Современная сейсмотектоническая активность Ереванского разлома

Economics

Գիտական աշխատությունը նվիրված է արդյունավետ աշխատավարձի տեսության տնտեսամաթեմատիկական մոդելների ուսումնասիրությանը և դրանց կիրառման հնարավորությունների վերլուծությանը Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության պայմաններում՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով աշխատաշուկայում տեղեկատվության անհամաչափ բաշխման, գործատուների և աշխատողների տնտեսական շահերի փոխհարաբերությունների, աշխատանքի արտադրողականության և վարձատրության մակարդակի միջև գոյություն ունեցող կապերին։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է այն տնտեսական մեխանիզմների բացահայտման հետ, որոնց միջոցով աշխատավարձի մակարդակը կարող է ազդել աշխատողների վարքագծի, աշխատանքի որակի, մասնագիտական պատասխանատվության, զբաղվածության կայունության և կազմակերպությունների տնտեսական արդյունավետության վրա։ Աշխատության տեսական հիմքում ընկած է արդյունավետ աշխատավարձի հայեցակարգը, համաձայն որի՝ որոշակի պայմաններում գործատուի կողմից շուկայական հավասարակշռության մակարդակից բարձր աշխատավարձի սահմանումը կարող է նպաստել աշխատանքի արտադրողականության բարձրացմանը, աշխատողների մոտիվացիայի ուժեղացմանը, կադրերի հոսունության նվազեցմանը և վերահսկողության հետ կապված ծախսերի կրճատմանը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի անհամաչափ տեղեկատվության հիմնախնդիրը, որն առաջանում է այն իրավիճակներում, երբ տնտեսական հարաբերությունների մասնակիցները չեն տիրապետում միևնույն ծավալի կամ որակի տեղեկատվության։ Աշխատանքային հարաբերություններում այդ երևույթը կարող է արտահայտվել գործատուի՝ աշխատողի իրական մասնագիտական կարողությունների, աշխատանքի նկատմամբ վերաբերմունքի և գործադրած ջանքերի վերաբերյալ սահմանափակ տեղեկացվածությամբ, ինչպես նաև աշխատողի՝ կազմակերպության ֆինանսական հնարավորությունների, աշխատանքային պայմանների և վարձատրության քաղաքականության մասին ոչ ամբողջական պատկերացումներով։ Հետազոտության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է տեղեկատվական անհամաչափության պայմաններում տնտեսական որոշումների կայացման առանձնահատկությունները, աշխատանքի շուկայում խթանների ձևավորման մեխանիզմները, գործատուի և աշխատողի միջև պայմանագրային հարաբերությունները, ինչպես նաև բարոյական ռիսկի և անբարենպաստ ընտրության խնդիրները։ Կարևոր տեղ են զբաղեցնում պատվիրատու-գործակալ հարաբերությունների տեսության կիրառությունները, որոնց միջոցով հնարավոր է մոդելավորել գործատուի և աշխատողի նպատակների տարբերությունները, տեղեկատվական սահմանափակումները և փոխադարձ շահերի համաձայնեցման հնարավորությունները։ Տնտեսամաթեմատիկական մոդելավորման տեսանկյունից առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի աշխատավարձի օպտիմալ մակարդակի որոշման, աշխատողի ջանքերի և վարձատրության փոխկապակցվածության գնահատման, կազմակերպության շահույթի առավելագույնացման և աշխատանքային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման խնդիրները։ Նման մոդելները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես են աշխատավարձի փոփոխությունները, վերահսկողության հավանականությունը, աշխատանքը կորցնելու ռիսկը և այլ տնտեսական գործոններ ազդում աշխատողի վարքագծի ու կազմակերպության արտադրական արդյունքների վրա։ Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության օրինակով թեմայի ուսումնասիրությունը կարևոր է աշխատաշուկայի կառուցվածքային առանձնահատկությունների, զբաղվածության և գործազրկության փոխհարաբերությունների, աշխատավարձերի տարբերակման, մասնագիտական որակավորման և աշխատանքի արտադրողականության խնդիրների վերլուծության համար։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում տնտեսության տարբեր ճյուղերում վարձատրության համակարգերի արդյունավետությունը, մասնավոր և պետական հատվածներում աշխատավարձի ձևավորման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև աշխատանքային հարաբերությունների կարգավորման ինստիտուցիոնալ պայմանները։ Հետազոտության շրջանակում կարևորվում են աշխատավարձի և արտադրողականության միջև պատճառահետևանքային կապերի բացահայտումը, աշխատուժի մոտիվացիոն գործոնների գնահատումը և տնտեսամաթեմատիկական մեթոդների միջոցով տարբեր տնտեսական իրավիճակների մոդելավորումը։ Աշխատության թեմատիկան առնչվում է նաև աշխատաշուկայի հավասարակշռության, ոչ կամավոր գործազրկության, մարդկային կապիտալի օգտագործման արդյունավետության և կազմակերպությունների մրցունակության բարձրացման հիմնախնդիրներին։ Արդյունավետ աշխատավարձի տեսության կիրառումը հնարավորություն է տալիս բացատրելու այն իրավիճակները, երբ աշխատավարձերը չեն նվազում մինչև աշխատաշուկայի հավասարակշռության մակարդակը, իսկ գործատուները որոշակի տնտեսական պատճառներով նախընտրում են պահպանել համեմատաբար բարձր վարձատրություն։ Մաթեմատիկական և տնտեսաչափական մոտեցումների կիրառումը կարող է նպաստել աշխատավարձի ձևավորման վրա ազդող գործոնների քանակական գնահատմանը, տնտեսական փոփոխականների փոխկախվածության բացահայտմանը և աշխատաշուկայի զարգացման հնարավոր սցենարների վերլուծությանը։ Աշխատության գիտագործնական նշանակությունը պայմանավորված է աշխատավարձի քաղաքականության կատարելագործման, մարդկային ռեսուրսների կառավարման արդյունավետության բարձրացման, աշխատանքային խթանների ճիշտ ձևավորման և տնտեսության տարբեր հատվածներում արտադրողականության աճի ապահովման անհրաժեշտությամբ։ Հետազոտության թեման կարևոր է նաև տնտեսական քաղաքականության մշակման տեսանկյունից, քանի որ աշխատավարձերի ձևավորման մեխանիզմների ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել զբաղվածության խթանման, աշխատանքային հարաբերությունների բարելավման և եկամուտների բաշխման վերաբերյալ առավել հիմնավորված որոշումների ընդունմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետներին, տնտեսամաթեմատիկական մոդելավորման և տնտեսաչափության մասնագետներին, աշխատաշուկայի հետազոտողներին, մարդկային ռեսուրսների կառավարման մասնագետներին, պետական տնտեսական քաղաքականության մշակմամբ զբաղվող կառույցներին, գիտաշխատողներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին։ Այն ունի տեսական, մեթոդաբանական և կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով տեղեկատվական անհամաչափության պայմաններում աշխատավարձի ձևավորման տնտեսական օրինաչափությունների, գործատու-աշխատող հարաբերությունների և Հայաստանի Հանրապետության աշխատաշուկայի արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունների առավել խորքային ըմբռնմանը։

Literature

Արևաքաղ — հայ հեղինակ Աիդա Մնացականյան-ի ստեղծագործություն է, որը կառուցված է մտորումային, հոգեբանական և գեղարվեստական արձակի հիման վրա՝ ընդգծելով մարդու ներաշխարհը, կյանքի իմաստի որոնումը և հոգևոր վերափոխման գաղափարը։ Գիրքը ներկայացնում է տարբեր պատմություններ, դիտարկումներ և պատկերային նկարագրություններ, որոնց միջոցով հեղինակը փորձում է բացահայտել մարդու զգացմունքների բարդ աշխարհը՝ սիրուց ու ուրախությունից մինչև կորուստ, հիշողություն և ներքին պայքար։ «Արևաքաղ» վերնագիրը խորհրդանշական բնույթ ունի՝ կապված լույսի, հույսի և կյանքի էներգիայի հավաքման գաղափարի հետ, որտեղ արևը դառնում է մարդկային հոգու պայծառության և վերածննդի խորհրդանիշ։ Ստեղծագործության մեջ հաճախ շեշտադրվում է, որ նույնիսկ դժվարությունների և ցավի մեջ մարդը կարող է գտնել ուժ, եթե կարողանում է պահպանել իր ներքին լույսը և հավատը կյանքի նկատմամբ։ Մնացականյանի լեզուն պարզ է, հուզական և մտերմիկ, ինչը ընթերցողին թույլ է տալիս հեշտությամբ ընկալել գաղափարները և կապ հաստատել ներկայացված իրավիճակների հետ։ Գիրքը միաժամանակ կրում է թե՛ գրական-գեղարվեստական, թե՛ փիլիսոփայական և դաստիարակչական բնույթ՝ ընթերցողին ուղղորդելով դեպի ինքնաճանաչում և կյանքի նկատմամբ ավելի գիտակցված վերաբերմունք։

Literature

Գրականագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հայ նշանավոր գրող Մուրացանի ստեղծագործություններում երգիծանքի դրսևորումների, գեղարվեստական առանձնահատկությունների և գաղափարական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում գրողի գրական ժառանգության մեջ երգիծական տարրերի կիրառությունը, հասարակական երևույթների քննադատական արտացոլումը և կերպարների բնավորությունների բացահայտման գեղարվեստական միջոցները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Մուրացանի ստեղծագործություններում մարդկային թուլությունների, բարոյական հակասությունների, հասարակական արատների և սոցիալական անհավասարության նկատմամբ արտահայտված քննադատական վերաբերմունքին։ Վերլուծվում են հեգնանքի, ծաղրի, հակադրության, չափազանցության և երգիծական բնութագրման միջոցների կիրառման առանձնահատկությունները՝ գրողի գեղարվեստական մտածողության և աշխարհայացքի համատեքստում։ Դիտարկվում են երգիծանքի և իրապաշտական պատկերման փոխհարաբերությունները, կերպարների խոսքային բնութագրումները, երկխոսությունների կառուցվածքը և հեղինակային վերաբերմունքի արտահայտման եղանակները։ Քննարկվում են նաև Մուրացանի ստեղծագործական գործունեության պատմական և հասարակական նախադրյալները, XIX դարի հայ հասարակության բարոյահոգեբանական խնդիրների արտացոլումը և երգիծանքի դերը ազգային գրականության զարգացման գործընթացում։ Անդրադարձ է կատարվում գրողի երգիծական մտածողության ինքնատիպությանը, նրա ստեղծագործությունների գաղափարական բովանդակությանը և հայ գրականության քննադատական ավանդույթների հետ ունեցած առնչություններին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմության, գրականագիտության, գեղարվեստական ոճագիտության և երգիծանքի տեսության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, ուսանողների ու ընթերցողների համար։

Religion

Աշխատությունը նվիրված է VII դարի սկզբին Հայ և Վրաց եկեղեցիների միջև տեղի ունեցած դավանական ու եկեղեցական բաժանման պատմությանը՝ այն դիտարկելով վաղմիջնադարյան Հարավային Կովկասի կրոնական, քաղաքական և մշակութային զարգացումների համատեքստում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն աստվածաբանական հակասությունների և պատմական պայմանների վրա, որոնք աստիճանաբար հանգեցրին երկու հարևան եկեղեցիների հարաբերությունների սրմանը և նախկին եկեղեցական հաղորդակցության խզմանը։ Քննության են առնվում Քաղկեդոնի ժողովից հետո քրիստոնեական Արևելքում ձևավորված դավանական ուղղությունները, քրիստոսաբանական վեճերը և դրանց ազդեցությունը Հայաստանի ու Վրաստանի եկեղեցական կյանքի վրա։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում VI դարի վերջի և VII դարի սկզբի եկեղեցական գործիչների գործունեությանը, նրանց միջև ընթացած նամակագրությանը, դավանական դիրքորոշումների հիմնավորմանը և փոխադարձ մեղադրանքներին, որոնք կարևոր սկզբնաղբյուրային նշանակություն ունեն հակամարտության ընթացքը վերականգնելու համար։ Դիտարկվում են Հայոց կաթողիկոսության և Վրաց եկեղեցու առաջնորդների հարաբերությունները, ինչպես նաև Կյուրիոն կաթողիկոսի գործունեության շուրջ ձևավորված տարաձայնությունները։ Կարևորվում է Աբրահամ Ա Աղբաթանեցի կաթողիկոսի դիրքորոշումը և հայկական եկեղեցական շրջանակների արձագանքը վրացական կողմի դավանական կողմնորոշման փոփոխությանը։ Եկեղեցական հակասությունները ներկայացվում են ոչ միայն որպես աստվածաբանական վեճերի հետևանք, այլև որպես տարածաշրջանում Բյուզանդական և Սասանյան տերությունների քաղաքական ու կրոնական ազդեցությունների հետ կապված ավելի լայն գործընթացի մաս։ Ուսումնասիրվում է, թե արտաքին քաղաքական պայմաններն ինչպես էին ազդում տեղական եկեղեցիների հարաբերությունների, ինքնուրույնության և դավանական ընտրությունների վրա։ Անդրադարձ է կատարվում նաև երկու ժողովուրդների միջև նախկինում գոյություն ունեցած եկեղեցական և մշակութային կապերին՝ հնարավորություն տալով հասկանալ, թե ինչու բաժանումը կարևոր շրջադարձ դարձավ հայ-վրացական հարաբերությունների պատմության մեջ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է սկզբնաղբյուրների քննությունը, մասնավորապես եկեղեցական նամակների, պատմագրական երկերի և դավանական փաստաթղթերի համադրումը, որոնց միջոցով հնարավոր է վերականգնել իրադարձությունների հաջորդականությունը և տարբեր կողմերի դիրքորոշումները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ Հայ Առաքելական և Վրաց եկեղեցիների հետագա ինքնուրույն զարգացման պատմական նախադրյալները, ինչպես նաև դավանական ինքնության նշանակությունը միջնադարյան հասարակությունների քաղաքական ու մշակութային կյանքում։ Նյութը կարող է օգտակար լինել Հայոց եկեղեցու պատմության, Վրաստանի եկեղեցական պատմության, միջնադարյան Հայաստանի և Վրաստանի, քրիստոնեական դավանաբանության ու հայ-վրացական պատմամշակութային հարաբերությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների և ընթերցողների համար։

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է ապագա մանկավարժների մասնագիտական պատրաստվածության բարձրացման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը մանկավարժական պրակտիկայի կազմակերպման և իրականացման ընթացքում։ Հետազոտության կենտրոնում տեսական գիտելիքների և իրական կրթական գործունեության միջև արդյունավետ կապի ձևավորումն է, որի շնորհիվ ուսանողը հնարավորություն է ստանում բուհում ձեռք բերած մանկավարժական, հոգեբանական և մեթոդական գիտելիքները կիրառելու ուսումնական հաստատության բնական միջավայրում։ Մանկավարժական պրակտիկան դիտարկվում է որպես մասնագիտական կրթության կարևոր բաղադրիչ, որի ընթացքում ձևավորվում և զարգանում են դասի պլանավորման, ուսումնական նյութի ներկայացման, սովորողների ճանաչողական գործունեության կազմակերպման, հաղորդակցման, գնահատման և դասարանի կառավարման կարողությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ուսանողների ինքնուրույնության և մասնագիտական պատասխանատվության աստիճանական զարգացմանը, ինչպես նաև սեփական աշխատանքի վերլուծության և ինքնագնահատման հմտությունների ձևավորմանը։ Քննվում են պրակտիկայի նախապատրաստական, գործնական և ամփոփիչ փուլերի փոխկապակցվածությունը, ուսանողին տրվող առաջադրանքների նպատակահարմարությունը և դրանց համապատասխանությունը մասնագիտական պատրաստության ընդհանուր նպատակներին։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում բուհի դասախոսների, մեթոդիստների, դպրոցական ուսուցիչների և պրակտիկանտ ուսանողների համագործակցությունը, քանի որ մասնագիտական աջակցությունը և կառուցողական հետադարձ կապը նպաստում են ձեռք բերվող փորձի գիտակցված վերլուծությանը։ Դիտարկվում են դասերի դիտարկման, փորձնական և ինքնուրույն դասավանդման, մանկավարժական իրավիճակների քննարկման, ուսումնական նյութերի մշակման և պրակտիկ գործունեության արդյունքների վերլուծության հնարավորությունները։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև ուսանողների անհատական առանձնահատկությունների և մասնագիտական պատրաստվածության սկզբնական մակարդակի հաշվառմանը՝ պրակտիկայի առաջադրանքներն ու պատասխանատվության աստիճանը համապատասխանեցնելով նրանց զարգացման ընթացքին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ռեֆլեքսիվ գործունեությունը, որի միջոցով ուսանողը սովորում է գնահատել կիրառված մեթոդների արդյունավետությունը, նկատել դժվարությունները և հիմնավորված կերպով կատարելագործել սեփական մանկավարժական գործունեությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մասնագիտական մանկավարժական կրթության, ուսուցման մեթոդիկայի, մանկավարժական պրակտիկայի և ուսուցչի մասնագիտական կարողությունների զարգացման մոտեցումները՝ ապագա մասնագետների տեսական ու գործնական պատրաստության միասնական և շարունակական համակարգի կատարելագործման նպատակով։

Medicine

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է պարոդոնտի հիվանդությունների և օրգանիզմի ծերացման գործընթացների փոխկապակցվածության փորձարարական և կլինիկական ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են ծերացման ազդեցությունը ատամնաբ周ջային հյուսվածքների կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ վիճակի վրա, պարոդոնտալ հիվանդությունների առաջացման և զարգացման մեխանիզմները, ինչպես նաև տարիքային փոփոխությունների դերը հիվանդությունների ընթացքի ձևավորման մեջ։ Հեղինակը ներկայացնում է կլինիկական դիտարկումների և փորձարարական հետազոտությունների արդյունքներ՝ վերլուծելով պարոդոնտի հյուսվածքների փոփոխությունները, ախտորոշման առանձնահատկությունները և բուժական մոտեցումների արդյունավետությունը տարբեր տարիքային խմբերում։ Ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի տարեց մարդկանց բերանի խոռոչի առողջության պահպանման, կանխարգելիչ միջոցառումների մշակման և ստոմատոլոգիական օգնության կատարելագործման համար։ Գիրքը նախատեսված է ստոմատոլոգների, պարոդոնտոլոգների, բժիշկների, կենսաբժշկական հետազոտողների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են բերանի խոռոչի հիվանդությունների, ծերացման կենսաբանության և կլինիկական ստոմատոլոգիայի խնդիրներով։