Սրբազան վայրերի ուղեցույց

Pedagogy

Այս աշխատանքը նվիրված է իրավաբանական մասնագիտություն ընտրած ուսանողների հրապարակային մենախոսական խոսքի պատրաստման և զարգացման մեթոդական խնդիրներին՝ ուսուցման գործընթացում գործարար խաղերի կիրառման միջոցով։ Հետազոտության հիմքում այն գաղափարն է, որ ապագա իրավաբանի մասնագիտական պատրաստվածությունը չի սահմանափակվում միայն իրավական գիտելիքների յուրացմամբ․ մասնագիտական գործունեության մեջ մեծ նշանակություն ունեն սեփական մտքերը հստակ, տրամաբանված, համոզիչ և լսարանին հասանելի ձևով ներկայացնելու կարողությունը։ Հանրային մենախոսական խոսքը հատկապես կարևոր է իրավաբանի համար, քանի որ այն կիրառվում է դատական ելույթների, բանավեճերի, իրավական դիրքորոշումների ներկայացման, մասնագիտական քննարկումների, խորհրդատվության և այլ իրավիճակներում։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են ուսանողների բանավոր խոսքի զարգացման հիմնական դժվարությունները, դրանց առաջացման պատճառները և նպատակային մանկավարժական միջամտության հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խոսքի կառուցվածքային կազմակերպմանը՝ թեմայի բացահայտմանը, փաստարկների տրամաբանական հաջորդականությանը, հիմնական մտքի ձևակերպմանը, եզրակացությունների ներկայացմանը և լսարանի հետ արդյունավետ հաղորդակցությանը։ Ուսուցման կարևոր բաղադրիչ է դիտարկվում նաև մասնագիտական բառապաշարի և իրավական տերմինաբանության ճիշտ օգտագործումը, քանի որ ապագա իրավաբանը պետք է կարողանա միաժամանակ պահպանել մասնագիտական ճշգրտությունը և իր խոսքը դարձնել հասկանալի ու համոզիչ։ Աշխատանքի առանձնահատկությունը գործարար խաղերի կիրառման մեթոդի ուսումնասիրությունն է։ Դրանք հնարավորություն են տալիս ուսանողներին հայտնվել մասնագիտական իրավիճակներին մոտ պայմաններում և գործնականում փորձարկել տարբեր հաղորդակցական դերեր։ Ուսանողները կարող են հանդես գալ որպես փաստաբան, դատախազ, դատավոր, իրավաբանական խորհրդատու կամ դատավարության այլ մասնակից և համապատասխան իրավիճակում կառուցել ու ներկայացնել սեփական մենախոսական ելույթը։ Այսպիսի ուսուցումը թույլ է տալիս տեսական գիտելիքը կապել գործնական հմտությունների հետ, զարգացնել արագ կողմնորոշվելու, փաստարկելու, հարցերին արձագանքելու և սահմանափակ ժամանակում սեփական դիրքորոշումը ձևակերպելու կարողությունները։ Գործարար խաղերի ընթացքում կարող են գնահատվել ոչ միայն խոսքի բովանդակությունն ու իրավական հիմնավորվածությունը, այլև արտասանությունը, խոսքի տեմպը, ձայնի ինտոնացիան, ոչ բառային հաղորդակցությունը, լսարանի հետ տեսողական կապը և ընդհանուր խոսքային վարքագիծը։ Աշխատությունը կարևորում է նաև ուսանողի ինքնավերլուծության և փոխադարձ գնահատման դերը, քանի որ սեփական ելույթի ուժեղ և թույլ կողմերի գիտակցումը նպաստում է հետագա մասնագիտական կատարելագործմանը։ Գործարար խաղերի պարբերական կիրառումը կարող է նպաստել ուսանողների խոսքային ակտիվության բարձրացմանը, հաղորդակցական անհանգստության նվազեցմանը և մասնագիտական ինքնավստահության ձևավորմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել իրավաբանական բուհերի դասախոսներին, մանկավարժներին, խոսքի մշակույթի մասնագետներին, մեթոդիստներին և այն հետազոտողներին, ովքեր զբաղվում են մասնագիտական հաղորդակցության ու իրավաբանական կրթության խնդիրներով։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է ապագա իրավաբանների հրապարակային խոսքի պատրաստումը որպես գործնական մասնագիտական կարողությունների ձևավորման կարևոր բաղադրիչ և առաջարկում է գործարար խաղերի միջոցով ուսուցման ավելի ակտիվ, իրավիճակային և մասնագիտական գործունեությանը մոտեցված կազմակերպման մոտեցում։

Sociology

Աշխատությունը նվիրված է քաղաքացիական մասնակցության դերի ուսումնասիրությանը ժողովրդավարական ինստիտուտների ձևավորման և կայացման գործընթացում։ Գրքում վերլուծվում են այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով քաղաքացիները ներգրավվում են պետական կառավարման, հասարակական որոշումների ընդունման և հանրային կյանքի կազմակերպման գործընթացներում։ Ուսումնասիրությունը բացահայտում է քաղաքացիական ակտիվության նշանակությունը ժողովրդավարական համակարգի ամրապնդման, իրավական մշակույթի զարգացման և իշխանություն-հասարակություն փոխհարաբերությունների արդյունավետ ձևավորման տեսանկյունից։ Ներկայացվում են մասնակցության տարբեր ձևերը՝ սկսած ընտրական գործընթացներից և հանրային քննարկումներից մինչև քաղաքացիական նախաձեռնություններ, հասարակական կազմակերպությունների գործունեություն և վերահսկողական մեխանիզմներ։ Հեղինակը դիտարկում է, թե ինչպես է քաղաքացիների ներգրավվածությունը նպաստում թափանցիկ կառավարման, հաշվետվողականության և վստահության ձևավորմանը՝ միաժամանակ անդրադառնալով այն մարտահրավերներին, որոնք կարող են սահմանափակել ժողովրդավարական մասնակցությունը։ Աշխատանքը կարևոր ուսումնասիրություն է ժողովրդավարության զարգացման, քաղաքացիական հասարակության կայացման և ժամանակակից քաղաքական գործընթացների ըմբռնման համար։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է բնական օդային հովացումով աշխատող տրանսֆորմատորների ջերմային հաշվարկի մեթոդների զարգացմանը և դրանց կիրառմանը օպտիմալ նախագծման խնդիրներում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ուսումնասիրել տրանսֆորմատորի աշխատանքի ընթացքում առաջացող ջերմային գործընթացները, գնահատել ջերմության առաջացման և հեռացման օրինաչափությունները և դրանց հիման վրա կատարել սարքի կառուցվածքային ու աշխատանքային պարամետրերի հիմնավորված ընտրություն։ Աշխատանքում դիտարկվում են տրանսֆորմատորի ակտիվ մասերում՝ մասնավորապես փաթույթներում, մագնիսական համակարգում և այլ տարրերում առաջացող կորուստները, որոնք վերածվում են ջերմության և ազդում սարքի ջերմաստիճանային ռեժիմի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բնական օդային հովացման գործընթացին, որի դեպքում ջերմության հեռացումը իրականացվում է հիմնականում շրջակա օդի բնական շարժի և կոնվեկցիայի միջոցով՝ առանց հարկադրական հովացման համակարգերի կիրառման։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել տրանսֆորմատորի տարբեր հատվածների ջերմաստիճանների բաշխումը, ջերմափոխանակության ինտենսիվությունը, շրջակա միջավայրի պայմանների ազդեցությունը, ինչպես նաև բեռնվածության փոփոխության հետևանքով ջերմային ռեժիմի փոփոխությունները։ Ջերմային հաշվարկի մեթոդների կատարելագործումը հնարավորություն է տալիս ավելի ճշգրիտ որոշել թույլատրելի ջերմաստիճանները, կանխատեսել գերտաքացման հավանականությունը և գնահատել մեկուսացման ու սարքի ընդհանուր հուսալիության վրա ջերմային ռեժիմի ազդեցությունը։ Աշխատանքի կարևոր ուղղություններից է ջերմային հաշվարկների և տրանսֆորմատորի նախագծային պարամետրերի փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը։ Օպտիմալ նախագծման դեպքում անհրաժեշտ է հավասարակշռել էլեկտրական, ջերմային, կառուցվածքային և տնտեսական պահանջները՝ ապահովելով սարքի անհրաժեշտ հզորությունն ու հուսալիությունը միաժամանակ ողջամիտ չափերի, նյութերի ծախսի և շահագործման պայմանների պահպանմամբ։ Հետազոտությունը կարող է ներառել մաթեմատիկական մոդելների, հաշվարկային կախվածությունների և փորձարարական տվյալների օգտագործում՝ տարբեր նախագծային լուծումների համեմատության և առավել արդյունավետ տարբերակի ընտրության համար։ Ստացված մոտեցումները կարող են նպաստել տրանսֆորմատորների նախագծման գործընթացի ճշգրտության բարձրացմանը, դրանց աշխատանքի ջերմային ռեժիմների կանխատեսելիության բարելավմանը, էներգետիկ կորուստների նվազեցմանը և սարքավորումների շահագործման հուսալիության բարձրացմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել էլեկտրատեխնիկների, էներգետիկների, տրանսֆորմատորաշինության և ջերմատեխնիկայի մասնագետների, նախագծող ինժեներների, հետազոտողների և համապատասխան տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Medicine

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է երեխաների մոտ գաստրոդուոդենիտի և հեպատոբիլիար համակարգի հիվանդությունների դեպքում լյարդի ֆունկցիոնալ վիճակի ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում են մարսողական համակարգի հիվանդությունների և լյարդի գործունեության փոխկապակցվածությունը, ախտաբանական փոփոխությունների առաջացման մեխանիզմները և դրանց կլինիկական դրսևորումները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է լյարդի ֆունկցիոնալ ցուցանիշները, լաբորատոր և կլինիկական հետազոտությունների արդյունքները, ինչպես նաև գնահատում է լյարդի և լեղուղիների համակարգի վիճակը երեխաների տարբեր տարիքային խմբերում։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են հիվանդությունների զարգացման առանձնահատկությունները, ախտորոշման մեթոդները, բուժման արդյունավետության գնահատման մոտեցումները և կանխարգելիչ միջոցառումների նշանակությունը։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի մանկական գաստրոէնտերոլոգիայի զարգացման, հիվանդությունների վաղ հայտնաբերման և երեխաների մարսողական համակարգի խանգարումների համալիր բուժման կատարելագործման համար։ Գիրքը նախատեսված է մանկաբույժների, գաստրոէնտերոլոգների, հեպատոլոգների, բժշկական հետազոտողների, կլինիկական բժիշկների, դասախոսների, ասպիրանտների և բժշկական բուհերի ուսանողների համար։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում նորամուծական զարգացման սոցիալական ուղղվածության ձևավորման և կարգավորման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ տնտեսական առաջընթացի, տեխնոլոգիական փոփոխությունների և հասարակության սոցիալական կարիքների փոխկապակցվածության տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում նորամուծական զարգացումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես գիտատեխնիկական առաջընթացի և տնտեսական մրցունակության բարձրացման միջոց, այլև որպես բնակչության բարեկեցության, զբաղվածության, մարդկային կապիտալի զարգացման և սոցիալական հնարավորությունների ընդլայնման կարևոր գործոն։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պետական քաղաքականության և կարգավորման այն մեխանիզմներին, որոնց միջոցով հնարավոր է նոր տեխնոլոգիաների, գիտելիքահենք տնտեսության և նորարարական ձեռնարկատիրության զարգացումը համադրել սոցիալական առաջնահերթությունների հետ։ Վերլուծվում են գիտության, կրթության, տնտեսության և աշխատաշուկայի միջև փոխհարաբերությունները, մասնագիտական կարողությունների զարգացման անհրաժեշտությունը, ինչպես նաև նորամուծությունների ազդեցությունը աշխատանքի բնույթի, մասնագիտությունների կառուցվածքի և մարդկային ռեսուրսների պահանջարկի փոփոխության վրա։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ տեխնոլոգիական զարգացումը կարող է ստեղծել նոր տնտեսական հնարավորություններ, սակայն միաժամանակ առաջացնել սոցիալական հարմարվողականության, մասնագիտական վերապատրաստման և զարգացման արդյունքների հավասարակշռված բաշխման խնդիրներ։ Քննարկվում են պետական աջակցության, ներդրումային քաղաքականության, նորարարական ենթակառուցվածքների, գիտահետազոտական գործունեության ֆինանսավորման և մասնավոր հատվածի ներգրավման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրվում են նաև սոցիալական նորարարությունների նշանակությունը և դրանց կիրառման հնարավորությունները կրթության, առողջապահության, զբաղվածության, հանրային ծառայությունների և սոցիալական պաշտպանության համակարգերում։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում նորամուծական քաղաքականության արդյունավետության գնահատման չափանիշներին և այն ցուցանիշներին, որոնց միջոցով հնարավոր է որոշել տեխնոլոգիական ու տնտեսական փոփոխությունների սոցիալական ազդեցությունը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են դիտարկվել միջազգային փորձը և տարբեր երկրների կիրառած կարգավորման մեխանիզմները՝ գնահատելով դրանց համապատասխանությունը Հայաստանի տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ պայմաններին։ Կարևորվում է երկարաժամկետ ռազմավարական մոտեցման ձևավորումը, որի շրջանակում գիտությունը, կրթությունը, տեխնոլոգիական զարգացումը և սոցիալական քաղաքականությունը հանդես են գալիս որպես փոխկապակցված ուղղություններ։ Նման քաղաքականությունը կարող է նպաստել մարդկային կապիտալի արդյունավետ օգտագործմանը, նորարարական գործունեության խթանմանը, սոցիալական ներառականության ընդլայնմանը և տնտեսության կայուն զարգացման համար անհրաժեշտ պայմանների ստեղծմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել տնտեսագիտության, նորամուծությունների կառավարման, սոցիալական քաղաքականության, պետական կարգավորման և Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական զարգացման խնդիրներով զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Economics

Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության հարկային համակարգի արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել գործող համակարգի հիմնական թերությունները և ներկայացնել դրա կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են հարկային համակարգի դերը պետական բյուջեի եկամուտների ձևավորման, տնտեսական գործընթացների կարգավորման և սոցիալ-տնտեսական քաղաքականության իրականացման գործում։ Ուսումնասիրվում են հարկային եկամուտների կառուցվածքը, հարկային բեռի բաշխումը, հարկման արդարության և արդյունավետության սկզբունքները, ինչպես նաև հարկային վարչարարության կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հարկերից խուսափելու և թաքնված տնտեսական գործունեության խնդիրներին, հարկային պարտավորությունների կատարման մակարդակին, հարկ վճարողների վարքագծին և պետության ու հարկատուների միջև փոխհարաբերությունների բարելավման անհրաժեշտությանը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ հարկային վերահսկողության, թվայնացման և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառման միջոցով վարչարարության արդյունավետության բարձրացման հնարավորություններին, ինչպես նաև հարկային գործընթացների պարզեցման և թափանցիկության ապահովման հարցերին։ Կարևորվում է հարկային քաղաքականության և տնտեսական աճի փոխկապակցվածությունը, քանի որ հարկային դրույքաչափերի, արտոնությունների և պարտավորությունների փոփոխությունները կարող են ազդել ձեռնարկատիրական ակտիվության, ներդրումների, սպառման և աշխատանքի շուկայի վրա։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է միջազգային փորձի և այլ երկրների արդյունավետ հարկային մեխանիզմների համադրումը Հայաստանի պայմանների հետ՝ նպատակ ունենալով առանձնացնել այն գործիքները, որոնք կարող են կիրառելի լինել տեղական միջավայրում։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս ձևակերպելու առաջարկություններ՝ ուղղված հարկային վարչարարության կատարելագործմանը, հարկային եկամուտների հավաքագրման մակարդակի բարձրացմանը, հարկային համակարգի կանխատեսելիության և արդարության ամրապնդմանը և հարկատուների համար բարենպաստ միջավայրի ձևավորմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտակար լինել պետական ֆինանսների կառավարման, հարկային քաղաքականության մշակման և տնտեսական զարգացման ռազմավարությունների կատարելագործման գործընթացներում։