Статьи и речи ( 1908 - 1918 )

Literature

Այս ժողովածուն ներառում է հայ մեծ բանաստեղծ Եղիշե Չարենցի տարբեր տարիներին ստեղծված ստեղծագործությունները՝ պոեզիա, արձակ հատվածներ և գրական փորձեր, որոնք միասին ներկայացնում են նրա ստեղծագործական զարգացման ամբողջական պատկերը։ Չարենցի երկերում արտացոլված են ազգային ինքնության, հայրենիքի ճակատագրի, մարդու ներքին աշխարհի, սիրո, ցավի և պատմական իրադարձությունների խորքային ընկալումները։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պատկերավոր լեզվով, հուզական ուժգնությամբ և նորարարական ոճով, որտեղ համադրվում են ավանդական հայկական գրականության տարրերը և ժամանակակից գրական ուղղությունների ազդեցությունները։ Ժողովածուն թույլ է տալիս ընթերցողին հետևել Չարենցի աշխարհայացքի ձևավորմանը՝ սկսած վաղ շրջանի քնարական գործերից մինչև հասուն շրջանի ավելի փիլիսոփայական և սոցիալապես հագեցած ստեղծագործություններ։ Նրա երկերում հաճախ հանդիպում են հայրենիքի կորուստի ու վերածննդի գաղափարները, անհատի և հասարակության հարաբերությունների բարդությունները, ինչպես նաև ժամանակի քաղաքական ու մշակութային իրողությունների արտացոլումը։ Եղիշե Չարենց

Geography

Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական և սոցիալական աշխարհագրություն աշխատությունը աշխարհագրական և հասարակագիտական ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է Հայաստանի Հանրապետության տարածքային կազմակերպվածությունը, տնտեսական կառուցվածքը և բնակչության սոցիալական առանձնահատկությունները, այն վերլուծում է երկրի բնական ռեսուրսների բաշխվածությունը, արդյունաբերության, գյուղատնտեսության և ծառայությունների ոլորտների զարգացման տարածքային տարբերությունները, ինչպես նաև ենթակառուցվածքների՝ տրանսպորտի, էներգետիկայի և քաղաքաշինության դերը տնտեսական զարգացման մեջ, գիրքը անդրադառնում է բնակչության տեղաբաշխմանը, ժողովրդագրական գործընթացներին, քաղաքների և գյուղերի զարգացման առանձնահատկություններին, միաժամանակ ընդգծելով տարածաշրջանային անհավասարությունների և տնտեսական կենտրոնացման խնդիրները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը սոցիալական զարգացման վրա, ներկայացնելով Հայաստանի տնտեսական և սոցիալական համակարգը որպես փոխկապակցված տարածքային-հասարակական ամբողջություն։

History

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Գերմանիայի և Թուրքիայի միջև հարաբերությունների զարգացմանն ու փոխակերպումներին 1918–1939 թվականների ընթացքում՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտից մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի նախօրեն։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է բացահայտել, թե ինչպես փոխվեցին երկու երկրների քաղաքական, դիվանագիտական, ռազմական և տնտեսական կապերը համաշխարհային պատերազմի և նախապատերազմյան միջազգային համակարգի պայմաններում, ինչպես նաև պարզել այն գործոնները, որոնք ազդեցին նախկին դաշնակցային հարաբերությունների վերափոխման վրա։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին ձևավորված համագործակցությունը պատերազմի ավարտից հետո հայտնվեց նոր աշխարհաքաղաքական պայմաններում․ երկու պետություններն էլ ստիպված էին վերանայել իրենց արտաքին քաղաքական առաջնահերթությունները և հարմարվել միջազգային հարաբերությունների նոր իրողություններին։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել Օսմանյան կայսրության փլուզումից և Գերմանական կայսրության պարտությունից հետո ստեղծված իրավիճակը, Վերսալյան համակարգի ձևավորումը, Թուրքիայի Հանրապետության ստեղծումը և այդ իրադարձությունների ազդեցությունը երկկողմ հարաբերությունների հետագա զարգացման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Մուստաֆա Քեմալի գլխավորած թուրքական ազգային շարժման և նոր Թուրքիայի արտաքին քաղաքականության ձևավորմանը, ինչպես նաև Գերմանիայի՝ Վայմարյան հանրապետության և հետագայում նացիստական վարչակարգի պայմաններում արտաքին քաղաքականության փոփոխություններին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է դիվանագիտական կապերի վերականգնման և ամրապնդման գործընթացը, որի ընթացքում նախկին ռազմական դաշնակցությունը աստիճանաբար վերածվեց ավելի բազմակողմանի քաղաքական ու տնտեսական համագործակցության։ Ուսումնասիրվում են նաև ռազմական համագործակցության, զենքի մատակարարումների, ռազմական մասնագետների գործունեության, տնտեսական փոխանակումների և առևտրային կապերի նշանակությունը երկու երկրների հարաբերություններում։ Միաժամանակ աշխատանքը ցույց է տալիս, որ այդ կապերը մշտապես չէին զարգանում նույն ուղղությամբ․ Թուրքիայի կողմից հավասարակշռված արտաքին քաղաքականության վարումը և եվրոպական տարբեր ուժերի հետ հարաբերությունների պահպանումը սահմանափակում էին Գերմանիայի հետ լիարժեք ռազմաքաղաքական մերձեցման հնարավորությունները։ 1930-ական թվականներին Գերմանիայում նացիստների իշխանության գալուց հետո երկկողմ հարաբերությունները ստացան նոր բովանդակություն, քանի որ Բեռլինը ձգտում էր ընդլայնել իր քաղաքական և տնտեսական ազդեցությունը Եվրոպայում ու Մերձավոր Արևելքում, մինչդեռ Թուրքիան փորձում էր պահպանել իր ռազմավարական ինքնուրույնությունը և խուսափել որևէ մեկ մեծ տերությունից չափազանց մեծ կախվածությունից։ Այդ ժամանակաշրջանում հատկապես կարևոր դարձան տնտեսական հարաբերությունները, հումքի և արդյունաբերական ապրանքների փոխանակումը, ռազմական տեխնիկայի ձեռքբերումը և տարածաշրջանային քաղաքական շահերի համադրումը։ Աշխատության մեջ հարաբերությունների զարգացումը դիտարկվում է նաև միջազգային ավելի լայն գործընթացների համատեքստում՝ հաշվի առնելով Ազգերի լիգայի գործունեությունը, եվրոպական ուժերի մրցակցությունը, Խորհրդային Միության գործոնը, Բալկանների և Մերձավոր Արևելքի ռազմավարական նշանակությունը և Եվրոպայում պատերազմի վտանգի աճը։ Ուսումնասիրության գիտական արժեքը կայանում է նրանում, որ այն թույլ է տալիս հետևել դաշնակցային հարաբերությունների փոխակերպման ամբողջ գործընթացին՝ պատերազմական համագործակցությունից մինչև խաղաղ ժամանակաշրջանի դիվանագիտական և տնտեսական հարաբերություններ, իսկ այնուհետև՝ նախապատերազմյան բարդ ռազմավարական փոխազդեցություններ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել միջազգային հարաբերությունների պատմությամբ, եվրոպական և մերձավորարևելյան քաղաքականությամբ, դիվանագիտության պատմությամբ և XX դարի առաջին կեսի աշխարհաքաղաքական գործընթացներով զբաղվող մասնագետներին ու հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է երկու պետությունների հարաբերությունների բազմաշերտ զարգացումը 1918–1939 թվականներին՝ բացահայտելով քաղաքական շահերի, տնտեսական կապերի, ռազմական համագործակցության և փոփոխվող միջազգային միջավայրի ազդեցությունը նրանց փոխհարաբերությունների ձևավորման վրա։

Economics

Իրավագիտական և տնտեսական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում գովազդային գործունեության իրավական կարգավորման, պետական վերահսկողության և համապատասխան օրենսդրության կիրառման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում գովազդի հասկացությունը, դրա հիմնական տեսակները, տնտեսական և հասարակական նշանակությունը, ինչպես նաև գովազդային հարաբերությունների մասնակիցների իրավունքներն ու պարտականությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գովազդի բովանդակությանը ներկայացվող իրավական պահանջներին, սպառողների իրավունքների պաշտպանությանը, անբարեխիղճ և մոլորեցնող գովազդի կանխարգելմանը և արդար մրցակցության ապահովման մեխանիզմներին։ Վերլուծվում են Հայաստանի Հանրապետության գովազդային օրենսդրության կարգավորումները, դրանց կիրառման առանձնահատկությունները և վերահսկողություն իրականացնող պետական մարմինների գործառույթները։ Քննարկվում են նաև հեռուստատեսային, արտաքին, տպագիր և առցանց գովազդի կարգավորման տարբերությունները, գովազդային տեղեկատվության հավաստիության ապահովման և պատասխանատվության միջոցների կիրառման հետ կապված հարցերը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են միջազգային իրավական փորձի կիրառման հնարավորությունները, գովազդային շուկայի զարգացման պայմանները և իրավական կարգավորման մեխանիզմների կատարելագործման ուղղությունները։ Աշխատանքը կարող է նպաստել գովազդային գործունեության իրավական դաշտի զարգացմանը և օգտակար լինել իրավագիտության, գովազդի կառավարման, սպառողների իրավունքների պաշտպանության և տնտեսական կարգավորման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Chemistry

Աշխատությունը նվիրված է ացետալդեհիդի օքսիդացման ընթացքում առաջացող կոնցենտրացիոն ինքնատատանումների ուսումնասիրությանը՝ որպես ոչ գծային քիմիական համակարգերում ընթացող բարդ կինետիկական երևույթի։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են այն պայմանները, որոնց դեպքում ռեակցիայի մասնակից նյութերի և միջանկյալ միացությունների կոնցենտրացիաները ժամանակի ընթացքում ոչ թե միապաղաղ փոփոխվում են, այլ ցուցաբերում են պարբերական կամ քվազիպարբերական տատանումներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում օքսիդացման ռեակցիայի մեխանիզմին, տարրական փուլերի փոխկապակցվածությանը, ակտիվ միջանկյալ մասնիկների առաջացմանն ու փոխակերպմանը և դրանց ազդեցությանը ամբողջ գործընթացի արագության վրա։ Քննության են առնվում սկզբնական նյութերի կոնցենտրացիայի, ջերմաստիճանի, ճնշման և ռեակցիոն միջավայրի այլ պարամետրերի փոփոխությունները, որոնք կարող են պայմանավորել համակարգի կայուն կամ տատանողական վարքը։ Վերլուծվում է դրական և բացասական հետադարձ կապերի դերը, որոնց փոխազդեցությունը կարող է հանգեցնել նյութերի կոնցենտրացիաների ինքնաբուխ պարբերական փոփոխությունների՝ առանց արտաքին պարբերական ազդեցության։ Կարևորվում է քիմիական կինետիկայի մաթեմատիկական մոդելների կիրառումը, որոնց միջոցով հնարավոր է նկարագրել նյութերի կոնցենտրացիաների ժամանակային փոփոխությունները, գնահատել համակարգի կայունությունը և որոշել ինքնատատանումների առաջացման համար անհրաժեշտ պայմանները։ Ուսումնասիրվում են տատանումների հաճախականությունը, լայնույթը, պարբերությունը և դրանց կախվածությունը ռեակցիայի հիմնական պարամետրերից։ Փորձարարական տվյալների և տեսական հաշվարկների համադրումը հնարավորություն է տալիս առավել մանրամասն բացահայտել օքսիդացման գործընթացի մեխանիզմը և գնահատել առաջարկվող կինետիկական մոդելների համապատասխանությունը իրական համակարգի վարքին։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում կայուն վիճակներից տատանողական ռեժիմների անցմանը և ռեակցիայի պայմանների փոփոխության հետևանքով համակարգի դինամիկական հատկությունների վերափոխմանը։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի ոչ գծային քիմիական կինետիկայի, ինքնակազմակերպվող համակարգերի և տատանողական քիմիական ռեակցիաների ուսումնասիրության համար՝ նպաստելով բարդ քիմիական գործընթացների կառավարման, կանխատեսման և դրանց հիմքում ընկած ֆիզիկաքիմիական օրինաչափությունների առավել խորքային ըմբռնմանը։

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է պատանի լողորդների հատուկ ֆիզիկական և շարժողական պատրաստականության գնահատման, մարզական ցուցանիշների վերլուծության և լողի արագության կանխատեսման գիտամեթոդական հիմնախնդիրներին։ Հետազոտության կենտրոնում երիտասարդ մարզիկների պատրաստվածության այն առանձնահատկություններն են, որոնք անմիջականորեն կապված են ջրային միջավայրում շարժումների արդյունավետության, տեխնիկական հմտությունների և մրցակցային արդյունքների ձևավորման հետ։ Քննվում են ուժային, արագային, դիմացկունության և կոորդինացիոն ընդունակությունները, ինչպես նաև լողի տեխնիկայի տարբեր բաղադրիչների նշանակությունը մարզական արդյունքի ձևավորման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պատանի մարզիկների տարիքային զարգացման առանձնահատկություններին, քանի որ ֆիզիկական և ֆունկցիոնալ հնարավորությունները դեռևս գտնվում են բնական աճի ու ձևավորման փուլում, և դրանց գնահատումը պահանջում է տարիքին համապատասխան մոտեցում։ Հատուկ պատրաստականության ուսումնասիրությունը կարող է ներառել մարզական գործունեությունը բնութագրող տարբեր ցուցանիշների համեմատական վերլուծություն՝ հնարավորություն տալով գնահատել մարզիկի անհատական առաջընթացը և պատրաստվածության տարբեր բաղադրիչների փոխկապակցվածությունը։ Լողի արագության կանխատեսումը դիտարկվում է որպես վիճակագրական և մանկավարժական գնահատման խնդիր, որի դեպքում ուսումնասիրվում է տարբեր չափելի ցուցանիշների և մրցակցային արդյունքների միջև կապը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում այն գործոնների բացահայտումը, որոնք կարող են առավել տեղեկատվական լինել հետագա մարզական արդյունքների գնահատման համար՝ միաժամանակ հաշվի առնելով աճի, զարգացման և մարզական փորձի անհատական տարբերությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել մանկավարժական դիտարկումներ, տարիքին համապատասխան ֆիզիկական պատրաստվածության գնահատումներ, մրցակցային արդյունքների ուսումնասիրություն և վիճակագրական վերլուծության մեթոդներ։ Ստացված տվյալները հնարավորություն են տալիս կատարելագործել մարզիկների պատրաստվածության վերահսկման համակարգը և ավելի հիմնավորված գնահատել նրանց զարգացման դինամիկան՝ առանց կանխատեսումները դիտարկելու որպես անփոփոխ արդյունք։ Աշխատանքը կարևորում է պատանի մարզիկների առողջ զարգացման, անհատական առանձնահատկությունների և անվտանգ մարզական գործընթացի հաշվառումը։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է սպորտային մանկավարժության, լողի տեսության, տարիքային ֆիզիոլոգիայի և մարզական չափումների մոտեցումները՝ պատանի լողորդների պատրաստվածության գնահատման և մարզական արդյունքների կանխատեսման գիտական հիմքերը զարգացնելու նպատակով։