Откройте для себя другие интересные и полезные материалы
Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материаловЛингвистика
Անցյալ և ապառնի դերբայների արտահայտությունը հայերենում
Աշխատությունը նվիրված է հայերենում անցյալ և ապառնի դերբայների արտահայտության, քերականական նշանակության և գործածության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում դերբայների՝ որպես բայական և անվանական հատկանիշներ համատեղող քերականական ձևերի ուսումնասիրությունն է, դրանց կազմությունը, ժամանակային իմաստների դրսևորումը և տարբեր խոսքային միջավայրերում կիրառությունը։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են այն լեզվական միջոցները, որոնց օգնությամբ հայերենում արտահայտվում են գործողության նախորդումը, ավարտվածությունը, սպասվող կամ նախատեսվող լինելը և ժամանակային այլ հարաբերություններ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում անցյալ իմաստ ունեցող դերբայական ձևերի կառուցվածքին և դրանց գործառական նշանակությանը։ Ուսումնասիրվում է, թե ինչպես են այդ ձևերը կապվում հիմնական գործողության հետ, ինչպիսի ժամանակային և իմաստային հարաբերություններ են արտահայտում և ինչպես են մասնակցում բարդ նախադասությունների ու դերբայական դարձվածների կառուցմանը։ Ապառնի դերբայների ուսումնասիրության ժամանակ կարևոր է գործողության հնարավոր, նախատեսվող, սպասվող կամ նպատակային բնույթի արտահայտությունը, ինչպես նաև դրանց կապը ժամանակի և եղանակայնության իմաստների հետ։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ տարբեր քերականական կառուցվածքներում դերբայների կիրառությանը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են դրանք գործածվում որոշիչ, ստորոգելիական, հանգամանքային և այլ շարահյուսական գործառույթներով։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է նաև դերբայական ձևերի և նրանց համապատասխան բայական ժամանակաձևերի հարաբերակցության բացահայտումը, քանի որ նույն գործողության ժամանակային բնույթը հայերենում կարող է արտահայտվել տարբեր քերականական միջոցներով՝ կախված խոսքային միջավայրից և հաղորդակցական նպատակից։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի հստակ պատկերացնելու հայերենի բայական համակարգի կառուցվածքը և ժամանակային իմաստների արտահայտման բազմազանությունը։ Միաժամանակ այն կարևոր է հայերենի քերականական նորմերի, շարահյուսական կապերի և դերբայական կառույցների ճիշտ ընկալման ու կիրառության տեսանկյունից։ Նյութը կարող է օգտակար լինել հայոց լեզվի տեսական ուսումնասիրությամբ զբաղվող լեզվաբանների, բանասիրության ֆակուլտետների ուսանողների, ուսուցիչների և հայերենի քերականական համակարգով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է հայերենի դերբայական համակարգի կարևոր հատվածը՝ կենտրոնանալով անցյալ և ապառնի ժամանակային իմաստների արտահայտման ձևերի, դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունների և խոսքում կատարած գործառույթների վրա։
Обновлено. 2026-09-07
Литература
Сборники притч Вардана
Գրականագիտական և բանասիրական բնույթի այս աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան հայկական առակագրական ժառանգության ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով Վարդան անունով հայտնի հեղինակին կամ նրա անվան հետ կապված ավանդությանը վերագրվող առակների ժողովածուների վրա։ Քննության են առնվում առակների բովանդակային առանձնահատկությունները, կառուցվածքը, բարոյախրատական նշանակությունը և միջնադարյան հայ գրականության մեջ դրանց ունեցած տեղը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մարդկանց վարքագիծը, հասարակական հարաբերությունները, բարոյական արժեքները, մարդկային թերություններն ու առաքինությունները խորհրդանշական կերպարների և կարճ պատմությունների միջոցով ներկայացնելու եղանակներին։ Վերլուծվում են կենդանական ու մարդկային կերպարների գործառույթները, այլաբանությունը, երգիծական տարրերը և առակների միջոցով փոխանցվող բարոյական ու դաստիարակչական գաղափարները։ Քննարկվում են նաև տարբեր ձեռագրերում պահպանված ժողովածուների կազմի, տարբերակների, խմբագրությունների և տեքստային փոխհարաբերությունների ուսումնասիրման հարցերը։ Նման նյութերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու հայկական միջնադարյան առակագրության զարգացման, գրական ավանդույթների և հասարակական ու բարոյական պատկերացումների մասին։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմաբանների, բանասերների, միջնադարագետների, ձեռագրագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։
Обновлено. 2026-10-03
История
Керопэ Петрович Патканов
Այս աշխատությունը նվիրված է Կերոպե Պետրոսի Պատկանյանի կյանքին, գիտական գործունեությանը և նրա ներդրմանը հայագիտության, արևելագիտության ու պատմական ուսումնասիրությունների զարգացման գործում։ Հեղինակը ներկայացնում է անվանի գիտնականի կենսագրական ուղին, կրթությունը, գիտական հետաքրքրությունների շրջանակը և այն կարևորագույն աշխատությունները, որոնք նշանակալի դեր են ունեցել հայոց պատմության, լեզվի, գրականության և մշակույթի ուսումնասիրության մեջ։ Աշխատությունում վերլուծվում են Պատկանյանի գիտական մեթոդները, աղբյուրագիտական մոտեցումները, հայագիտական և արևելագիտական հետազոտությունները, ինչպես նաև նրա կապը ժամանակի գիտական միջավայրի հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նրա ներդրմանը հայկական ձեռագրերի, պատմական աղբյուրների, լեզվաբանական նյութերի և արևելյան ժողովուրդների մշակույթի ուսումնասիրման ոլորտներում։ Ներկայացվում է գիտնականի ժառանգության նշանակությունը ժամանակակից հայագիտության համար և նրա գաղափարների ազդեցությունը հետագա հետազոտությունների զարգացման վրա։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել հայագետներին, պատմաբաններին, արևելագետներին, բանասերներին, գիտական աշխատողներին, ուսանողներին և հայ մշակույթի ու գիտության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։
Обновлено. 2026-08-30
Педагогика
Մոսկվայում Լազարյանների կողմից հիմնադրված և կայսերական հովանավորությամբ գործող Արևելյան լեզուների հայկական ճեմարանի կանոնադրությունը
Աշխատությունը ներկայացնում է Մոսկվայում Լազարյանների նախաձեռնությամբ հիմնադրված Արևելյան լեզուների հայկական ճեմարանի կազմակերպական, վարչական և կրթական գործունեությունը կարգավորող պաշտոնական կանոնադրական փաստաթուղթը։ Այն կարևոր պատմական սկզբնաղբյուր է հայ կրթական հաստատությունների ձևավորման, մասնագիտական ուսուցման կազմակերպման, արևելագիտական գիտությունների զարգացման և հայ համայնքի կրթամշակութային գործունեության ուսումնասիրության համար։ Փաստաթղթի հիմնական նպատակն է սահմանել ճեմարանի գործունեության իրավական և կազմակերպական հիմքերը, հաստատության կառավարման սկզբունքները, ուսումնական գործընթացի կազմակերպման կարգը, կրթական պարտականությունները և հաստատության առջև դրված ընդհանուր խնդիրները։ Ճեմարանի հիմնադրումը կապված էր Լազարյան ընտանիքի կրթասիրական և բարեգործական նախաձեռնության հետ, որի նպատակն էր ստեղծել հայ երիտասարդության կրթությանն ու արևելյան լեզուների ուսումնասիրությանը ծառայող մասնագիտացված ուսումնական կենտրոն։ Կանոնադրական կարգավորումների կարևոր նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ կրթական հաստատության արդյունավետ գործունեությունը պահանջում էր ոչ միայն ուսումնական ծրագրերի մշակում, այլև կառավարման հստակ համակարգ, պատասխանատվության բաշխում, դասավանդման կազմակերպված ընթացք և կրթական գործունեության նկատմամբ վերահսկողություն։ Այսպիսի փաստաթղթերը սահմանում էին հաստատության իրավական կարգավիճակը, կառավարման մարմինների լիազորությունները, պաշտոնատար անձանց պարտականությունները և ուսումնական կյանքի կազմակերպման ընդհանուր սկզբունքները։ Ճեմարանի գործունեության առանձնահատուկ ուղղություններից էր արևելյան լեզուների ուսուցումը, որն ուներ ինչպես գիտական, այնպես էլ գործնական նշանակություն։ Արևելյան լեզուների իմացությունը կարևոր էր Ռուսաստանի և Արևելքի ժողովուրդների միջև դիվանագիտական, առևտրային, հասարակական ու մշակութային հարաբերությունների զարգացման համար։ Միաժամանակ հայ երիտասարդության համար այդ լեզուների ուսումնասիրությունը հնարավորություն էր ստեղծում խորացնելու սեփական լեզվամշակութային ժառանգության ճանաչողությունը, զբաղվելու թարգմանական գործունեությամբ և մասնակցելու արևելագիտական գիտելիքների զարգացմանը։ Ճեմարանի կրթական առաքելությունը չէր սահմանափակվում միայն լեզուների ուսուցմամբ. այն միտված էր նաև ընդհանուր մտավոր զարգացմանը, գիտական պատրաստվածության ձևավորմանը և կրթված մասնագետների դաստիարակությանը։ Այսպիսի կրթական միջավայրում լեզվական գիտելիքները դիտարկվում էին որպես պատմության, գրականության, կրոնի, մշակույթի և ժողովուրդների փոխհարաբերությունների ուսումնասիրության անհրաժեշտ հիմք։ Աշխատության կարևոր գաղափարական նշանակություններից է կրթության՝ որպես հասարակական առաջընթացի և ազգային զարգացման հիմնարար միջոցի ընկալումը։ Ճեմարանի ստեղծումը վկայում է այն գիտակցության մասին, որ ժողովրդի մտավոր ու մշակութային առաջընթացը մեծապես պայմանավորված է կազմակերպված կրթական հաստատությունների առկայությամբ, գիտելիքի համակարգված փոխանցմամբ և մասնագիտական պատրաստվածության ապահովմամբ։ Լազարյանների նախաձեռնությունը մարմնավորում էր կրթության միջոցով ազգային կարողությունների զարգացման, հայ երիտասարդության գիտական պատրաստման և հասարակական կյանքում նրա ակտիվ մասնակցության խթանման ձգտումը։ Կրթական հաստատության գործունեությունը կարևոր նշանակություն ուներ նաև հայերեն գիտական ու կրթական միջավայրի ընդլայնման, տարբեր լեզուների ու մշակույթների միջև կապերի ամրապնդման և հայ մտավորականության միջազգային հաղորդակցության հնարավորությունների զարգացման համար։ Փաստաթուղթը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև կրթության կառավարման պատմության տեսանկյունից։ Կանոնադրական կարգավորումները թույլ են տալիս ուսումնասիրել, թե ինչպես էին ձևավորվում նոր տիպի մասնագիտացված ուսումնական հաստատությունները, ինչպիսի սկզբունքներով էր կազմակերպվում դրանց վարչական կյանքը և ինչպես էին համադրվում բարեգործական նախաձեռնությունը, պետական հովանավորությունը և կրթական նպատակները։ Հաստատության կայսերական հովանավորության հանգամանքը կարևոր է նրա իրավական ու հասարակական դիրքի ընկալման համար, քանի որ այն արտացոլում է կրթական հաստատությունների և պետական իշխանության հարաբերությունների պատմական առանձնահատկությունները։ Միաժամանակ փաստաթուղթը ներկայացնում է կրթության կազմակերպման այն մոդելը, որտեղ ազգային նախաձեռնությունը և հասարակական բարեգործությունը կարող էին նշանակալի դեր ունենալ բարձրագույն կրթական նպատակների իրականացման գործում։ Պատմական առումով ճեմարանը դարձավ հայ մտավոր և գիտական կյանքի կարևոր կենտրոններից մեկը՝ նպաստելով արևելագիտության, հայագիտության, լեզվաբանության, պատմագիտության և թարգմանական գործունեության զարգացմանը։ Լազարյանների կրթական նախաձեռնությունը հատկապես կարևոր էր այն պայմաններում, երբ հայ ժողովրդի տարբեր համայնքներում աճում էր ժամանակակից կրթության, գիտական գիտելիքների և մասնագիտական պատրաստվածության պահանջարկը։ Մոսկվայում նման հաստատության ստեղծումը հայ երիտասարդության համար նոր հնարավորություններ էր բացում՝ հնարավորություն տալով ստանալու կազմակերպված կրթություն և ներգրավվելու միջազգային գիտական ու մշակութային միջավայրում։ Ճեմարանի հետագա գործունեությունը նշանակալի ազդեցություն ունեցավ հայ կրթական մտքի և արևելագիտական ուսումնասիրությունների զարգացման վրա։ Այն դարձավ հայ և ռուս գիտական շրջանակների համագործակցության կարևոր միջավայր և նպաստեց արևելյան ժողովուրդների լեզուների, պատմության ու մշակույթի ուսումնասիրությանը։ Գրական և փաստաթղթային առումով աշխատությունը պատկանում է կրթական կանոնադրությունների ու հաստատությունների պաշտոնական կարգավորումների ժանրին։ Նրան բնորոշ են իրավական և վարչական շարադրանքի հստակությունը, դրույթների համակարգված ներկայացումը և գործնական նպատակադրումը։ Ի տարբերություն սովորական ուսումնական ձեռնարկների՝ այս հրատարակության արժեքը պայմանավորված է ոչ թե գիտելիքի անմիջական ուսուցմամբ, այլ կրթական հաստատության գործունեության սկզբունքների և կազմակերպական հիմքերի ամրագրմամբ։ Այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու տասնիններորդ դարի կրթական կառավարման լեզուն, պաշտոնական փաստաթղթերի կառուցվածքը և ուսումնական հաստատությունների իրավական կարգավորման ավանդույթները։ Պատմամշակութային տեսանկյունից աշխատությունը կարևոր վկայություն է հայ բարեգործական շարժման, կրթական հաստատությունների հիմնադրման և ազգային մտավոր կյանքի զարգացման պատմության համար։ Այն արտացոլում է Լազարյան ընտանիքի բացառիկ ներդրումը հայ կրթության և գիտության զարգացման գործում, ինչպես նաև հայ համայնքի՝ կրթության միջոցով ազգային ինքնությունը պահպանելու և հասարակական դիրքն ամրապնդելու ձգտումը։ Գիրքը արժեքավոր սկզբնաղբյուր է Լազարյան ճեմարանի պատմությամբ, հայ-ռուսական կրթական հարաբերություններով, արևելագիտության զարգացմամբ, տասնիններորդ դարի մանկավարժական մտքով և հայ բարեգործական գործունեությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև պատմաբանների, մանկավարժների, իրավաբանների, արևելագետների, հայագետների և գրադարանային ու մատենագիտական հավաքածուների ուսումնասիրողների համար։ Նրա ընթերցողական և գիտական արժեքը հատկապես դրսևորվում է հայ կրթական հաստատությունների կազմակերպման պատմությունը, ազգային բարեգործության դերը և գիտելիքի տարածման ինստիտուցիոնալ հիմքերը բացահայտելու հնարավորության մեջ։
Обновлено. 2026-11-12
Литература
Բարոյական զգացողության և պատասխանատվության գաղափարները Նաթանիել Հոթորնի ստեղծագործություններում
Ուսումնասիրությունը նվիրված է բարոյական զգացողության և պատասխանատվության գաղափարների քննությանը Նաթանիել Հոթորնի գրական ժառանգության մեջ։ Աշխատության կենտրոնում մարդու ներաշխարհի, խղճի, մեղքի, բարոյական ընտրության և սեփական արարքների հետևանքների նկատմամբ պատասխանատվության խնդիրներն են։ Հեղինակի ստեղծագործություններում բարոյական հակասությունները հաճախ ներկայացվում են որպես մարդու ներքին պայքարի դրսևորումներ, որտեղ անձնական ցանկությունները բախվում են հասարակական նորմերին, կրոնական պատկերացումներին և սեփական խղճի պահանջներին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես է Հոթորնը գեղարվեստականորեն ներկայացնում մեղքի գիտակցումը, ամոթի և մեղավորության զգացումները, գաղտնիքի ազդեցությունը մարդու հոգեբանության վրա և բարոյական պատասխանատվությունից խուսափելու կամ այն ընդունելու հետևանքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անհատի և հասարակության փոխհարաբերությանը, քանի որ հերոսների բարոյական ընտրությունները հաճախ պայմանավորված են ոչ միայն անձնական համոզմունքներով, այլև հասարակական դատողությամբ ու միջավայրի ճնշմամբ։ Աշխատության մեջ բարոյականությունը դիտարկվում է ոչ թե որպես միանշանակ և պարզ համակարգ, այլ որպես բարդ ներքին գործընթաց, որի ընթացքում մարդը ստիպված է վերանայել սեփական արժեքները, որոշումները և հարաբերությունները շրջապատի հետ։ Հոթորնի խորհրդանշական և հոգեբանական պատկերավորման միջոցով ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես են մեղքը, խիղճը, պատասխանատվությունը և բարոյական վերափոխումը դառնում ստեղծագործությունների գաղափարական առանցքային թեմաներ։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել ամերիկյան գրականության, գրականության տեսության և հոգեբանական արձակի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետներին, ինչպես նաև փիլիսոփայության, բարոյագիտության և գրականագիտության ուսանողներին ու հետազոտողներին։ Այն հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու Հոթորնի ստեղծագործությունների գաղափարական աշխարհը և դրանցում մարդու բարոյական բնույթի, ազատ ընտրության ու պատասխանատվության վերաբերյալ բարձրացված հարցերը։
Обновлено. 2026-09-17
Литература
Ազգային ընտանեկան աշխարհ
19-րդ դարի հայ հասարակական մտքում ընտանիքը դիտարկվում էր որպես ազգային արժեքների, լեզվի, սովորույթների և բարոյական սկզբունքների փոխանցման հիմնական միջավայր։ Ընտանեկան հարաբերությունները, սերունդների միջև կապը, ծնողների պատասխանատվությունը, երեխաների դաստիարակությունը և փոխադարձ հարգանքը կարևոր հարցեր էին ազգային կյանքի վերակազմավորման ու կրթական առաջընթացի քննարկումներում։ Այսպիսի թեմատիկայով աշխատությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու ընտանիքի ներքին կազմակերպմանը, կենցաղային սովորույթներին և այն հասարակական պատկերացումներին, որոնք պայմանավորում էին անհատի վարքն ու համայնքի բարեկեցությունը։ Ազգային և ընտանեկան հասկացությունների համադրությունը նաև ընդգծում է անձնական կյանքի ու հավաքական ինքնության փոխկապակցվածությունը։ Հրատարակությունը կարելի է դիտարկել որպես 19-րդ դարի հայ հասարակական-մշակութային մտքի ուսումնասիրության նյութ, որն առնչվում է ընտանեկան արժեքների պահպանման, բարոյական դաստիարակության և ազգային շարունակականության խնդիրներին։
Обновлено. 2026-11-04