Սահմանադրական մշտադիտարկման ինստիտուտը Հայաստանի Հանրապետությունում՝ կայացման և զարգացման հիմնախնդիրները

Political Science

Աշխատությունը նվիրված է էթնիկ ինքնության ձևավորման, պահպանման և վերափոխման հիմնախնդիրներին ժողովրդավարական անցման գործընթացում՝ ուսումնասիրելով այն քաղաքական և հասարակական փոփոխությունները, որոնք կարող են ազդել տարբեր էթնիկ խմբերի ինքնագիտակցության, փոխհարաբերությունների և հասարակական դիրքի վրա։ Հետազոտության շրջանակում քննարկվում են ազգային և էթնիկ ինքնության հիմնական բաղադրիչները, դրանց ձևավորման վրա ազդող պատմական, մշակութային, սոցիալական և քաղաքական գործոնները, ինչպես նաև ժողովրդավարացման պայմաններում ինքնության դրսևորման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բազմազգ հասարակություններում մեծամասնության և փոքրամասնությունների փոխհարաբերություններին, էթնիկ տարբերությունների քաղաքականացմանը, ազգային պատկանելության ընկալումներին և քաղաքացիական ինքնության ձևավորման գործընթացներին։ Աշխատությունը դիտարկում է նաև ժողովրդավարական ինստիտուտների, քաղաքական մասնակցության, իրավական հավասարության և մարդու իրավունքների պաշտպանության նշանակությունը էթնիկ խմբերի միջև վստահության և համակեցության ապահովման գործում։ Քննարկվում են այն հնարավոր հակասությունները, որոնք կարող են առաջանալ ազգային ինքնության և ընդհանուր քաղաքացիական պատկանելության միջև, ինչպես նաև այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով ժողովրդավարական հասարակությունը կարող է նպաստել բազմազանության ընդունմանը և սոցիալական համերաշխության ամրապնդմանը։ Նյութը կարող է հետաքրքրել քաղաքագիտությամբ, սոցիոլոգիայով, ազգայնականության և էթնիկության ուսումնասիրությամբ, ժողովրդավարացման գործընթացներով ու ժամանակակից հասարակությունների քաղաքական զարգացումներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Literature

Հրատարակության վերնագիրը, հավանաբար, վերաբերում է պատմական անձի կամ պետական գործչի, որի անունը կամ տիտղոսը փոխանցված է օսմաներենից հայատառ գրությամբ։ «Վալիդե» բառը օսմանյան պատմական միջավայրում գործածվել է սուլթանի մոր՝ վալիդե սուլթանի տիտղոսի իմաստով, ուստի վերնագիրը կարող է առնչվել պալատական կյանքին, արքունական հարաբերություններին և Օսմանյան պետության քաղաքական պատմությանը։ Այնուամենայնիվ, «Գաթիլի» բաղադրիչի ճշգրիտ նույնականացումը միայն այս գրությամբ հնարավոր չէ, և առանց լրացուցիչ հաստատված տվյալների ճիշտ չէ որոշակի անձի կամ իրադարձության վերագրել գիրքը։ Երկրորդ հատորի առկայությունը ցույց է տալիս, որ հրատարակությունը բազմահատոր աշխատության մաս է և նախատեսված է թեմայի ավելի ընդարձակ ներկայացման համար։ Նման պատմական երկերը կարող են կարևոր տեղեկություններ հաղորդել արքունական միջավայրի, իշխանության փոխանցման, պալատական ազդեցության և պետական կառավարման ոչ պաշտոնական հարաբերությունների վերաբերյալ՝ կախված բուն նյութի բնույթից։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում Օսմանյան կայսրության պատմությամբ, արքունական մշակույթով և պատմական անձանց շուրջ ձևավորված գրական ավանդույթներով զբաղվող ընթերցողների համար։ Այն նաև հայերեն տպագիր ժառանգության ուսումնասիրության նյութ է՝ ցույց տալով օսմանյան պատմական թեմաների ներկայացումը հայ ընթերցողին։

History

Կենսամատենագիտական այս հրատարակությունը նվիրված է Հարություն Արտաշեսի Մարտիրոսյանի կյանքին, գիտական գործունեությանը և մասնագիտական ժառանգությանը։ Այն նպատակ ունի մեկտեղելու գիտնականի կենսագրական տվյալներն ու գիտական աշխատությունների մատենագիտական նկարագրությունները՝ ընթերցողին ներկայացնելով նրա հետազոտական ուղին և գիտության զարգացման գործում ունեցած ներդրումը։ Կենսամատենագիտությունը կարևոր տեղեկատու աղբյուր է գիտնականի մասնագիտական հետաքրքրությունների, գիտական հրապարակումների և հետազոտական գործունեության հիմնական ուղղությունների մասին տեղեկություններ ստանալու համար։ Նման հրատարակությունները նշանակալի դեր ունեն գիտական ժառանգության պահպանման, համակարգման և հետագա ուսումնասիրության գործում, քանի որ հնարավորություն են տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու հետազոտողի աշխատությունների ծավալի, հրատարակությունների ժամանակագրության և գիտական գործունեության ընթացքի մասին։ Դրանք նաև նպաստում են գիտական մտքի պատմության ուսումնասիրմանը և տարբեր սերունդների հետազոտողների միջև մասնագիտական կապի պահպանմանը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել Հարություն Մարտիրոսյանի գիտական գործունեությամբ հետաքրքրվող մասնագետներին, հնագետներին, պատմաբաններին, մատենագետներին, գրադարանավարներին, ուսանողներին և գիտական կենսագրություններ ուսումնասիրող ընթերցողներին։

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է հանրակրթական դպրոցում քիմիայի դասավանդման գործընթացում սովորողների ստեղծագործական մտածողության ձևավորման և զարգացման մեթոդական հիմունքների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են ստեղծագործական մտածողության հոգեբանամանկավարժական առանձնահատկությունները, դրա զարգացման հիմնական պայմանները և ուսումնական գործունեության ընթացքում ինքնուրույն, վերլուծական ու ոչ ստանդարտ մտածողության խթանման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քիմիայի ուսուցման բովանդակության, դասավանդման մեթոդների և ուսումնական առաջադրանքների դերին սովորողների ճանաչողական ակտիվության, հետազոտական հետաքրքրությունների և ստեղծագործական կարողությունների զարգացման գործում։ Ուսումնասիրվում են խնդրահարույց ուսուցման, հետազոտական աշխատանքների, փորձարարական առաջադրանքների, նախագծային գործունեության և միջառարկայական կապերի կիրառման մեթոդական առանձնահատկությունները։ Դիտարկվում են քիմիական երևույթների բացատրության, փորձերի պլանավորման, վարկածների առաջադրման, արդյունքների համեմատության և ինքնուրույն եզրահանգումների ձևակերպման միջոցով սովորողների մտածողության զարգացման հնարավորությունները։ Կարևորվում են ուսուցչի դերը ստեղծագործական ուսումնական միջավայրի ձևավորման գործում, սովորողների անհատական առանձնահատկությունների հաշվառումը և ուսուցման տարբերակված մոտեցումների կիրառումը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ներկայացվել քիմիայի դպրոցական դասընթացի տարբեր թեմաների ուսուցման ընթացքում կիրառվող ստեղծագործական առաջադրանքներ, հետաքրքրաշարժ խնդիրներ, լաբորատոր աշխատանքներ և գործնական իրավիճակների վերլուծության օրինակներ։ Անդրադարձ է կատարվում սովորողների ինքնուրույնության, նախաձեռնողականության, տրամաբանական դատողության և գիտական երևակայության զարգացմանը նպաստող մանկավարժական պայմաններին։ Առանձնացվում են ստեղծագործական մտածողության զարգացման մակարդակի գնահատման չափանիշների մշակման, ուսուցման արդյունավետության որոշման և մեթոդական մոտեցումների կատարելագործման խնդիրները։ Կարևորվում է նաև տեսական գիտելիքների և գործնական փորձի համադրումը, որը նպաստում է քիմիական հասկացությունների գիտակցված յուրացմանը և ձեռք բերված գիտելիքների կիրառմանը նոր իրավիճակներում։ Աշխատությունը նշանակություն ունի քիմիայի դասավանդման մեթոդիկայի, ժամանակակից մանկավարժական տեխնոլոգիաների և դպրոցական բնագիտական կրթության զարգացման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել քիմիայի ուսուցիչների, մանկավարժների, կրթության հետազոտողների, ուսուցման մեթոդիստների և մանկավարժական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է անհամասեռ պիեզոդիէլեկտրական միջավայրերում սահքային էլեկտրաառաձգական ալիքների տեղայնացման երևույթի տեսական և մաթեմատիկական ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են պիեզոէլեկտրական նյութերի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունները, մեխանիկական դեֆորմացիաների և էլեկտրական դաշտերի փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև էլեկտրաառաձգական ալիքների տարածման հիմնական օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միջավայրի անհամասեռության, նյութական պարամետրերի տարածական փոփոխության և կառուցվածքային առանձնահատկությունների ազդեցությանը ալիքային գործընթացների վրա։ Քննարկվում են սահքային տատանումների առաջացման և տարածման պայմանները, ալիքների տեղայնացման մեխանիզմները, դրանց ամպլիտուդային և հաճախականային բնութագրերը, ինչպես նաև սահմանային պայմանների դերը ալիքային դաշտերի ձևավորման գործում։ Անդրադարձ է կատարվում էլեկտրաառաձգականության տեսության դիֆերենցիալ հավասարումների կիրառմանը, ալիքային խնդիրների մաթեմատիկական մոդելավորմանը և վերլուծական ու թվային լուծման մեթոդներին։ Կարևորվում են նյութերի էլեկտրամեխանիկական կապի գործակիցների, առաձգական հաստատունների և երկրաչափական առանձնահատկությունների ազդեցությունները ալիքների տարածման ու տեղայնացման պայմանների վրա։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել անհամասեռ պիեզոէլեկտրական համակարգերում ալիքային երևույթների առավել խորքային ըմբռնմանը, ակուստոէլեկտրոնային սարքերի, սենսորների և էլեկտրամեխանիկական փոխակերպիչների նախագծման տեսական հիմքերի զարգացմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել կիրառական մաթեմատիկայի, տեսական և կիրառական մեխանիկայի, պինդ մարմնի ֆիզիկայի, նյութագիտության և պիեզոէլեկտրական համակարգերի հետազոտման ոլորտների մասնագետների ու ուսանողների համար։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է բազմաչափ բազմանդամային միջարկման տեսության և հանրահաշվական կորերի հատման կետերի պատիկության հետ կապված մաթեմատիկական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում բազմափոփոխական բազմանդամների միջոցով տրված տվյալների վերականգնման, միջարկման հանգույցների համակարգերի հատկությունների և համապատասխան բազմանդամային տարածքներում լուծումների գոյության ու միակության պայմանների վերլուծությունն է։ Միաչափ միջարկման համեմատ բազմաչափ դեպքում խնդրի կառուցվածքը զգալիորեն բարդանում է, քանի որ հանգույցների ոչ միայն քանակը, այլև դրանց երկրաչափական դասավորությունն էական նշանակություն կարող է ունենալ միջարկող բազմանդամի գոյության և միակության համար։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել հանգույցների այնպիսի համակարգեր, որոնց համար նախապես տրված արժեքներով հնարավոր է կառուցել սահմանված աստիճանի բազմաչափ բազմանդամ, ինչպես նաև պարզաբանվել այդ համակարգերի հանրահաշվական և երկրաչափական հատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում միջարկման խնդիրների և հանրահաշվական կորերի փոխկապակցվածությանը, քանի որ հանգույցների տեղակայումը որոշակի կորերի վրա կարող է էական ազդեցություն ունենալ միջարկման համակարգի կառուցվածքի վրա։ Աշխատանքի մյուս կարևոր ուղղությունը կորերի հատման կետի պատիկության ուսումնասիրությունն է։ Պատիկությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ճշգրիտ նկարագրելու երկու կորերի տեղային փոխհարաբերությունը՝ տարբերակելով սովորական հատումը այն դեպքերից, երբ կորերն ունեն ավելի բարձր կարգի հպում կամ հատման առանձնահատուկ կառուցվածք։ Այս խնդիրը կարող է ուսումնասիրվել բազմանդամների տեղային հատկությունների, ածանցյալների, հանրահաշվական հավասարումների և համապատասխան երկրաչափական կառուցվածքների միջոցով։ Կարևորվում է նաև հատման պատիկությունների և բազմանդամային միջարկման հանգույցների միջև հնարավոր կապերի բացահայտումը, ինչը թույլ է տալիս հանրահաշվական երկրաչափության գաղափարները կիրառել միջարկման տեսության խնդիրների ուսումնասիրության մեջ։ Հետազոտությունը կարող է ներառել համապատասխան թեորեմների ընդհանրացումներ, հատուկ հանգույցային համակարգերի հատկությունների վերլուծություն և տարբեր երկրաչափական դեպքերի համեմատություն։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բազմաչափ բազմանդամային միջարկման, հանրահաշվական երկրաչափության և բազմափոփոխական բազմանդամների տեսության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով խորացնել միջարկման հանգույցների կառուցվածքի և հանրահաշվական կորերի հատման տեղային հատկությունների միջև առկա կապերի մաթեմատիկական ըմբռնումը։