Роль и место головокружения в определении качества жизни лиц молодого возраста (на примере студентов Еревана)

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է գրաբարի անվանական համակարգում հանդիպող հոլովական զուգաձևությունների ուսումնասիրությանը և դրանց պատմական զարգացմանը հետագա գրական հայերենում։ Հետազոտության կենտրոնում այն լեզվական երևույթներն են, երբ միևնույն բառը կամ բառային խումբը կարող է հանդես գալ հոլովման մեկից ավելի ձևերով՝ պայմանավորված պատմական, ձևաբանական, հնչյունական կամ գործառական գործոններով։ Քննվում են զուգահեռ հոլովաձևերի առաջացման աղբյուրները, դրանց տարածվածությունը տարբեր լեզվական փուլերում և այն փոփոխությունները, որոնց հետևանքով որոշ ձևեր պահպանվել են, մյուսները՝ սահմանափակվել կամ դուրս եկել գործածությունից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում գրաբարի հոլովման տիպերի փոխհարաբերություններին, հոլովական վերջավորությունների տարբերակներին և բառերի՝ մեկ հոլովման համակարգից մյուսին անցնելու երևույթներին։ Պատմական զարգացման տեսանկյունից ուսումնասիրվում է, թե ինչպես են գրաբարյան զուգաձևությունները շարունակվել միջին հայերենում, ապա տարբեր կերպ արտահայտվել աշխարհաբարի և ժամանակակից գրական հայերենի ձևաբանական համակարգում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում լեզվական համաբանության դերը, որի ազդեցությամբ առավել տարածված հոլովման ձևերը կարող էին աստիճանաբար ընդլայնել իրենց գործածության շրջանակը և փոխարինել ավելի սահմանափակ տարբերակներին։ Միաժամանակ հաշվի են առնվում հնչյունական փոփոխությունները, բառային կազմի զարգացումը և լեզվական նորմավորման գործընթացները, որոնք նույնպես կարող էին ազդել հոլովական ձևերի հետագա ճակատագրի վրա։ Հետազոտության նյութը կարող է ընդգրկել տարբեր ժամանակաշրջանների գրավոր հուշարձաններ և գրական աղբյուրներ, որոնց համեմատական քննությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնել առանձին ձևերի պատմական ընթացքը։ Զուգաձևությունների ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև ժամանակակից հայերենի որոշ անկանոն կամ տարբերակային հոլովաձևերի ծագումը բացատրելու համար, քանի որ դրանց մի մասը կապված է լեզվի ավելի վաղ փուլերում գոյություն ունեցած ձևաբանական տարբերությունների հետ։ Աշխատանքը նպաստում է հայերենի հոլովական համակարգի պատմական վերակազմությանը և ցույց տալիս, որ գրական լեզվի ձևաբանական կառուցվածքը ձևավորվել է երկարատև փոփոխությունների, տարբերակների մրցակցության և լեզվական համակարգի աստիճանական վերակազմավորման արդյունքում։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է պատմական քերականության, ձևաբանության, գրաբարի և հայոց լեզվի պատմության մոտեցումները՝ բացահայտելով հոլովական համակարգի զարգացման հիմնական օրինաչափությունները։

Economics

Բազմակողմ առևտրատնտեսական կազմակերպությունները միջազգային կառույցներ են, որոնք ստեղծվում են մի քանի երկրների կողմից՝ համատեղ կարգավորելու առևտրային, տնտեսական և ֆինանսական հարաբերությունները, նպաստելու ազատ առևտրի զարգացմանը և գլոբալ տնտեսական համագործակցության խորացմանը։ Այս կազմակերպությունների հիմնական նպատակն է ստեղծել միասնական կամ համաձայնեցված կանոններ, որոնք հեշտացնում են ապրանքների, ծառայությունների և կապիտալի փոխանակումը անդամ երկրների միջև, նվազեցնում առևտրային խոչընդոտները, ինչպիսիք են մաքսատուրքերը, քվոտաները և տեխնիկական սահմանափակումները։ Դրանց գործունեությունը նպաստում է նաև տնտեսական կայունության ապահովմանը, ներդրումների խթանմանը և զարգացող երկրների ինտեգրմանը համաշխարհային տնտեսությանը։ Ամենահայտնի բազմակողմ առևտրատնտեսական կազմակերպություններից են Առևտրի համաշխարհային կազմակերպությունը, Արժույթի միջազգային հիմնադրամը և Համաշխարհային բանկը, որոնք ունեն տարբեր, բայց փոխլրացնող դերեր գլոբալ տնտեսական համակարգում։ Այս կառույցները նաև ապահովում են վեճերի կարգավորման մեխանիզմներ, տնտեսական քաղաքականությունների համաձայնեցում և տեխնիկական աջակցություն անդամ պետություններին։ Բազմակողմ համագործակցությունը օգնում է փոքր և միջին տնտեսություններին ներգրավվել միջազգային շուկաներում՝ բարձրացնելով նրանց մրցունակությունը։ Միևնույն ժամանակ, նման կազմակերպությունները հաճախ ենթարկվում են քննադատության՝ կապված որոշումների ընդունման անհավասար ազդեցության և զարգացող երկրների շահերի բավարար ներկայացվածության խնդիրների հետ։ Այնուամենայնիվ, նրանք շարունակում են մնալ համաշխարհային տնտեսական համակարգի կարևոր բաղադրիչ, որը ձևավորում է միջազգային առևտրի կանոններն ու զարգացումները։

Economics

Տնտեսագիտական, կառավարման և կորպորատիվ սոցիալական պատասխանատվության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության հեռահաղորդակցության ոլորտում գործող կազմակերպությունների սոցիալական պատասխանատվության քաղաքականության ուսումնասիրությանը և դրա արդյունավետության գնահատմանը։ Քննության են առնվում կորպորատիվ սոցիալական պատասխանատվության տեսական հիմքերը, զարգացման հիմնական մոտեցումները և դրա նշանակությունը ժամանակակից կազմակերպությունների ռազմավարական կառավարման համակարգում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հեռահաղորդակցության ընկերությունների սոցիալական, տնտեսական և բնապահպանական պարտավորություններին, շահակից կողմերի հետ փոխհարաբերություններին և պատասխանատու գործարար վարքագծի ձևավորման առանձնահատկություններին։ Վերլուծվում են աշխատակիցների սոցիալական պաշտպանության, սպառողների իրավունքների պահպանման, ծառայությունների հասանելիության, թվային ներառականության և համայնքային զարգացման ծրագրերի իրականացման հնարավոր ուղղությունները։ Քննարկվում են կորպորատիվ սոցիալական պատասխանատվության քաղաքականության գնահատման չափանիշները, սոցիալական ներդրումների արդյունավետության ցուցանիշները, հաշվետվողականության մեխանիզմները և միջազգային չափորոշիչների կիրառման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել Հայաստանի հեռահաղորդակցության ընկերությունների սոցիալական ծրագրերը, հրապարակային հաշվետվությունները, կազմակերպական ռազմավարությունները և հասարակության տարբեր խմբերի հետ համագործակցության ձևերը։ Անդրադարձ է կատարվում սոցիալական պատասխանատվության ազդեցությանը կազմակերպությունների հեղինակության, հաճախորդների վստահության, աշխատակիցների ներգրավվածության և երկարաժամկետ մրցունակության վրա։ Կարևորվում է սոցիալական պատասխանատվության քաղաքականության համակարգված գնահատումը՝ իրականացվող ծրագրերի արդյունքների չափելիության, թափանցիկության և կազմակերպությունների կայուն զարգացման ապահովման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կորպորատիվ կառավարման, գործարար էթիկայի, սոցիալական պատասխանատվության, հեռահաղորդակցության տնտեսագիտության և Հայաստանի կազմակերպությունների կայուն զարգացման ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Economics

Անշարժ գույքը տնտեսագիտական և իրավական հասկացություն է, որը ներառում է հողամասերը, շենքերը, բնակարանները, արտադրական և կոմերցիոն կառույցները, որոնք ֆիզիկապես ամրացված են հողի վրա և չեն կարող տեղափոխվել առանց իրենց կառուցվածքի վնասման: Այն հանդիսանում է կարևոր ակտիվ ինչպես անհատների, այնպես էլ պետության և բիզնեսի համար, քանի որ ապահովում է բնակության, արտադրության և ներդրման հիմնական պայմաններ: Անշարժ գույքի շուկան ձևավորվում է առաջարկի և պահանջարկի փոխազդեցությամբ, որտեղ գները կախված են տեղակայությունից, ենթակառուցվածքներից, տնտեսական իրավիճակից և իրավական կարգավորումներից: Այս ոլորտը կարևոր դեր ունի տնտեսական զարգացման մեջ՝ խթանելով շինարարությունը, բանկային վարկավորումը և ներդրումային ակտիվությունը: Անշարժ գույքը նաև համարվում է երկարաժամկետ և համեմատաբար կայուն ներդրումային գործիք, որը կարող է ապահովել եկամուտ վարձակալությունից կամ արժեքի աճից: Միաժամանակ այն պահանջում է զգալի սկզբնական կապիտալ, իրավական ճիշտ ձևակերպումներ և շուկայի մանրակրկիտ ուսումնասիրություն՝ ռիսկերից խուսափելու համար: Ընդհանուր առմամբ, անշարժ գույքը տնտեսության կարևոր բաղադրիչ է, որը ազդում է ինչպես սոցիալական պայմանների, այնպես էլ տնտեսական կայունության և զարգացման վրա:

Technology

Աշխատությունը նվիրված է բարիում-ստրոնցիումի տիտանատի, մագնետիտի և մագնեզիում-ցինկային ֆերիտների ստացման տեխնոլոգիայի մշակմանը՝ ինքնատարածվող բարձր ջերմաստիճանային սինթեզի մեթոդի կիրառմամբ։ Ուսումնասիրության հիմքում ընկած է ժամանակակից նյութագիտության կարևոր խնդիրներից մեկը՝ ստանալ պահանջվող կառուցվածքով և կանխատեսելի ֆիզիկաքիմիական ու ֆունկցիոնալ հատկություններով անօրգանական նյութեր՝ հնարավորինս արդյունավետ, էներգախնայող և տեխնոլոգիապես կառավարելի եղանակով։ Ինքնատարածվող բարձր ջերմաստիճանային սինթեզը առանձնանում է նրանով, որ ռեակցիայի սկզբնական ակտիվացումից հետո ջերմությունը հիմնականում առաջանում է հենց ընթացող քիմիական փոխազդեցության արդյունքում, ինչի շնորհիվ հնարավոր է նվազեցնել արտաքին տաքացման անհրաժեշտությունը և կրճատել նյութի սինթեզի տևողությունը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նշված նյութերի ստացման համար ելանյութերի ընտրության և դրանց փոխազդեցության օրինաչափությունների ուսումնասիրությունը։ Սինթեզի ընթացքում ելանյութերի քիմիական բաղադրությունը, հարաբերակցությունը, մասնիկների չափը, խառնման աստիճանը և նախնական մշակման պայմանները կարող են էականորեն ազդել ռեակցիայի ընթացքի, առաջացող ջերմային ռեժիմի և վերջնական նյութի կառուցվածքի վրա։ Հետևաբար տեխնոլոգիայի մշակման համար անհրաժեշտ է որոշել այնպիսի բաղադրական և գործընթացային պայմաններ, որոնք կապահովեն նպատակային փուլերի ձևավորումը և նվազագույնի կհասցնեն կողմնակի միացությունների առաջացումը։ Բարիում-ստրոնցիումի տիտանատը դիտարկվում է որպես ֆունկցիոնալ կերամիկական նյութ, որի հատկությունները պայմանավորված են բյուրեղային կառուցվածքով և բաղադրության մեջ առկա բաղադրիչների հարաբերակցությամբ։ Դրա ստացման տեխնոլոգիայի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել բաղադրության և սինթեզի պայմանների ազդեցությունը նյութի կառուցվածքային ու ֆիզիկական բնութագրերի վրա։ Այսպիսի նյութերը կարող են հետաքրքրություն ներկայացնել դիէլեկտրիկ, էլեկտրական և այլ ֆունկցիոնալ հատկություններ պահանջող տեխնիկական կիրառությունների համար։ Մագնետիտի ուսումնասիրության դեպքում կարևոր նշանակություն ունի երկաթի օքսիդային համակարգի ձևավորումը և ստացված նյութի փուլային ու մագնիսական բնութագրերի վերահսկումը։ Մագնետիտը բնորոշվում է մագնիսական հատկություններով, ուստի դրա ստացման տեխնոլոգիական պայմանները պետք է ընտրվեն այնպես, որ հնարավոր լինի ստանալ անհրաժեշտ փուլային կազմով և բավարար կայունությամբ նյութ։ Սինթեզի ջերմաստիճանը, գործընթացի տևողությունը, ելանյութերի հարաբերակցությունը և միջավայրի պայմանները կարող են ազդել վերջնական արտադրանքի կառուցվածքի և հատկությունների վրա։ Մագնեզիում-ցինկային ֆերիտների ստացման ուսումնասիրությունը ևս կապված է բազմաբաղադրիչ օքսիդային համակարգերի ձևավորման և դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունների վերահսկման հետ։ Ֆերիտները կարևոր մագնիսական կերամիկական նյութեր են, որոնց հատկությունները կախված են քիմիական բաղադրությունից, բյուրեղային կառուցվածքից, մասնիկների չափից և սինթեզի պայմաններից։ Մագնեզիումի և ցինկի հարաբերակցության փոփոխությունը կարող է հանգեցնել նյութի մագնիսական և էլեկտրական հատկությունների փոփոխության, ուստի տեխնոլոգիայի մշակման ժամանակ կարևոր է որոշել օպտիմալ բաղադրությունը։ Աշխատության առանցքային խնդիրներից է ինքնատարածվող սինթեզի գործընթացի ջերմային և կինետիկ առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը։ Ռեակցիայի տարածման արագությունը, առավելագույն ջերմաստիճանը, այրման ալիքի կայունությունը և ռեակցիայի ամբողջականությունը կարևոր պարամետրեր են ստացվող նյութի որակի համար։ Այս ցուցանիշների վերահսկումը հնարավորություն է տալիս կարգավորել սինթեզի պայմանները և ստանալ կանխատեսելի հատկություններով արտադրանք։ Հետազոտության ընթացքում կարող են ուսումնասիրվել նաև նախնական խառնուրդի խտությունը և ձևավորման պայմանները, քանի որ դրանք կարող են ազդել ռեակցիայի տարածման և վերջնական նյութի ծակոտկենության վրա։ Ստացված նյութերի բնութագրման համար կարևոր են ֆիզիկաքիմիական և կառուցվածքային հետազոտության մեթոդները։ Դրանց միջոցով հնարավոր է որոշել բյուրեղային փուլերի կազմը, մասնիկների ձևն ու չափերը, նյութի միկրոկառուցվածքը, քիմիական բաղադրությունը և այլ հատկություններ։ Ռենտգենակառուցվածքային վերլուծությունը կարող է օգտագործվել ձևավորված բյուրեղային փուլերի նույնականացման և դրանց հարաբերակցության գնահատման համար, իսկ մանրադիտակային ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս գնահատել մասնիկների և ծակոտիների կառուցվածքը։ Կախված նյութի տեսակից՝ կարող են ուսումնասիրվել նաև մագնիսական, էլեկտրական, դիէլեկտրական և ջերմային հատկությունները։ Աշխատության տեխնոլոգիական նշանակությունը պայմանավորված է տարբեր նյութերի ստացման միասնական և համեմատաբար արդյունավետ մեթոդի մշակման հնարավորությամբ։ Ինքնատարածվող բարձր ջերմաստիճանային սինթեզը կարող է ունենալ մի շարք առավելություններ՝ էներգիայի համեմատաբար ցածր ծախս, գործընթացի կարճ տևողություն, տեխնոլոգիական փուլերի պարզեցման հնարավորություն և բարձր ջերմաստիճանային ռեժիմի ինքնուրույն ձևավորում։ Միաժամանակ մեթոդի կիրառումը պահանջում է ռեակցիայի պայմանների մանրակրկիտ վերահսկում, քանի որ չափազանց արագ կամ անհավասար ընթացող գործընթացը կարող է հանգեցնել ոչ ցանկալի փուլերի առաջացման կամ նյութի անհամասեռ կառուցվածքի ձևավորման։ Ուսումնասիրության կարևոր խնդիր է նաև ստացված նյութերի հատկությունների և տեխնոլոգիական պարամետրերի միջև փոխկապակցվածության բացահայտումը։ Սինթեզի պայմանների փոփոխության միջոցով հնարավոր է նպատակային կերպով կարգավորել նյութերի կառուցվածքը և, հետևաբար, դրանց ֆունկցիոնալ բնութագրերը։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս տեխնոլոգիան հարմարեցնել տարբեր կիրառությունների պահանջներին և ընտրել յուրաքանչյուր նյութի համար առավել արդյունավետ ռեժիմներ։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ էլեկտրոնային և էլեկտրատեխնիկական նյութերի, մագնիսական կերամիկաների, ֆունկցիոնալ ծածկույթների և այլ հատուկ նշանակության անօրգանական նյութերի ստացման համար։ Ստացված նյութերի հատկությունների նպատակային կարգավորումը կարող է ընդլայնել դրանց կիրառման հնարավորությունները և հիմք ստեղծել տեխնոլոգիական գործընթացների հետագա կատարելագործման համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը համադրում է անօրգանական քիմիայի, նյութագիտության, պինդմարմնային քիմիայի և բարձր ջերմաստիճանային տեխնոլոգիաների մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով մշակել բարիում-ստրոնցիումի տիտանատի, մագնետիտի և մագնեզիում-ցինկային ֆերիտների ստացման արդյունավետ տեխնոլոգիական պայմաններ։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ինքնատարածվող սինթեզի ընթացքում ընթացող գործընթացների առանձնահատկությունները, գնահատելու դրանց ազդեցությունը ստացվող նյութերի կառուցվածքի և հատկությունների վրա և ձևավորելու տվյալ նյութերի ստացման համար առավել նպատակահարմար տեխնոլոգիական մոտեցումներ։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է բնության մեջ նախագծերի տեղադրման և նշահարման գեոդեզիական աշխատանքների կատարելագործմանը էլեկտրոնային տախեոմետրերի կիրառմամբ։ Գրքում ներկայացվում են էլեկտրոնային տախեոմետրերի տեխնիկական հնարավորությունները, չափման ճշգրտության ապահովման մեթոդները և տվյալների արագ մշակման համակարգերը։ Հեղինակը վերլուծում է ավանդական չափումների և էլեկտրոնային սարքերի համադրության առավելություններն ու սահմանափակումները, առաջարկում օպտիմալ տեխնոլոգիական ընթացակարգեր՝ շինարարական և ինժեներական աշխատանքների արդյունավետության բարձրացման համար։ Աշխատությունում ընդգրկված են տեղական շինարարական պայմանների և լանդշաֆտի ազդեցությունը չափումների ճշգրտության վրա, սխալների նվազեցման մեխանիզմներ, ինչպես նաև ստացված տվյալների մշակման և քարտեզագրման համակարգերը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է գեոդեզիստների, ինժեներների, շինարարական նախագծերի ղեկավարների և տեխնիկական չափումների մասնագետների համար՝ նպաստելով նախագծերի իրականացման ճշգրիտ և արդյունավետ կազմակերպմանը՝ ժամանակի և ռեսուրսների խնայմամբ։