Ստեփանոս Նազարյանց. երկերի ժողովածու, հատոր Բ

Geography

Արևելա-Եվրոպական և Արևմտասիբիրական հարթավայրերը Եվրասիա մայրցամաքի ամենախոշոր հարթավայրային տարածքներից են, որոնք առանձնանում են իրենց ընդարձակ տարածքով, համեմատաբար հարթ ռելիեֆով և բնական-աշխարհագրական պայմանների յուրահատուկ համադրությամբ։ Արևելա-Եվրոպական հարթավայրը տարածվում է Արևելյան Եվրոպայի մեծ մասով՝ ընդգրկելով Ռուսաստանի արևմտյան հատվածը, Ուկրաինան, Բելառուսը և հարակից տարածքները, և բնորոշվում է թույլ ալիքավոր մակերևույթով, հին բյուրեղային հիմքի վրա ձևավորված նստվածքային ծածկով, ինչպես նաև բազմազան կլիմայական գոտիներով՝ մերձարկտիկականից մինչև չափավոր մայրցամաքային։ Այստեղ զարգացած են խառը և լայնատերև անտառները, անտառատափաստանային և տափաստանային գոտիները, իսկ ջրագրական ցանցը խիտ է՝ ներառելով Վոլգա, Դնեպր, Դոն և այլ խոշոր գետեր։ Արևմտասիբիրական հարթավայրը գտնվում է Ուրալյան լեռներից դեպի արևելք՝ մինչև Ենիսեյ գետը, և համարվում է աշխարհի ամենամեծ ցածրադիր հարթավայրերից մեկը, որը ձևավորվել է հաստ նստվածքային շերտերի կուտակման արդյունքում և ունի չափազանց հարթ, տեղ-տեղ ճահճապատ մակերևույթ։ Նրա կլիման ավելի կտրուկ մայրցամաքային է՝ ձմեռները երկար և սառը, ամառները՝ կարճ ու համեմատաբար տաք, ինչի հետևանքով տարածքում լայնորեն տարածված են տայգային անտառները և ճահճային էկոհամակարգերը։ Երկու հարթավայրերն էլ ունեն կարևոր բնական ռեսուրսային նշանակություն՝ ներառյալ նավթագազային պաշարներ, հողային և անտառային ռեսուրսներ, ինչպես նաև մեծ դեր են խաղում Եվրասիայի կլիմայական և էկոլոգիական համակարգերում՝ ազդելով օդային զանգվածների շրջանառության և բնական գոտիների ձևավորման վրա։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է սփյուռքահայ նշանավոր արձակագիր Հակոբ Կարապենցի գրական ժառանգության, ստեղծագործական աշխարհայացքի և գեղարվեստական մտածողության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են գրողի ստեղծագործության հիմնական թեմատիկ ուղղությունները, գաղափարական շերտերը, գեղարվեստական արտահայտչամիջոցները և նրա գրականության տեղը հայ նորագույն արձակի զարգացման համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մարդու ինքնության, հայրենիքի, օտարության, հիշողության, միայնության և հոգևոր որոնումների թեմաներին, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն հեղինակի ստեղծագործական աշխարհում։ Ուսումնասիրվում են սփյուռքահայ մարդու հոգեբանական ապրումները, ազգային պատկանելության գիտակցումը, մշակութային երկակիության դրսևորումները և տարբեր հասարակական միջավայրերում անհատի ինքնորոշման խնդիրները։ Դիտարկվում են գրողի պատմվածքների և վիպական ստեղծագործությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, կերպարների ներաշխարհի բացահայտման եղանակները, սյուժետային զարգացումները և պատմողական տեխնիկայի յուրահատկությունները։ Կարևորվում են կերպարների հոգեբանական խորությունը, նրանց ներքին հակասությունները, բարոյական ընտրությունները և հասարակության հետ ունեցած հարաբերությունները։ Անդրադարձ է կատարվում հեղինակի լեզվաոճական առանձնահատկություններին, խորհրդանշական պատկերների կիրառությանը, գեղարվեստական ժամանակի և տարածության կազմակերպմանը, ինչպես նաև իրականության ու հիշողության փոխհարաբերությունների արտացոլմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել Կարապենցի ստեղծագործություններում հայկական և ամերիկյան մշակութային միջավայրերի փոխազդեցությունները, ազգային ավանդույթների պահպանման և նոր հասարակական արժեքներին հարմարվելու գործընթացները։ Առանձնացվում են գրողի ստեղծագործության մեջ գոյաբանական հարցադրումները, մարդկային հարաբերությունների բարդությունը և անհատի հոգևոր ազատության որոնումները։ Կարևորվում են նաև Կարապենցի գրականության առնչությունները XX դարի համաշխարհային արձակի գեղարվեստական միտումներին, արդիական գրական ուղղություններին և սփյուռքահայ գրականության զարգացման ընդհանուր օրինաչափություններին։ Աշխատությունը կարող է ընդգրկել գրողի ստեղծագործությունների թեմատիկ, կերպարային, կառուցվածքային և համեմատական վերլուծություն՝ բացահայտելով նրա գրական ժառանգության ինքնատիպությունն ու գեղարվեստական արժեքը։ Ուսումնասիրությունը նշանակություն ունի հայ նորագույն գրականության, սփյուռքահայ արձակի, գրական ինքնության և միջմշակութային հարաբերությունների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել գրականագետների, հայագետների, բանասերների, սփյուռքագիտության հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Religion

Աշխատությունը նվիրված է Հայ Առաքելական Սուրբ եկեղեցու Ժամագրքում ընդգրկված հոգևոր երգերին՝ ներկայացնելով եկեղեցական ժամերգության երաժշտական ժառանգությունը։ Ժամագիրքը հայ եկեղեցու ծիսական կյանքի կարևոր գրքերից է, որի բովանդակությունը կապված է օրվա տարբեր ժամերին կատարվող աղոթքների, ժամերգությունների և եկեղեցական հիշատակումների հետ։ Դրանում ընդգրկված երգերն ու հոգևոր տեքստերը նպաստում են պաշտամունքի միասնական ընթացքին՝ արտահայտելով փառաբանության, աղոթքի, գոհության, ապաշխարության և հոգևոր խորհրդածության գաղափարները։ Եկեղեցական երգեցողությունը հայ քրիստոնեական մշակույթի ինքնատիպ դրսևորումներից է, որը ձևավորվել և փոխանցվել է սերունդներին՝ պահպանելով ազգային երաժշտական մտածողության ու ծիսական ավանդույթի առանձնահատկությունները։ Ժամագրքի երգերի հավաքումն ու երաժշտական գրառումը կարևոր նշանակություն ունեն դրանց պահպանման, ուսուցման և գործնական կիրառության համար։ Այսպիսի հրատարակությունը կարող է ծառայել հոգևորականներին, եկեղեցական երգիչներին, երգչախմբերին և հայ հոգևոր երաժշտությամբ հետաքրքրվող ուսումնասիրողներին՝ որպես ժամերգության երգարվեստին ծանոթանալու և այն կիրառելու նյութ։ Այն նաև արժեքավոր է հայ եկեղեցական երաժշտության պատմության, ժամերգության ծիսական կառուցվածքի, հոգևոր երգերի գրառման ու փոխանցման եղանակների և հայ եկեղեցու երաժշտական ժառանգության պահպանման գործընթացի ուսումնասիրության համար։ Գիրքը ներկայացնում է հայ հոգևոր մշակույթի այն շերտը, որտեղ սերտորեն միահյուսվում են աղոթքը, ծեսը, գրավոր ավանդույթը և երաժշտական արտահայտությունը։

Informatics

Այս աշխատությունը նվիրված է գրաֆների տեսության մեջ ուսումնասիրվող ինտերվալային կերպով իրականացվող բազմությունների հետ կապված խնդիրների հետազոտությանը՝ կենտրոնանալով գրաֆների որոշակի դասերում այդ բազմությունների գոյության, կառուցվածքի և հատկությունների բացահայտման վրա։ Աշխատանքում քննարկվում են գրաֆների տեսության հիմնական հասկացությունները և այն տեսական դրույթները, որոնք անհրաժեշտ են տվյալ դասի խնդիրների ձևակերպման և ուսումնասիրման համար։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այնպիսի բազմությունների բնութագրմանը, որոնց տարրերի միջև կապերը կամ դասավորությունը կարող են ներկայացվել ինտերվալների միջոցով, ինչպես նաև դրանց և գրաֆի կառուցվածքային հատկությունների փոխադարձ կապին։ Ուսումնասիրության ընթացքում դիտարկվում են տարբեր տեսակի գրաֆներ և դրանց առանձնահատկությունները՝ նպատակ ունենալով պարզել, թե ինչ պայմաններում են տվյալ բազմությունները գոյություն ունենում, ինչպես կարելի է դրանք կառուցել կամ բնութագրել և ինչպիսի ալգորիթմական մոտեցումներ կարող են կիրառվել դրանց հայտնաբերման համար։ Աշխատանքը ներառում է ինչպես տեսական արդյունքների, այնպես էլ համապատասխան ապացուցումների և կառուցողական մեթոդների ուսումնասիրություն՝ հնարավորություն տալով ավելի խորությամբ հասկանալ գրաֆների ներքին կառուցվածքի և դրանց ենթաբազմությունների միջև առկա կապերը։ Առանձին կարևորություն է տրվում գրաֆների տարբեր դասերի համեմատությանը, քանի որ որոշ կառուցվածքային հատկություններ կարող են էապես պարզեցնել խնդրի լուծումը, մինչդեռ այլ դասերում առաջանում են լրացուցիչ սահմանափակումներ և բարդություններ։ Ներկայացված մոտեցումները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ նաև դիսկրետ մաթեմատիկայի, ալգորիթմների տեսության, ցանցերի մոդելավորման և հարակից մաթեմատիկական ուղղությունների շրջանակում։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել գրաֆների տեսությամբ, կոմբինատորիկայով և դիսկրետ մաթեմատիկայով զբաղվող ուսանողներին, հետազոտողներին և մասնագետներին՝ որպես տեսական ուսումնասիրություն, որը նպաստում է գրաֆային կառուցվածքների և դրանցում առանձնահատուկ բազմությունների փոխկապակցվածության ավելի խոր ընկալմանը։

Mathematics

Այս գիրքը ներկայացնում է սովորական դիֆերենցիալ հավասարումների տեսության հիմունքները՝ բացատրելով, թե ինչպես են մաթեմատիկական հավասարումները նկարագրում փոփոխվող մեծությունների միջև կապերը ժամանակի կամ այլ փոփոխականի նկատմամբ։ Գրքում քննարկվում են առաջին և բարձր կարգի դիֆերենցիալ հավասարումների լուծման հիմնական մեթոդները, ինչպիսիք են փոփոխականների բաժանումը, ինտեգրող գործոնի կիրառումը, համասեռ և ոչ համասեռ հավասարումների լուծումները, ինչպես նաև գծային համակարգերի ուսումնասիրությունը։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև սկզբնական պայմաններով խնդիրներին, կայունության գաղափարին և այն կիրառություններին, որոնք դիֆերենցիալ հավասարումները ունեն ֆիզիկայում, ինժեներիայում, տնտեսագիտությունում և այլ գիտություններում։ Նյութը ներկայացված է քայլ առ քայլ բացատրություններով և օրինակներով, որոնք օգնում են հասկանալ ինչպես տեսական հիմքերը, այնպես էլ գործնական կիրառությունները։ Գիրքը նախատեսված է ուսանողների և մաթեմատիկական վերլուծությամբ հետաքրքրվողների համար՝ ապահովելով ամուր հիմք դիֆերենցիալ հավասարումների ուսումնասիրության մեջ։

Other Subjects

Այս տեղեկատվական ցանկը ներկայացնում է «Նոր գրքեր․ Տեխնիկա» բաժնի շրջանակներում հավաքագրված հրատարակությունների համառոտ մատենագիտական ցուցակը, որը նպատակ ունի տեղեկացնել տեխնիկական ոլորտի նորագույն գրականության մասին և հեշտացնել ընթերցողների, հետազոտողների ու մասնագետների կողմնորոշումը ժամանակակից տեխնիկական գրքերի շուկայում և գրադարանային ֆոնդերում։ Ցանկում սովորաբար ընդգրկվում են տարբեր ենթաբաժինների հրատարակություններ՝ ինժեներական գիտություններ, մեքենաշինություն, էլեկտրոնիկա, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ, էներգետիկա, շինարարություն և այլ կիրառական տեխնիկական ուղղություններ, որոնք արտացոլում են տվյալ ժամանակաշրջանում գիտատեխնիկական առաջընթացի հիմնական միտումները։ Նման ինֆորմացիոն ցուցակները ունեն ոչ միայն գրադարանային հաշվառման և տեղեկատվության տարածման գործառույթ, այլ նաև կարևոր դեր են խաղում գիտական հաղորդակցության մեջ՝ թույլ տալով մասնագետներին արագ ծանոթանալ նոր լույս տեսած մասնագիտական գրականությանը, գնահատել դրա արդիականությունը և կիրառելիությունը իրենց աշխատանքներում։