Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Informatics

    Разработка средств синтеза адаптивных устройств управления асинхронными режимами электроэнергетических систем

    Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է էլեկտրաէներգետիկական համակարգերում առաջացող ասինխրոն ռեժիմների կառավարման համար հարմարվողական (ադապտիվ) կառավարման սարքերի և դրանց սինթեզի մեթոդների մշակմանը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են էներգահամակարգերի դինամիկական վարքագիծը, կայունության խախտման պատճառները և ասինխրոն ռեժիմների առաջացման մեխանիզմները, որոնք կարող են հանգեցնել համակարգի աշխատանքի արդյունավետության նվազման կամ վթարային իրավիճակների։ Հեղինակը ներկայացնում է մաթեմատիկական մոդելներ, ալգորիթմներ և ծրագրատեխնիկական լուծումներ, որոնք հնարավորություն են տալիս իրական ժամանակում վերահսկել համակարգի վիճակը, գնահատել փոփոխվող պարամետրերը և ավտոմատ կերպով հարմարեցնել կառավարման ազդակները՝ ապահովելով էներգահամակարգի կայուն և հուսալի աշխատանքը։ Ուսումնասիրության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խոշոր էլեկտրաէներգետիկական ցանցերի համաժամացման, անցումային գործընթացների վերլուծության, վթարների կանխարգելման և ավտոմատ կառավարման ժամանակակից մեթոդների կիրառմանը։ Աշխատությունը ներառում է նաև փորձարարական և մոդելային հետազոտությունների արդյունքներ, որոնք հիմնավորում են առաջարկվող լուծումների արդյունավետությունը և կիրառելիությունը իրական էներգահամակարգերում։ Հրատարակությունը նախատեսված է էլեկտրաէներգետիկայի, ավտոմատ կառավարման համակարգերի, էլեկտրատեխնիկայի և կիրառական մաթեմատիկայի ոլորտների գիտաշխատողների, ինժեներների, ասպիրանտների և ուսանողների համար՝ ներկայացնելով էներգահամակարգերի հուսալիության և կառավարման արդիական խնդիրների լուծման նորարարական մոտեցումներ։

    Updated: 2026-09-01
    Разработка средств синтеза адаптивных устройств управления асинхронными режимами электроэнергетических систем
    Online

    History

    Լճաշենի դամբանադաշտը

    Գիտական աշխատությունը նվիրված է Լճաշենի դամբանադաշտի հնագիտական ուսումնասիրությանը՝ կարևորելով այս հուշարձանի նշանակությունը Հայաստանի հնագույն պատմության և մշակութային ժառանգության հետազոտության համար։ Լճաշենի հնագիտական համալիրը Սևանա լճի ավազանի առավել ուշագրավ հուշարձանախմբերից է և մեծ արժեք ունի տարածաշրջանի հին բնակչության կյանքի, հասարակական կազմակերպման ու մշակութային զարգացումների ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Դամբանադաշտի հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու թաղման կառույցների ձևերը, թաղման ծեսերի առանձնահատկությունները, հանգուցյալների հետ դրված իրերը և հուղարկավորության հետ կապված նյութական վկայությունները։ Դամբարաններում հայտնաբերված հնագիտական նյութերը կարևոր տեղեկություններ են հաղորդում հին հասարակությունների արհեստագործության, մետաղամշակման, խեցեգործության, զարդարվեստի և կենցաղային մշակույթի մասին։ Դրանց համադրական քննությունը նպաստում է ժամանակագրական տարբեր փուլերի առանձնացմանը, մշակութային կապերի բացահայտմանը և տարածաշրջանի բնակչության պատմական զարգացման ընթացքի վերակազմությանը։ Դամբարանային համալիրների կառուցվածքի և գտածոների ուսումնասիրությունը նաև հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու հասարակական հարաբերություններին, կարգավիճակային տարբերություններին և ծիսական պատկերացումներին՝ հիմնվելով հնագիտական փաստերի վրա։ Հուշարձանի մանրամասն հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի Սևանի ավազանի և ընդհանրապես Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն մշակույթների համեմատական ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունը նախատեսված է հնագետների, պատմաբանների, հնագույն մշակույթների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, ուսանողների և Հայաստանի հնագիտական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

    Updated: 2026-10-29
    Լճաշենի դամբանադաշտը
    Online

    Other Subjects

    Երևանի գանձապահական պալատի գրադարանի կատալոգ

    Հրատարակությունը ներկայացնում է Երևանի գանձապահական պալատի գրադարանի գրքային հավաքածուի կատալոգը՝ կազմված գրադարանում պահպանվող հրատարակությունների հաշվառման, դասակարգման և որոնման նպատակով։ Այն կարևոր սկզբնաղբյուր է տվյալ ժամանակաշրջանի գրադարանային գործունեության, գրքային ֆոնդերի կազմի և ընթերցանության մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Կատալոգային գրառումները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու հաստատության գրադարանում ընդգրկված գրականության բնույթի, թեմատիկ բազմազանության և հավաքածուի կազմակերպման սկզբունքների մասին։ Նմանատիպ հրատարակությունները ոչ միայն գործնական նշանակություն են ունեցել գրադարանի աշխատակիցների և ընթերցողների համար, այլև այսօր արժեքավոր տեղեկություններ են հաղորդում պատմական գրքային հավաքածուների ձևավորման, գրադարանային հաշվառման և գիտելիքի պահպանման մեթոդների վերաբերյալ։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում գրադարանագիտության և մատենագիտության մասնագետների, պատմաբանների, ինչպես նաև Երևանի վարչական ու մշակութային հաստատությունների պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։ Այն նաև կարևոր նյութ է XX դարի սկզբի Երևանի գրադարանային միջավայրի և տպագիր ժառանգության ուսումնասիրության տեսանկյունից։

    Updated: 2026-10-30
    Երևանի գանձապահական պալատի գրադարանի կատալոգ
    Online

    Agriculture

    Мичуринские сорта яблони на Ленинаканском плато Армянской ССР

    Աշխատությունը նվիրված է Հայկական ՍՍՀ Լենինականի սարահարթի բնակլիմայական պայմաններում միչուրինյան խնձորենու սորտերի ուսումնասիրությանը և դրանց արտադրական օգտագործման հնարավորությունների գնահատմանը։ Քննության են առնվում տարբեր սորտերի կենսաբանական, ագրոբիոլոգիական և տնտեսական առանձնահատկությունները, աճի ու զարգացման ընթացքը, պտղաբերությունը և տեղական պայմաններին հարմարվողականությունը։ Վերլուծվում է լեռնային միջավայրի, ջերմաստիճանային ռեժիմի, բարձրության և հողակլիմայական այլ գործոնների ազդեցությունը ծառերի զարգացման, բերքատվության, պտուղների հասունացման ժամկետների և որակական հատկանիշների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սորտերի ցրտադիմացկունությանը, բերքատվությանը և պտուղների համային ու տնտեսական արժեքին, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն լեռնային և նախալեռնային գոտիների պտղաբուծության զարգացման համար։ Դիտարկվում են առանձին սորտերի վարքագծի տարբերությունները և դրանց համապատասխանությունը տվյալ տարածքի բնական պայմաններին։ Քննարկվում են նաև այգիների համար նպատակահարմար սորտերի ընտրության, դրանց շրջանացման և արտադրական տեսականու ձևավորման հարցերը։ Կարևորվում է սորտային առանձնահատկությունների բազմակողմանի գնահատումը՝ կայուն և արդյունավետ պտղաբուծական տնտեսություն կազմակերպելու տեսանկյունից։ Աշխատությունում ներկայացված ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս բացահայտելու այն սորտերը, որոնք առավել հաջողությամբ կարող են մշակվել Հայաստանի լեռնային շրջաններում և օգտագործվել պտղաբուծության հետագա զարգացման համար։ Հետազոտությունն ունի ինչպես գիտական, այնպես էլ գործնական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել պտղաբույծների, սելեկցիոներների, գյուղատնտեսների, այգեգործների և գյուղատնտեսական գիտությունների մասնագետների համար։

    Updated: 2026-10-02
    Мичуринские сорта яблони на Ленинаканском плато Армянской ССР
    Online

    Political Science

    Թուրքիայի և Պարսից ծոցի արաբական երկրների համագործակցության խորհրդի (ՊԾԱԵՀԽ) հարաբերությունների զարգացումը XX դարի վերջում-XXI դարի սկզբում

    Աշխատությունը նվիրված է Թուրքիայի և Պարսից ծոցի արաբական երկրների համագործակցության խորհրդի անդամ պետությունների միջև հարաբերությունների զարգացման ուսումնասիրությանը XX դարի վերջից մինչև XXI դարի սկզբի ժամանակահատվածում։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են Թուրքիայի և Ծոցի երկրների քաղաքական, տնտեսական, ռազմական, դիվանագիտական և անվտանգային փոխհարաբերությունների ձևավորման հիմնական փուլերը, ինչպես նաև դրանց վրա ազդող տարածաշրջանային և միջազգային գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Սառը պատերազմի ավարտից հետո Մերձավոր Արևելքում ուժերի հարաբերակցության փոփոխություններին, Թուրքիայի արտաքին քաղաքականության վերակողմնորոշմանը և Ծոցի երկրների հետ համագործակցության ընդլայնմանը։ Ուսումնասիրվում են երկկողմ և բազմակողմ հարաբերությունների զարգացման հիմնական ուղղությունները՝ ներառյալ առևտուրը, ներդրումները, էներգետիկ համագործակցությունը, ռազմական կապերը, անվտանգության ոլորտում փոխգործակցությունը և դիվանագիտական շփումները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում տարածաշրջանային ճգնաժամերի և հակամարտությունների ազդեցությանը, ինչպես նաև Իրաքի, Իրանի, Սիրիայի և Պարսից ծոցի անվտանգության խնդիրների շուրջ Թուրքիայի և արաբական միապետությունների դիրքորոշումների փոխազդեցությանը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև տնտեսական կապերի խորացմանը և էներգետիկ ռեսուրսների նշանակությանը՝ հաշվի առնելով Թուրքիայի աշխարհագրական դիրքը և նրա դերը Եվրոպան ու Մերձավոր Արևելքը կապող տարածաշրջանային հաղորդակցության համակարգերում։ Հետազոտության ընթացքում վերլուծվում են նաև կողմերի շահերի համընկնման և տարաձայնությունների ոլորտները, քաղաքական իսլամի, տարածաշրջանային ազդեցության, անվտանգության և արտաքին քաղաքական առաջնահերթությունների հետ կապված տարբեր մոտեցումները։ Ժամանակագրական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հարաբերությունների փոփոխության հիմնական միտումները և գնահատելու այն գործոնները, որոնք նպաստել են Թուրքիայի ու Ծոցի արաբական պետությունների միջև համագործակցության խորացմանը կամ սահմանափակմանը։ Աշխատությունը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ ժամանակակից Մերձավոր Արևելքի քաղաքական գործընթացների, տարածաշրջանային ուժային հարաբերակցության և Թուրքիայի արտաքին քաղաքականության զարգացման ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել քաղաքագետներին, պատմաբաններին, միջազգային հարաբերությունների մասնագետներին, արևելագետներին, տարածաշրջանային անվտանգության հետազոտողներին և համապատասխան ոլորտների ուսանողներին։

    Updated: 2026-09-11
    Թուրքիայի և Պարսից ծոցի արաբական երկրների համագործակցության խորհրդի (ՊԾԱԵՀԽ) հարաբերությունների զարգացումը XX դարի վերջում-XXI դարի սկզբում
    Online

    Chemistry

    Կողմնային ռադիկալում չհագեցած խմբեր պարունակող էնանտիոմերապես հարստացված ոչ սպիտակուցային նոր ամինաթթուների սինթեզ

    Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է կողմնային ռադիկալում չհագեցած խմբեր պարունակող էնանտիոմերապես հարստացված ոչ սպիտակուցային նոր ամինաթթուների սինթեզի մեթոդների մշակմանը և դրանց կառուցվածքային ու քիմիական հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են օրգանական սինթեզի ժամանակակից մոտեցումներ, որոնք հնարավորություն են տալիս ստանալ բարդ կառուցվածք ունեցող ամինաթթվային միացություններ՝ բարձր ստերեոքիմիական մաքրությամբ և վերահսկվող հատկություններով։ Հեղինակը քննարկում է ռեակցիաների մեխանիզմները, ելանյութերի ընտրությունը, կատալիտիկ և ստերեոսելեկտիվ գործընթացները, ինչպես նաև ստացված միացությունների կառուցվածքի հաստատման մեթոդները։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում է նոր սինթեզված միացությունների հնարավոր նշանակությունը կենսաակտիվ նյութերի ստեղծման, դեղագործական հետազոտությունների և կենսաքիմիական գործընթացների մոդելավորման ոլորտներում։ Ներկայացված արդյունքները կարևոր են ոչ միայն ամինաթթուների քիմիայի զարգացման, այլև օրգանական նյութերի նպատակային նախագծման և նոր ֆունկցիոնալ միացությունների ստացման համար։ Գիրքը նախատեսված է օրգանական և կենսաօրգանական քիմիայի մասնագետների, քիմիկոս-հետազոտողների, ասպիրանտների, դասախոսների և քիմիական գիտությունների համապատասխան ուղղություններով սովորող ուսանողների համար։

    Updated: 2026-08-14
    Կողմնային ռադիկալում չհագեցած խմբեր պարունակող էնանտիոմերապես հարստացված ոչ սպիտակուցային նոր ամինաթթուների սինթեզ