Словообразовательная парадигма в функциональном освещении (на материале от субстантивной деривации)

Other Subjects

Ալավերդին համարվում է Հայաստանի այն քաղաքներից մեկը, որտեղ արդյունաբերական զարգացման պատմությունը խորը ազդեցություն է թողել շրջակա միջավայրի վրա, և հաճախ այն նկարագրվում է որպես բաց երկնքի տակ գտնվող արտադրական գոտի՝ կապված երկար տարիներ գործող պղնձաձուլական արդյունաբերության հետ։ Քաղաքի հիմնական էկոլոգիական խնդիրները ձևավորվել են հատկապես պղնձաձուլական գործարանի գործունեության արդյունքում, որը արտանետել է մեծ քանակությամբ ծխագազեր և ծանր մետաղներ, ինչպիսիք են պղինձը, կապարը և ծծմբային միացությունները։ Այս արտանետումները ժամանակի ընթացքում կուտակվել են օդում, հողում և ջրերում՝ առաջացնելով աղտոտման բարձր մակարդակ և բացասաբար ազդելով բնակչության առողջության վրա։ Ալավերդիի ռելիեֆը՝ նեղ հովիտը և շրջապատող լեռները, նույնպես նպաստում է աղտոտիչների կուտակմանը, քանի որ օդի շրջանառությունը սահմանափակ է, և վնասակար նյութերը երկար ժամանակ մնում են քաղաքային տարածքում։ Սա ստեղծում է իրավիճակ, երբ արդյունաբերական արտանետումները կարծես «ծածկում» են քաղաքը, ինչի պատճառով էլ այն հաճախ բնութագրվում է որպես բաց երկնքի տակ գտնվող աղտոտված արտադրական միջավայր։ Միևնույն ժամանակ քաղաքը ունի նաև կարևոր տնտեսական դեր և արդյունաբերական ավանդույթներ, որոնք ապահովել են աշխատատեղեր և զարգացման հնարավորություններ երկար տարիներ։ Վերջին շրջանում իրականացվում են որոշ քայլեր էկոլոգիական իրավիճակի բարելավման ուղղությամբ՝ տեխնոլոգիական արդիականացում, արտանետումների նվազեցման միջոցառումներ և բնապահպանական վերահսկողության ուժեղացում։ Սակայն Ալավերդու օրինակն ընդհանուր առմամբ ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող է անբավարար վերահսկվող արդյունաբերական գործունեությունը երկարաժամկետ ազդեցություն ունենալ քաղաքային միջավայրի և մարդկանց կյանքի որակի վրա։ Այսպիսով, Ալավերդին հանդիսանում է բնապահպանական խնդիրների ուսումնասիրման կարևոր օրինակ, որը ընդգծում է կայուն զարգացման և էկոլոգիական պատասխանատվության անհրաժեշտությունը։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից ֆրանսերենում քաղաքավարության արտահայտման լեզվական և ոճական միջոցների ուսումնասիրությանը՝ դրանք զուգադրելով հայերենի համապատասխան ձևերի ու հաղորդակցական առանձնահատկությունների հետ։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն բառային, քերականական, շարահյուսական և ոճական միջոցների վրա, որոնց օգնությամբ հաղորդակցվողները արտահայտում են հարգանք, բարեկրթություն, սոցիալական հեռավորություն, մտերմություն, խնդրանք, շնորհակալություն, ներողություն, համաձայնություն կամ անհամաձայնություն։ Քաղաքավարությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես լեզվական ձևերի համակարգ, այլև որպես հաղորդակցական վարքի կարևոր բաղադրիչ, որի ընտրությունը պայմանավորված է խոսողների փոխհարաբերություններով, տարիքով, սոցիալական դիրքով, հաղորդակցման իրավիճակով և խոսքային նպատակի բնույթով։ Քննության են առնվում ֆրանսերենի դիմելաձևերը, անձնական դերանունների ընտրությունը, պաշտոնական և ոչ պաշտոնական հաղորդակցության տարբերությունները, ինչպես նաև համապատասխան բառապաշարային ու քերականական կառուցվածքների գործածությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ֆրանսերենում «tu» և «vous» դիմելաձևերի հաղորդակցական նշանակությանը, դրանց ընտրության պայմաններին և խոսակիցների միջև սոցիալական հարաբերությունների արտահայտման գործառույթին։ Հայերենի հետ զուգադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել «դու» և «Դուք» ձևերի կիրառության ընդհանրություններն ու տարբերությունները և պարզել, թե երկու լեզուներում ինչպես են արտահայտվում պաշտոնականությունը, մտերմությունը և հարգալից վերաբերմունքը։ Ուսումնասիրվում են խնդրանքների, առաջարկությունների, հրավերների, խորհուրդների և պահանջների մեղմացման լեզվական միջոցները, որոնց միջոցով խոսողը կարող է նվազեցնել արտահայտության ուղղակիությունը և պահպանել հաղորդակցական քաղաքավարությունը։ Կարևորվում է պայմանական եղանակի, հարցական կառուցվածքների, եղանակավորող բառերի, քաղաքավարական բանաձևերի և անուղղակի խոսքային գործողությունների կիրառությունը։ Առանձին վերլուծության են ենթարկվում ողջույնի, հրաժեշտի, շնորհակալության, ներողության, շնորհավորանքի և բարեմաղթանքի կայուն արտահայտությունները՝ որպես առօրյա հաղորդակցության մեջ քաղաքավարության մշակութային նորմերն արտացոլող լեզվական միավորներ։ Լեզվաոճական տեսանկյունից դիտարկվում է նույն հաղորդակցական նպատակի արտահայտման տարբեր ձևերի ընտրությունը՝ պաշտոնական, չեզոք և խոսակցական միջավայրերում։ Զուգադրական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել այն դեպքերը, երբ երկու լեզուներում ձևով նման արտահայտությունները կարող են ունենալ տարբեր գործածական պայմաններ կամ հաղորդակցական երանգներ։ Հատուկ նշանակություն է տրվում լեզվի և մշակույթի փոխկապակցվածությանը, քանի որ քաղաքավարության նորմերը ձևավորվում են ոչ միայն քերականական համակարգի, այլև հասարակության մեջ ընդունված վարքականոնների, արժեքների և հաղորդակցական ավանդույթների ազդեցությամբ։ Ֆրանսիական և հայկական լեզվամշակութային միջավայրերի համեմատությունը հնարավորություն է տալիս պարզել, թե նույն իրավիճակում ինչպիսի լեզվական ռազմավարություններ են նախընտրում տարբեր լեզուների կրողները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև խոսքային քաղաքավարության խախտման հնարավոր դեպքերին, երբ ոչ ճիշտ ընտրված դիմելաձևը, չափազանց ուղղակի արտահայտությունը կամ տվյալ իրավիճակին անհամապատասխան ոճը կարող են հաղորդակցական թյուրըմբռնման պատճառ դառնալ։ Նման տարբերությունների ուսումնասիրությունը կարևոր կիրառական նշանակություն ունի օտար լեզվի ուսուցման և թարգմանության համար, քանի որ լեզվի քերականական ու բառապաշարային իմացությունը միշտ չէ, որ բավարար է տվյալ մշակույթին համապատասխան հաղորդակցություն ապահովելու համար։ Ֆրանսերեն սովորողների համար քաղաքավարության ձևերի ճիշտ ընտրությունը նպաստում է հաղորդակցական և միջմշակութային կարողությունների զարգացմանը, իսկ թարգմանության ընթացքում զուգադրական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս ընտրել ոչ միայն իմաստային, այլև գործաբանական առումով համարժեք տարբերակներ։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ֆրանսերենի և հայերենի լեզվաբանության, ոճագիտության, գործաբանության, հաղորդակցական լեզվաբանության, թարգմանագիտության և միջմշակութային հաղորդակցության ոլորտների հետազոտողների, դասախոսների, թարգմանիչների և ուսանողների համար։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է մեծ տվյալների տնտեսագիտական վերլուծության տեսական, մեթոդաբանական և կիրառական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ գործարար որոշումների կայացման արդյունավետության բարձրացման և ժամանակակից թվային տնտեսության զարգացման համատեքստում։ Քննարկվում են մեծ տվյալների հասկացությունը, դրանց հիմնական բնութագրիչները, ձևավորման աղբյուրները, մշակման առանձնահատկությունները և տնտեսական գործունեության տարբեր ոլորտներում կիրառման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տվյալների մեծ ծավալների, բազմազանության, արագ փոփոխման և հավաստիության հետ կապված խնդիրներին, ինչպես նաև դրանց ազդեցությանը կառավարչական որոշումների հիմնավորվածության վրա։ Ուսումնասիրվում են տնտեսագիտական տվյալների հավաքագրման, պահպանման, մշակման, համակարգման և մեկնաբանման ժամանակակից մեթոդները, վիճակագրական վերլուծության, մեքենայական ուսուցման և կանխատեսող մոդելավորման գործիքների կիրառման հնարավորությունները։ Դիտարկվում են մեծ տվյալների օգտագործման առանձնահատկությունները շուկայական պահանջարկի գնահատման, սպառողների վարքագծի ուսումնասիրության, վաճառքների կանխատեսման, ֆինանսական ռիսկերի կառավարման և կազմակերպությունների գործունեության արդյունավետության բարձրացման գործընթացներում։ Կարևորվում են տվյալահեն կառավարման սկզբունքները, տեղեկատվության վրա հիմնված ռազմավարական և օպերատիվ որոշումների կայացումը, տնտեսական ցուցանիշների փոխկապակցվածության բացահայտումը և գործարար գործընթացների օպտիմալացման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում թվային տեխնոլոգիաների զարգացման, տեղեկատվական համակարգերի ինտեգրման, տվյալների վերլուծության ավտոմատացման և արհեստական բանականության կիրառման ազդեցությանը ժամանակակից գործարար միջավայրի վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել տնտեսամաթեմատիկական մոդելավորման, բազմաչափ վիճակագրական վերլուծության, տվյալների դասակարգման և կանխատեսման մեթոդները՝ գործարար որոշումների կայացման համար առավել նշանակալի տեղեկատվությունը բացահայտելու նպատակով։ Առանձնացվում են տվյալների որակի ապահովման, տեղեկատվական անվտանգության, անձնական տվյալների պաշտպանության, վերլուծական արդյունքների մեկնաբանելիության և տեխնոլոգիական լուծումների ներդրման տնտեսական արդյունավետության գնահատման խնդիրները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի թվային տնտեսագիտության, գործարար վերլուծության, կառավարման տեղեկատվական համակարգերի և տվյալահեն որոշումների կայացման մեթոդների զարգացման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, գործարար վերլուծաբանների, տվյալագիտության մասնագետների, կազմակերպությունների ղեկավարների, ֆինանսական վերլուծաբանների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

History

Ժողովածուն նվիրված է հայ ժողովրդական մշակույթի տարբեր դրսևորումների ուսումնասիրությանը և ներկայացնում է հանրապետական գիտական նստաշրջանի շրջանակում քննարկված հետազոտական նյութեր։ Հայ ժողովրդական մշակույթը ներառում է ժողովրդի պատմական փորձի, աշխարհընկալման, կենցաղի, հավատալիքների և գեղարվեստական ստեղծագործության բազմազան ձևերը, որոնք ձևավորվել ու փոխանցվել են սերունդների միջև։ Դրա կարևոր բաղադրիչներից են բանահյուսությունը, ժողովրդական երգն ու պարը, տոնական և ընտանեկան ծեսերը, արհեստները, ավանդական բնակարանն ու կենցաղային իրերը, հագուստը, սննդի մշակույթը և համայնքային կյանքի սովորույթները։ Այս ոլորտի գիտական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ավանդույթների ծագումն ու զարգացումը, դրանց տարածաշրջանային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև հասարակական և պատմական փոփոխությունների ազդեցությունը մշակութային ժառանգության վրա։ Գիտական նստաշրջանի նյութերը կարևոր են ժողովրդական մշակույթի տարբեր խնդիրների քննարկման, ազգագրական տվյալների ներկայացման և հետազոտական արդյունքների շրջանառության համար։ Դրանք նպաստում են հայկական ավանդական մշակույթի պահպանման, գիտական արժևորման և ժամանակակից հասարակության մեջ դրա նշանակության ընկալմանը։ Ժողովածուն կարող է օգտակար լինել ազգագրագետներին, բանահյուսագետներին, պատմաբաններին, մշակութաբաններին, արվեստաբաններին, ժողովրդական արվեստի ուսումնասիրողներին, ինչպես նաև հայոց ավանդույթներով և մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին ու ընթերցողներին։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում վճարումների և հաշվարկների համակարգի ձևավորման, ինստիտուցիոնալ կայացման ու հետագա զարգացման տնտեսական, ֆինանսական և կազմակերպական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում տնտեսության տարբեր մասնակիցների միջև դրամական միջոցների փոխանցումն ու պարտավորությունների մարումն ապահովող ենթակառուցվածքների, գործիքների և կազմակերպական մեխանիզմների զարգացումն է։ Վճարահաշվարկային համակարգը դիտարկվում է որպես ֆինանսական համակարգի կարևոր բաղադրիչ, որի արդյունավետ գործունեությունը նշանակություն ունի բանկային գործառնությունների իրականացման, ֆինանսական շուկաների բնականոն աշխատանքի և տնտեսությունում վճարային շրջանառության կազմակերպման համար։ Քննվում են համակարգի ձևավորման պատմական ու տնտեսական նախադրյալները, շուկայական հարաբերությունների զարգացման պայմաններում անկանխիկ հաշվարկների ընդլայնման անհրաժեշտությունը և ֆինանսական կազմակերպությունների միջև փոխգործակցության մեխանիզմների կատարելագործումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բանկային փոխանցումներին, վճարային քարտերին, էլեկտրոնային վճարումների տարբեր ձևերին և հաշվարկային ենթակառուցվածքների տեխնոլոգիական զարգացմանը։ Դիտարկվում է կենտրոնական բանկի և առևտրային բանկերի դերաբաշխումը, ինչպես նաև վճարահաշվարկային ծառայություններ մատուցող այլ մասնակիցների գործառույթները համակարգի ամբողջական աշխատանքի ապահովման տեսանկյունից։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում վճարումների արագության, հասանելիության, հուսալիության և անընդհատության խնդիրը, քանի որ դրանց խախտումները կարող են ազդեցություն ունենալ ֆինանսական հարաբերությունների լայն շրջանակի վրա։ Հետազոտվում են նաև հաշվարկային ռիսկերը, տեխնոլոգիական ենթակառուցվածքների կայունության հարցերը, տեղեկատվության պաշտպանության անհրաժեշտությունը և ֆինանսական ծառայությունների նկատմամբ վստահության պահպանման պայմանները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում անկանխիկ վճարումների տարածման տնտեսական նշանակությանը և նոր տեխնոլոգիաների ազդեցությանը վճարային ծառայությունների կազմակերպման վրա։ Վերլուծվում են համակարգի զարգացմանը խոչընդոտող կազմակերպական, տեխնիկական, իրավական և տնտեսական գործոնները, ինչպես նաև ֆինանսական շուկայի փոփոխություններին համապատասխան ենթակառուցվածքների արդիականացման անհրաժեշտությունը։ Կարևորվում է միջազգային փորձի և վճարային համակարգերի գործունեության ընդունված սկզբունքների ուսումնասիրությունը՝ ազգային համակարգի զարգացման ուղղությունները հասկանալու նպատակով։ Աշխատությունն ընդհանուր առմամբ միավորում է բանկային գործի, դրամավարկային հարաբերությունների, ֆինանսական ենթակառուցվածքների և վճարային տեխնոլոգիաների ուսումնասիրության մոտեցումները՝ ներկայացնելով տնտեսության համար անվտանգ, արդյունավետ և տեխնոլոգիապես զարգացող վճարահաշվարկային միջավայրի ձևավորման հիմնական խնդիրները։

Economics

Տնտեսագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում արտահանման խրախուսման մեխանիզմների և վճարային հաշվեկշռի բարելավման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում արտաքին առևտրի կառուցվածքը, արտահանման ներուժի ձևավորման պայմանները և միջազգային շուկաներում հայրենական արտադրանքի մրցունակության բարձրացման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արտահանող կազմակերպությունների պետական աջակցության, ֆինանսական ու հարկային խթանների, ներդրումների ներգրավման և արտաքին շուկաների հասանելիության ընդլայնման մեխանիզմներին։ Վերլուծվում են արտահանման ու ներմուծման հարաբերակցությունը, արտաքին տնտեսական գործարքները և դրանց ազդեցությունը վճարային հաշվեկշռի հիմնական բաղադրիչների ու երկրի արտաքին տնտեսական կայունության վրա։ Քննարկվում են նաև արտադրության արտահանման ուղղվածության բարձրացման, ապրանքային ու աշխարհագրական բազմազանեցման և արտաքին առևտրային քաղաքականության կատարելագործման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու արտահանման զարգացման և վճարային հաշվեկշռի հավասարակշռման միջև առկա փոխկապակցվածությունը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել միջազգային տնտեսագիտության, արտաքին առևտրի, մակրոտնտեսական քաղաքականության և արտահանման կառավարման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։