More in Chemistry

    View all arrow_right_alt

    Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Mathematics

    Բազմաչափ բազմանդամային միջարկման և կորերի հատման կետի պատիկության որոշ հարցերի մասին

    Աշխատությունը նվիրված է բազմաչափ բազմանդամային միջարկման տեսության և հանրահաշվական կորերի հատման կետերի պատիկության հետ կապված մաթեմատիկական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում բազմափոփոխական բազմանդամների միջոցով տրված տվյալների վերականգնման, միջարկման հանգույցների համակարգերի հատկությունների և համապատասխան բազմանդամային տարածքներում լուծումների գոյության ու միակության պայմանների վերլուծությունն է։ Միաչափ միջարկման համեմատ բազմաչափ դեպքում խնդրի կառուցվածքը զգալիորեն բարդանում է, քանի որ հանգույցների ոչ միայն քանակը, այլև դրանց երկրաչափական դասավորությունն էական նշանակություն կարող է ունենալ միջարկող բազմանդամի գոյության և միակության համար։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել հանգույցների այնպիսի համակարգեր, որոնց համար նախապես տրված արժեքներով հնարավոր է կառուցել սահմանված աստիճանի բազմաչափ բազմանդամ, ինչպես նաև պարզաբանվել այդ համակարգերի հանրահաշվական և երկրաչափական հատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում միջարկման խնդիրների և հանրահաշվական կորերի փոխկապակցվածությանը, քանի որ հանգույցների տեղակայումը որոշակի կորերի վրա կարող է էական ազդեցություն ունենալ միջարկման համակարգի կառուցվածքի վրա։ Աշխատանքի մյուս կարևոր ուղղությունը կորերի հատման կետի պատիկության ուսումնասիրությունն է։ Պատիկությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ճշգրիտ նկարագրելու երկու կորերի տեղային փոխհարաբերությունը՝ տարբերակելով սովորական հատումը այն դեպքերից, երբ կորերն ունեն ավելի բարձր կարգի հպում կամ հատման առանձնահատուկ կառուցվածք։ Այս խնդիրը կարող է ուսումնասիրվել բազմանդամների տեղային հատկությունների, ածանցյալների, հանրահաշվական հավասարումների և համապատասխան երկրաչափական կառուցվածքների միջոցով։ Կարևորվում է նաև հատման պատիկությունների և բազմանդամային միջարկման հանգույցների միջև հնարավոր կապերի բացահայտումը, ինչը թույլ է տալիս հանրահաշվական երկրաչափության գաղափարները կիրառել միջարկման տեսության խնդիրների ուսումնասիրության մեջ։ Հետազոտությունը կարող է ներառել համապատասխան թեորեմների ընդհանրացումներ, հատուկ հանգույցային համակարգերի հատկությունների վերլուծություն և տարբեր երկրաչափական դեպքերի համեմատություն։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բազմաչափ բազմանդամային միջարկման, հանրահաշվական երկրաչափության և բազմափոփոխական բազմանդամների տեսության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով խորացնել միջարկման հանգույցների կառուցվածքի և հանրահաշվական կորերի հատման տեղային հատկությունների միջև առկա կապերի մաթեմատիկական ըմբռնումը։

    Updated: 2026-09-27
    Բազմաչափ բազմանդամային միջարկման և կորերի հատման կետի պատիկության որոշ հարցերի մասին
    Online

    Economics

    Հիփոթեքային վարկը և դրա զարգացման հիմնախնդիրները ՀՀ-ում

    Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում հիփոթեքային վարկավորման էության, զարգացման առանձնահատկությունների և առկա հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում հիփոթեքային վարկը դիտարկվում է որպես ֆինանսական համակարգի կարևոր գործիք, որը հնարավորություն է տալիս տնային տնտեսություններին երկարաժամկետ ֆինանսավորման միջոցով ձեռք բերել, կառուցել կամ վերանորոգել անշարժ գույք, իսկ ֆինանսական կազմակերպություններին՝ ձևավորել երկարաժամկետ վարկային հարաբերություններ։ Աշխատանքը ներկայացնում է հիփոթեքային վարկավորման տնտեսական նշանակությունը, դրա հիմնական սկզբունքները, մասնակիցների փոխհարաբերությունները և այն առանձնահատկությունները, որոնք տարբերակում են այս տեսակի վարկավորումը ֆինանսական այլ գործիքներից։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է ՀՀ-ում հիփոթեքային շուկայի ձևավորման և զարգացման պատմական ընթացքի վերլուծությունը, այդ թվում՝ բանկերի և վարկային կազմակերպությունների դերի, վերաֆինանսավորման մեխանիզմների և պետական աջակցության ծրագրերի ուսումնասիրությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հիփոթեքային վարկերի պայմաններին՝ վարկի ժամկետին, տոկոսադրույքին, կանխավճարին, գրավադրվող անշարժ գույքի արժեքին, վարկառուի եկամուտների գնահատմանը և վարկունակության որոշմանը։ Աշխատանքը կարող է ներառել ՀՀ հիփոթեքային շուկայի ծավալների և դինամիկայի, վարկերի կառուցվածքի, բնակարանային շուկայի հետ փոխկապակցվածության և ֆինանսական համակարգում դրանց նշանակության վերլուծություն։ Առանձնահատուկ կարևորություն ունի հիփոթեքային վարկավորման հասանելիության խնդիրը, քանի որ բնակարանների գների, տնային տնտեսությունների եկամուտների, տոկոսադրույքների և կանխավճարի չափերի հարաբերակցությունը անմիջականորեն ազդում է բնակչության՝ վարկ ստանալու հնարավորության վրա։ ՀՀ պայմանների վերաբերյալ ուսումնասիրություններում որպես շուկայի զարգացման խոչընդոտներ առանձնացվել են բնակչության եկամուտների համեմատաբար ցածր մակարդակը, անշարժ գույքի բարձր գները, վարկավորման պայմանների և եկամուտների անհամապատասխանությունը, վարկային ռիսկերը և շուկայի կենտրոնացվածության որոշակի մակարդակը։ Աշխատանքը նաև դիտարկում է հիփոթեքային վարկավորման և բնակարանային շուկայի փոխազդեցությունը․ մատչելի ֆինանսավորման ընդլայնումը կարող է խթանել բնակարանների պահանջարկը և շինարարությունը, սակայն պահանջարկի արագ աճը որոշ պայմաններում կարող է նաև նպաստել անշարժ գույքի գների բարձրացմանը՝ սահմանափակելով մատչելիության աճը։ Կարևոր ուղղություն է հիփոթեքային վարկավորման պետական աջակցության ուսումնասիրությունը, քանի որ ՀՀ-ում տարբեր ծրագրերի միջոցով պետությունը փորձել է ընդլայնել բնակարան ձեռք բերելու հնարավորությունները որոշակի սոցիալական կամ մասնագիտական խմբերի համար։ Այդպիսի ծրագրերը կարող են ներառել տոկոսադրույքի սուբսիդավորում, կանխավճարի աջակցության մեխանիզմներ և այլ ֆինանսական գործիքներ, որոնք ուղղված են վարկավորման մատչելիության բարձրացմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում նաև հիփոթեքային վարկավորման ռիսկերին՝ ներառյալ տոկոսադրույքային, վարկային, իրացվելիության և անշարժ գույքի շուկայի հետ կապված ռիսկերը։ Երկարաժամկետ վարկերի դեպքում այդ ռիսկերի արդյունավետ կառավարումը կարևոր է ոչ միայն վարկառուի ֆինանսական կայունության, այլև բանկային համակարգի ընդհանուր կայունության համար։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև հիփոթեքային վարկերի վերաֆինանսավորման և արժեթղավորման հնարավորություններին, քանի որ երկարաժամկետ ֆինանսավորման աղբյուրների ընդլայնումը կարող է նպաստել շուկայի կայուն զարգացմանը և վարկային ռեսուրսների հասանելիության ավելացմանը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում միջազգային փորձի ուսումնասիրությանը և դրա կիրառելիության գնահատմանը Հայաստանի պայմաններում՝ նպատակ ունենալով բացահայտել այն ֆինանսական և կարգավորող մեխանիզմները, որոնք կարող են նպաստել հիփոթեքային շուկայի արդյունավետության բարձրացմանը։

    Updated: 2026-09-19
    Հիփոթեքային վարկը և դրա զարգացման հիմնախնդիրները ՀՀ-ում
    Online

    Linguistics

    Язык текстов литературных произведений агиографического жанра XVI-XVII вв. традиция и новизна (на материале "Жития Михаила Клопского" Тучковской редакции, "Жития Юлиании Лазаревской", "Жития Епифания", "Жития Протопопа Аввакума")

    Աշխատությունը նվիրված է XVI–XVII դարերի ռուսական վարքագրական գրականության լեզվի ուսումնասիրությանը՝ ավանդական լեզվական ու ոճական համակարգի պահպանման և նոր արտահայտչամիջոցների ձևավորման փոխհարաբերության տեսանկյունից։ Հետազոտության նյութ են ծառայում Միխայիլ Կլոպսկու վարքի Տուչկովյան խմբագրությունը, Յուլիանիա Լազարևսկայայի, Եպիֆանիոսի և ավագերեց Ավվակումի վարքերը, որոնց համադրական քննությունը հնարավորություն է տալիս հետևել ռուսական վարքագրության լեզվի զարգացման միտումներին և բացահայտել տարբեր ժամանակաշրջանների ու հեղինակային ոճերի առանձնահատկությունները։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն բանի վրա, թե ինչպես են միջնադարյան գրական ավանդույթին բնորոշ լեզվական կաղապարները, եկեղեցական-գրքային բառապաշարը, կայուն արտահայտությունները և պատումային կառուցվածքները փոխազդում կենդանի խոսքի, կենցաղային բառապաշարի և անհատական հեղինակային արտահայտչաձևերի հետ։ Վարքագրական ժանրը դիտարկվում է որպես կանոնական սկզբունքներով ձևավորված գրական համակարգ, որի հիմնական նպատակներից էր սրբի կյանքի, բարեպաշտության, հոգևոր փորձառության և բարոյական կերպարի ներկայացումը։ Այդ պատճառով տեքստերում ավանդաբար կիրառվում էին որոշակի թեմատիկ կառուցվածքներ, բնորոշ խոսքային բանաձևեր և բարձր գրքային ոճին համապատասխան լեզվական միջոցներ։ Միաժամանակ XVI–XVII դարերի ստեղծագործություններում նկատվող փոփոխությունները վկայում են ժանրի աստիճանական վերափոխման և իրական կյանքի, անձնական փորձի ու անհատական խոսքի առավել ակտիվ ներթափանցման մասին։ Քննության են առնվում բառապաշարային, ձևաբանական և շարահյուսական առանձնահատկությունները, եկեղեցասլավոնական ու արևելասլավոնական լեզվական տարրերի հարաբերակցությունը, ինչպես նաև խոսակցական և ժողովրդական արտահայտությունների գործածությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում պատմողի կերպարին և հեղինակային խոսքի անհատականացմանը։ Տարբեր տեքստերի համեմատությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող է ավանդական անանձնական կամ կանոնական պատումը աստիճանաբար ձեռք բերել ավելի ընդգծված հեղինակային բնույթ, հուզականություն և ինքնակենսագրական երանգներ։ Այս տեսանկյունից հատկապես նշանակալի է XVII դարի գրական մշակույթում առաջին դեմքով պատմելու, անձնական ապրումների ներկայացման և կենդանի խոսքին մոտ լեզվական կառուցվածքների տարածումը։ Ուսումնասիրվում են նաև ուղիղ խոսքի, երկխոսությունների, կրկնությունների, դիմումների, հուզական արտահայտությունների, գնահատողական բառապաշարի և պատկերավոր միջոցների գործառույթները։ Դրանք հնարավորություն են տալիս բացահայտել, թե ինչպես է վարքագրական պատումը դուրս գալիս խիստ կանոնական սահմաններից և ձեռք բերում գեղարվեստական ու ոճական նոր հատկանիշներ։ Կարևորվում է կենցաղային իրականության նկարագրությունների ընդլայնումը, քանի որ առօրյա կյանքի մանրամասների ներմուծումը տեքստերին հաղորդում է պատմական և սոցիալական լրացուցիչ բովանդակություն։ Ավանդույթի և նորույթի հարաբերակցությունը դիտարկվում է ոչ թե որպես հին ձևերի պարզ փոխարինում նորերով, այլ որպես շարունակական փոխազդեցություն, որի ընթացքում ժանրային կանոնը պահպանվում է՝ միաժամանակ հարմարվելով լեզվի, գրականության և հասարակական գիտակցության փոփոխություններին։ Առանձին ստեղծագործությունների լեզվական համեմատությունը հնարավորություն է տալիս որոշել տարբեր հեղինակների և խմբագրությունների մոտ ավանդական տարրերի պահպանման աստիճանը, ինչպես նաև բացահայտել նոր լեզվաոճական միտումների տարածման առանձնահատկությունները։ Հետազոտությունը կարևոր է նաև ռուս գրական լեզվի պատմության տեսանկյունից, քանի որ ուսումնասիրվող նյութը ներկայացնում է այն ժամանակաշրջանը, երբ գրքային և կենդանի խոսքային լեզվական տարրերի փոխազդեցությունն առավել նկատելի էր դառնում և նախադրյալներ էր ստեղծում հետագա գրական լեզվի զարգացման համար։ Լեզվական նյութի քննությունը միաժամանակ հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ միջնադարյան ռուսական գրականության ժանրային համակարգի փոփոխությունները, հեղինակային ինքնագիտակցության զարգացումը և ավանդական հոգևոր գրականությունից դեպի առավել անհատականացված պատում անցնելու գործընթացը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել ռուսաց լեզվի պատմության, պատմական ոճագիտության, հին ռուսական գրականության, տեքստաբանության, վարքագրության և միջնադարյան գրական մշակույթի ուսումնասիրությամբ զբաղվող բանասերների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

    Updated: 2026-09-17
    Язык текстов литературных произведений агиографического жанра XVI-XVII вв. традиция и новизна (на материале "Жития Михаила Клопского" Тучковской редакции, "Жития Юлиании Лазаревской", "Жития Епифания", "Жития Протопопа Аввакума")
    Online

    Agriculture

    Количественная качественная оценка мясной продуктивности молодняка разных генотипов скота

    Աշխատությունը նվիրված է տարբեր գենոտիպերի խոշոր եղջերավոր անասունների երիտասարդ կենդանիների մսային արտադրողականության համալիր գնահատմանը՝ ուշադրության կենտրոնում պահելով ինչպես քանակական, այնպես էլ որակական ցուցանիշները։ Ուսումնասիրության հիմնական ուղղությունն է բացահայտել կենդանիների գենոտիպային առանձնահատկությունների ազդեցությունը աճի ինտենսիվության, կենդանի զանգվածի ձևավորման, սպանդային ցուցանիշների, մսի ելքի և մսի որակական հատկությունների վրա։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի անասնաբուծության համար, քանի որ մսային արտադրության արդյունավետությունը պայմանավորված է ոչ միայն կենդանիների կերակրման և պահվածքի պայմաններով, այլև դրանց ժառանգական առանձնահատկություններով և արտադրական ներուժով։ Հետազոտության շրջանակում տարբեր գենոտիպերի համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե որ կենդանիներն են առավել արդյունավետ օգտագործում կերը, ավելի արագ աճում և ձևավորում բարձր մսային արտադրողականություն։ Քանակական գնահատման տեսանկյունից կարևոր են կենդանի զանգվածի դինամիկան, օրական և միջին աճի ցուցանիշները, սպանդային զանգվածը, սպանդային ելքը, մկանային հյուսվածքի քանակը և մարմնի առանձին մասերի հարաբերակցությունը։ Միաժամանակ որակական գնահատումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու մսի քիմիական կազմը, սննդային արժեքը, հյուսվածքային և ֆիզիկաքիմիական հատկությունները, ճարպային ու սպիտակուցային բաղադրիչների հարաբերակցությունը և մսի ընդհանուր սպառողական արժեքը։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ մսային արտադրողականությունը դիտարկվում է որպես բազմաթիվ փոխկապակցված հատկանիշների ամբողջություն, ուստի միայն կենդանու կենդանի քաշի կամ աճի բարձր ցուցանիշը բավարար չէ նրա արտադրական արժեքը լիարժեք գնահատելու համար։ Գենոտիպերի համեմատական վերլուծությունը կարող է նպաստել բարձր արտադրողականությամբ կենդանիների ընտրությանը, տոհմաբուծական աշխատանքի կատարելագործմանը և մսատու ուղղությամբ անասնաբուծության ավելի արդյունավետ կազմակերպմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են գործնական նշանակություն ունենալ նաև կերակրման և պահվածքի տեխնոլոգիաների ընտրության, կենդանիների բուծման ծրագրերի մշակման և մսի արտադրության ինքնարժեքի նվազեցման տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել անասնաբույծներին, զոոտեխնիկներին, անասնաբուժության և գյուղատնտեսության մասնագետներին, տոհմաբուծությամբ զբաղվող հետազոտողներին, գյուղատնտեսական բուհերի դասախոսներին և ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը միավորում է կենդանիների գենետիկական առանձնահատկությունների և դրանց արտադրական դրսևորումների գնահատումը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել առավել հեռանկարային գենոտիպերը և գիտականորեն հիմնավորել երիտասարդ խոշոր եղջերավոր անասունների մսային արտադրողականության բարձրացման հնարավորությունները։

    Updated: 2026-09-10
    Количественная качественная оценка мясной продуктивности молодняка разных генотипов скота
    Online

    Linguistics

    Հայ-օսական լեզվամշակութային առնչություններ

    Աշխատությունը նվիրված է հայ և օս ժողովուրդների միջև պատմականորեն ձևավորված լեզվական ու մշակութային փոխառնչությունների ուսումնասիրությանը՝ լեզվաբանական, պատմամշակութային, ազգագրական և բանահյուսական նյութերի համադրմամբ։ Հետազոտության կենտրոնում տարբեր ժամանակաշրջաններում տեղի ունեցած շփումների արտացոլումն է լեզվի բառապաշարում, տեղանուններում, անձնանուններում, ժողովրդական բանահյուսության մեջ, ավանդույթներում և մշակութային պատկերացումներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում փոխառյալ բառերի բացահայտմանը, դրանց ծագման, իմաստային փոփոխությունների և հնչյունական հարմարեցման քննությանը, ինչը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու ժողովուրդների միջև կապերի առանձին պատմական շերտեր։ Լեզվական նյութը դիտարկվում է պատմական միջավայրի հետ փոխկապակցված՝ հաշվի առնելով Հարավային և Հյուսիսային Կովկասում բնակչության տեղաշարժերը, առևտրական ու տնտեսական հարաբերությունները և հարևան ժողովուրդների միջև մշակութային հաղորդակցությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում օսերենի՝ իրանական լեզվախմբին պատկանելու հանգամանքը, որի շնորհիվ հայերենի և օսերենի համեմատությունը կարող է արժեքավոր նյութ տրամադրել նաև հայերենի իրանական լեզվական առնչությունների ուսումնասիրության համար։ Միաժամանակ տարբերակվում են անմիջական շփումների հետևանքով առաջացած երևույթները և այն ընդհանրությունները, որոնք կարող էին ձևավորվել միջնորդ լեզուների կամ ավելի լայն տարածաշրջանային փոխազդեցությունների պայմաններում։ Բանահյուսական նյութի ուսումնասիրության միջոցով հնարավոր է համեմատել առասպելական պատկերացումները, հերոսական պատումները, ավանդությունները, սովորույթներն ու ծիսական մշակույթի որոշ տարրեր՝ բացահայտելով ինչպես նմանությունները, այնպես էլ յուրաքանչյուր ժողովրդի մշակութային ինքնատիպությունը։ Հետազոտության մեջ կարող են քննվել նաև պատմական աղբյուրներում պահպանված տեղեկությունները, որոնք վերաբերում են հայերի և օսերի փոխադարձ կապերին ու միմյանց վերաբերյալ պատկերացումներին։ Համեմատական և պատմալեզվաբանական մեթոդների կիրառումը հնարավորություն է տալիս լեզվական փաստերը դիտարկել ոչ թե մեկուսացված, այլ պատմական ու մշակութային լայն համատեքստում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը նպաստում է Կովկասի ժողովուրդների փոխհարաբերությունների բազմաշերտ բնույթի բացահայտմանը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են երկարատև պատմական շփումները հետքեր թողել լեզվական համակարգերում, ժողովրդական մշակույթում և հավաքական մշակութային հիշողության մեջ։

    Updated: 2026-09-24
    Հայ-օսական լեզվամշակութային առնչություններ
    Online

    Economics

    Պետական բյուջեի ծրագրային ապահովվածության հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում

    Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում պետական բյուջեի ծրագրային ապահովվածության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ անդրադառնալով ծրագրային բյուջետավորման սկզբունքներին, պետական ծախսերի պլանավորման և ֆինանսական ռեսուրսների արդյունավետ բաշխման մեխանիզմներին։ Վերլուծվում են ծրագրային բյուջեի կազմման, իրականացման և գնահատման գործընթացները, դրանց իրավական և կազմակերպական հիմքերը, ինչպես նաև պետական կառավարման համակարգում առկա մարտահրավերներն ու բարեփոխումների անհրաժեշտությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բյուջետային ծրագրերի արդյունավետության գնահատման չափանիշներին, ֆինանսական հաշվետվողականության և թափանցիկության բարձրացման ուղիներին, ինչպես նաև պետական միջոցների նպատակային օգտագործման ապահովմանը։ Աշխատության արդյունքները կարող են օգտակար լինել հանրային ֆինանսների կառավարման կատարելագործման, ծրագրային բյուջետավորման զարգացման և պետական քաղաքականության արդյունավետության բարձրացման համար։

    Updated: 2026-09-20
    Պետական բյուջեի ծրագրային ապահովվածության հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում