Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Pedagogy

    Մրցանակների բաշխումը Առաքել Նուպարյան և Շահնազարյան ժառանգավորաց գիշերօթիկ վարժարանի աշակերտներին

    Հրատարակությունը վերաբերում է Առաքել Նուպարյան և Շահնազարյան ժառանգավորաց գիշերօթիկ վարժարանի աշակերտներին մրցանակների բաշխման իրադարձությանը՝ ներկայացնելով XIX դարի հայ կրթական կյանքի և դպրոցական ավանդույթների մի կարևոր դրվագ։ Մրցանակների շնորհումը կրթական հաստատություններում սովորաբար ծառայում էր աշակերտների առաջադիմությունը, գիտելիքների ձեռքբերումը, աշխատասիրությունը և կարգապահությունը խրախուսելուն։ Այն նաև հնարավորություն էր տալիս ընդգծելու կրթության հասարակական նշանակությունը և սովորողների հաջողությունների հանդեպ դպրոցի, ուսուցիչների ու կրթական գործին աջակցող անձանց ուշադրությունը։ Ժառանգավորաց վարժարանների գործունեությունը կապված էր երիտասարդ սերնդի կրթության, մտավոր պատրաստության և ապագա հասարակական ու հոգևոր ծառայության համար անհրաժեշտ գիտելիքների ու կարողությունների ձևավորման հետ։ Գիշերօթիկ կրթության պայմաններում ուսումնական գործընթացը ներառում էր ոչ միայն դասավանդումը, այլև առօրյա կարգապահության, համատեղ կյանքի և անձնական պատասխանատվության զարգացումը։ Մրցանակաբաշխության վերաբերյալ նման հրատարակությունը կարող էր արձանագրել դպրոցական միջոցառման ընթացքը, դրա մասնակիցներին կամ կրթական հաստատության գործունեությանն առնչվող տեղեկություններ։ Այդպիսի նյութերը կարևոր են դպրոցների պատմության, կրթական նախաձեռնությունների, հայ համայնքային կյանքի և կրթությանն ուղղված բարեգործական աջակցության ուսումնասիրության համար։ Դրանք հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու այն միջոցների մասին, որոնցով խրախուսվում էին աշակերտների ջանքերն ու ձեռքբերումները, ինչպես նաև այն արժեքների մասին, որոնք կրթական հաստատությունները ձգտում էին փոխանցել իրենց սաներին։ Հրատարակությունը պատմական աղբյուրի նշանակություն ունի XIX դարի հայ կրթական միջավայրի և դպրոցական միջոցառումների կազմակերպման ավանդույթների ուսումնասիրման համար։

    Updated: 2026-10-29
    Մրցանակների բաշխումը Առաքել Նուպարյան և Շահնազարյան ժառանգավորաց գիշերօթիկ վարժարանի աշակերտներին
    Online

    Literature

    Պատերազմը և Օլդինգտոնի վեպերը. բարոյական ևսոցիալական ասպեկտներ

    Այս աշխատությունը նվիրված է պատերազմի թեմայի և Ռիչարդ Օլդինգտոնի վեպերի փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով բարոյական և սոցիալական ասպեկտներին։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում է Առաջին համաշխարհային պատերազմի ազդեցությունը գրողի ստեղծագործական աշխարհընկալման վրա, ինչպես նաև այն կերպ, թե ինչպես է պատերազմը վերածվում մարդու ներաշխարհի, հասարակական հարաբերությունների և արժեքային համակարգերի քննադատական արտացոլման միջոցի նրա արձակում։ Աշխատությունում դիտարկվում են Օլդինգտոնի վեպերում պատերազմի ներկայացման ձևերը՝ ոչ միայն որպես ռազմական իրադարձություն, այլ նաև որպես մարդկային հոգեբանության, բարոյական անկման և սոցիալական ճգնաժամի աղբյուր։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կերպարների ներքին կոնֆլիկտներին, հասարակական նորմերի խախտմանը և անհատի օտարացման գործընթացներին պատերազմական իրականության պայմաններում։ Վերլուծվում են նաև բարոյական արժեքների վերաիմաստավորումը և սոցիալական կառուցվածքների քայքայումը, որոնք արտացոլվում են գրողի գեղարվեստական համակարգում։

    Updated: 2026-09-20
    Պատերազմը և Օլդինգտոնի վեպերը. բարոյական ևսոցիալական ասպեկտներ
    Online

    Biology

    Протекторное действие гипоталамических пролиномбогатых пептидов, кардиоактивных гликопротеинов и змеиных ядов при нейродегенерации травматического токсического генеза

    Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է հիպոթալամիկ պրոլինով հարուստ պեպտիդների, կարդիոակտիվ գլիկոպրոտեինների և օձերի թույների ազդեցության ուսումնասիրությանը նեյրոդեգեներատիվ գործընթացների պայմաններում, որոնք առաջանում են տրավմատիկ կամ տոքսիկ ազդեցությունների հետևանքով։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ուսումնասիրել նշված կենսաբանական ակտիվ նյութերի հնարավոր պաշտպանիչ ազդեցությունը նյարդային հյուսվածքի վրա և պարզել դրանց ազդեցության հետ կապված կենսաքիմիական ու ֆիզիոլոգիական մեխանիզմները։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նյարդային բջիջների վնասման գործընթացները, բջջային նյութափոխանակության փոփոխությունները, օքսիդատիվ սթրեսը, նեյրոնների ֆունկցիոնալ վիճակը և վնասումից հետո տեղի ունեցող վերականգնողական կամ հարմարվողական գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր կենսաակտիվ միացությունների համեմատական ազդեցությանը՝ դրանց հնարավոր նեյրոպրոտեկտոր հատկությունները բացահայտելու և նյարդային համակարգի վնասման դեպքում արդյունավետության գնահատման նպատակով։ Հետազոտությունը կարող է ներառել փորձարարական մոդելների կիրառում, կենսաքիմիական և ֆիզիոլոգիական ցուցանիշների ուսումնասիրություն, ինչպես նաև վնասված նյարդային հյուսվածքի ֆունկցիոնալ փոփոխությունների գնահատում։ Աշխատանքի կարևոր ուղղություններից է նաև տարբեր ծագում ունեցող ակտիվ նյութերի ազդեցության հնարավոր մեխանիզմների բացահայտումը և դրանց փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը նեյրոդեգեներացիայի գործընթացների հետ։ Ստացված արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ նեյրոկենսաբանության և նեյրոֆարմակոլոգիայի հիմնարար հետազոտությունների համար՝ նպաստելով նյարդային հյուսվածքի վնասման մեխանիզմների ավելի խորքային ըմբռնմանը և ապագայում նեյրոպրոտեկտոր ազդեցությամբ նոր կենսաակտիվ նյութերի ուսումնասիրմանը։

    Updated: 2026-09-17
    Протекторное действие гипоталамических пролиномбогатых пептидов, кардиоактивных гликопротеинов и змеиных ядов при нейродегенерации травматического токсического генеза
    Online

    Mathematics

    Study of deeply virtual compton scattering process from hydrogen, deuterium and selected heavy nuclear targets at HERMES

    Աշխատությունը նվիրված է խորապես վիրտուալ Կոմպտոնի ցրման գործընթացի փորձարարական ուսումնասիրությանը ջրածնի, դեյտերիումի և ընտրված ծանր միջուկային թիրախների վրա՝ HERMES փորձարարական համակարգում ստացված տվյալների հիման վրա։ Հետազոտության առանցքում նուկլոնների և ատոմային միջուկների ներքին քվարկա-գլյուոնային կառուցվածքի ուսումնասիրությունն է՝ այնպիսի բացառիկ էլեկտրամագնիսական գործընթացի միջոցով, որի դեպքում բարձր էներգիայի լիցքավորված մասնիկի փոխազդեցության ընթացքում փոխանակվում է մեծ վիրտուալությամբ ֆոտոն և վերջնական վիճակում առաջանում է իրական ֆոտոն։ Այս գործընթացը կարևոր գործիք է ընդհանրացված պարտոնային բաշխումների ուսումնասիրման համար, որոնք հնարավորություն են տալիս սովորական պարտոնային բաշխումների համեմատ առավել ամբողջական կերպով նկարագրել քվարկների տարածական և իմպուլսային հատկությունները նուկլոնի ներսում։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է խորապես վիրտուալ Կոմպտոնի ցրման և նույն վերջնական վիճակին հանգեցնող այլ էլեկտրամագնիսական գործընթացների ամպլիտուդների միջամտության վերլուծությունը, քանի որ այդ միջամտությունը հնարավորություն է տալիս փորձարարական դիտելի մեծությունների միջոցով տեղեկատվություն ստանալ նուկլոնի ներքին կառուցվածքը բնութագրող ֆունկցիաների մասին։ Քննվում են տարբեր կինեմատիկական պայմաններում գրանցված իրադարձությունների բաշխումները, ասիմետրիաները և դրանց կախվածությունը համապատասխան փոփոխականներից։ Ջրածնային թիրախի տվյալները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել հիմնականում պրոտոնի կառուցվածքը, մինչդեռ դեյտերիումի և ավելի ծանր միջուկների օգտագործումը հնարավորություն է ստեղծում հետազոտելու միջուկային միջավայրի ազդեցությունը քվարկային կառուցվածքի հետ կապված դիտելի մեծությունների վրա։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում տարբեր թիրախներից ստացված արդյունքների համեմատությունները, որոնց միջոցով հնարավոր է որոնել միջուկում կապված նուկլոնների հատկությունների և ազատ պրոտոնի համար դիտվող պատկերների միջև տարբերություններ։ Հետազոտության շրջանակում կարևոր տեղ են զբաղեցնում փորձարարական իրադարձությունների ընտրությունը, ֆոնային գործընթացների գնահատումը, դետեկտորային ընդունելիության հաշվառումը և վիճակագրական ու համակարգային անորոշությունների վերլուծությունը։ Տվյալների մեկնաբանման համար փորձարարական արդյունքները համադրվում են տեսական մոդելների և մասնիկների փոխազդեցությունների համապատասխան նկարագրությունների հետ։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր նշանակություն ունեն հադրոնային ֆիզիկայի համար, քանի որ նպաստում են նուկլոնի եռաչափ ներքին կառուցվածքի, քվարկների շարժման և անկյունային մոմենտի դերի վերաբերյալ պատկերացումների զարգացմանը։ Աշխատությունը միավորում է բարձր էներգիաների փորձարարական ֆիզիկան, քվանտային քրոմոդինամիկայի տեսական գաղափարները և միջուկային կառուցվածքի ուսումնասիրությունը՝ ընդլայնելով նուկլոնների ու միջուկների ներքին դինամիկայի վերաբերյալ փորձարարական գիտելիքները։

    Updated: 2026-09-23
    Study of deeply virtual compton scattering process from hydrogen, deuterium and selected heavy nuclear targets at HERMES
    Online

    Medicine

    Радиологические методы исследования неотложной абдоминальной хирургии-оптимизация диагностического процесса

    Работа посвящена оптимизации диагностического процесса в неотложной абдоминальной хирургии с использованием современных радиологических методов исследования. В центре внимания находится проблема своевременного и достоверного выявления острых заболеваний и повреждений органов брюшной полости, при которых правильность и скорость диагностики непосредственно влияют на выбор лечебной тактики и исход заболевания. Исследуются возможности различных методов лучевой диагностики при состояниях, требующих экстренной медицинской помощи, а также их диагностическая ценность, информативность и место в последовательности обследования пациента. Рассматриваются возможности ультразвукового исследования, рентгенологических методов и компьютерной томографии, а также их рационального сочетания в зависимости от предполагаемого диагноза, клинической картины и состояния больного. Особое внимание уделяется определению оптимального диагностического алгоритма, позволяющего сократить время от поступления пациента до установления диагноза и принятия решения о необходимости хирургического вмешательства. Анализируются характерные лучевые признаки различных острых патологических состояний органов брюшной полости, включая воспалительные процессы, перфорации полых органов, кишечную непроходимость, внутрибрюшные кровотечения, травматические повреждения и другие неотложные состояния. Важной задачей является дифференциальная диагностика, поскольку сходная клиническая симптоматика может наблюдаться при различных заболеваниях, требующих принципиально отличающейся лечебной тактики. Исследование также рассматривает ограничения отдельных методов, возможность получения ложноотрицательных или ложноположительных результатов и необходимость выбора наиболее информативного исследования с учетом конкретной клинической ситуации. Существенное значение придается компьютерной томографии как методу, позволяющему детально оценивать состояние органов и тканей, локализацию патологического процесса, наличие осложнений и распространенность поражения. Одновременно подчеркивается значение более доступных и оперативных методов, которые могут использоваться на первичном этапе обследования и помогают определить дальнейшую диагностическую стратегию. Оптимизация диагностического процесса предполагает не механическое увеличение числа исследований, а рациональное сочетание методов с учетом их диагностических возможностей, доступности, временных затрат и потенциальной лучевой нагрузки. Полученные результаты могут способствовать совершенствованию алгоритмов обследования пациентов с острыми заболеваниями брюшной полости, ускорению постановки диагноза, снижению числа необоснованных исследований и повышению эффективности неотложной хирургической помощи. Работа может представлять интерес для врачей-рентгенологов, хирургов, специалистов по ультразвуковой и компьютерной диагностике, врачей экстренной медицины, клинических ординаторов, исследователей и студентов медицинских специальностей.

    Updated: 2026-09-09
    Радиологические методы исследования неотложной абдоминальной хирургии-оптимизация диагностического процесса
    Online

    Finance

    Հայաստանի Հանրապետության բանկային համակարգի ֆինանսական ակտիվների օպտիմալ կառավարման հիմնախնդիրները

    Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բանկային համակարգի ֆինանսական ակտիվների օպտիմալ կառավարման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով բանկերի ակտիվների կառուցվածքի, եկամտաբերության և ռիսկայնության փոխհարաբերությունների վերլուծությունը։ Հեղինակը դիտարկում է բանկային ակտիվների կառավարման տեսական հիմքերը՝ պորտֆելային մոտեցումները, ռիսկ-եկամտաբերություն հավասարակշռության մոդելները և կապիտալի համարժեքության պահանջների ազդեցությունը ֆինանսական որոշումների վրա։ Գրքում վերլուծվում են վարկային պորտֆելի ձևավորման, իրացվելիության կառավարման և ներդրումային ակտիվների բաշխման մեխանիզմները՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով ֆինանսական կայունության ապահովմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բանկային ռիսկերի կառավարման համակարգերին՝ վարկային, շուկայական և գործառնական ռիսկեր, ինչպես նաև դրանց նվազեցման գործիքներին։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև ՀՀ բանկային համակարգի առանձնահատկությունները՝ փոքր շուկայի պայմանները, դոլարիզացիայի մակարդակը և կարգավորող միջավայրի ազդեցությունը ակտիվների կառավարման արդյունավետության վրա։ Աշխատությունը ներկայացնում է ակտիվների օպտիմալացման հնարավոր ուղիներ՝ ուղղված բանկերի շահութաբերության բարձրացմանը և ֆինանսական կայունության ամրապնդմանը։ Այն օգտակար է ֆինանսիստների, բանկային մասնագետների և տնտեսական քաղաքականության ոլորտի հետազոտողների համար։

    Updated: 2026-09-18
    Հայաստանի Հանրապետության բանկային համակարգի ֆինանսական ակտիվների օպտիմալ կառավարման հիմնախնդիրները