Социально-гигиенические аспекты распространенности табакокурения среди учащейся молодежи г. Еревана и разработка профилактических мep

Biology

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է պորֆիրինների ֆոտոֆիզիկական հատկությունների և դրանց կենսաբժշկական ակտիվության համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով դրանց կառուցվածք–ֆունկցիա կապը և կիրառական նշանակությունը բժշկության մեջ։ Գրքում վերլուծվում են պորֆիրինային միացությունների լուսաբանական հատկությունները՝ կլանման և արտանետման սպեկտրները, ֆոտոէքսցիտացիայի մեխանիզմները, էներգիայի փոխանցման գործընթացները և ակտիվ թթվածնային ձևերի առաջացումը։ Հեղինակը ներկայացնում է նաև պորֆիրինների կառուցվածքային բազմազանությունը և դրանց ազդեցությունը ֆոտոքիմիական վարքագծի վրա՝ կապելով մոլեկուլային կառուցվածքը կենսաբանական ակտիվության հետ։ Աշխատության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պորֆիրինների կիրառմանը ֆոտոդինամիկ թերապիայում, ուռուցքային հիվանդությունների ախտորոշման և բուժման ժամանակ, ինչպես նաև դրանց հակամանրէային և հակավիրուսային հնարավոր ազդեցություններին։ Ներկայացվում են փորձարարական հետազոտությունների արդյունքներ, որոնք բացահայտում են պորֆիրինների փոխազդեցությունը կենսաբանական հյուսվածքների հետ և դրանց լուսազգայուն հատկությունների գործնական կիրառությունները։ Գիրքը կարևոր աղբյուր է քիմիկոսների, կենսաքիմիկոսների, բժշկական հետազոտողների, ֆարմակոլոգների և ֆոտոդինամիկ թերապիայի ոլորտով հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Biology

Ածխաջրերը օրգանական միացություններ են, որոնք հանդիսանում են կենդանի օրգանիզմների համար էներգիայի հիմնական աղբյուրներից մեկը և կարևոր դեր ունեն բջջային կառուցվածքների ձևավորման, նյութափոխանակության և կենսագործունեության կարգավորման գործընթացներում։ Դրանք կազմված են ածխածնից, ջրածնից և թթվածնից, իսկ իրենց անվանումը ստացել են այն պատճառով, որ քիմիական կառուցվածքով նման են ածխածնի և ջրի միացությունների։ Ածխաջրերը լայնորեն տարածված են բնության մեջ և հանդիպում են բույսերի, կենդանիների ու միկրոօրգանիզմների կազմության մեջ։ Բույսերում դրանք առաջանում են ֆոտոսինթեզի արդյունքում, երբ արևի լույսի ազդեցությամբ ածխաթթու գազից և ջրից սինթեզվում է գլյուկոզա։ Ածխաջրերը դասակարգվում են միաշաքարների, երկշաքարների և բազմաշաքարների։ Միաշաքարներից առավել հայտնի են գլյուկոզան և ֆրուկտոզան, որոնք արագ ներծծվում են օրգանիզմում և ապահովում են էներգիա։ Երկշաքարների օրինակ են սախարոզան, կաթնաշաքարը և մալթոզան, որոնք կազմված են երկու միաշաքարներից։ Բազմաշաքարները, ինչպիսիք են օսլան, գլիկոգենը և ցելյուլոզը, ունեն ավելի բարդ կառուցվածք և կարևոր նշանակություն ունեն ինչպես բույսերի, այնպես էլ կենդանիների կյանքում։ Մարդու օրգանիզմում ածխաջրերը կարևոր դեր են խաղում էներգիայի արտադրության մեջ, քանի որ դրանց քայքայման արդյունքում արտադրվում է գլյուկոզա, որն օգտագործվում է բջիջների կողմից։ Գլյուկոզան հատկապես կարևոր է ուղեղի և նյարդային համակարգի աշխատանքի համար։ Ածխաջրերը պարունակվում են հացահատիկային մշակաբույսերում, մրգերում, բանջարեղենում, մեղրում, կաթնամթերքում և բազմաթիվ այլ սննդատեսակներում։ Օրգանիզմում ավելցուկային ածխաջրերը կարող են կուտակվել ճարպի ձևով, ինչը կարող է հանգեցնել առողջական խնդիրների, ուստի կարևոր է պահպանել հավասարակշռված սննդակարգ։ Բացի սննդային նշանակությունից, ածխաջրերը կիրառվում են նաև արդյունաբերության մեջ՝ սննդի, բժշկության, թղթի և տեքստիլի արտադրության ոլորտներում։ Այսպիսով, ածխաջրերը կենսական նշանակություն ունեցող նյութեր են, որոնք ապահովում են օրգանիզմի բնականոն գործունեությունը և մեծ դեր ունեն բնության ու մարդու կյանքի մեջ։

Economics

Աշխատությունում մանրամասն վերլուծվում են բանջարաբուծության էկոնոմիկայի առանձնահատկությունները ՀՀ-ում՝ հաշվի առնելով բնական-կլիմայական պայմանները, հողի արտադրողականությունը, սեզոնայնությունը և արտադրական ռիսկերը։ Հեղինակը ներկայացնում է արտադրական ծախսերի կառուցվածքը, ինքնարժեքի ձևավորման գործոնները և շահութաբերության բարձրացման ուղիները՝ ընդգծելով ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և տեխնոլոգիական արդիականացման կարևորությունը։ Գրքում առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում բանջարեղենի վերամշակման ոլորտը, որտեղ քննարկվում են պահածոյացման, սառեցման և այլ վերամշակման ձևերի տնտեսական նշանակությունը՝ որպես ավելացված արժեք ստեղծելու և կորուստները նվազեցնելու միջոց։ Հեղինակը շեշտում է, որ վերամշակող արդյունաբերության զարգացումը կարող է զգալիորեն բարձրացնել գյուղատնտեսության եկամտաբերությունը և կայունացնել շուկայի տատանումները։ Մարքեթինգային հատվածում վերլուծվում են բանջարեղենի շուկայի կառուցվածքը, պահանջարկի ձևավորումը, մրցակցային միջավայրը և արտահանման հնարավորությունները։ Ներկայացվում են նաև լոգիստիկայի, որակի ստանդարտների, ապրանքանիշի ձևավորման և շուկաների դիվերսիֆիկացման կարևոր ուղղությունները Հայաստանի պայմաններում։ Աշխատությունը կարևոր է գյուղատնտեսության, ագրոբիզնեսի, տնտեսագիտության և մարքեթինգի ոլորտների մասնագետների համար, քանի որ այն համադրում է տեսական մոտեցումները և ՀՀ գյուղատնտեսական իրականության գործնական վերլուծությունը՝ առաջարկելով զարգացման հնարավոր ուղիներ։

Psychology

Այս ուսումնասիրությունը ներկայացնում է հոգեդիագնոստիկ մեթոդիկաների համադրման սկզբունքներն ու դրանց կիրառման համեմատական վերլուծությունը՝ ընդգծելով տարբեր ախտորոշիչ գործիքների ուժեղ և թույլ կողմերը, ինչպես նաև դրանց համատեղ օգտագործման արդյունավետությունը տարբեր հետազոտական և կլինիկական իրավիճակներում։ Քննարկվում է, որ հոգեբանական գնահատման գործընթացում մեկ մեթոդի կիրառումը հաճախ բավարար չէ անձի ամբողջական հոգեբանական պատկերը ստանալու համար, ինչի պատճառով անհրաժեշտ է տարբեր մեթոդիկաների ինտեգրում՝ ապահովելու տվյալների ավելի բարձր հուսալիություն և վավերականություն։ Վերլուծվում են հարցաթերթերի, ստանդարտացված թեստերի, պրոյեկտիվ մեթոդների, կլինիկական հարցազրույցների և դիտարկման տեխնիկաների առանձնահատկությունները՝ ընդգծելով դրանց կիրառման ոլորտները և սահմանափակումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մեթոդների համադրման տրամաբանությանը, երբ քանակական և որակական մոտեցումները լրացնում են միմյանց՝ թույլ տալով ավելի խորքային հասկանալ անձի ճանաչողական, հուզական և վարքային առանձնահատկությունները։ Նշվում է նաև, որ համեմատական վերլուծությունը կարևոր է ոչ միայն մեթոդների ընտրության, այլ նաև արդյունքների մեկնաբանման փուլում, քանի որ տարբեր մեթոդներով ստացված տվյալների անհամապատասխանությունը կարող է բացահայտել թաքնված հոգեբանական կոնֆլիկտներ կամ ախտորոշման բարդություններ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ հոգեդիագնոստիկ մեթոդիկաների համադրումը բարձրացնում է ախտորոշման գիտական հիմնավորվածությունը և գործնական արժեքը՝ ապահովելով ավելի ամբողջական և բազմաշերտ հոգեբանական գնահատում։

Chemistry

Աշխատությունը նվիրված է ազոտ պարունակող հետերոցիկլային մոնոմերների էլեկտրաքիմիական պոլիմերացման գործընթացների ուսումնասիրությանը, դրանց ընթացքի օրինաչափությունների բացահայտմանը և ստացվող պոլիմերների հատկությունների հետազոտմանը։ Ուսումնասիրության հիմքում այնպիսի օրգանական միացություններ են, որոնց մոլեկուլային կառուցվածքում առկա են ազոտ պարունակող հետերոցիկլային օղակներ, և որոնք կարող են էլեկտրաքիմիական ազդեցության պայմաններում վերածվել բարձրամոլեկուլային նյութերի։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում էլեկտրաքիմիական պոլիմերացման մեխանիզմներին, մոնոմերների օքսիդացման կամ վերականգնման գործընթացներին և էլեկտրոդի մակերևույթին պոլիմերային շերտի ձևավորմանը։ Հետազոտվում է էլեկտրաքիմիական պայմանների՝ կիրառվող պոտենցիալի, հոսանքի խտության, էլեկտրոլիտի բաղադրության, լուծիչի, ջերմաստիճանի և մոնոմերի կոնցենտրացիայի ազդեցությունը պոլիմերացման ընթացքի և վերջնական նյութի կառուցվածքի վրա։ Հատուկ նշանակություն է տրվում ստացվող պոլիմերների կառուցվածքային և ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ուսումնասիրությանը, քանի որ հետերոցիկլային օղակների առկայությունը կարող է պայմանավորել նյութերի էլեկտրական հաղորդականությունը, օքսիդավերականգնողական ակտիվությունը, քիմիական կայունությունը և մակերևութային հատկությունները։ Աշխատանքը կարող է ներառել պոլիմերացման կինետիկայի, էլեկտրաքիմիական բնութագրերի և նյութի կառուցվածքի միջև կապերի ուսումնասիրություն՝ հնարավորություն տալով պարզելու, թե սինթեզի պայմանների փոփոխությունն ինչպես է ազդում ստացված պոլիմերային ծածկույթի հատկությունների վրա։ Կարևոր է նաև էլեկտրաքիմիական մեթոդի առավելությունների դիտարկումը․ այն հնարավորություն է տալիս պոլիմերային նյութերը ստանալ անմիջապես հաղորդիչ մակերևույթի վրա և որոշ դեպքերում վերահսկել ծածկույթի ձևավորման ընթացքը, հաստությունն ու կառուցվածքը։ Այս հատկությունը նյութերը հետաքրքիր է դարձնում էլեկտրաքիմիական սարքերի, սենսորների, պաշտպանիչ ծածկույթների, էներգիայի պահպանման համակարգերի և այլ ֆունկցիոնալ նյութերի մշակման համար։ Ուսումնասիրության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է ազոտ պարունակող հետերոցիկլային մոնոմերների պոլիմերացման առանձնահատկությունների և դրանցից ստացվող նյութերի կառուցվածք–հատկություն փոխկապակցվածության բացահայտմամբ։ Գործնական տեսանկյունից աշխատանքը կարող է հիմք ծառայել նոր էլեկտրոակտիվ պոլիմերային նյութերի և վերահսկվող հատկություններով ծածկույթների ստացման համար։ Այն կարող է հետաքրքրել օրգանական և ֆիզիկական քիմիայի, էլեկտրաքիմիայի, պոլիմերների քիմիայի, նյութագիտության և էլեկտրոնային նյութերի մշակման ոլորտների մասնագետներին, հետազոտողներին և ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը համադրում է օրգանական մոնոմերների քիմիան, էլեկտրաքիմիական սինթեզը և պոլիմերային նյութագիտությունը՝ բացահայտելու ազոտ պարունակող հետերոցիկլային միացությունների հիման վրա ֆունկցիոնալ պոլիմերներ ստանալու հնարավորությունները։

Mathematics

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ֆունկցիոնալ ծրագրերի տիպային կոռեկտության խնդրի ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով ծրագրերի կառուցվածքի, տիպային համակարգերի և դրանց միջոցով ծրագրային սխալների կանխարգելման մեխանիզմների վրա։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են ֆունկցիոնալ ծրագրավորման հիմնարար սկզբունքները, ստատիկ տիպավորման գաղափարները, տիպերի ստուգման ալգորիթմները և այն տեսական հիմքերը, որոնք ապահովում են ծրագրերի համապատասխանությունը սահմանված տիպային կանոններին։ Վերլուծվում են ֆունկցիաների, ռեկուրսիայի, արտահայտությունների և տվյալների կառուցվածքների տիպային հատկությունները, ինչպես նաև ձևական ապացույցների կիրառումը ծրագրերի ճշտության հաստատման գործընթացում։ Աշխատությունը ներկայացնում է տիպային համակարգերի նշանակությունը հուսալի և անվտանգ ծրագրային ապահովման ստեղծման համար՝ ցույց տալով, թե ինչպես են մաթեմատիկական մեթոդները կիրառվում ծրագրավորման լեզուների նախագծման և վերլուծության մեջ։ Այն կարող է օգտակար լինել ծրագրավորման լեզուների տեսությամբ, ֆունկցիոնալ ծրագրավորմամբ, ձևական մեթոդներով և համակարգչային գիտության տեսական խնդիրներով հետաքրքրվող ուսանողների, հետազոտողների և մասնագետների համար։