ՊԱՐՈՆԱՅՔ ԳՈԼՈՎԼՅՈՎՆԵՐԸ: ՀԵՔԻԱԹՆԵՐ

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է ֆիզիկական կինետիկայի որոշ ոչ գծային խնդիրների գլոբալ լուծելիության հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը։ Հեղինակը վերլուծում է ոչ գծային մաթեմատիկական մոդելների կառուցվածքը, դրանցում առաջացող բարդությունները և այն պայմանները, որոնք ապահովում են լուծումների գոյությունը, միարժեքությունը և կայունությունը ժամանակի ընթացքում։ Քննարկվում են ֆիզիկական կինետիկայի գործընթացները նկարագրող հավասարումների տեսական հիմքերը, մասնավորապես մասնիկների փոխազդեցության, բաշխման ֆունկցիաների էվոլյուցիայի և բարդ դինամիկ համակարգերի մաթեմատիկական նկարագրության խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ոչ գծային հավասարումների վերլուծական մեթոդներին, գնահատումների ստացմանը, սկզբնական և սահմանային խնդիրների լուծելիության պայմանների բացահայտմանը, ինչպես նաև մաթեմատիկական մոդելների ֆիզիկական մեկնաբանությանը։ Հետազոտությունը ներկայացնում է ժամանակակից մոտեցումներ՝ ուղղված կինետիկ տեսության խնդիրների խորքային ուսումնասիրմանը և դրանց լուծումների վարքագծի կանխատեսմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել մաթեմատիկոսների, ֆիզիկոսների, կիրառական մաթեմատիկայի մասնագետների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ասպիրանտների, ուսանողների և ոչ գծային դինամիկական համակարգերի ու մաթեմատիկական ֆիզիկայի խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Biology

Այս աշխատությունը նվիրված է Candida guilliermondii խմորասնկերի կենսական ակտիվության և բջջային նյութափոխանակության մի շարք կարևոր բաղադրիչների փոփոխությունների ուսումնասիրությանը ռենտգենյան ճառագայթման ազդեցության և հետագա վերականգնման՝ ռեպարացիայի, գործընթացների ընթացքում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել իոնացնող ճառագայթման ազդեցությամբ խմորասնկային բջիջներում տեղի ունեցող կենսաքիմիական փոփոխությունների բնույթը և ուսումնասիրել բջիջների վերականգնողական գործընթացների ընթացքում այդ փոփոխությունների դինամիկան։ Աշխատության շրջանակում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նուկլեոտիդների և դրանց ածանցյալների դեզամինացման գործընթացներին, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն նուկլեինաթթուների նյութափոխանակության, ազոտային միացությունների փոխակերպումների և բջջի կենսագործունեության կարգավորման համար։ Ուսումնասիրվում է, թե ճառագայթային ազդեցությունն ինչպես կարող է փոխել այդ կենսաքիմիական գործընթացների ինտենսիվությունը և դրանց հետ կապված նյութերի քանակական հարաբերակցությունները։ Առանձին կարևոր ուղղություն է պոլիֆոսֆատների քանակական տեղաշարժերի ուսումնասիրությունը։ Պոլիֆոսֆատները բջջում կատարում են էներգետիկ, իոնային հավասարակշռության, ֆոսֆատային փոխանակության և սթրեսային արձագանքների հետ կապված բազմաբնույթ գործառույթներ, ուստի դրանց պարունակության փոփոխությունները կարող են կարևոր ցուցանիշ լինել ճառագայթային ազդեցության նկատմամբ բջջի արձագանքը գնահատելու համար։ Հետազոտության ընթացքում կարող են համադրվել ճառագայթումից անմիջապես հետո ստացված տվյալները և ռեպարացիայի տարբեր փուլերում արձանագրված փոփոխությունները՝ պարզելու համար, թե որ կենսաքիմիական խախտումներն են վերականգնվում, ինչ արագությամբ են ընթանում վերականգնողական գործընթացները և որ փոփոխություններն են պահպանվում ավելի երկար ժամանակ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու իոնացնող ճառագայթման ազդեցության և բջջի նյութափոխանակային համակարգերի միջև փոխկապակցվածությունը՝ կենսական ակտիվության, նուկլեոտիդային փոխանակության և ֆոսֆատային համակարգի փոփոխությունների համադրման միջոցով։ Նման մոտեցումը կարևոր է ռադիոկենսաբանական հետազոտությունների համար, քանի որ թույլ է տալիս ճառագայթային վնասումը գնահատել ոչ միայն բջջի կենսունակության ընդհանուր ցուցանիշներով, այլև ներբջջային կենսաքիմիական գործընթացների փոփոխությունների մակարդակով։ Ռեպարացիոն շրջանի ուսումնասիրությունը, իր հերթին, կարող է նպաստել խմորասնկերի բջջային դիմակայունության և վերականգնողական մեխանիզմների ավելի խոր ըմբռնմանը։ Ստացված արդյունքները կարող են ընդլայնել պատկերացումները իոնացնող ճառագայթման նկատմամբ միկրոօրգանիզմների արձագանքի, բջջային նյութափոխանակության փոփոխությունների և վնասված բջիջների վերականգնման կենսաքիմիական հիմքերի վերաբերյալ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել կենսաքիմիկոսների, մանրէաբանների, մոլեկուլային կենսաբանների, ռադիոկենսաբանների, կենսաֆիզիկոսների, հետազոտողների, դասախոսների, ասպիրանտների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Linguistics

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Կ. Մելիք-Շահնազարյանի (Տմբլաչի Խաչան) ստեղծագործությունների լեզվական առանձնահատկություններին՝ ընդգծելով նրա գրական խոսքի ժողովրդախոսական հիմքերը և հումորային-երգիծական արտահայտչաձևերը։ Նյութում վերլուծվում է նրա լեզվի կառուցվածքը՝ պարզ խոսակցական շերտի, բարբառային տարրերի և ժողովրդական դարձվածքների ակտիվ կիրառությամբ, որոնք ստեղծում են անմիջական, կենդանի և ընթերցողին մոտ խոսքային միջավայր։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հեգնանքի, սարկազմի և սոցիալական քննադատության լեզվական արտահայտմանը, որտեղ պարզ բառապաշարի միջոցով փոխանցվում են խորքային իմաստներ և հասարակական դիտարկումներ։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է նրա լեզվի կապը բանավոր ավանդույթի հետ՝ ցույց տալով, թե ինչպես է գրական տեքստում վերարտադրվում խոսակցական մշակույթը և ժողովրդական մտածողության ձևերը։ Միաժամանակ դիտարկվում է նրա լեզվի դերը հայ երգիծական գրականության զարգացման համատեքստում՝ որպես յուրահատուկ ոճական համակարգ, որը համադրում է հումորն ու սոցիալական քննադատությունը։

Informatics

Աշխատությունը նվիրված է փորձագիտական ռազմավարությունների ներկայացման համար համապատասխան մոդելների և ծրագրային լուծումների մշակմանը՝ կենտրոնանալով մասնագիտական գիտելիքի ձևակերպման, կառուցվածքային ներկայացման և համակարգչային միջավայրում դրա արդյունավետ կիրառման խնդիրների վրա։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են փորձագետների կողմից որոշումների կայացման ընթացքում կիրառվող ռազմավարությունները, դրանց առանձնահատկությունները և այն մեթոդները, որոնց միջոցով մասնագիտական փորձը կարող է վերածվել formalized knowledge-ի, ալգորիթմների և ծրագրային բաղադրիչների։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում փորձագիտական գիտելիքի մոդելավորմանը, դրա ներկայացման ձևերին, տրամաբանական և գործառական կապերի նկարագրմանը, ինչպես նաև տարբեր իրավիճակներում փորձագիտական ռազմավարությունների վերարտադրման և կիրառման հնարավորություններին։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է ծրագրային ապահովման մշակումը, որը կարող է աջակցել փորձագիտական ռազմավարությունների պահպանմանը, վերլուծությանը, կառավարմանը և գործնական կիրառմանը։ Դիտարկվում են մոդելավորման և ծրագրավորման մոտեցումներ, որոնց միջոցով հնարավոր է բարձրացնել համակարգերի ճկունությունը, հուսալիությունը և որոշումների կայացման գործընթացների արդյունավետությունը։ Հետազոտությունը նաև անդրադառնում է այն խնդիրներին, որոնք առաջանում են մարդկային փորձը համակարգչային ներկայացման վերածելիս, այդ թվում՝ ոչ ամբողջությամբ ձևակերպված գիտելիքի, իրավիճակային որոշումների և տարբեր փորձագետների ռազմավարությունների տարբերությունների նկարագրմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել արհեստական բանականության, փորձագիտական համակարգերի, ծրագրային ճարտարագիտության, գիտելիքի ներկայացման և որոշումների աջակցման համակարգերի ոլորտներում աշխատող մասնագետներին, հետազոտողներին և ուսանողներին՝ առաջարկելով տեսական ու գործնական մոտեցումներ փորձագիտական ռազմավարությունների համակարգչային մոդելավորման և ծրագրային իրականացման համար։

Culture

Այս մատենագիտական տեղեկատուն ներկայացնում է Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության մշակույթին և արվեստին վերաբերող նոր գրականության համակարգված ընտրանի՝ նպատակ ունենալով ընթերցողներին և մասնագետներին տեղեկացնել տվյալ ժամանակաշրջանում հրատարակված և շրջանառության մեջ գտնվող համապատասխան նյութերի մասին։ Այն ընդգրկում է մշակույթի և արվեստի տարբեր բնագավառներին վերաբերող գրքեր, ժողովածուներ, ուսումնասիրություններ, հոդվածներ և այլ մատենագիտական աղբյուրներ՝ անդրադառնալով կերպարվեստին, ճարտարապետությանը, երաժշտությանը, թատրոնին, կինոյին, գրականությանը, մշակութային ժառանգությանը և հասարակական-մշակութային կյանքին։ Որպես ընթացիկ տեղեկատու՝ հրատարակությունը կարևոր նշանակություն ունի նոր լույս տեսած գրականության արագ բացահայտման և մասնագիտական տեղեկատվության տարածման համար։ Ներկայացված մատենագիտական տվյալները կարող են օգտակար լինել գրադարանների, գիտական և մշակութային հաստատությունների, արվեստաբանների, մշակութաբանների, գրականագետների, ուսանողների, դասախոսների և հետազոտողների համար՝ անհրաժեշտ գրականությունը որոնելու, թեմատիկ մատենագիտություններ կազմելու և գիտական ուսումնասիրությունների համար աղբյուրներ ընտրելու նպատակով։ Հրատարակությունը արժեքավոր է նաև պատմամշակութային տեսանկյունից, քանի որ արտացոլում է խորհրդային ժամանակաշրջանի Հայաստանում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ ձևավորված գիտական ու տեղեկատվական դաշտը և հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու տվյալ ժամանակահատվածում հրատարակված աշխատությունների թեմատիկ շրջանակի մասին։

Other Subjects

Հայաստանում «նոր գրքերի» մասին ինֆորմացիոն ցանկերը սովորաբար ներկայացվում են որպես մատենագիտական կամ գրադարանային տեղեկատուներ, որտեղ համակարգված ձևով ամփոփվում են տարբեր հրատարակչությունների նոր լույս տեսած աշխատությունները։ Այդպիսի ցանկերի հիմնական նպատակն է ընթերցողներին, գրադարաններին և հետազոտողներին տրամադրել արագ կողմնորոշվելու հնարավորություն ժամանակակից գրական հոսքերում՝ ընդգրկելով գիտական, գեղարվեստական, ուսումնական և տեղեկատու բնույթի հրատարակություններ։ Օրինակ՝ Հայաստանում ակտիվորեն գործում են պարբերական «Նոր գիրք» նախագծերը, որտեղ յուրաքանչյուր շաբաթ կամ ամիս ներկայացվում են նոր հրատարակություններ տարբեր ոլորտներից՝ գրականություն, պատմություն, հասարակագիտություն, արվեստ և գիտություն, ինչը թույլ է տալիս հետևել հրատարակչական գործընթացների ընթացիկ զարգացումներին և գրքային շուկայի միտումներին ։ Բացի այդ, մատենագիտական ցանկերի ավելի մասնագիտական ձևաչափերը, որոնք պատրաստվում են գրադարանային և գիտական հաստատությունների կողմից, ընդգրկում են նաև գրքերի ամբողջական տվյալներ՝ հեղինակ, վերնագիր, հրատարակության վայր, տարեթիվ և թեմատիկ դասակարգում, ինչը նպաստում է գիտական տեղեկատվության համակարգմանն ու որոնելիության բարձրացմանը ։ Նման տեղեկատուները կարևոր դեր ունեն ազգային գրադարանային համակարգում՝ ապահովելով նոր գրականության մատչելիությունը և աջակցելով կրթական ու գիտական գործընթացներին, ինչպես նաև նպաստելով ընթերցանության մշակույթի զարգացմանը Հայաստանում։