Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionHistory
Բանբեր Մատենադարանի
«Բանբեր Մատենադարանի»-ն հայագիտական գիտության կարևորագույն պարբերականներից է, որը նվիրված է Մեսրոպ Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի գիտահետազոտական ինստիտուտի՝ Մատենադարանի հարուստ ձեռագրական ժառանգության, հայ միջնադարյան մշակույթի, պատմության, գրականության, լեզվի, փիլիսոփայության, արվեստի և գիտական մտքի բազմակողմանի ուսումնասիրությանը։ Պարբերականը գիտական հարթակ է, որտեղ ներկայացվում են հայերեն ձեռագրերի, հնագույն մատյանների, ձեռագրագիտական հավաքածուների, պատմական փաստաթղթերի, վիմագրական արձանագրությունների և այլ գրավոր հուշարձանների ուսումնասիրության արդյունքները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ձեռագրերի ստեղծման, ընդօրինակման, պահպանման և տարածման պատմությանը, գրչության կենտրոնների գործունեությանը, ձեռագրերի հիշատակարաններում պահպանված պատմական տեղեկություններին, ինչպես նաև միջնադարյան Հայաստանի քաղաքական, հասարակական, տնտեսական և մշակութային կյանքի տարբեր դրսևորումներին։ Պարբերականում տեղ են գտնում հայ պատմագրության, մատենագրության և գեղարվեստական գրականության ուսումնասիրություններ, քննության են առնվում հայ պատմիչների, մատենագիրների, աստվածաբանների, փիլիսոփաների և գիտնականների աշխատությունները, նրանց գաղափարական ժառանգությունն ու ազդեցությունը հետագա սերունդների վրա։ Կարևոր ուղղություններից են նաև հայոց լեզվի պատմության, գրաբարի, միջնադարյան թարգմանական գրականության, տերմինաբանության, լեզվական առանձնահատկությունների և բնագրագիտության հարցերը։ Գիտական հետաքրքրության շրջանակում են հայկական մանրանկարչությունը, ձեռագրազարդման արվեստը, գեղագրությունը, կազմարվեստը, երաժշտական մշակույթը, ինչպես նաև հայկական մշակութային ժառանգության առնչությունները հարևան ժողովուրդների և քաղաքակրթությունների հետ։ Պարբերականը կարևոր տեղ է հատկացնում նաև հայ-բյուզանդական, հայ-արաբական, հայ-պարսկական և այլ պատմամշակութային կապերի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով Հայաստանի և տարածաշրջանի ժողովուրդների միջև պատմական փոխազդեցությունները, գիտական ու գրական հաղորդակցությունը և մշակութային ժառանգության փոխադարձ ազդեցությունները։ Հրապարակվող նյութերը ներառում են գիտական հոդվածներ, բնագրերի հրատարակություններ, ձեռագրերի նկարագրություններ, ուսումնասիրություններ, վերլուծություններ և աղբյուրագիտական աշխատանքներ, որոնք նպաստում են պատմական սկզբնաղբյուրների գիտական շրջանառությանը և նորովի մեկնաբանմանը։ Հատկապես արժեքավոր է ձեռագրերում պահպանված մինչ այժմ քիչ ուսումնասիրված կամ անհայտ տեղեկությունների բացահայտումը, դրանց համադրումը այլ պատմական աղբյուրների հետ և հայ ժողովրդի հոգևոր ու նյութական մշակույթի զարգացման ամբողջական պատկերի վերակազմությունը։ Պարբերականի գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նաև նրա միջառարկայական բնույթով, քանի որ ներկայացվող ուսումնասիրությունները միավորում են պատմագիտության, բանասիրության, լեզվաբանության, արվեստաբանության, կրոնագիտության, փիլիսոփայության և մշակութաբանության հետազոտական մոտեցումները։ Այն կարևոր դեր ունի հայագիտության զարգացման, ձեռագրագիտական ուսումնասիրությունների խորացման, ազգային գրավոր ժառանգության պահպանման և միջազգային գիտական հանրությանը հայկական մշակույթի արժեքների ներկայացման գործում։ Հրատարակությունը նշանակալի աղբյուր է հայ միջնադարյան պատմությամբ, ձեռագրերով, հին գրականությամբ, մատենագիտությամբ և մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների, գրադարանների ու մասնագիտական հաստատությունների համար։ Այն ոչ միայն նպաստում է անցյալի գրավոր հուշարձանների գիտական ճանաչողությանը, այլև ապահովում է դրանց շարունակական ուսումնասիրությունն ու ներգրավումը ժամանակակից հայագիտական մտքի մեջ՝ պահպանելով ազգային հիշողության, գիտական ավանդույթի և մշակութային ինքնության կարևորագույն արժեքները։
Updated: 2026-11-17
Linguistics
Դիցաբանական կերպարների վերակերտման լեզվական առանձնահատկությունները Պ. Բ. Շելլիի «Ազատագրված պրոմեթեոս» դրամայում և հայերեն թարգմանվածքում / The linguistic means of recreation of mythological characters in "prometheus unbound", by р. в. shelley and its arm
Գրքում ուսումնասիրվում են դիցաբանական կերպարների վերակերտման լեզվական և ոճական առանձնահատկությունները Պերսի Բիշի Շելլիի «Ազատագրված Պրոմեթեոս» դրամայում և դրա հայերեն թարգմանության մեջ, վերլուծվում են բնագրի և թարգմանված տեքստի լեզվական համակարգերի փոխհարաբերությունները, դիտարկվում է Պրոմեթեոսի կերպարի սիմվոլիկ և գաղափարական բեռնվածության փոխանցումը տարբեր լեզվամշակութային միջավայրերում, ներկայացվում են փոխաբերական կառուցվածքների, պատկերավորման միջոցների և բանաստեղծական լեզվի առանձնահատկությունները, քննարկվում են թարգմանության ընթացքում իմաստային նրբերանգների պահպանման և կորուստների խնդիրները, ինչպես նաև ռիթմիկ-հնչյունական համակարգի վերարտադրման մեթոդները, ուսումնասիրությունը ներառում է համեմատական ոճաբանության և թարգմանության տեսության մոտեցումներ՝ բացահայտելով, թե ինչպես է դիցաբանական նյութը վերափոխվում լեզվական տարբեր համակարգերում և ինչպես է պահպանվում դրա գեղարվեստական և գաղափարական ամբողջականությունը հայերեն տարբերակում։
Updated: 2026-09-21
Religion
Հռոմի պապ Պիոս Թ-ի շրջաբերական թուղթը
Գիրքը ներկայացնում է Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու քահանայապետ Պիոս Թ-ի անունով հրապարակված շրջաբերական թուղթ, որը պատկանում է պապական պաշտոնական գրությունների և եկեղեցական հաղորդագրությունների ժանրին։ Շրջաբերականները կարևոր դեր են ունեցել կաթոլիկ եկեղեցու ուսմունքի, դիրքորոշումների և հոգևոր առաջնորդության տարածման գործում՝ դիմելով հոգևորականությանը և հավատացյալ համայնքներին ու անդրադառնալով եկեղեցական կյանքի, քրիստոնեական հավատի և կրոնական պարտականությունների վերաբերյալ հարցերին։ Նման փաստաթղթերը սովորաբար արտահայտում են քահանայապետի պաշտոնական ուղերձը և նախատեսված են եկեղեցական միջավայրում համապատասխան սկզբունքների ու դրույթների ներկայացման, պարզաբանման և տարածման համար։ Դրանք կարող են առնչվել հավատքի պահպանմանը, եկեղեցու ներքին կարգապահությանը, հոգևոր կյանքի կազմակերպմանը, բարոյական պատասխանատվությանը և հավատացյալների՝ եկեղեցու հետ ունեցած հարաբերություններին։ Պիոս Թ-ի գահակալության շրջանը կաթոլիկ եկեղեցու պատմության կարևոր ժամանակահատվածներից է, որը բնորոշվել է եկեղեցու դերի, կրոնական ուսմունքի և ժամանակակից հասարակական փոփոխությունների նկատմամբ նրա վերաբերմունքի շուրջ ծավալված քննարկումներով։ Այդ պատճառով քահանայապետի շրջաբերական գրությունները արժեքավոր սկզբնաղբյուրներ են եկեղեցական պատմության, կաթոլիկ աստվածաբանության և 19-րդ դարի կրոնական մտքի ուսումնասիրության համար։ Հայերենով ներկայացված նման փաստաթղթերը կարևոր նշանակություն ունեն նաև հայալեզու ընթերցողների համար՝ հնարավորություն տալով ծանոթանալու կաթոլիկ եկեղեցու պաշտոնական խոսքին և դրա գաղափարական բովանդակությանը։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել կրոնագետներին, պատմաբաններին, աստվածաբաններին և հայերեն կրոնական գրականության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին։
Updated: 2026-10-26
Other Subjects
Изменения биоэлектрической активности нейронов спинного мозга крыс под действием дексаметазона при адреналэктомии и спинномозговых повреждениях
Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է ողնուղեղի նեյրոնների կենսաէլեկտրական ակտիվության փոփոխությունների ուսումնասիրությանը՝ տարբեր փորձարարական պայմաններում, մասնավորապես դեքսամետազոնի ազդեցության, ադրենալէկտոմիայի և ողնուղեղային վնասվածքների դեպքում։ Գրքում ներկայացվում են նյարդային համակարգի ֆունկցիոնալ փոփոխությունների մեխանիզմները, վերլուծվում են գլյուկոկորտիկոիդների ազդեցությունը նեյրոնների գրգռունակության, ազդակների փոխանցման և նեյրոֆիզիոլոգիական գործընթացների վրա, ինչպես նաև ուսումնասիրվում է մակերիկամների հեռացման հետևանքով առաջացող հորմոնային փոփոխությունների դերը ողնուղեղի գործունեության կարգավորման մեջ։ Հեղինակը ներկայացնում է փորձարարական հետազոտությունների արդյունքները, էլեկտրոֆիզիոլոգիական գրանցումների վերլուծությունը և տարբեր կենսաբանական գործոնների փոխազդեցությունը, որոնք պայմանավորում են ողնուղեղի վնասվածքներից հետո առաջացող ֆունկցիոնալ փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նյարդային հյուսվածքի հարմարվողական և վերականգնողական գործընթացներին, ինչպես նաև դեղաբանական միջամտությունների հնարավորություններին՝ նյարդաբանական խանգարումների մեղմացման և վերականգնման արդյունավետության բարձրացման նպատակով։ Գիրքը նախատեսված է նեյրոֆիզիոլոգիայի, նյարդակենսաբանության, բժշկագիտության, դեղաբանության և փորձարարական կենսաբանության ոլորտների գիտաշխատողների, բժիշկների, ասպիրանտների և ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են կենտրոնական նյարդային համակարգի ֆունկցիոնալ կարգավորման և ողնուղեղի վնասվածքների ուսումնասիրմամբ։
Updated: 2026-09-20
Law
Проблемы правового статуса кассационного суда РА (историко-правовой и теоретико-практический анализ)
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության վճռաբեկ դատարանի իրավական կարգավիճակի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ պատմաիրավական, տեսական և գործնական տեսանկյուններից։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են բարձրագույն դատական ատյանի ձևավորման և զարգացման առանձնահատկությունները, դրա տեղն ու դերը Հայաստանի դատական իշխանության համակարգում, ինչպես նաև դատական պաշտպանության և արդարադատության արդյունավետ իրականացման գործում ունեցած նշանակությունը։ Պատմաիրավական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու վճռաբեկ ատյանի ինստիտուտի ձևավորման գործընթացին, դրա իրավական կարգավորման փոփոխություններին և տարբեր ժամանակաշրջաններում ունեցած գործառույթների զարգացմանը։ Տեսական հատվածում ուշադրություն է դարձվում վճռաբեկ դատարանի իրավական բնույթին, լիազորություններին, դատական ակտերի վերանայման սահմաններին, դատական պրակտիկայի միասնականության ապահովման և օրենքի միատեսակ կիրառության խնդիրներին։ Գործնական վերլուծության շրջանակում կարևորվում է վճռաբեկ վարույթի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը, այդ թվում՝ դատական ակտերի բողոքարկման հիմքերը, ընդունելիության չափանիշները, դատարանի կողմից իրավական հարցերի գնահատումը և կայացվող որոշումների ազդեցությունը ստորադաս դատարանների հետագա գործունեության վրա։ Աշխատությունը անդրադառնում է նաև դատական իշխանության անկախության, իրավական որոշակիության, արդար դատաքննության և անձի դատական պաշտպանության իրավունքի ապահովման հետ կապված խնդիրներին։ Վճռաբեկ դատարանի գործունեությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես կոնկրետ գործերի վերանայման մեխանիզմ, այլև որպես իրավական համակարգում միասնական և կանխատեսելի դատական պրակտիկայի ձևավորման կարևոր գործիք։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, դատավորների, փաստաբանների, իրավագիտության ուսանողների, գիտաշխատողների և դատական համակարգի գործունեությամբ հետաքրքրվող մասնագետների համար՝ նպաստելով վճռաբեկ արդարադատության դերի և իրավական կարգավիճակի ավելի խորքային ընկալմանը։
Updated: 2026-09-21
Technology
Разработка методов определения оптимальных характеристик фонтанирующих скважин и управление водозабором
Աշխատությունը նվիրված է շատրվանային եղանակով շահագործվող հորատանցքերի օպտիմալ աշխատանքային բնութագրերի որոշման մեթոդների մշակմանը և ջրառի արդյունավետ կառավարման խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է հորատանցքի տեխնիկական ու հիդրոդինամիկական պարամետրերի, հեղուկի շարժման պայմանների, ճնշման և արտադրողականության փոխկապակցվածության գնահատման վրա՝ շահագործման առավել արդյունավետ ռեժիմների ընտրության նպատակով։ Քննության են առնվում հորատանցքերի աշխատանքը բնութագրող հիմնական ցուցանիշները, դրանց փոփոխությունները տարբեր շահագործական պայմաններում և այն գործոնները, որոնք կարող են ազդել արդյունահանվող հեղուկի ծավալի, ճնշման ռեժիմի և համակարգի ընդհանուր կայունության վրա։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում օպտիմալ պարամետրերի հաշվարկման և կանխատեսման մաթեմատիկական մեթոդներին, որոնց միջոցով հնարավոր է գնահատել հորատանցքի արտադրողականությունը և ընտրել ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը համապատասխանող աշխատանքային ռեժիմ։ Ուսումնասիրվում են ջրատար շերտերի հիդրոերկրաբանական առանձնահատկությունները, ճնշման փոփոխությունները, հորատանցքերի փոխադարձ ազդեցությունը և ջրառի ինտենսիվության հետևանքով առաջացող հնարավոր փոփոխությունները։ Կարևորվում է ջրառի կառավարման այնպիսի համակարգերի ձևավորումը, որոնք հնարավորություն են տալիս համաձայնեցնել պահանջվող ջրի քանակը աղբյուրի բնական հնարավորությունների հետ և պահպանել շահագործման կայունությունը երկարաժամկետ ժամանակահատվածում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել հիդրոդինամիկական հաշվարկներ, մաթեմատիկական մոդելավորում, փորձարարական չափումներ և արտադրական տվյալների վիճակագրական վերլուծություն՝ տարբեր գործոնների ազդեցությունը գնահատելու և առավել արդյունավետ կառավարման լուծումներ ընտրելու համար։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հորատանցքերի տեխնիկական վիճակի, շահագործման տևողության և արտադրողականության փոփոխությունների միջև կապերին։ Օպտիմալացման խնդիրը դիտարկվում է որպես բազմագործոն գործընթաց, որի ընթացքում անհրաժեշտ է միաժամանակ հաշվի առնել ջրային պաշարների վիճակը, համակարգի տեխնիկական հնարավորությունները, տնտեսական արդյունավետությունը և բնական ռեսուրսների պահպանման պահանջները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում վերահսկման և կառավարման մեթոդների կատարելագործմանը, որոնք կարող են նպաստել ջրառի ռեժիմների ժամանակին կարգավորմանը և հորատանցքերի աշխատանքի արդյունավետության բարձրացմանը։ Մշակված մոտեցումները կարող են կիրառվել շահագործման ռեժիմների գնահատման, հորատանցքերի արտադրողականության կանխատեսման, ջրառի համակարգերի նախագծման և գործող համակարգերի կառավարման բարելավման համար։ Աշխատությունը համադրում է հիդրոերկրաբանության, հիդրավլիկայի, հորատանցքերի շահագործման, մաթեմատիկական մոդելավորման և օպտիմալ կառավարման մոտեցումները և կարող է օգտակար լինել ջրային ռեսուրսների կառավարման, հորատանցքային համակարգերի նախագծման ու շահագործման ոլորտների հետազոտողների, ինժեներների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։
Updated: 2026-09-15