Радиопротекторное действие креатина на энергетический обмен и морфофункциональный статус ядра клетки

Other Subjects

Հրատարակությունը մատենագիտական և տեղեկատվական բնույթի համահավաք ցանկ է, որը կազմվել է Հայկական ՍՍՀ-ում գործող գրադարանների կենտրոնացված համակարգերի գրքափոխանակության ֆոնդերում առկա և այլ գրադարաններին առաջարկվող գրականության վերաբերյալ տեղեկությունները մեկ միասնական աղբյուրում ներկայացնելու նպատակով։ Այն արտացոլում է գրադարանային համակարգերի միջև գրականության փոխանակման կազմակերպված մեխանիզմը և ծառայում է որպես գործնական միջոց՝ տարբեր գրադարանների ֆոնդերում առկա ավելորդ կամ տվյալ հաստատության համար այլևս անհրաժեշտություն չներկայացնող հրատարակությունները նպատակային կերպով վերաբաշխելու համար։ Համահավաք բնույթը հնարավորություն է տալիս տարբեր գրադարանային կենտրոններից ստացված տվյալները ներկայացնել համակարգված ձևով և գրադարանավարներին տեղեկացնել այն գրքերի ու այլ հրատարակությունների մասին, որոնք հնարավոր է ձեռք բերել գրքափոխանակության միջոցով։ Նման ցանկերի կազմումը կապված է գրադարանային ֆոնդերի արդյունավետ կառավարման, համալրման և փոխադարձ օգտագործման խնդիրների հետ։ Գրադարաններում ժամանակի ընթացքում կարող էին կուտակվել կրկնօրինակներ, տվյալ հաստատության ընթերցողական պահանջներին չհամապատասխանող կամ այլ պատճառներով քիչ օգտագործվող հրատարակություններ, որոնք, սակայն, կարող էին անհրաժեշտ և արժեքավոր լինել մեկ այլ գրադարանի համար։ Դրանց պարզապես ֆոնդից դուրս բերելու փոխարեն գրքափոխանակության համակարգը հնարավորություն էր տալիս գրականությունը փոխանցել այն հաստատություններին, որտեղ տվյալ նյութի նկատմամբ իրական պահանջ կար։ Այսպիսով ապահովվում էր գրքային պաշարների առավել նպատակային օգտագործումը և տարբեր գրադարանների հավաքածուների համալրումը՝ առանց յուրաքանչյուր անհրաժեշտ հրատարակությունը նորից ձեռք բերելու անհրաժեշտության։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է առաջարկվող գրականության մատենագիտական ներկայացման վրա։ Ցանկում ընդգրկվող յուրաքանչյուր միավորի վերաբերյալ տվյալները նախատեսված էին հրատարակության նույնականացման և դրա անհրաժեշտությունը գնահատելու համար։ Այդպիսի տեղեկատվությունը կարող էր ներառել հեղինակի անունը, հրատարակության անվանումը, հրատարակության վայրը և տարեթիվը, ինչպես նաև մատենագիտական նկարագրության համար անհրաժեշտ այլ տվյալներ։ Տեղեկությունների միասնական ձևով ներկայացումը հեշտացնում էր առաջարկվող նյութերի որոնումը և գրադարանների միջև պատվերների կազմակերպումը։ Հրատարակության կառուցվածքը կապված է նաև համահավաք գրացուցակների և մատենագիտական տեղեկատվության կազմակերպման սկզբունքների հետ։ Առանձին գրադարանների գրքափոխանակության ֆոնդերի մասին տեղեկությունների համախմբումը հնարավորություն էր տալիս ստեղծել ընդհանուր տեղեկատվական պատկեր և խուսափել այնպիսի իրավիճակից, երբ յուրաքանչյուր հաստատություն ստիպված էր առանձին կապ հաստատել բազմաթիվ գրադարանների հետ՝ անհրաժեշտ գրականության առկայությունը պարզելու համար։ Համահավաք ցանկը հանդես էր գալիս որպես միջգրադարանային տեղեկատվական գործիք՝ միավորելով տարբեր ֆոնդերի առաջարկները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում գրքափոխանակության ֆոնդի նշանակությանը։ Այն առանձնահատուկ նշանակության հավաքածու է, որտեղ կենտրոնացվում են այն հրատարակությունները, որոնք կարող են առաջարկվել այլ գրադարանների։ Նման ֆոնդի ճիշտ կազմակերպումը պահանջում է նյութերի հաշվառում, դասակարգում, պահպանություն և պարբերական տեղեկատվության տարածում դրանց առկայության մասին։ Համահավաք ցանկերի հրապարակումը հենց այդ տեղեկատվական աշխատանքի կարևոր բաղադրիչներից էր, քանի որ առանց առաջարկվող նյութերի մասին տեղեկությունների տարածման գրքափոխանակության ֆոնդը չէր կարող արդյունավետորեն ծառայել իր նպատակին։ Գրադարանները ցանկի միջոցով հնարավորություն էին ստանում համեմատելու առաջարկվող նյութերը սեփական ֆոնդի կառուցվածքի հետ, հայտնաբերելու բացակայող հրատարակությունները և ընտրելու անհրաժեշտ գրականությունը։ Այս գործընթացը հատկապես կարևոր էր հետադարձ համալրման համար, երբ անհրաժեշտ էր ձեռք բերել ոչ թե նոր լույս տեսած, այլ նախկին տարիներին հրատարակված և տվյալ գրադարանում բացակայող նյութեր։ Գրքափոխանակության ֆոնդերը կարող էին այդպիսի հրատարակությունների ձեռքբերման կարևոր աղբյուր լինել՝ լրացնելով հավաքածուների թեմատիկ կամ ժամանակագրական բացերը։ Նյութը նաև պատկերացում է տալիս կենտրոնացված գրադարանային համակարգերի աշխատանքի կազմակերպման մասին։ Նման համակարգերում առանձին գրադարանների գործունեությունը փոխկապակցված էր ընդհանուր ֆոնդային, մատենագիտական և մեթոդական աշխատանքների հետ։ Գրականության վերաբաշխումը հնարավորություն էր տալիս կենտրոնացված համակարգի ներսում և տարբեր համակարգերի միջև առավել արդյունավետ օգտագործել առկա գրքային պաշարները։ Մի գրադարանում քիչ պահանջարկ ունեցող հրատարակությունը կարող էր փոխանցվել մեկ այլ գրադարան, որտեղ այն անհրաժեշտ էր ընթերցողների սպասարկման, ուսումնական աշխատանքի, մասնագիտական գործունեության կամ հետազոտական նպատակների համար։ Առանձին նշանակություն ունի հրատարակության դերը գրադարանային ֆոնդերի համալրման պլանավորման մեջ։ Գրադարանավարը կարող էր ցանկի միջոցով ընտրել այն նյութերը, որոնք համապատասխանում էին տվյալ հաստատության համալրման թեմատիկ ուղղություններին։ Ընտրությունը կարող էր իրականացվել հաշվի առնելով գրադարանի տեսակը, ընթերցողների կազմը, ֆոնդում արդեն առկա գրականությունը և չբավարարված ընթերցողական պահանջները։ Այսպիսով ցանկը ծառայում էր ոչ միայն որպես տեղեկատու, այլև որպես ֆոնդի զարգացման վերաբերյալ գործնական որոշումներ ընդունելու միջոց։ Գրքափոխանակությունը նպաստում էր նաև նյութական միջոցների խնայողությանը։ Գրադարանները հնարավորություն էին ստանում անհրաժեշտ հրատարակությունների մի մասը ձեռք բերել փոխանակման կամ վերաբաշխման միջոցով՝ սահմանափակելով լրացուցիչ գնման անհրաժեշտությունը։ Միաժամանակ ավելորդ կրկնօրինակները դուրս էին գալիս այն ֆոնդերից, որտեղ դրանց օգտագործումը սահմանափակ էր, և փոխանցվում այն հաստատություններին, որտեղ դրանք կարող էին ակտիվ շրջանառության մեջ մտնել։ Այս մեխանիզմը կարևոր էր գրադարանային տարածքի արդյունավետ օգտագործման և ֆոնդերի որակական կազմի կարգավորման տեսանկյունից։ Հրատարակությունը կարելի է դիտարկել նաև որպես տվյալ ժամանակաշրջանի գրադարանային ֆոնդերի ուսումնասիրության աղբյուր։ Առաջարկվող գրականության մատենագիտական կազմը կարող է տեղեկություններ հաղորդել այն մասին, թե ինչպիսի հրատարակություններ էին կուտակվել տարբեր կենտրոնացված համակարգերի գրադարաններում, ինչ թեմատիկ ուղղություններ էին ներկայացված և ինչպիսի նյութեր էին ընդգրկվում փոխանակման գործընթացում։ Այդ պատճառով ցանկը կարող է արժեք ունենալ ոչ միայն իր անմիջական գործնական նշանակությամբ, այլև գրադարանագիտության և գրքային մշակույթի պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտագործվել խորհրդային Հայաստանի գրադարանային ցանցի զարգացման, ֆոնդերի կառուցվածքի, գրականության տարածման և միջգրադարանային համագործակցության ձևերի հետազոտության ժամանակ։ Առանձին ուշադրության է արժանի համահավաք ցանկի մատենագիտական նշանակությունը։ Տարբեր ֆոնդերից ստացված տվյալների կենտրոնացված ներկայացումը ձևավորում է որոշակի ժամանակահատվածի հրատարակությունների վերաբերյալ տեղեկատվական շտեմարան, որը կարող է օգտակար լինել նաև հետագայում համապատասխան գրքերի որոնման և նույնականացման համար։ Նույնիսկ այն ժամանակ, երբ գրքափոխանակության անմիջական գործառույթն այլևս արդիական չէ, նման ցանկերը կարող են պահպանել աղբյուրագիտական արժեք՝ փաստագրելով գրադարաններում առկա գրականության մի հատվածը։ Ցանկի համարակալված լինելը ցույց է տալիս նման տեղեկատվական նյութերի պարբերական կամ շարունակական բնույթը և հնարավորություն է տալիս ենթադրել, որ այն նախատեսված է եղել գրքափոխանակության վերաբերյալ տեղեկությունների փուլային ներկայացման համար։ Նման թողարկումների միջոցով գրադարանային աշխատողները կարող էին պարբերաբար տեղեկանալ նոր առաջարկվող գրականության մասին և համապատասխան պատվերներ ներկայացնել։ Կարևորվում է նաև գրադարանների միջև մասնագիտական համագործակցությունը։ Գրքափոխանակությունը պահանջում էր հստակ կապ տարբեր հաստատությունների միջև, առաջարկների և պահանջների հաշվառում, նյութերի ընտրություն, փոխանցման կազմակերպում և համապատասխան փաստաթղթավորում։ Համահավաք ցանկը այդ գործընթացում կատարում էր տեղեկատվական միջնորդի դեր՝ նպաստելով գրադարանային ռեսուրսների միասնական օգտագործմանը։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը ներկայացնում է գրադարանային ֆոնդերի փոխանակման և վերաբաշխման կազմակերպված համակարգի կարևոր գործիք, որը միաժամանակ կատարում է մատենագիտական, տեղեկատվական և գործնական գործառույթներ։ Այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել գրքափոխանակության կազմակերպման սկզբունքները, կենտրոնացված գրադարանային համակարգերի համագործակցությունը, ֆոնդերի համալրման լրացուցիչ աղբյուրները և գրքային պաշարների արդյունավետ օգտագործման մեխանիզմները։ Նյութը կարող է օգտակար լինել գրադարանագիտության, մատենագիտության և գրադարանային ֆոնդերի պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, գրադարանավարների, տեղեկատվական մասնագետների, ինչպես նաև Հայաստանի խորհրդային շրջանի գրքային և մշակութային կյանքի պատմությունն ուսումնասիրող դասախոսների ու ուսանողների համար։

History

Հրատարակությունը ներկայացնում է «Նպաստամատույց» անունով գործող հայ հասարակական-բարեգործական կազմակերպության կանոնադրությունը՝ արտակարգ կամ ծանր կենսական հանգամանքներում հայտնված անձանց աջակցություն ցուցաբերելու նպատակով։ Փաստաթուղթը կարևոր սկզբնաղբյուր է կազմակերպության իրավական և վարչական կառուցվածքը, գործունեության նպատակները, անդամակցության պայմանները, կառավարման մարմինները և ֆինանսական կազմակերպման սկզբունքները ուսումնասիրելու համար։ Կանոնադրության միջոցով հնարավոր է պատկերացում կազմել այն ժամանակաշրջանի հայկական հասարակական կյանքի այն մեխանիզմների մասին, որոնց միջոցով համայնքային կազմակերպությունները փորձում էին համակարգված օգնություն տրամադրել կարիքավոր մարդկանց և սոցիալական դժվարությունների հետևանքով տուժած ընտանիքներին։ Փաստաթուղթը սահմանում է կազմակերպության գործունեության շրջանակը, անդամների իրավունքներն ու պարտականությունները, կազմակերպության կառավարման և որոշումների ընդունման ընթացակարգերը, ինչպես նաև ժողովների և ղեկավար մարմինների գործառույթները։ Կարևոր նշանակություն ունեն նաև նյութական միջոցների ձևավորման, անդամավճարների, նվիրատվությունների և այլ ֆինանսական աղբյուրների օգտագործման հետ կապված դրույթները, որոնք թույլ են տալիս ուսումնասիրել բարեգործական կառույցների տնտեսական հիմքերը։ Հրատարակության պատմագիտական արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ այն արտացոլում է տվյալ ժամանակաշրջանի հայ հասարակության ինքնակազմակերպման, փոխօգնության և սոցիալական պատասխանատվության մշակույթը։ Կազմակերպության կանոնակարգված գործունեությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես էր բարեգործությունը աստիճանաբար ստանում ինստիտուցիոնալ և իրավական ձև՝ միավորելով անհատական նախաձեռնությունները ընդհանուր հասարակական նպատակի շուրջ։

Law

Այս գրականության հանձնարարական ցանկը նվիրված է ԽՍՀՄ քաղաքացիների սահմանադրական իրավունքների և պարտականությունների ուսումնասիրմանը՝ ընդգրկելով թեմային առնչվող հիմնական իրավական, գիտական և ուսումնամեթոդական աղբյուրները։ Այն ներառում է սահմանադրական իրավունքի հիմնարար աշխատություններ, օրենսդրական ակտեր, մեկնաբանություններ և գիտական հրապարակումներ, որոնք լուսաբանում են քաղաքացիների հիմնական իրավունքների, ազատությունների և պարտականությունների բովանդակությունը, դրանց իրավական կարգավորումը և կիրառման առանձնահատկությունները խորհրդային իրավական համակարգում։ Նյութերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել պետական իշխանության և քաղաքացիների փոխհարաբերությունները, հասարակական և քաղաքական կյանքի իրավական հիմքերը, ինչպես նաև խորհրդային սահմանադրական համակարգի սկզբունքներն ու առանձնահատկությունները։ Հանձնարարական ցանկը կարող է օգտակար լինել իրավաբաններին, պատմաբաններին, ուսանողներին, դասախոսներին, ինչպես նաև բոլոր նրանց, ովքեր հետաքրքրված են խորհրդային իրավունքի, սահմանադրական համակարգի և իրավական մտքի պատմության ուսումնասիրությամբ։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է վաղ Տիեզերքի զարգացման տեսական ուսումնասիրությանը՝ մութ էներգիայի կամ դրան համարժեք դինամիկ բաղադրիչների հնարավոր ազդեցության հաշվառմամբ։ Հետազոտության կենտրոնում տիեզերաբանական ընդարձակման սկզբնական փուլերի նկարագրությունն է և այն հարցը, թե էներգիայի տարբեր բաղադրիչների հատկություններն ինչպես կարող են ազդել Տիեզերքի երկրաչափության, ընդարձակման արագության և նյութի ու դաշտերի հետագա էվոլյուցիայի վրա։ Քննվում են ժամանակակից տիեզերաբանության հիմնական մաթեմատիկական մոդելները, որոնց միջոցով հնարավոր է նկարագրել համասեռ և իզոտրոպ Տիեզերքի դինամիկան՝ նյութի, ճառագայթման և բացասական ճնշմամբ բնութագրվող էներգետիկ բաղադրիչների առկայության պայմաններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում վիճակի հավասարման պարամետրերին և դրանց ազդեցությանը տիեզերաբանական լուծումների վարքի վրա։ Ուսումնասիրվում են արագացված ընդարձակման հնարավոր մեխանիզմները, վաղ տիեզերաբանական փուլերում դաշտային բաղադրիչների դերը և տարբեր տեսական սցենարների միջև անցումների առանձնահատկությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում սկզբնական պայմանների ընտրության խնդիրը, քանի որ տիեզերաբանական մոդելի հետագա զարգացումը կարող է զգալիորեն կախված լինել սկզբնական էներգետիկ խտություններից և համապատասխան դաշտերի հատկություններից։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել սկալյար դաշտերի վրա հիմնված մոդելներ, տիեզերաբանական հաստատունի տարբերակներ և այլ տեսական մոտեցումներ՝ պարզելու համար դրանց հնարավոր ազդեցությունը ընդարձակման դինամիկայի վրա։ Անդրադարձ է կատարվում նաև վաղ Տիեզերքի արագացված ընդարձակման և ավելի ուշ ժամանակաշրջաններում դիտարկվող տիեզերաբանական արագացման միջև հնարավոր տեսական կապերին՝ միաժամանակ տարբերակելով մոդելային ենթադրությունները դիտողականորեն հաստատված փաստերից։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են Տիեզերքի սկզբնական փուլերի ֆիզիկական պայմանները, տիեզերաբանական դաշտերի բնույթը և լայնամասշտաբ կառուցվածքի ձևավորման նախադրյալները հասկանալու համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հարաբերականության ընդհանուր տեսության, տեսական ֆիզիկայի և ժամանակակից տիեզերաբանության մոտեցումները՝ մութ էներգիա պարունակող մոդելներում վաղ Տիեզերքի հնարավոր էվոլյուցիոն սցենարները համակարգված ուսումնասիրելու նպատակով։

Environmental Science

Այս գիրքը նվիրված է հողային ռեսուրսների արդյունավետ, հիմնավորված և երկարաժամկետ կառավարման համար անհրաժեշտ տեղեկատվության ձևավորման, համակարգման և կիրառման հիմնախնդիրներին։ Աշխատության կենտրոնում հողային ռեսուրսների վերաբերյալ տվյալների հավաքագրման, վերլուծության, գնահատման և կառավարման գործընթացների փոխկապակցվածությունն է, որի նպատակն է ապահովել հողերի ռացիոնալ օգտագործումը, պահպանությունը և վերականգնման հնարավորությունների ճիշտ գնահատումը։ Գրքում կարևորվում է տեղեկատվության դերը կառավարման որոշումների ընդունման գործընթացում, քանի որ հողի վիճակի, օգտագործման բնույթի, արտադրողականության, որակական և քանակական ցուցանիշների վերաբերյալ ամբողջական ու հավաստի տվյալները հնարավորություն են տալիս ավելի ճշգրիտ գնահատել առկա ռեսուրսները և կանխատեսել դրանց փոփոխությունները։ Ներկայացվող մոտեցումները կարող են օգտակար լինել հողային ֆոնդի կառավարման, տարածքային պլանավորման, գյուղատնտեսական նշանակության հողերի օգտագործման, հողերի պահպանության և բնապահպանական վերահսկողության ոլորտներում։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի տարբեր աղբյուրներից ստացվող տեղեկատվության համադրումը և միասնական տեղեկատվական փաթեթի ձևավորումը, որը կարող է ծառայել ինչպես մասնագետներին ու կառավարման մարմիններին, այնպես էլ հետազոտողներին և ոլորտի այլ շահագրգիռ կողմերին։ Աշխատության բովանդակությունը միավորում է բնապահպանական, տնտեսական, կառավարչական և տեղեկատվական տեսանկյունները՝ ցույց տալով, որ հողի արդյունավետ կառավարումը պահանջում է ոչ միայն առկա ռեսուրսների ճիշտ օգտագործում, այլև դրանց վիճակի շարունակական դիտարկում, փոփոխությունների գնահատում և համապատասխան կառավարչական միջոցառումների ժամանակին իրականացում։ Գիրքը հատկապես արժեքավոր կարող է լինել այն ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրված են հողային ռեսուրսների կառավարման ժամանակակից մեթոդներով, տեղեկատվական համակարգերի կիրառմամբ, կայուն հողօգտագործմամբ և բնական ռեսուրսների պահպանության հիմնախնդիրներով։ Այն կարող է օգտագործվել նաև որպես մասնագիտական և ուսումնամեթոդական նյութ՝ համապատասխան ոլորտներում գիտական ուսումնասիրությունների, վերլուծական աշխատանքների և կառավարչական ծրագրերի մշակման համար։

Literature

Բանաստեղծական ժողովածու է, որը ներկայացնում է 20-րդ դարի հայ գրականության նշանավոր ներկայացուցիչներից մեկի՝ Նաիրի Զարյան-ի քնարական և գաղափարական ստեղծագործությունները։ Ժողովածուն ընդգրկում է տարբեր տարիներին գրված բանաստեղծություններ, որտեղ արտացոլվում են հայրենիքի, աշխատանքի, մարդկային արժանապատվության, խաղաղ կյանքի և սոցիալական արդարության թեմաները։ Զարյանի պոեզիան հաճախ առանձնանում է պարզ, հասկանալի լեզվով, բայց միաժամանակ ուժեղ գաղափարական շեշտադրումով, որտեղ կարևոր տեղ ունի մարդու և հասարակության փոխհարաբերությունների խնդիրը։ Նրա ստեղծագործություններում նկատելի է նաև ժամանակի հասարակական փոփոխությունների արձագանքը, պատմական հիշողության զգացումը և մարդու ներքին բարոյական ընտրությունների թեման։ Ժողովածուն արժեքավոր է որպես հայ խորհրդային շրջանի պոեզիայի կարևոր օրինակ, որը միավորում է քնարական զգացմունքայնությունն ու սոցիալական ուղղվածությունը։