Список пьес на армянском языке, разрешенных к представлению на сценах Кавказского края

Mathematics

Այս աշխատանքը ուսումնասիրում է մեկուսացված գերխիտ երկնային մարմինների կողմից առաջացող գրավիտացիոն ճառագայթումը՝ կենտրոնանալով ընդհանուր հարաբերականության տեսության շրջանակում այս երևույթի ֆիզիկական բնույթի և ձևավորման մեխանիզմների վրա։ Վերլուծվում է, թե ինչպես են զանգվածի արագ փոփոխությունները, ասիմետրիկ շարժումները կամ պտտական դինամիկան հանգեցնում տարածաժամանակի կորության տատանումների, որոնք տարածվում են գրավիտացիոն ալիքների տեսքով։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գերխիտ օբյեկտներին, ինչպիսիք են նեյտրոնային աստղերը և սև խոռոչների համակարգերը, որոնց ուժեղ գրավիտացիոն դաշտերը և բարձր խտությունը պայմաններ են ստեղծում նկատելի ինտենսիվության գրավիտացիոն ճառագայթման առաջացման համար։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև ալիքների տարածման առանձնահատկությունները, էներգիայի կորստի մեխանիզմները և դրանց ազդեցությունը համակարգերի էվոլյուցիայի վրա, մասնավորապես՝ երկուական կոմպակտ օբյեկտների մոտեցման և միաձուլման գործընթացներում։ Միաժամանակ ներկայացվում են տեսական մոդելներ և թվային հաշվարկներ, որոնք օգտագործվում են գրավիտացիոն ալիքների կանխատեսման և դիտարկվող ազդանշանների վերլուծության համար՝ հիմնվելով ժամանակակից աստղաֆիզիկական դիտարկումների վրա։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ընդգծում է գրավիտացիոն ճառագայթման ուսումնասիրության կարևորությունը տիեզերքի ծայրահեղ ֆիզիկական պայմանների հասկացման և նոր աստղաֆիզիկական տեղեկատվության ստացման համար:

History

Աշխատությունը նվիրված է XVIII դարի կեսերից մինչև XIX դարի 60-ական թվականները Օսմանյան կայսրության մայրաքաղաք Կոստանդնուպոլսում ձևավորված և ազդեցիկ դիրք զբաղեցրած հայ ամիրայական դասի պատմության, հասարակական-քաղաքական գործունեության, տնտեսական հզորության և ազգային կյանքում ունեցած նշանակության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում են հայ ամիրայության առաջացման պատմական նախադրյալները, սոցիալական կազմի ձևավորումը, տնտեսական գործունեության հիմնական ուղղությունները և օսմանյան պետական համակարգում հայ մեծահարուստների ու ազդեցիկ գործիչների զբաղեցրած դիրքերը։ Անդրադարձ է կատարվում ամիրայական դասի ներկայացուցիչների՝ պետական ֆինանսների կառավարման, հարկահավաքության, դրամափոխության, առևտրի, արդյունաբերության և տնտեսական այլ ոլորտներում ունեցած դերակատարությանը, ինչպես նաև սուլթանական արքունիքի և բարձրաստիճան պաշտոնյաների հետ հաստատած հարաբերություններին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայ ամիրայական նշանավոր գերդաստանների գործունեությանը, նրանց տնտեսական ազդեցության ընդլայնմանը, հասարակական հեղինակության ձևավորմանը և Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի կառավարման գործընթացներում ունեցած մասնակցությանը։ Քննարկվում են Տատյանների, Պալյանների, Տյուզյանների և այլ ազդեցիկ ընտանիքների գործունեության առանձնահատկությունները, նրանց ներդրումը պետական ու հասարակական հաստատությունների զարգացման, ճարտարապետության, շինարարության, ֆինանսական համակարգի և մշակութային կյանքի կազմակերպման գործում։ Կարևորվում է ամիրայության և Հայ առաքելական եկեղեցու փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությունը, մասնավորապես Կոստանդնուպոլսի հայոց պատրիարքարանի գործունեության, եկեղեցական կառավարման, հոգևոր առաջնորդների ընտրության և համայնքային որոշումների ընդունման գործընթացներում ամիրաների ունեցած ազդեցությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հայ ամիրայական դասի բարեգործական և կրթամշակութային նախաձեռնություններին, դպրոցների, եկեղեցիների, հիվանդանոցների, տպարանների և հասարակական նշանակության այլ հաստատությունների հիմնադրման ու հովանավորման աշխատանքներին։ Ուսումնասիրվում են ամիրաների գործունեության կապերը հայ ազգային լուսավորական շարժման, կրթության տարածման, գրատպության զարգացման և արևմտահայ հասարակական մտքի ձևավորման գործընթացների հետ։ Առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում ամիրայական դասի և հայ հասարակության մյուս սոցիալական խմբերի փոխհարաբերությունները, համայնքային իշխանության շուրջ առաջացած հակասությունները, պահպանողական և բարեփոխական ուժերի միջև գաղափարական պայքարը, ինչպես նաև ազգային կառավարման համակարգի ժողովրդավարացման պահանջների աստիճանական ուժեղացումը։ Դիտարկվում են Օսմանյան կայսրությունում իրականացված Թանզիմաթի բարեփոխումների ազդեցությունը հայ համայնքի ներքին կյանքի վրա, հասարակական հարաբերությունների փոփոխությունները և ամիրայական դասի ավանդական իշխանության աստիճանական սահմանափակման գործընթացը։ Կարևորվում են 1850-1860-ական թվականներին արևմտահայ ազգային-հասարակական շարժումների ակտիվացումը, 1860 թվականի Ազգային սահմանադրության ընդունումը և 1863 թվականին դրա հաստատումը օսմանյան իշխանությունների կողմից՝ որպես հայ համայնքի կառավարման համակարգի վերափոխման կարևոր հանգրվաններ։ Քննարկվում են այդ փոփոխությունների հետևանքով ամիրայական դասի քաղաքական ու հասարակական ազդեցության նվազումը, ազգային ներկայացուցչական մարմինների ձևավորումը և համայնքային կառավարման նոր սկզբունքների հաստատումը։ Հետազոտության թեմատիկ շրջանակում ուշադրություն է հատկացվում նաև հայ ամիրայության ներքին կառուցվածքին, տնտեսական շահերի և ազգային պարտավորությունների փոխհարաբերություններին, օսմանյան իշխանությունների հետ համագործակցության առանձնահատկություններին և այդ համագործակցության պատմական հետևանքներին։ Ամիրայական դասի գործունեությունը դիտարկվում է ոչ միայն հայ համայնքի ներքին պատմության, այլև Օսմանյան կայսրության տնտեսական, վարչական և հասարակական հարաբերությունների զարգացման լայն համատեքստում։ Աշխատության թեմատիկան հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու Կոստանդնուպոլսի հայ մեծահարուստ վերնախավի պատմական դերակատարության, արևմտահայության սոցիալ-տնտեսական զարգացման, ազգային հաստատությունների կայացման և XIX դարի հասարակական վերափոխումների մասին։ Այն կարևոր նշանակություն ունի հայ ժողովրդի նոր շրջանի պատմության, Օսմանյան կայսրության պատմության, սփյուռքահայ համայնքների ուսումնասիրության և հայ հասարակական-քաղաքական մտքի զարգացման օրինաչափությունների բացահայտման տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, արևելագետների, օսմանագետների, հայագետների, մշակութաբանների, պատմության ֆակուլտետների ուսանողների, դասախոսների, հետազոտողների, ինչպես նաև արևմտահայության պատմությամբ, Կոստանդնուպոլսի հայկական համայնքի մշակութային ժառանգությամբ և հայ ազգային-հասարակական կյանքի զարգացման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Religion

Աստվածաշնչյան և կրոնապատմական աշխատություն, որը ներկայացնում է Հին և Նոր Կտակարաններում նկարագրված իրադարձությունների հաջորդականությունը՝ բացահայտելով քրիստոնեական հավատքի ձևավորման պատմական, հոգևոր և բարոյական հիմքերը։ Աշխատության բովանդակությունն ընդգրկում է մարդկության արարչագործության և սկզբնավորման մասին աստվածաշնչյան պատումները, նախահայրերի պատմությունները, Իսրայելի ժողովրդի կազմավորումն ու պատմական ընթացքը, մարգարեների գործունեությունը, ինչպես նաև Աստծո և մարդու միջև ուխտի գաղափարի զարգացումը։ Հին Կտակարանի պատմական ու կրոնական իրադարձությունները ներկայացվում են որպես քրիստոնեական հավատքի նախապատմություն և հիմք՝ ցույց տալով աստվածային նախախնամության, հավատարմության, արդարության և հնազանդության նշանակությունը։ Նոր Կտակարանի բաժինը կենտրոնանում է Հիսուս Քրիստոսի կյանքի, ծննդյան, քարոզչության, հրաշքների, ուսմունքի, չարչարանքների, խաչելության և հարության վրա, ինչպես նաև անդրադառնում է առաքյալների գործունեությանը և քրիստոնեական եկեղեցու սկզբնական ձևավորմանը։ Հատուկ կարևորություն ունեն երկու Կտակարանների միջև գաղափարական և բովանդակային կապերը, մարգարեական խոստումների ու դրանց քրիստոնեական մեկնաբանության հարաբերակցությունը և փրկության վարդապետության զարգացումը։ Աշխատությունը նպատակ ունի աստվածաշնչյան պատմությունները ներկայացնել ամբողջական և մատչելի շարադրանքով՝ նպաստելով Սուրբ Գրքի բովանդակության ընկալմանը և կրոնական գիտելիքների խորացմանը։ Այն անդրադառնում է նաև հավատքի, սիրո, ապաշխարության, ողորմածության, բարոյական պատասխանատվության և հոգևոր կատարելագործման գաղափարներին։ Գիրքը կարևոր նշանակություն ունի հայերեն աստվածաշնչյան գրականության և կրոնական կրթության պատմության ուսումնասիրության համար՝ ծառայելով որպես քրիստոնեական պատմական ու բարոյական գիտելիքների տարածման աղբյուր։

Biology

Կենսաբանական, հիդրոկենսաբանական և էկոլոգիական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Սևանա լճում և նրա վտակներում բնակվող գամարիդների կենսաբանական առանձնահատկությունների և ջրային կենդանական համակեցություններում նրանց էկոլոգիական դերի ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում գամարիդների կարգաբանական պատկանելությունը, ձևաբանական առանձնահատկությունները, կենսական ցիկլը, բազմացման գործընթացները և ջրային միջավայրի տարբեր պայմաններին հարմարվելու հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Սևանա լճի և նրա վտակների հիդրոլոգիական, ջերմաստիճանային, թթվածնային ու էկոլոգիական պայմաններին, ինչպես նաև դրանց ազդեցությանը գամարիդների տարածվածության, քանակական ցուցանիշների և կենսագործունեության վրա։ Վերլուծվում են գամարիդների բնակավայրային նախասիրությունները, սննդառության առանձնահատկությունները, օրգանական նյութերի քայքայման գործընթացներին նրանց մասնակցությունը և դիրքը ջրային սննդային շղթաներում։ Քննարկվում են գամարիդների փոխհարաբերությունները հատակային անողնաշարավորների, ձկների և ջրային այլ օրգանիզմների հետ՝ լճի ու գետային էկոհամակարգերի կենդանական համակեցությունների կառուցվածքի համատեքստում։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել գամարիդների տեսակային կազմի, տարածական բաշխվածության, պոպուլյացիաների խտության և սեզոնային փոփոխությունների գնահատման մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում նրանց նշանակությանը ջրային էկոհամակարգերի կենսաբազմազանության պահպանման, նյութերի շրջանառության, ձկների կերային բազայի ձևավորման և շրջակա միջավայրի էկոլոգիական վիճակի գնահատման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հիդրոկենսաբանության, կենդանաբանության, լիմնոլոգիայի, ջրային էկոլոգիայի և Սևանա լճի կենսաբազմազանության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Geography

Գիրքը՝ «Աշխարհամասերի ֆիզիկական աշխարհագրություն. Պր. 2. Ասիա», հեղինակը Օհանյան Կ.Օ., հանդիսանում է ուսումնական և գիտամեթոդական ձեռնարկ, որը նվիրված է Ասիա մայրցամաքի ֆիզիկական աշխարհագրության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է Ասիայի բնական միջավայրի հիմնական բաղադրիչները՝ երկրաբանական կառուցվածքը, ռելիեֆի բազմազան ձևերը, լեռնային համակարգերը (օրինակ՝ Հիմալայներ, Տյան Շան, Ալթայ), հարթավայրերը և բարձրավանդակները, ինչպես նաև դրանց ձևավորման երկրաբանական գործընթացները։ Գրքում մանրամասն բացատրվում են կլիմայական գոտիները և դրանց առանձնահատկությունները՝ մուսսոնային, մայրցամաքային, մերձարևադարձային և արկտիկական ազդեցություններով, ինչպես նաև ջրագրական համակարգերը՝ խոշոր գետերը, լճերը և ջրային ավազանները։ Ներառված են նաև հողերի և բուսականության գոտիականությունը, անապատային և արևադարձային անտառային տարածքների բնութագրերը, ինչպես նաև բնական ռեսուրսների տարածքային բաշխվածությունը և դրանց նշանակությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձված բնական գործընթացներին՝ երկրաշարժերին, հրաբխային ակտիվությանը, մթնոլորտային շրջանառությանը և դրանց ազդեցությանը տարածաշրջանային բնության վրա։ Գիրքը նախատեսված է ուսանողների, ուսուցիչների և աշխարհագրության մասնագետների համար՝ նպաստելով Ասիա մայրցամաքի ֆիզիկական աշխարհագրության գիտական և համակարգված ընկալմանը։

History

Աշխատությունը նվիրված է տասնվեցերորդ դարի Գերմանիայում տեղի ունեցած կրոնական, հասարակական և քաղաքական խոշոր փոփոխություններին՝ կենտրոնանալով պատմական այն գործընթացի վրա, որը հայտնի է որպես Ռեֆորմացիա։ Այդ շարժումը հիմնովին փոխեց արևմտաեվրոպական քրիստոնեության զարգացումը, վերաձևավորեց եկեղեցական կառույցների հարաբերությունները և ազդեց պետությունների ու հասարակական խմբերի փոխհարաբերությունների վրա։ Գերմանական Ռեֆորմացիայի պատմության առանցքային դեմքերից էր Մարտին Լյութերը, որի գաղափարները՝ Սուրբ Գրքի հեղինակության, հավատքով արդարացման և եկեղեցական բարեփոխումների վերաբերյալ, լայն արձագանք գտան տարբեր հասարակական շերտերում։ Շարժման զարգացումը կապված էր նաև տպագրության տարածման, կրթական ու մտավոր կյանքի աշխուժացման, իշխանական կենտրոնների դիրքորոշումների և կրոնական հակասությունների խորացման հետ։ Նման պատմագիտական ուսումնասիրություններում կարևոր տեղ են զբաղեցնում բողոքական ուղղությունների ձևավորումը, կաթոլիկ եկեղեցու արձագանքը, կրոնական ժողովներն ու հակամարտությունները, ինչպես նաև այդ փոփոխությունների ազդեցությունը գերմանական տարածքների քաղաքական միասնության և եվրոպական միջազգային հարաբերությունների վրա։ Երկրորդ հատորը շարունակում է պատմական իրադարձությունների ուսումնասիրությունը՝ հնարավորություն տալով դիտարկելու բարեկարգման շարժման հետագա ընթացքն ու դրա հետևանքները։ Աշխատությունը կարևոր է ոչ միայն Ռեֆորմացիայի պատմությունը հասկանալու, այլև նոր ժամանակների Եվրոպայի կրոնական, մշակութային և քաղաքական վերափոխումների ուսումնասիրության համար։