Современные системы информационного противоборства государств (Международный опыт региональные аспекты)

Economics

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում հարկային բեռի արդարացի բաշխման և հարկային վարչարարության կատարելագործման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում են գործող հարկային համակարգի կառուցվածքը, հարկային բեռի բաշխման սկզբունքները, հարկ վճարողների միջև հավասարության ապահովման մեխանիզմները, ինչպես նաև հարկերի հաշվարկման, գանձման և վերահսկողության գործընթացներում առկա խնդիրները։ Հեղինակը քննարկում է հարկային օրենսդրության արդյունավետությունը, հարկային կարգապահության բարձրացման, ստվերային տնտեսության կրճատման, կամավոր հարկային համապատասխանության խթանման և թվայնացված վարչարարության ներդրման հնարավորությունները՝ անդրադառնալով նաև միջազգային փորձին և դրա կիրառելիությանը Հայաստանի պայմաններում։ Աշխատությունում ներկայացվում են հարկային քաղաքականության կատարելագործմանն ուղղված առաջարկություններ, որոնք նպատակ ունեն բարձրացնել պետական եկամուտների կայունությունը, խթանել տնտեսական ակտիվությունը և ապահովել առավել արդար ու արդյունավետ հարկային միջավայր։ Գիրքը նախատեսված է տնտեսագետների, ֆինանսիստների, հարկային ոլորտի մասնագետների, պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչների, գիտաշխատողների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են հարկային համակարգի զարգացման և հանրային ֆինանսների կառավարման արդիական խնդիրներով։

Geography

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի բնական և ձևափոխված ցեոլիտների հատկությունների ուսումնասիրությանը և դրանց կիրառման հնարավորություններին հեղուկ ռադիոակտիվ թափոնների վնասազերծման ու մաքրման գործընթացներում։ Քննարկվում են ցեոլիտների հանքաբանական կազմը, բյուրեղային կառուցվածքը, ֆիզիկաքիմիական առանձնահատկությունները և իոնափոխանակային ու կլանողական հատկությունները, որոնք պայմանավորում են դրանց կիրառական նշանակությունը շրջակա միջավայրի պաշտպանության ոլորտում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բնական ցեոլիտային հումքի կառուցվածքային բնութագրերին, դրա մշակման և ձևափոխման հնարավորություններին, ինչպես նաև տարբեր ազդեցությունների արդյունքում նյութերի կլանողական արդյունավետության փոփոխություններին։ Ուսումնասիրվում են ջրային միջավայրում ռադիոակտիվ իոնների փոխազդեցությունները ցեոլիտային նյութերի հետ, իոնափոխանակության և սորբցիայի հիմնական մեխանիզմները, ինչպես նաև նյութերի ընտրողականության ու կլանողական տարողության գնահատման սկզբունքները։ Անդրադարձ է կատարվում բնական և ձևափոխված ցեոլիտների հատկությունների համեմատական վերլուծությանը, ջրային լուծույթների բաղադրության ազդեցությանը և մաքրման գործընթացների արդյունավետության գնահատման մեթոդներին։ Կարևորվում են ռադիոակտիվ աղտոտման նվազեցման, հեղուկ թափոնների մշակման, երկրորդային թափոնների կառավարման և շրջակա միջավայրի ճառագայթային անվտանգության ապահովման հիմնախնդիրները։ Դիտարկվում են նաև Հայաստանի հանքային հումքային ռեսուրսների կիրառական հնարավորությունները, բնական սորբենտների օգտագործման տնտեսական և բնապահպանական առավելությունները, ինչպես նաև ստացված նյութերի կայունության ու հետագա անվտանգ կառավարման հարցերը։ Հետազոտության թեման կարևոր նշանակություն ունի բնապահպանական քիմիայի, ռադիոքիմիայի, անօրգանական նյութագիտության և ռադիոակտիվ թափոնների կառավարման տեխնոլոգիաների զարգացման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել քիմիկոսների, նյութագետների, երկրաբանների, ռադիոքիմիայի մասնագետների, բնապահպանների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Other Subjects

Հրատարակությունը գործնական և մեթոդական բնույթի ձեռնարկ է՝ նախատեսված գրադարանային աշխատողների համար և նվիրված գրադարանի հավաքածուի նպատակային ձևավորման, համալրման, զարգացման ու կազմակերպման հիմնական սկզբունքներին։ Նյութում գրադարանային ֆոնդը դիտարկվում է որպես գրադարանի գործունեության առանցքային բաղադրիչ, որի որակից, թեմատիկ ընդգրկումից, արդիականությունից և ընթերցողների պահանջներին համապատասխանությունից մեծապես կախված է տեղեկատվական ու մշակութային սպասարկման արդյունավետությունը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է գրականության ընտրության, ձեռքբերման աղբյուրների որոշման, ֆոնդի կառուցվածքի ձևավորման և առկա հավաքածուի պարբերական ուսումնասիրության մեթոդների վրա։ Կոմպլեկտավորումը ներկայացվում է որպես շարունակական և պլանավորված գործընթաց, որի ընթացքում անհրաժեշտ է հաշվի առնել գրադարանի տեսակը, գործունեության ուղղությունները, սպասարկվող բնակչության կազմը, ընթերցողական պահանջները, տարածքի սոցիալ-տնտեսական ու մշակութային առանձնահատկությունները և հրատարակչական արտադրանքի զարգացումը։ Կարևորվում է ֆոնդի ձևավորման գիտակցված քաղաքականությունը, որը թույլ է տալիս խուսափել ինչպես անհրաժեշտ գրականության պակասից, այնպես էլ քիչ պահանջարկ ունեցող կամ տվյալ գրադարանի խնդիրներին չհամապատասխանող նյութերի անհարկի կուտակումից։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում գրականության ընտրության սկզբունքներին։ Գրադարանավարը պետք է կարողանա գնահատել հրատարակության բովանդակությունը, գիտական, կրթական, մշակութային կամ գործնական նշանակությունը, ընթերցողական հնարավոր պահանջարկը և հավաքածուում արդեն առկա գրականության հետ դրա հարաբերակցությունը։ Ընտրության ժամանակ կարևորվում է տարբեր բնագավառների վերաբերյալ նյութերի հավասարակշռված ներկայացումը, տեղեկատու և ուսումնական գրականության առկայությունը, գեղարվեստական ստեղծագործությունների ընտրությունը և տարբեր տարիքային ու մասնագիտական խմբերի պահանջների հաշվառումը։ Ֆոնդի համալրումը դիտարկվում է ոչ թե որպես հնարավորինս մեծ քանակությամբ հրատարակությունների կուտակում, այլ որպես նպատակային ընտրություն, որի արդյունքում ձևավորվում է գործնականորեն օգտագործվող և գրադարանի խնդիրներին համապատասխան հավաքածու։ Քննության են առնվում կոմպլեկտավորման տարբեր աղբյուրներն ու եղանակները։ Դրանց շարքում կարող են լինել հրատարակչություններից և գրավաճառ կազմակերպություններից գրականության ձեռքբերումը, բաժանորդագրությունը, տարբեր կազմակերպություններից ստացվող հրատարակությունները, նվիրատվությունները, գրքերի փոխանակումը և գրադարանային համակարգում գործող այլ մատակարարման ձևերը։ Յուրաքանչյուր աղբյուր գնահատվում է ոչ միայն ստացվող նյութերի քանակի, այլև դրանց թեմատիկ համապատասխանության և ֆոնդի իրական կարիքները լրացնելու հնարավորության տեսանկյունից։ Առանձին տեղ է հատկացվում պարբերական հրատարակությունների համալրմանը։ Թերթերի, ամսագրերի, տեղեկագրերի և շարունակական այլ հրատարակությունների ընտրությունը պահանջում է պարբերական վերանայում, քանի որ դրանց տեղեկատվական արժեքը և ընթերցողական պահանջարկը ժամանակի ընթացքում կարող են փոփոխվել։ Բաժանորդագրության կազմակերպման ժամանակ անհրաժեշտ է համադրել ֆինանսական հնարավորությունները, հրատարակությունների թեմատիկան և դրանց փաստացի օգտագործման տվյալները։ Կարևոր ուղղություն է ընթացիկ և հետադարձ համալրման տարբերակումը։ Ընթացիկ համալրման նպատակն է գրադարանային հավաքածուն ժամանակին լրացնել նոր հրատարակություններով, մինչդեռ հետադարձ համալրումը հնարավորություն է տալիս ձեռք բերել նախկինում լույս տեսած, սակայն ֆոնդում բացակայող կամ անբավարար քանակով ներկայացված անհրաժեշտ նյութեր։ Հետադարձ համալրումը հատկապես կարևոր է այն դեպքերում, երբ ֆոնդի ուսումնասիրության ընթացքում հայտնաբերվում են թեմատիկ կամ ժամանակագրական բացեր։ Այս գործընթացի արդյունավետ կազմակերպման համար անհրաժեշտ է ունենալ հստակ պատկերացում հավաքածուի իրական վիճակի և ընթերցողական պահանջների մասին։ Հրատարակության մեջ կարևորվում է ֆոնդի ուսումնասիրությունը որպես համալրման քաղաքականության հիմք։ Գրականության շրջանառության, ընթերցողական պահանջարկի, տացքի հաճախականության, չբավարարված հարցումների և քիչ օգտագործվող նյութերի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս պարզել, թե ֆոնդի որ հատվածներն են պահանջում լրացում կամ վերանայում։ Վիճակագրական տվյալները կարող են համադրվել գրադարանավարների դիտարկումների և ընթերցողների հարցումների հետ՝ ֆոնդի կառուցվածքի վերաբերյալ առավել ամբողջական պատկեր ստանալու համար։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս կոմպլեկտավորման որոշումները հիմնավորել ոչ միայն ընդհանուր հանձնարարականներով, այլև տվյալ գրադարանի իրական գործունեության արդյունքներով։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ընթերցողների պահանջների ուսումնասիրմանը։ Գրադարանի հավաքածուն պետք է զարգանա սպասարկվող համայնքի կրթական, մասնագիտական, մշակութային և տեղեկատվական հետաքրքրություններին համապատասխան։ Ընթերցողական պահանջների ուսումնասիրությունը կարող է իրականացվել գրքերի տացքի տվյալների, հարցումների, զրույցների, չբավարարված պահանջների հաշվառման և այլ մեթոդների միջոցով։ Միաժամանակ կարևորվում է այն սկզբունքը, որ գրադարանը պետք է ոչ միայն արձագանքի արդեն ձևավորված պահանջարկին, այլև նպաստի նոր գիտելիքների տարածմանը, ընթերցողական հետաքրքրությունների ընդլայնմանը և մշակութային զարգացմանը։ Քննության է առնվում նաև տարբեր տեսակի գրադարանների ֆոնդերի առանձնահատկությունը։ Հանրային, մանկական, դպրոցական, ուսումնական, գիտական կամ մասնագիտական գրադարանների հավաքածուները չեն կարող ձևավորվել միևնույն չափանիշներով, քանի որ դրանք սպասարկում են տարբեր նպատակներ և ընթերցողական խմբեր։ Հետևաբար կոմպլեկտավորման քաղաքականությունը պետք է համապատասխանի տվյալ հաստատության գործառույթներին և սպասարկման ուղղություններին։ Հատուկ գրադարաններում առավել մեծ նշանակություն կարող է ունենալ մասնագիտական գրականության խորությունը, իսկ հանրային գրադարաններում՝ թեմատիկ բազմազանությունն ու տարբեր խմբերի պահանջների համադրումը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ֆոնդի պլանավորմանը և կոմպլեկտավորման աշխատանքների կազմակերպմանը։ Նախապես մշակված թեմատիկ ուղղությունները և առաջնահերթությունները հնարավորություն են տալիս ավելի արդյունավետ օգտագործել գրականության ձեռքբերման համար նախատեսված միջոցները։ Պլանավորման ընթացքում անհրաժեշտ է գնահատել ֆոնդի առկա կառուցվածքը, սպասվող հրատարակչական արտադրանքը և այն բնագավառները, որտեղ առկա է նյութերի պակաս։ Այս գործընթացում մեծ նշանակություն ունի նաև գրադարանի տարբեր բաժինների աշխատակիցների համագործակցությունը, քանի որ սպասարկման բաժիններում աշխատող գրադարանավարները անմիջականորեն տեղեկանում են ընթերցողների հարցումներին և կարող են արժեքավոր տեղեկություններ տրամադրել համալրման անհրաժեշտ ուղղությունների վերաբերյալ։ Առանձին թեմա է կրկնօրինակների քանակի որոշումը։ Բարձր պահանջարկ ունեցող հրատարակությունների դեպքում մեկ օրինակը կարող է չբավարարել ընթերցողական պահանջները, մինչդեռ սահմանափակ օգտագործման գրականության չափազանց մեծ թվով օրինակները կարող են անհարկի զբաղեցնել պահոցային տարածքը։ Այդ պատճառով օրինակների քանակը նպատակահարմար է որոշել պահանջարկի, գրադարանի չափերի, ընթերցողների թվի և նյութի նշանակության հիման վրա։ Նույն սկզբունքով կարևորվում է ֆոնդի պարբերական վերանայումը և քիչ օգտագործվող, բովանդակային առումով հնացած կամ ֆիզիկապես մաշված նյութերի նկատմամբ համապատասխան որոշումների ընդունումը՝ գործող գրադարանային կանոններին համապատասխան։ Ֆոնդի զարգացումը ներկայացվում է որպես համալրման և կարգավորման փոխկապակցված գործընթաց։ Նոր նյութերի մշտական ներմուծումը արդյունավետ չի կարող լինել, եթե միաժամանակ չի ուսումնասիրվում արդեն գոյություն ունեցող հավաքածուի վիճակը։ Այս պատճառով կոմպլեկտավորումը կապվում է հաշվառման, պահպանության, գրականության օգտագործման ուսումնասիրության և ֆոնդի կառուցվածքային զարգացման մյուս աշխատանքների հետ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում մատենագիտական տեղեկատվության օգտագործմանը։ Նոր և նախկինում հրատարակված գրականության մասին տեղեկությունները հնարավորություն են տալիս գրադարանավարին հետևել հրատարակչական արտադրանքին և ընտրել տվյալ հաստատության համար անհրաժեշտ նյութերը։ Մատենագիտական ցանկերը, հրատարակչական տեղեկագրերը, գրացուցակները և մասնագիտական այլ տեղեկատվական աղբյուրները դիտարկվում են որպես համալրման որոշումների ընդունման կարևոր գործիքներ։ Կարևորվում է նաև ձեռք բերված նյութերի հաշվառման և համապատասխան փաստաթղթավորման կազմակերպումը։ Ֆոնդի յուրաքանչյուր համալրում պետք է ներառվի գրադարանի հաշվառման համակարգում, որպեսզի հնարավոր լինի հետևել հավաքածուի քանակական և բովանդակային փոփոխություններին, վերահսկել նյութերի շարժը և իրականացնել վիճակագրական վերլուծություն։ Հաշվառման կարգավորված համակարգը նպաստում է նաև ֆինանսական և նյութական միջոցների արդյունավետ կառավարմանը։ Հրատարակության գործնական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն գրադարանավարին ներկայացնում է ֆոնդի ձևավորման գործընթացը որպես փոխկապակցված գործողությունների ամբողջություն՝ պահանջների ուսումնասիրությունից և գրականության ընտրությունից մինչև ձեռքբերում, հաշվառում, օգտագործման գնահատում և հետագա համալրման պլանավորում։ Նման մոտեցումը նպաստում է գրադարանային ռեսուրսների նպատակային օգտագործմանը և ընթերցողական սպասարկման որակի բարձրացմանը։ Ձեռնարկը կարող է օգտակար լինել հանրային, դպրոցական, ուսումնական և այլ գրադարանների աշխատողների, ֆոնդերի համալրման պատասխանատուների, գրադարանագիտության մասնագետների, մեթոդիստների, ինչպես նաև գրադարանային և տեղեկատվական գործ ուսումնասիրող ուսանողների համար։

Biology

Մոլեկուլային կենսաբանության և կենսաքիմիայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է իմունախթանիչների և իմունաճնշիչների ազդեցության մոլեկուլային ու կենսաքիմիական մեխանիզմների ուսումնասիրմանը առնետների տարբեր հյուսվածքներում ցիտոքրոմ b558-ի իզոֆորմների մակարդակում։ Քննության են առնվում իմունային համակարգի ակտիվությունը փոփոխող նյութերի ազդեցության առանձնահատկությունները և դրանց մասնակցությունը բջջային օքսիդավերականգնման գործընթացների կարգավորմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ցիտոքրոմ b558-ի տարբեր իզոֆորմների կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ առանձնահատկություններին, հյուսվածքային բաշխմանը և կենսաքիմիական ակտիվության փոփոխություններին։ Վերլուծվում են իմունախթանիչ և իմունաճնշիչ գործոնների ազդեցությամբ առաջացող մոլեկուլային փոփոխությունները, ինչպես նաև դրանց հնարավոր կապը ակտիվ թթվածնային ձևերի առաջացման և բջջային նյութափոխանակության հետ։ Քննարկվում են իմունային կարգավորման, օքսիդավերականգնման հավասարակշռության և ֆերմենտային համակարգերի փոխազդեցության մեխանիզմները։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս խորացնելու պատկերացումները տարբեր հյուսվածքներում իմունակարգավորիչ նյութերի կենսաքիմիական ազդեցության և ցիտոքրոմային համակարգերի գործունեության վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել մոլեկուլային կենսաբանության, կենսաքիմիայի, իմունաբանության և փորձարարական ֆիզիոլոգիայի ոլորտների հետազոտողների ու համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Other Subjects

Գիտական հոդվածների ժողովածու-ը բազմաբնույթ գիտական ուսումնասիրությունների հավաքածու է, որը միավորում է տարբեր հեղինակների հոդվածներ մեկ ընդհանուր թեմատիկ կամ ոլորտային շրջանակում՝ նպատակ ունենալով ներկայացնել տվյալ գիտական ուղղության արդի վիճակը, հիմնական խնդիրները և հետազոտական միտումները, ժողովածուում կարող են ընդգրկվել տեսական և կիրառական բնույթի աշխատանքներ՝ կախված ոլորտից, որոնք անդրադառնում են կոնկրետ հարցերի խորքային վերլուծությանը, մեթոդաբանական մոտեցումներին և նոր արդյունքների ներկայացմանը, միաժամանակ նման հավաքածուները հաճախ ծառայում են որպես գիտական քննարկումների հարթակ՝ հնարավորություն տալով համեմատել տարբեր հեղինակների մոտեցումները և ձևավորել բազմակողմանի պատկերացում ուսումնասիրվող թեմայի վերաբերյալ, աշխատությունը կարևոր դեր ունի գիտական հաղորդակցության և գիտելիքի տարածման գործընթացում՝ նպաստելով նոր գաղափարների ձևավորմանը և հետագա հետազոտությունների խթանմանը։

History

Այս գիրքը նվիրված է Սանկտ Պետերբուրգի և Մոսկվայի հայկական եկեղեցիների պատմական ուսումնասիրությանը՝ սկսած 1700 թվականից, ներկայացնելով հայ համայնքների հոգևոր, մշակութային և հասարակական կյանքի կարևոր էջերը։ Աշխատանքում անդրադարձ է կատարվում հայկական եկեղեցիների հիմնադրման պատմությանը, դրանց ճարտարապետական առանձնահատկություններին, համայնքային նշանակությանը և այն դերին, որն ունեցել են հայության ինքնության պահպանման ու մշակութային կապերի ամրապնդման գործում։ Գրքում ներկայացվում են պատմական տեղեկություններ, փաստաթղթեր և հիշատակություններ, որոնք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել Ռուսաստանի խոշոր քաղաքներում հայկական ներկայության զարգացումը և եկեղեցական կառույցների գործունեությունը։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, եկեղեցագետների, մշակութաբանների, հայագետների, հետազոտողների, ուսանողների և հայկական սփյուռքի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։