Словообразовательная парадигма в функциональном освещении (на материале от субстантивной деривации)

Economics

Աշխատությունը նվիրված է կորպորատիվ արժեթղթերի շուկայական գների ձևավորման և դրանց վերլուծության մեթոդաբանական խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի արժեթղթերի կազմակերպված շուկայի տվյալների ու առանձնահատկությունների դիտարկմամբ։ Հետազոտության կենտրոնում արժեթղթերի գնագոյացման վրա ազդող տնտեսական, ֆինանսական և շուկայական գործոնների բացահայտումն է, ինչպես նաև դրանց գնահատման համար կիրառվող քանակական ու վերլուծական մեթոդների համակարգումը։ Կորպորատիվ արժեթղթերի գինը դիտարկվում է որպես բազմաթիվ փոխկապակցված գործոնների ազդեցությամբ ձևավորվող ցուցանիշ, որի փոփոխությունների ուսումնասիրության համար անհրաժեշտ է հաշվի առնել թողարկող կազմակերպության ֆինանսական վիճակը, եկամտաբերության սպասումները, ռիսկայնությունը, շուկայական պահանջարկն ու առաջարկը, տոկոսադրույքային միջավայրը, գործարքների ակտիվությունը և ընդհանուր տնտեսական պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հիմնարար և քանակական վերլուծության հնարավորությունների համադրմանը, արժեթղթերի արժեքի գնահատման մոտեցումներին և շուկայական գների շարժընթացի վիճակագրական ուսումնասիրությանը։ Քննվում են ֆինանսական հաշվետվությունների ցուցանիշների, շահութաբերության, պարտքային բեռնվածության, դրամական հոսքերի և այլ կորպորատիվ բնութագրերի հնարավոր կապերը արժեթղթերի շուկայական գնահատականի հետ։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել ժամանակային շարքերի, հարաբերակցային և ռեգրեսիոն վերլուծության, եկամտաբերության ու ռիսկի գնահատման մեթոդների կիրառելիության ուսումնասիրություն՝ հաշվի առնելով տեղական շուկայի տեղեկատվական և կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում շուկայի իրացվելիության խնդիրը, քանի որ գործարքների սահմանափակ ակտիվությունը և առանձին արժեթղթերի շրջանառության առանձնահատկությունները կարող են ազդել գնային տվյալների տեղեկատվական արժեքի և վերլուծական արդյունքների մեկնաբանման վրա։ Դիտարկվում են նաև շուկայական տեղեկատվության հասանելիության, տվյալների համադրելիության և վերլուծության համար բավարար ժամանակային շարքերի ձևավորման խնդիրները։ Տարբեր գնահատման մեթոդների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու դրանց առավելություններն ու սահմանափակումները և պարզելու, թե ինչ պայմաններում կարող են դրանք կիրառվել տեղական կապիտալի շուկայի ուսումնասիրության ժամանակ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ֆինանսական վերլուծության, արժեթղթերի գնահատման, տնտեսաչափության և կապիտալի շուկայի ուսումնասիրության մոտեցումները՝ ուղղված կորպորատիվ արժեթղթերի գնային գործընթացների վերլուծության մեթոդաբանական հիմքերի համակարգմանը և կատարելագործմանը։

Literature

Ն. Մ. Կարամզինի «Թշվառ Եղիսաբեթ» ստեղծագործությունը ռուսական սենտիմենտալ գրականության նշանավոր երկերից է, որը կենտրոնանում է մարդկային զգացմունքների, սիրո, անձնական երջանկության և հասարակական պայմանների ազդեցության վրա անհատի ճակատագրի վրա։ Ստեղծագործության գլխավոր կերպարի՝ Եղիսաբեթի ապրումները ներկայացվում են զգացմունքային արձակի ավանդույթներին բնորոշ մոտեցմամբ, որտեղ կարևոր տեղ են զբաղեցնում ներքին ապրումները, անկեղծությունը, հուզական կապերը և բարոյական ընտրությունները։ Երկը սենտիմենտալիզմի գրական ուղղության բնորոշ օրինակ է․ այդ ուղղությունը մարդու զգացմունքներն ու հոգեկան աշխարհը դիտարկում է որպես գրական պատկերման հիմնական առարկաներից մեկը։ Կարամզինի ստեղծագործությունը կարևոր դեր է ունեցել ռուս գրականության զարգացման մեջ՝ նպաստելով արձակի լեզվի ու ոճի փոփոխություններին և ընթերցողի ուշադրությունը կենտրոնացնելով անհատի ներաշխարհի վրա։ Գործում արտահայտված ողբերգական տրամադրությունն ու մարդկային հարաբերությունների փխրունության թեմաները հնարավորություն են տալիս անդրադառնալու սիրո, վստահության, սոցիալական անհավասարության և անձնական ընտրությունների հետևանքներին։ Հայերեն հրատարակությունը վկայում է ռուս գրականության դասական երկերի տարածման և հայ ընթերցողին հասանելի դարձնելու գործընթացի մասին։ Այն արժեքավոր է հայերեն թարգմանական գրականության, ռուս-հայկական գրական կապերի և 19-րդ դարի ընթերցողական մշակույթի ուսումնասիրության համար։

Economics

«Աշխատանքի շուկան և զբաղվածության պետական կարգավորումը» գիրքը Ռ.Ս. Ղանթարչյանի կողմից ներկայացված ուսումնասիրման արդյունք է, որը մանրամասնորեն քննարկում է աշխատանքի շուկայի և զբաղվածության ոլորտում պետական կարգավորումն ու քաղաքականությունը։ Գրքում հեղինակը հետազոտում է այն մեթոդներն ու միջոցները, որոնք օգտագործում է պետությունը՝ աշխատանքի շուկայի արդյունավետ կառավարումը և զբաղվածության մակարդակի բարձրացումը ապահովելու համար։ Ղանթարչյանը ներկայացնում է պետական քաղաքականության դերը, որի միջոցով ձևավորվում են աշխատանքային շուկայի նորմեր, զարգանում սոցիալական ծրագրերը, խթանվում մասնագիտական պատրաստությունը և ապահովվում աշխատուժի հասանելիությունը՝ պայմանավորված երկրի տնտեսական ու սոցիալական պայմաններով։ Հեղինակը ուշադրություն է դարձնում այն հիմնական խնդիրներին, որոնք այսօր կանգնած են աշխատանքի շուկայում՝ գործազրկություն, երիտասարդների ու կանանց զբաղվածության խոչընդոտներ, ինչպես նաև աշխատավարձի անհավասարություն։ Գրքում ներկայացված են աշխատանքի շուկայի կարգավորման մոդելները, որոնց օգնությամբ պետությունը կարող է ավելի արդյունավետ կերպով ազդել զբաղվածության և գործազրկության մակարդակների վրա։ Ղանթարչյանը նաև մանրամասն ուսումնասիրում է այն ինստիտուտները, որոնք իրականացնում են աշխատանքային և զբաղվածության պետական քաղաքականությունը՝ պետական մարմինների, գործատուների, աշխատանքի գործակալությունների և սոցիալական հիմնադրամների համագործակցությունը։ Ներկայացված են միջազգային փորձերը, որոնք արձանագրել են հաջողություններ աշխատանքային շուկայի կարգավորման և զբաղվածության խթանման մեջ, և դրանք համեմատվում են Հայաստանի գործնական փորձի հետ։ Գրքում շեշտվում է, որ գործազրկության, չաշխատող բնակչության, ինչպես նաև աշխատաշուկայի այլ խնդիրների լուծման համար պետք է օգտագործել ժամանակակից գործիքներ՝ կրթական ծրագրերի բարելավում, սոցիալական աջակցության մեխանիզմների կիրառություն, ինչպես նաև փոքր ու միջին ձեռնարկատիրության խթանում։ Ղանթարչյանի վերլուծությունները նաև ընդգծում են, որ պետության դերը ոչ միայն տնտեսական, այլև սոցիալական ոլորտում անփոխարինելի է, և նրա քաղաքականությունները կարող են էական ազդեցություն ունենալ ամբողջ երկրի աշխատուժի՝ ինչպես մասնագիտություններով, այնպես էլ տարածաշրջանային բաղադրությամբ։ Գիրքը հիմնականում ուղղված է տնտեսագետներին, աշխատաշուկայի ոլորտի մասնագետներին, սոցիոլոգներին, ինչպես նաև պետական կառավարման և քաղաքականության ոլորտում աշխատող անձանց, որոնք ցանկանում են ավելի լավ հասկանալ զբաղվածության և աշխատանքի շուկայի կարգավորման մեթոդները։ Այն կարող է լինել նաև արժեքավոր աղբյուր ուսանողների և գիտնականների համար, ովքեր ուսումնասիրում են աշխատանքային շուկան և հասարակական-տնտեսական խնդիրները։

Law

Օտարերկրյա դատարանների քաղաքացիական գործերով կայացված դատական ակտերի ճանաչումը և կատարումը Հայաստանի Հանրապետությունում վերաբերում է այն իրավական գործընթացին, որի միջոցով այլ պետության դատարանի վերջնական դատական ակտը Հայաստանում ձեռք է բերում իրավական ուժ և կարող է ենթարկվել պարտադիր կատարման ՀՀ տարածքում։ Ընդհանուր սկզբունքն այն է, որ յուրաքանչյուր պետության դատարանի որոշումն ունի տարածքային սահմանափակ ազդեցություն և ինքնաբերաբար չի գործում այլ պետությունում, ուստի այն կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ տվյալ պետությունը համաձայնություն է տվել այդ որոշումների ճանաչման և կատարման վերաբերյալ՝ միջազգային պայմանագրով կամ փոխադարձության սկզբունքով։ Հայաստանի իրավակարգի համաձայն՝ օտարերկրյա դատական ակտերը կարող են ճանաչվել և կատարվել միայն այն դեպքում, եթե դա նախատեսված է ՀՀ միջազգային պայմանագրերով կամ առկա է փոխադարձություն այն պետության հետ, որտեղից ակտը բխում է։ Օտարերկրյա դատական ակտ է համարվում այն վերջնական դատական որոշումը, որը կայացվել է այլ երկրի դատարանի կողմից և ունի իրավական ուժ իր ծագման պետությունում՝ անկախ անվանումից, ներառյալ վճիռները, դատական հրամանները, հաշտության հաստատված համաձայնությունները և որոշ դեպքերում նաև վնասի հատուցման վերաբերյալ դատավճիռները։ ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգիրքը նախատեսում է նաև, որ նման ակտերի ճանաչման և կատարման համար դիմումը ներկայացվում է համապատասխան ընթացակարգով, և այն քննվում է ՀՀ դատարանների կողմից՝ կախված դատական ակտը կայացրած օտարերկրյա դատարանի մակարդակից։ Գործընթացի ընթացքում ՀՀ դատարանը ստուգում է, թե արդյոք պահպանված են միջազգային պայմանագրերով սահմանված պահանջները, արդյոք դատական ակտը չի հակասում ՀՀ հանրային կարգին, և արդյոք ապահովված են կողմերի դատավարական իրավունքները։ Եթե բոլոր պայմանները բավարարված են, ապա օտարերկրյա դատական ակտը ճանաչվում է և կարող է դառնալ կատարողական հիմք ՀՀ-ում՝ ենթարկվելով հարկադիր կատարման դատական ակտերի կատարման ծառայության միջոցով։ Այս ինստիտուտը կարևոր դեր ունի միջազգային իրավական համագործակցության մեջ, քանի որ ապահովում է դատական ակտերի «շարժունակությունը» և թույլ է տալիս, որ իրավական վեճերի լուծումները արդյունավետ լինեն նաև սահմաններից դուրս։

Religion

Հրատարակությունը պատկանում է հայ քրիստոնեական հոգևոր գրականության այն շրջանակին, որտեղ միավորվում են խաչի խորհրդաբանությունը, հոգևոր ապրումների արտահայտությունը և աստվածապաշտական երգեցողության ավանդույթը։ Աշխատության վերնագրում արտացոլված թեմատիկ ուղղվածությունը ընթերցողին տանում է դեպի քրիստոնեական հավատքի առանցքային գաղափարներից մեկը՝ խաչի խորհուրդը, որը քրիստոնեական աշխարհընկալման մեջ խորհրդանշում է Քրիստոսի փրկագործությունը, զոհաբերությունը, տառապանքը, հույսը և հոգևոր վերածնունդը։ Խաչի ճանապարհի գաղափարը կարևոր նշանակություն ունի եկեղեցական խորհրդածության և հոգևոր դաստիարակության մեջ՝ մարդու ուշադրությունը հրավիրելով հավատարմության, ապաշխարության, համբերության, խոնարհության և աստվածային սիրո արժեքների վրա։ Հոգևոր երգերի ժողովածուի բնույթը ենթադրում է կապ եկեղեցական երգեցողության և հավատացյալի ներաշխարհի միջև, քանի որ հոգևոր երգը քրիստոնեական ավանդության մեջ ոչ միայն աղոթքի արտահայտման միջոց է, այլև հավատքի գաղափարները փոխանցելու, կրոնական հիշողությունը պահպանելու և համայնքային պաշտամունքը հարստացնելու կարևոր ձև։ Նման ժողովածուները կարող են արտացոլել հայ հոգևոր մշակույթում ձևավորված երգեցողական ավանդույթները, որոնց միջոցով աստվածաբանական պատկերացումները, աստվածաշնչյան թեմաները և քրիստոնեական բարոյական արժեքները հասանելի են դառնում ինչպես անհատական խորհրդածության, այնպես էլ համատեղ աղոթքի ու երգեցողության միջոցով։ Հրատարակության թեմատիկ շրջանակը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ եկեղեցական երաժշտության, հոգևոր երգարվեստի, կրոնական բանահյուսության և հայերեն տպագիր հոգևոր գրականության պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է դիտարկվել որպես կրոնական մշակույթի այնպիսի դրսևորման օրինակ, որտեղ գրավոր խոսքը, բանաստեղծական արտահայտությունը և երգեցողությունը ծառայում են հոգևոր փորձառության փոխանցմանը։ Խաչի խորհրդի և հոգևոր երգերի համադրությունը կարևոր է նաև քրիստոնեական խորհրդաբանության ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու այն եղանակներին, որոնցով հավատքի կենտրոնական պատկերները արտահայտվել են հոգևոր գրականության և երաժշտական ավանդույթի միջոցով։ Այսպիսի հրատարակությունները արժեքավոր են հայ գրքի պատմությամբ, եկեղեցական մշակույթով, հոգևոր երգարաններով և պատմական կրոնական տեքստերով հետաքրքրվողների համար։ Դրանք կարող են նպաստել հայ հոգևոր ժառանգության ուսումնասիրությանը՝ ուշադրություն հրավիրելով խաչի գաղափարի, աղոթական մտածողության և երգեցողական ավանդույթի փոխկապակցվածության վրա։ Միաժամանակ, կոնկրետ երգերի, հեղինակների, մեղեդիների կամ ժողովածուի կառուցվածքի վերաբերյալ ճշգրիտ եզրակացություններ անելու համար անհրաժեշտ է ուսումնասիրել գրքի ամբողջական բնագիրը։

Pedagogy

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է 19-րդ դարի 30–80-ական թվականներին Արևելյան Հայաստանում ուսուցչի պատրաստման հիմնախնդրի ուսումնասիրությանը՝ այդ ժամանակաշրջանի կրթական, հասարակական և մշակութային զարգացումների համատեքստում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել ուսուցչական կադրերի ձևավորման անհրաժեշտությունը, դրանց պատրաստման առկա ձևերը, կրթական հաստատությունների դերը և այն գործոնները, որոնք ազդել են ուսուցչի մասնագիտական կերպարի ու պատրաստության համակարգի զարգացման վրա։ Ուսումնասիրվող ժամանակաշրջանը կարևոր փուլ էր Արևելյան Հայաստանի կրթական կյանքի համար, քանի որ փոխվում էին հասարակական պայմանները, ընդլայնվում էր դպրոցական կրթության նկատմամբ հետաքրքրությունը, իսկ կրթված մասնագետների պահանջարկը աստիճանաբար մեծանում էր։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել դպրոցների ցանցի ձևավորումն ու զարգացումը, ուսուցչական աշխատանքի կազմակերպումը և կրթական հաստատությունների համար պատրաստված մասնագետների անհրաժեշտությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսուցչի մասնագիտական գիտելիքներին, մանկավարժական կարողություններին, ընդհանուր կրթական մակարդակին և այն պահանջներին, որոնք տվյալ ժամանակաշրջանում ներկայացվում էին ուսուցչի նկատմամբ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ուսուցչական կադրերի պատրաստման տարբեր ուղիների ուսումնասիրությունը։ Դրանց թվում կարող էին լինել ուսումնական հաստատություններում ստացած մասնագիտական պատրաստությունը, հոգևոր և աշխարհիկ կրթական կառույցների գործունեությունը, ինքնակրթությունը, փորձառու ուսուցիչների ազդեցությունը և արտերկրում կամ այլ կրթական կենտրոններում ստացած կրթությունը։ Այս գործընթացների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էր աստիճանաբար ձևավորվում ուսուցչի մասնագիտությունը որպես առանձին մասնագիտական գործունեության ոլորտ։ Աշխատության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև մանկավարժական գաղափարների տարածման և կրթության բովանդակության փոփոխության հարցերը։ 19-րդ դարի ընթացքում հայկական կրթական միջավայրում տարածվում էին նոր մանկավարժական մոտեցումներ, որոնք շեշտադրում էին սովորողի գիտելիքների համակարգված զարգացումը, ուսուցման մեթոդների կատարելագործումը, աշխարհիկ կրթության ընդլայնումը և մայրենի լեզվով ուսուցման կարևորությունը։ Այդ գործընթացները անմիջականորեն ազդում էին նաև ուսուցչի պատրաստության նկատմամբ ներկայացվող պահանջների վրա։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել ժամանակի հայկական դպրոցների և ուսուցչական սեմինարիաների գործունեության վերլուծությունը, ինչպես նաև այն կրթական գործիչների ներդրումը, որոնք նպաստեցին ուսուցչական մասնագիտության զարգացմանը։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել կրթական ծրագրերին, դասավանդվող առարկաներին, ուսուցման մեթոդներին և ապագա ուսուցիչների ընդհանուր ու մասնագիտական պատրաստության հարաբերակցությանը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև այն խնդիրներին, որոնք խոչընդոտում էին ուսուցչական կադրերի բավարար պատրաստմանը՝ կրթական հաստատությունների սահմանափակ թվին, նյութական միջոցների պակասին, որակյալ մասնագետների սակավությանը, կրթական անհավասարություններին և դպրոցական համակարգի կազմակերպչական դժվարություններին։ Միաժամանակ ուսումնասիրության մեջ կարող է ընդգծվել հասարակության մտավոր և մշակութային զարգացման գործում ուսուցչի ունեցած առանձնահատուկ դերը։ Ուսուցիչը ոչ միայն գիտելիքներ փոխանցող մասնագետ էր, այլև հասարակական և մշակութային արժեքների տարածող, ազգային կրթության կարևոր գործիչ և նոր սերնդի ձևավորման պատասխանատու։ Աշխատության աղբյուրագիտական արժեքը կարող է պայմանավորված լինել ժամանակաշրջանի դպրոցական փաստաթղթերի, մանկավարժական գրականության, կրթական ծրագրերի, մամուլի նյութերի, հիշողությունների և կրթական գործիչների աշխատությունների օգտագործմամբ։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել կրթության պատմությամբ, հայ մանկավարժության պատմությամբ, 19-րդ դարի հայկական հասարակական ու մշակութային կյանքով զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև մանկավարժներին և կրթության ոլորտի մասնագետներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է Արևելյան Հայաստանում ուսուցչական մասնագիտության և մասնագիտական պատրաստության ձևավորման գործընթացը՝ ցույց տալով կրթական համակարգի զարգացման, մանկավարժական գաղափարների տարածման և հասարակական պահանջների փոփոխության ազդեցությունը ուսուցչի պատրաստման հիմնախնդրի վրա։