինքնորոշման խնդիրը դիտարկվում է որպես միջազգային իրավունքի տեսության և պրակտիկայի առավել բարդ ու վիճելի ոլորտներից մեկը, որտեղ տարբեր իրավական սկզբունքների մեկնաբանությունները կարող են էապես տարբերվել։ Հետազոտության շրջանակում կարևոր նշանակություն ունի նաև միջազգային կազմակերպությունների, դատական և այլ իրավական մարմինների դիրքորոշումների ուսումնասիրությունը, քանի որ դրանց պրակտիկան նպաստում է համապատասխան նորմերի բովանդակության և կիրառման սահմանների պարզաբանմանը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ինքնորոշման իրավունքը դիտարկել ոչ միայն պետականության կամ տարածքային կարգավիճակի հարցերի, այլև մարդու արժանապատվության, հավասարության, քաղաքական մասնակցության, մշակութային ինքնության և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության համատեքստում։ Նյութը կարող է օգտակար լինել միջազգային իրավունքի, մարդու իրավունքների պաշտպանության, միջազգային հարաբերությունների և հակամարտությունների իրավական կարգավորման խնդիրներով զբաղվող իրավաբանների, հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Biology

Կենսաֆիզիկական և մոլեկուլային կենսաբանության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ջրային լուծույթներում ԴՆԹ-ի մոլեկուլի ջերմակայունության վրա տարբեր բնույթի գործոնների ազդեցության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում միջավայրի ֆիզիկական և քիմիական պայմանների փոփոխությունները և դրանց հնարավոր ազդեցությունը նուկլեինաթթվի կառուցվածքային կայունության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ջերմաստիճանի, լուծույթի բաղադրության, իոնային միջավայրի և այլ արտաքին գործոնների ազդեցությամբ ԴՆԹ-ի տարածական կառուցվածքում տեղի ունեցող փոփոխություններին։ Վերլուծվում են կրկնակի պարույրի կայունությունը պայմանավորող միջմոլեկուլային փոխազդեցությունները, կառուցվածքային անցումները և ջերմային ապակայունացման առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են նաև տարբեր միջավայրային գործոնների ազդեցությունների համեմատական գնահատման, մոլեկուլի հալման գործընթացի և կառուցվածքային կայունության բնութագրման փորձարարական ու տեսական մոտեցումները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս խորացնելու պատկերացումները ԴՆԹ-ի ֆիզիկաքիմիական հատկությունների և շրջակա միջավայրի պայմանների նկատմամբ դրա կառուցվածքային արձագանքի վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կենսաֆիզիկայի, մոլեկուլային կենսաբանության, կենսաքիմիայի և նուկլեինաթթուների ֆիզիկաքիմիայի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

History

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի առաջին հանրապետության գոյության սկզբնական շրջանում գաղթականության խնդրի պատմական, սոցիալական, տնտեսական և վարչական կողմերի ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով 1918 թվականի ամռանից մինչև 1919 թվականի գարունը։ Հետազոտության կենտրոնում զանգվածային տեղահանությունների հետևանքով հանրապետության տարածքում հայտնված գաղթական բնակչության վիճակը, պետական կառույցների առջև առաջացած խնդիրները և մարդասիրական ճգնաժամի հաղթահարման ուղղությամբ իրականացված միջոցառումներն են։ Քննվում են գաղթականական հոսքերի ձևավորման պատմական նախադրյալները, բնակչության տեղաշարժերի հիմնական ուղղությունները, գաղթականների տեղավորման, պարենավորման, կացարանով ապահովման, առողջապահական սպասարկման և սոցիալական աջակցության կազմակերպման դժվարությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նորաստեղծ պետական համակարգի սահմանափակ նյութական և կազմակերպական հնարավորությունների պայմաններում գաղթականության հարցի կառավարմանը, երբ միաժամանակ անհրաժեշտ էր լուծել պետականաշինության, տնտեսական վերականգնման և բնակչության կենսական կարիքների ապահովման բազմաթիվ խնդիրներ։ Վերլուծվում է պետական և տեղական կառավարման մարմինների գործունեությունը, ինչպես նաև հասարակական, բարեգործական և մարդասիրական կազմակերպությունների մասնակցությունը օգնության կազմակերպմանը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում գաղթականության ժողովրդագրական և սոցիալ-տնտեսական հետևանքների ուսումնասիրությունը՝ ներառյալ բնակչության տարածքային տեղաբաշխման փոփոխությունները, աշխատուժի վիճակը, բնակարանային դժվարությունները և սոցիալական լարվածության առաջացման գործոնները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև որբերի, անապահով ընտանիքների և հատուկ աջակցության կարիք ունեցող այլ խմբերի վիճակին՝ որպես ընդհանուր գաղթականական ճգնաժամի կարևոր բաղադրիչ։ Խնդիրը դիտարկվում է պետական քաղաքականության ձևավորման համատեքստում՝ բացահայտելով համապատասխան կառույցների գործունեության կազմակերպական առանձնահատկությունները, ընդունված որոշումների նպատակները և դրանց իրականացման ընթացքում ի հայտ եկած խոչընդոտները։ Ժամանակաշրջանի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել այն մասին, թե ինչպես էր լայնածավալ մարդասիրական խնդիրը փոխկապակցվում նորանկախ պետության սոցիալական և տնտեսական կայացման գործընթացների հետ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է քաղաքական, սոցիալական և ժողովրդագրական պատմության մոտեցումները՝ ներկայացնելով գաղթականության խնդիրը որպես Հայաստանի առաջին հանրապետության վաղ շրջանի կարևորագույն մարտահրավերներից մեկը։

Economics

Տնտեսագիտական և կառավարչական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է նանոտեխնոլոգիաների կիրառմամբ ստեղծված սննդային արտադրանքի սպառողների գիտելիքների կառավարման և նրանց բավարարվածության գնահատման միջև առկա փոխառնչությունների ուսումնասիրությանը՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետության օրինակով։ Քննության են առնվում սպառողների տեղեկացվածության մակարդակը, նորարարական սննդամթերքի վերաբերյալ գիտելիքների ձևավորման աղբյուրները և դրանց ազդեցությունը սպառողական ընկալումների ու վարքագծի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արտադրանքի հատկությունների, որակի, անվտանգության և կիրառվող տեխնոլոգիաների վերաբերյալ տեղեկատվության հասանելիությանն ու արդյունավետ հաղորդակցմանը։ Վերլուծվում են սպառողների գիտելիքների մակարդակի, վստահության, սպասումների և արտադրանքից ստացվող բավարարվածության միջև հնարավոր կապերը։ Քննարկվում են նաև սպառողական բավարարվածության գնահատման չափանիշները, տեղեկատվության կառավարման մեխանիզմները և արտադրողների ու սպառողների միջև հաղորդակցության կատարելագործման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու գիտելիքների կառավարման նշանակությունը նորարարական սննդային արտադրանքի նկատմամբ վերաբերմունքի ձևավորման և սպառողների բավարարվածության բարձրացման համատեքստում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել մարքեթինգի, սպառողական վարքագծի, գիտելիքների կառավարման և սննդային արտադրանքի կառավարման ոլորտների մասնագետների համար։

Religion

Հրատարակությունը նվիրված է 1824 թվականի օրերի, ամսաթվերի և ժամանակի հաշվարկման ներկայացմանը՝ ըստ հին տոմարի։ Այն արտացոլում է ժամանակի օրացուցային համակարգը և դրա կիրառությունը հայ համայնքի առօրյա ու եկեղեցական կյանքում։ Նահանջ տարվա հանգամանքը կարևոր է օրացույցի կառուցվածքի համար, քանի որ այն պայմանավորում է տարվա տևողության և ամսաթվերի դասավորության առանձնահատկությունները։ Նման օրացույցները սովորաբար ծառայում էին ոչ միայն օրերը հաշվելու, այլև կրոնական տոների, հիշատակի օրերի և ծիսական արարողությունների ժամանակը որոշելու գործնական նպատակին։ Հայոց թվականության հիշատակումը հնարավորություն է տալիս համադրել երկու ժամանակագրական համակարգերը և տեսնել, թե ինչպես էին նույն ժամանակաշրջանը ներկայացնում տարբեր հաշվարկներով։ Հին տոմարի կիրառությունը կարևոր պատմական տեղեկություն է տալիս այն մասին, թե ինչ օրացուցային ավանդույթներով էին առաջնորդվում հայ ընթերցողները և եկեղեցական միջավայրը։ Այսպիսի տպագիր նյութերը արժեքավոր են ժամանակագրության, հայ եկեղեցական կյանքի, տոմարագիտության և 19-րդ դարի հայկական գրատպության ուսումնասիրության համար, քանի որ վկայում են ժամանակը կազմակերպելու, տոնացույցը պահպանելու և օրացուցային գիտելիքը տարածելու մշակույթի մասին։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է եռամակարդակ ատոմային համակարգերի և քվանտային ու դասական էլեկտրամագնիսական դաշտերի փոխազդեցության տեսական ուսումնասիրությանը՝ քվանտային օպտիկայի և ատոմային ֆիզիկայի մեթոդների կիրառմամբ։ Հետազոտության կենտրոնում այն գործընթացներն են, որոնք առաջանում են, երբ երեք էներգետիկ մակարդակ ունեցող ատոմը միաժամանակ կամ հաջորդաբար փոխազդում է տարբեր բնույթի արտաքին դաշտերի հետ։ Քննության են առնվում ատոմային մակարդակների միջև անցումները, համակարգի քվանտային վիճակների փոփոխությունները և դաշտերի ազդեցությամբ ձևավորվող դինամիկական օրինաչափությունները։ Դասական դաշտը կարող է դիտարկվել որպես նախապես սահմանված արտաքին ազդեցություն, մինչդեռ քվանտային դաշտի դեպքում հաշվի են առնվում նաև դաշտի քվանտային վիճակը և ատոմի հետ փոխազդեցության ընթացքում առաջացող քվանտային փոխկապակցվածությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տարբեր եռամակարդակ կառուցվածքների տեսական նկարագրությանը, որոնց դեպքում թույլատրելի անցումների բնույթը պայմանավորում է համակարգի ընդհանուր դինամիկան։ Ուսումնասիրությունը կարող է ընդգրկել ատոմային մակարդակների բնակեցվածությունների ժամանակային փոփոխությունները, քվանտային կոհերենտության ձևավորումը, ռեզոնանսային և ոչ ռեզոնանսային փոխազդեցությունները, ինչպես նաև դաշտերի պարամետրերի ազդեցությունը համակարգի վիճակի վրա։ Կարևոր ուղղություն է քվանտային և դասական դաշտերի ազդեցությունների համեմատական վերլուծությունը, որը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու այն երևույթները, որոնք հնարավոր չէ ամբողջությամբ նկարագրել միայն դասական էլեկտրադինամիկայի շրջանակում։ Մաթեմատիկական մոդելավորումը կարող է հիմնվել համակարգի վիճակի ժամանակային էվոլյուցիան նկարագրող քվանտամեխանիկական հավասարումների վրա՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրելու տարբեր սկզբնական պայմանների դեպքում առաջացող վարքը։ Նման համակարգերը կարևոր մոդելներ են լույսի և նյութի փոխազդեցության հիմնարար մեխանիզմների ուսումնասիրման համար և կիրառական նշանակություն ունեն ժամանակակից քվանտային օպտիկայի, սպեկտրոսկոպիայի և քվանտային տեղեկատվական համակարգերի տեսական հետազոտություններում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը նպաստում է բազմամակարդակ ատոմային համակարգերում քվանտային և դասական ազդեցությունների համատեղ դերի ավելի խոր ըմբռնմանը։