Պոմիդորի դաշտերի մոլախոտվածությունը և պայքարի նոր արդյունավետ տեխնոլոգիայի մշակումը Արարատյան հարթավայրի պայմաններում

Informatics

Աշխատությունը նվիրված է բարդ պարամետրական տեղեկատվական ավտոմատացված համակարգի նախագծման, մշակման և հետազոտման տեսական ու կիրառական խնդիրներին։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այնպիսի համակարգային մոդելի ստեղծման վրա, որը հնարավորություն է տալիս մշակել մեծածավալ և բազմաբնույթ տեղեկատվություն, կառավարել փոխկապակցված պարամետրերը և ավտոմատացնել տվյալների հավաքագրման, պահպանման, մշակման ու վերլուծության գործընթացները։ Քննության են առնվում համակարգի կառուցվածքային կազմակերպման սկզբունքները, առանձին ծրագրային և տեղեկատվական բաղադրիչների փոխգործակցությունը, տվյալների ներկայացման ձևերը և կառավարման ալգորիթմների կառուցման առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է պարամետրական մոտեցման կիրառումը, որի դեպքում համակարգի աշխատանքի տրամաբանությունը և առանձին գործառույթները կարող են փոփոխվել սահմանված պարամետրերի միջոցով՝ առանց ամբողջ ծրագրային կառուցվածքի էական վերափոխման։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բարձրացնել համակարգի ճկունությունը, հարմարեցնել այն տարբեր կիրառական խնդիրների և ընդլայնել գործառնական հնարավորությունները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում տեղեկատվական հոսքերի կազմակերպմանը, տվյալների փոխկապակցվածության պահպանմանը, դրանց որոնման և մշակման արդյունավետությանը, ինչպես նաև համակարգի տարբեր մակարդակների միջև տեղեկատվության փոխանցմանը։ Ուսումնասիրվում են տվյալների բազաների կառուցման, ծրագրային մոդուլների նախագծման, օգտագործողի և համակարգի փոխգործակցության ու ավտոմատացված գործողությունների իրականացման սկզբունքները։ Համակարգի բարդությունը դիտարկվում է բազմաթիվ պարամետրերի, տարբեր գործառնական ենթահամակարգերի և տեղեկատվական կապերի միասնական կառավարման անհրաժեշտության տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում գնահատվում են համակարգի արտադրողականությունը, հուսալիությունը, ընդլայնելիությունը և փոփոխվող պայմաններին հարմարվելու հնարավորությունները։ Կարևորվում են նաև մուտքային տվյալների մշակման ճշգրտությունը, ծրագրային բաղադրիչների համաձայնեցված աշխատանքը և համակարգի աշխատանքի արդյունքների վերահսկման մեխանիզմները։ Տեսական մոդելավորման և ծրագրային իրականացման համադրումը հնարավորություն է տալիս փորձնականորեն գնահատել առաջարկվող լուծումների արդյունավետությունը և բացահայտել դրանց գործնական կիրառման հնարավորությունները։ Աշխատությունը կարող է նպաստել բարդ տեղեկատվական գործընթացների ավտոմատացման, կառավարման որոշումների տեղեկատվական ապահովման և տարբեր ոլորտների համար ճկուն ծրագրային համակարգերի ստեղծման մեթոդների կատարելագործմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել տեղեկատվական համակարգերի, ծրագրային ճարտարագիտության, ավտոմատացված կառավարման, տվյալների մշակման և համակարգային նախագծման ոլորտներում աշխատող հետազոտողների, ծրագրավորողների, ինժեներների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Pedagogy

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է խաղային մեթոդների կիրառման և արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդրին խնդրահարույց ուսուցման գործընթացում՝ հատկապես դպրոցում ռուսաց լեզվի դասավանդման օրինակով։ Ուսումնասիրության հիմքում այն մոտեցումն է, որ ուսումնական գործընթացը առավել արդյունավետ է դառնում, երբ աշակերտը հանդես է գալիս ոչ միայն որպես պատրաստի գիտելիք ստացող, այլև որպես խնդիրներ լուծող, հարցեր առաջադրող, տարբերակներ որոնող և սեփական եզրահանգումները ձևակերպող ակտիվ մասնակից։ Այս համատեքստում խաղային մեթոդները դիտարկվում են որպես սովորողների ճանաչողական ակտիվությունը խթանող և խնդրահարույց իրավիճակների ստեղծմանը նպաստող մանկավարժական գործիք։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են խաղային ուսուցման տեսական հիմքերը, դրա կապը խնդրահարույց ուսուցման սկզբունքների հետ, ինչպես նաև դպրոցականների տարիքային և հոգեբանական առանձնահատկությունները, որոնք պետք է հաշվի առնվեն խաղերի ընտրության և կազմակերպման ժամանակ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ռուսաց լեզվի դասերին խաղային առաջադրանքների կիրառմանը՝ քերականական, բառային, ուղղագրական և շարահյուսական նյութի յուրացումը առավել հետաքրքիր և գործնական դարձնելու նպատակով։ Ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ ճիշտ կազմակերպված խաղային իրավիճակները կարող են նպաստել աշակերտների ուշադրության, հիշողության, տրամաբանական մտածողության, հաղորդակցական կարողությունների և ինքնուրույնության զարգացմանը։ Միաժամանակ խաղային մեթոդների արդյունավետությունը պայմանավորված է ոչ միայն խաղի հետաքրքրականությամբ, այլև դրա հստակ կրթական նպատակով, բովանդակության համապատասխանությամբ և ուսուցչի կողմից գործընթացի նպատակային կառավարմամբ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է խնդրահարույց իրավիճակների ստեղծումը, որոնց լուծման ընթացքում աշակերտները ստիպված են կիրառել արդեն ձեռք բերած գիտելիքները, համադրել փաստերը, բացահայտել լեզվական օրինաչափություններ և հիմնավորել իրենց պատասխանները։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս հաղթահարելու լեզվի ուսուցման մեխանիկական և վերարտադրողական բնույթը՝ դասը վերածելով ակտիվ ճանաչողական գործունեության։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել ռուսաց լեզվի ուսուցիչներին, մանկավարժներին, մեթոդիստներին, ուսուցիչների պատրաստման ծրագրերի ուսանողներին և կրթության ժամանակակից տեխնոլոգիաներով զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է խաղային մեթոդների կիրառման մանկավարժական ներուժը՝ ընդգծելով դրանց նշանակությունը խնդրահարույց ուսուցման արդյունավետ կազմակերպման, աշակերտների հետաքրքրվածության բարձրացման և ռուսաց լեզվի գիտակցված ու ակտիվ յուրացման գործում։

History

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի պատմական դիրքի և քաղաքական-մշակութային զարգացման վերլուծությանը Բյուզանդական կայսրության և Արևելքի քաղաքակրթական համակարգերի միջև ընկած ժամանակահատվածում՝ ընդգծելով Հայաստանի դերը որպես սահմանային և միջնորդական տարածք տարբեր քաղաքակրթությունների փոխազդեցության գործընթացներում։ Աշխատությունում դիտարկվում են այն քաղաքական, ռազմական և դիվանագիտական գործոնները, որոնք պայմանավորել են Հայաստանի հարաբերությունները Բյուզանդիայի, Պարսկական աշխարհի և հետագայում իսլամական խալիֆայությունների հետ՝ ցույց տալով, թե ինչպես է երկիրը մշտապես գտնվել մեծ կայսրությունների ազդեցության խաչմերուկում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մշակութային փոխանակումների գործընթացներին, եկեղեցական ինստիտուտների դերին, ինչպես նաև հայկական ինքնության պահպանման մեխանիզմներին արտաքին քաղաքական ճնշումների պայմաններում։ Վերլուծվում են նաև վարչական համակարգերի, իրավական ավանդույթների և սոցիալական կառուցվածքների փոխազդեցությունները, որոնք ձևավորել են հայկական միջնադարյան հասարակության առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը ցույց է տալիս, որ Հայաստանը ոչ միայն ենթարկվել է արտաքին ազդեցությունների, այլ նաև ակտիվորեն մասնակցել է տարածաշրջանային քաղաքական և մշակութային գործընթացներին՝ հանդես գալով որպես կամուրջ Արևմուտքի և Արևելքի միջև։

Political Science

«Ժամանակակից Ադրբեջան» տեղեկագիրքը համապարփակ վերլուծական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է Ադրբեջանի Հանրապետության ժամանակակից քաղաքական, տնտեսական, ռազմական և սոցիալ-մշակութային համակարգի հիմնական առանձնահատկությունները։ Այն անդրադառնում է երկրի պետական կառուցվածքին, կառավարման մոդելին, ներքին քաղաքական գործընթացներին և արտաքին քաղաքական ուղղություններին՝ ընդգծելով տարածաշրջանային դերակատարությունը Հարավային Կովկասում։ Գրքում քննարկվում են նաև Ադրբեջանի զինված ուժերի զարգացման միտումները, էներգետիկ ռեսուրսների և նավթագազային քաղաքականության ազդեցությունը պետական տնտեսության վրա, ինչպես նաև հասարակական կյանքի և ազգային ինքնության ձևավորման գործընթացները։ Հեղինակները փորձում են ներկայացնել տեղեկատվական ձեռնարկի ձևաչափով կառուցված, համակարգված պատկեր՝ նախատեսված հետազոտողների, դիվանագետների, քաղաքագետների և տարածաշրջանով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Նյութը հիմնված է տարբեր աղբյուրների համադրման վրա և ծառայում է որպես տեղեկատու-վերլուծական ռեսուրս՝ ժամանակակից Ադրբեջանի բազմաշերտ իրականությունը հասկանալու համար։

History

Այս թեման վերաբերում է միջնադարյան հայ պատմագրության և գիտության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկին՝ Վարդան Արևելցուն, ով XIII դարում ապրած նշանավոր պատմիչ, աշխարհագիր, թարգմանիչ և գիտնական էր։ Նա ծնվել է մոտ 1198 թվականին և ստացել է բարձր կրթություն՝ խորապես ուսումնասիրելով աստվածաբանություն, պատմություն, լեզուներ և ժամանակի գիտական գիտելիքները։ Վարդան Արևելցին իր գործունեությամբ կապված էր Վարդանյան մշակութային և կրթական շարժման հետ և մեծ դեր է ունեցել հայկական գիտական մտքի զարգացման մեջ։ Նրա ամենանշանավոր աշխատություններից է «Հավաքած պատմություն» կամ «Աշխարհացույց» բնույթի երկերը, որոնցում նա ներկայացրել է ոչ միայն Հայաստանի, այլև հարևան երկրների պատմությունը, աշխարհագրությունը և քաղաքական իրադարձությունները։ Նրա աշխատություններում զգալի է նաև քրոնիկոնային մոտեցումը, որտեղ համադրվում են պատմական փաստերը, եկեղեցական ավանդույթները և ժամանակի քաղաքական զարգացումները։ Վարդան Արևելցին մեծ ուշադրություն է դարձրել լեզվական հարցերին և համարվում է հայերեն քերականության և թարգմանական դպրոցի զարգացման կարևոր դեմքերից մեկը։ Նա բազմաթիվ գիտական և կրոնական տեքստեր է թարգմանել, նպաստելով հայ մշակույթի կապին բյուզանդական և արևելյան գիտական ավանդույթների հետ։ Նրա գործունեությունը հատկապես կարևոր է այն պատճառով, որ տեղի է ունեցել մոնղոլական արշավանքների և քաղաքական անկայունության ժամանակաշրջանում, երբ հայ մշակույթի պահպանությունը պահանջում էր մեծ ջանքեր և գիտական կազմակերպվածություն։ Վարդան Արևելցին նաև ուսուցիչ էր և իր շուրջը ձևավորել էր աշակերտների դպրոց, որոնք շարունակեցին նրա գիտական ավանդույթները։

Linguistics

Աշխատությունը դասական հայերենի՝ գրաբարի քերականական համակարգի ուսումնասիրությանն ու ուսուցմանը նվիրված ծավալուն ձեռնարկ է։ Այն նպատակ ունի ներկայացնելու հայկազյան լեզվի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, քերականական կանոնները և գրավոր խոսքի կազմակերպման սկզբունքները՝ ապահովելով հին հայերենի հետևողական յուրացման հնարավորություն։ Նման բնույթի աշխատություններում սովորաբար քննության են առնվում լեզվի հնչյունական կազմը, տառերի ու հնչյունների հարաբերակցությունը, բառերի կազմությունը, խոսքի մասերը, գոյականի հոլովումը, ածականի և դերանվան կիրառությունը, բայի խոնարհումը, ինչպես նաև շարահյուսական կապերն ու նախադասության կառուցման օրինաչափությունները։ Այս գիտելիքները կարևոր են գրաբարի բնագրերը ճիշտ ընթերցելու, բառերի իմաստային նրբերանգները հասկանալու և լեզվի պատմական զարգացման ընթացքը բացահայտելու համար։ Քերականական կանոնների համակարգված ներկայացումը կարող է նպաստել նաև թարգմանության, գրավոր շարադրանքի և լեզվաբանական վերլուծության հմտությունների զարգացմանը։ Աշխատությունն ունի ուսումնական և գիտաճանաչողական նշանակություն՝ նախատեսված լինելով դասական հայերենով զբաղվող աշակերտների, ուսուցիչների, հոգևորականների և հայ մատենագրության ուսումնասիրողների համար։ Այն առնչվում է հայ լեզվաբանական մտքի այն ավանդույթին, որի նպատակն էր պահպանել գրաբարի կանոնակարգված ուսուցումը և ապահովել հին գրական ժառանգության հասանելիությունը նոր սերունդներին։ Հրատարակությունը կարևոր է նաև հնդկահայ կրթական կյանքի պատմության տեսանկյունից՝ ցույց տալով, որ հայոց լեզվի ուսուցումն ու մշակութային ինքնության պահպանումը շարունակվել են հայկական համայնքներում՝ հայրենիքից հեռու։