Սանատոր-կուրորտային բուժման կազմակերպման արդյունավետության բարձրացման նոր մոտեցումների գիտական հիմնավորումը ՀՀ-ում

Political Science

Աշխատությունը նվիրված է Հարավային Կովկասում ձևավորված էթնոքաղաքական հակամարտությունների և տարածաշրջանում Ռուսաստանի ու Միացյալ Նահանգների աշխարհաքաղաքական շահերի փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում տարածաշրջանային հակամարտությունների պատմաքաղաքական նախադրյալներն են, դրանց միջազգային չափումը և արտաքին դերակատարների քաղաքականության ազդեցության վերաբերյալ տարբեր գիտական մոտեցումները։ Հարավային Կովկասը դիտարկվում է որպես աշխարհագրական և ռազմավարական կարևորություն ունեցող տարածաշրջան, որտեղ տեղական քաղաքական գործընթացները փոխկապակցվել են անվտանգության, տրանսպորտային հաղորդակցությունների, էներգետիկ նախագծերի և միջազգային հարաբերությունների ավելի լայն համակարգի հետ։ Քննվում են Խորհրդային Միության փլուզումից հետո ձևավորված քաղաքական միջավայրի առանձնահատկությունները, նորանկախ պետությունների արտաքին քաղաքական առաջնահերթությունները և հակամարտությունների կարգավորման շուրջ ստեղծված միջազգային ձևաչափերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում Ռուսաստանի և ԱՄՆ-ի տարածաշրջանային քաղաքականության նպատակների, կիրառված դիվանագիտական գործիքների և անվտանգության վերաբերյալ մոտեցումների համեմատական վերլուծությանը՝ դրանք ներկայացնելով ոչ միայն հնարավոր մրցակցության, այլև որոշ ժամանակաշրջաններում համընկնող շահերի և բազմակողմ համագործակցության շրջանակներում։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև տարածաշրջանի պետությունների ինքնուրույն քաղաքական դերակատարությանը՝ խուսափելով հակամարտությունների զարգացումը բացառապես արտաքին ուժերի հարաբերություններով բացատրելուց։ Կարևորվում է էթնիկական ինքնության, պետականության, տարածքային պահանջների, պատմական հիշողության և անվտանգության ընկալումների նշանակությունը հակամարտությունների ձևավորման ու վերարտադրման գործընթացներում։ Ուսումնասիրվում է նաև միջազգային կազմակերպությունների և միջնորդական նախաձեռնությունների դերը՝ տարբեր ժամանակաշրջաններում կիրառված բանակցային և խաղաղ կարգավորման մեխանիզմների համատեքստում։ Համեմատական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս տարբերակելու տեղական, տարածաշրջանային և գլոբալ մակարդակներում գործող գործոնները և գնահատելու դրանց փոխկապակցվածությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է միջազգային հարաբերությունների, հակամարտաբանության, տարածաշրջանագիտության և աշխարհաքաղաքական վերլուծության մոտեցումները՝ ներկայացնելով Հարավային Կովկասի էթնոքաղաքական հակամարտությունները որպես բազմագործոն գործընթացներ, որոնց ուսումնասիրությունը պահանջում է ինչպես ներքին պատմաքաղաքական պատճառների, այնպես էլ միջազգային միջավայրի և խոշոր արտաքին դերակատարների քաղաքականությունների համադրական դիտարկում։

Political Science

Ուսումնասիրությունը նվիրված է սոցիալական պետության էության, հիմնական սկզբունքների և դրա վերաբերյալ հայեցակարգային մոտեցումների պատմական ու տեսական էվոլյուցիայի ուսումնասիրությանը։ Աշխատության շրջանակում սոցիալական պետությունը դիտարկվում է որպես ժամանակակից պետության կարևոր բնութագրիչ, որի գործունեությունը նպատակաուղղված է սոցիալական արդարության, հասարակության տարբեր խմբերի միջև հնարավորությունների հավասարակշռության և քաղաքացիների արժանապատիվ կենսապայմանների ապահովմանը։ Հետազոտության մեջ վերլուծվում են սոցիալական պետության ձևավորման նախադրյալները, դրա գաղափարական և փիլիսոփայական հիմքերը, ինչպես նաև սոցիալական իրավունքների և պետական պատասխանատվության վերաբերյալ պատկերացումների փոփոխությունը տարբեր պատմական փուլերում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սոցիալական պետության հիմնական գործառույթներին՝ սոցիալական պաշտպանության, կրթության և առողջապահության հասանելիության, զբաղվածության խթանման, եկամուտների վերաբաշխման և սոցիալական անհավասարության նվազեցման ուղղություններով։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է սոցիալական պետության տարբեր մոդելների համեմատական դիտարկումը և դրանց ձևավորման վրա ազդող տնտեսական, քաղաքական ու ժողովրդագրական գործոնների վերլուծությունը։ Արդի դարաշրջանի համատեքստում քննարկվում են սոցիալական պետության առջև ծառացած նոր մարտահրավերները՝ տնտեսական գլոբալացումը, ժողովրդագրական փոփոխությունները, տեխնոլոգիական վերափոխումները, աշխատաշուկայի փոփոխվող կառուցվածքը և սոցիալական բևեռացման ռիսկերը։ Աշխատությունը ցույց է տալիս, որ սոցիալական պետության հայեցակարգը շարունակաբար վերափոխվում է՝ հարմարվելով հասարակության և տնտեսության փոփոխվող պահանջներին, սակայն դրա հիմքում շարունակում են մնալ մարդու արժանապատվության, սոցիալական արդարության և համերաշխության սկզբունքները։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել սոցիալական պետության ժամանակակից բնույթի, դրա ինստիտուցիոնալ զարգացման և սոցիալական քաղաքականության արդյունավետության վերաբերյալ տեսական պատկերացումների խորացմանը։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել քաղաքագետներին, իրավաբաններին, սոցիալական քաղաքականության և պետական կառավարման մասնագետներին, փիլիսոփաներին, սոցիոլոգներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին և ասպիրանտներին։

Pedagogy

Խաղը նախադպրոցական տարիքում հանդիսանում է երեխայի զարգացման հիմնական գործունեության ձևերից մեկը և հատկապես կարևոր դեր ունի կուրության կամ տեսողության խանգարման դեպքում որպես համակշռման և փոխհատուցման գործընթացի ձևավորման պայման։ Տեսողության բացակայությունը կամ սահմանափակությունը երեխայի մոտ կարող է դժվարացնել շրջակա աշխարհի ընկալումը, տարածական կողմնորոշումը և սոցիալական փոխազդեցությունը, սակայն խաղային գործունեությունը հնարավորություն է տալիս զարգացնել մնացած զգայարանները՝ լսողությունը, շոշափումը, շարժողական զգացողությունը և խոսքային հաղորդակցությունը։ Խաղի ընթացքում երեխան սովորում է ճանաչել առարկաները շոշափման միջոցով, տարբերակել ձայները, զարգացնել հիշողությունը և ուշադրությունը, ինչը նպաստում է փոխհատուցողական մեխանիզմների ձևավորմանը։ Հատկապես կարևոր են դերային, շարժողական և դիդակտիկ խաղերը, որոնք օգնում են երեխային հասկանալ սոցիալական հարաբերությունները, զարգացնել հաղորդակցման հմտությունները և ձևավորել ինքնուրույնության տարրեր։ Խաղային միջավայրում ապահովված անվտանգությունը և ճիշտ կազմակերպված մանկավարժական աջակցությունը նպաստում են, որ կույր երեխան կարողանա հաղթահարել սահմանափակումները և աստիճանաբար հարմարվել շրջակա աշխարհին։ Ուսուցիչների և ծնողների ուղղորդված մասնակցությունը խաղային գործընթացին կարևոր է, քանի որ նրանք օգնում են ճիշտ ընտրել խաղերի բովանդակությունը և մեթոդները՝ հաշվի առնելով երեխայի անհատական առանձնահատկությունները։ Ընդհանուր առմամբ, խաղը ոչ միայն զվարճանքի միջոց է, այլ նաև արդյունավետ մանկավարժական գործիք, որը նպաստում է կուրություն ունեցող երեխաների զարգացման, փոխհատուցման և սոցիալական ինտեգրման գործընթացին։

Chemistry

Աշխատանքը նվիրված է ֆունկցիոնալտեղակալված չհագեցած լակտամների և լակտոնների հիման վրա տարբեր օրգանական միացությունների ստացման և դրանց սինթեզի մեթոդների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում այդ դասի միացությունների քիմիական հատկություններին, կառուցվածքային առանձնահատկություններին և ռեակցիոնունակությանը, ինչպես նաև դրանց օգտագործմամբ նոր նյութերի նպատակային ստացման հնարավորություններին։ Լակտամներն ու լակտոնները կարևոր նշանակություն ունեցող ցիկլիկ միացություններ են, որոնք օրգանական սինթեզում կարող են հանդես գալ որպես բազմազան փոխարկումների համար հարմար ելանյութեր, իսկ դրանց կառուցվածքում չհագեցած կապերի և տարբեր ֆունկցիոնալ խմբերի առկայությունը հնարավորություն է տալիս իրականացնել ընտրողական և բազմաքայլ քիմիական փոխակերպումներ։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են ֆունկցիոնալտեղակալված միացությունների ստացման պայմանները, ռեակցիաների ընթացքի օրինաչափությունները, օգտագործվող ռեագենտների և կատալիզատորների ազդեցությունը, ինչպես նաև վերջնական արգասիքների կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Կարևոր տեղ կարող է հատկացվել նոր սինթեզների մշակմանը, ռեակցիաների օպտիմալացմանը և ստացված նյութերի նույնականացմանն ու բնութագրմանը՝ ժամանակակից ֆիզիկաքիմիական մեթոդների կիրառմամբ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել օրգանական սինթեզի մեթոդաբանության զարգացմանը և գործնական նշանակություն ունենալ կենսաբանորեն ակտիվ, դեղագործական կամ այլ կիրառական հետաքրքրություն ներկայացնող բարդ օրգանական միացությունների ստացման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել օրգանական քիմիայի, դեղագործական քիմիայի և սինթետիկ քիմիայի մասնագետներին, հետազոտողներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին, հատկապես նրանց, ովքեր զբաղվում են հետերոցիկլիկ միացությունների քիմիայով և նոր սինթետիկ մեթոդների մշակմամբ։

Mathematics

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է J/ψ մասնիկի ֆոտոծնման գործընթացի հետազոտությանը՝ CLAS12 դետեկտորի կիրառմամբ, ընդգծելով քվանտաքրոմոդինամիկայի (QCD) ոչ պերտուրբատիվ ռեժիմներում գործող ուժեղ փոխազդեցությունների առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը վերլուծում է բարձր էներգիաների ֆոտոն–նուկլոն փոխազդեցությունների մեխանիզմները, J/ψ-ի առաջացման կրճատական և դիֆրակցիոն ալիքների ներդրումը, ինչպես նաև գլյուոնային դաշտերի կառուցվածքի վերաբերյալ տեղեկատվության ստացման հնարավորությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում փորձարարական տվյալների հավաքագրման և վերականգնման մեթոդներին CLAS12 սպեկտրոմետրում, մասնիկների հետագծման, նույնականացման և կինեմատիկ վերակառուցման ալգորիթմներին, ինչպես նաև ֆոնային գործընթացների ճնշման ռազմավարություններին։ Ուսումնասիրությունը ներառում է տեսական մոդելների և փորձարարական արդյունքների համեմատական վերլուծություն, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի խորքային պատկերացում կազմել նուկլոնի կառուցվածքի և ուժեղ փոխազդեցության դինամիկայի մասին բարձր էներգիաների տիրույթում։ Աշխատությունը կարևոր է մասնիկների ֆիզիկայի, միջուկային ֆիզիկայի և փորձարարական բարձր էներգիայի ֆիզիկայի հետազոտողների համար՝ նպաստելով QCD-ի կառուցվածքային ասպեկտների ուսումնասիրությանը և ժամանակակից դետեկտորային տեխնոլոգիաների զարգացմանը։

History

Հրատարակությունը խորհրդային շրջանի գրադարանային-մեթոդական բնույթի նյութ է, որը նախատեսված է գրադարանավարներին աջակցելու համար՝ Խորհրդային Միության Կոմունիստական կուսակցության 23-րդ համագումարի նյութերը ընթերցողներին և լայն հասարակությանը ներկայացնելու, տարածելու և դրանց շուրջ տեղեկատվական ու մշակութալուսավորական աշխատանք կազմակերպելու գործում։ Նյութը արտացոլում է իր ժամանակաշրջանի գաղափարական և քաղաքական միջավայրը, երբ գրադարաններին վերապահվում էր ոչ միայն գրականության պահպանման ու տրամադրման, այլև պետական-քաղաքական գաղափարների տարածման և բնակչության քաղաքական իրազեկման կարևոր դեր։ Հրատարակության մեջ, ըստ ամենայնի, ներկայացվում են գրադարանային աշխատանքի կազմակերպման մեթոդական ցուցումներ, թեմատիկ միջոցառումների, գրքային ցուցահանդեսների, ընթերցողների հետ զրույցների, բարձրաձայն ընթերցումների, մատենագիտական տեսությունների և այլ տեղեկատվական ձևերի կիրառման առաջարկություններ։ Առանձնահատուկ նշանակություն կարող է ունենալ համագումարի որոշումների և նյութերի հանրամատչելի ներկայացումը՝ տարբեր տարիքային և սոցիալական խմբերի ընթերցողների համար։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու խորհրդային գրադարանների հասարակական-քաղաքական գործառույթների, ընթերցանության կազմակերպման մեթոդների և տվյալ ժամանակաշրջանում գրադարանային աշխատանքի նկատմամբ ներկայացվող գաղափարական պահանջների մասին։ Այն արժեքավոր սկզբնաղբյուր կարող է լինել խորհրդային ժամանակաշրջանի գրադարանագիտության, մշակութալուսավորական աշխատանքի, քաղաքական քարոզչության և տեղեկատվության տարածման մեխանիզմների ուսումնասիրության համար։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել գրադարանագետներին, մատենագետներին, պատմաբաններին, խորհրդային շրջանի մշակույթի և քաղաքական կյանքի հետազոտողներին, սոցիալական գիտությունների մասնագետներին, ինչպես նաև այդ ժամանակաշրջանի գրադարանային աշխատանքի պատմությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին ու հետազոտողներին։